మహాభారతం · అధ్యాయం 13.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.36.1
चित्तं मे दूयते तात लोके परमविन्दतः ॥ १३.३६.१ ॥
తండ్రీ, ఉన్నతమైనదాన్ని పొందలేకపోవడంతో లోకంలో నా మనసు బాధపడుతోంది.
13.36.2
अशाश्वतमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
क्रते नारायणं पुण्यं प्रतिभाति पितामह ॥ १३.३६.२ ॥
ఈ సమస్త జగత్తు, స్థావర జంగమాలు, అశాశ్వతం. పితామహా, కృతయుగంలో పవిత్రుడైన నారాయణుడే ప్రకాశిస్తాడు.
13.36.3
नारायणो हि विश्वात्मा पुरुषः पुष्करेक्षणः ।
तस्यास्य देवकीसूनोः श्रुतं कृत्स्नं त्वयाऽनघ ॥ १३.३६.३ ॥
నారాయణుడే విశ్వాత్మ, పుండరీకాక్షుడైన పురుషుడు. పాపరహితుడా, దేవకీ తనయుని గురించి నీవు సమస్తం విన్నావు.
13.36.4
युधिष्ठिर महाप्राज्ञ मया दृष्टं च सङ्गरे ॥ १३.३६.४ ॥
యుధిష్ఠిరా, మహాప్రాజ్ఞా, నేను యుద్ధంలోనూ దీనిని చూశాను.
13.36.5
त्वत्त एव तु राजेन्द्र राजधर्माश्च पुष्कलाः ।
श्रुतं पुराणमखिलं नारदेन निवेदितम्।
गुह्यं नारायणाख्यानं त्रिविधक्लेशनाशनम् ॥ १३.३६.५ ॥
రాజేంద్రా, నీ నుండే రాజధర్మాలను విస్తారంగా విన్నాను. నారదుడు తెలిపిన సంపూర్ణ పురాణాన్ని, త్రివిధ క్లేశాలను నశింపజేసే రహస్యమైన నారాయణ ఆఖ్యానాన్ని కూడా విన్నాను.
13.36.6
एकान्तिधर्मनियमाः समासव्यासकल्पिताः ।
कथिता वै महाभाग त्वया वै मदनुग्रहात् ॥ १३.३६.६ ॥
మహాభాగా, సంక్షిప్తంగా, విస్తారంగా అమర్చబడిన ఏకాంతిక ధర్మ నియమాలను నా పట్ల అనుగ్రహంతో నీవు నిజంగా తెలిపావు.
13.36.7
लोकरक्षणकर्तृत्वं तस्यैव हरिमेधसः ।
आतिथेयविधिश्चैव तपांसि नियमाश्च ये ॥ १३.३६.७ ॥
లోకాలను రక్షించే కర్తృత్వం ఆ హరిమేధసుడిదే; అతిథి సత్కార విధి, తపస్సులు, నియమాలు కూడా అవే.
13.36.8
वेदवादप्रसिद्धाश्च वाजपेयादयो मखाः ।
यज्ञा द्रविणनिष्पाद्या अग्निहोत्रानुपालिताः ॥ १३.३६.८ ॥
వేదవాదంలో ప్రసిద్ధమైన వాజపేయం మొదలైన మఖాలు, ధనంతో సిద్ధించే యజ్ఞాలు, అగ్నిహోత్రంతో పాటించబడేవి.
13.36.9
जपयज्ञाश्च विविधा ब्राह्मणानां तपस्विनाम् ।
एकादशविधाः प्रोक्ता हविर्यज्ञा द्विजातिनाम् ॥ १३.३६.९ ॥
బ్రాహ్మణులకు, తపస్వులకు జపయజ్ఞాలు అనేక విధాలు; ద్విజుల హవిర్యజ్ఞాలు పదకొండు విధాలుగా చెప్పబడ్డాయి.
13.36.10
तेषां फलविशेषाश्च उञ्छधर्मास्तथैव च ।
अहन्यहनि ये प्रोक्ता महायज्ञा द्विजातिनाम् ॥ १३.३६.१० ॥
వాటి ప్రత్యేక ఫలాలు, ఉంఛ ధర్మాలు కూడా అలాగే; ద్విజుల మహాయజ్ఞాలు ప్రతిదినం చెప్పబడినవి.
13.36.11
वेदश्रवणधर्माश्च ब्रह्मयज्ञफलं तथा ।
वेदव्रतविधानं च नियमाश्चैव वैदिकाः ॥ १३.३६.११ ॥
వేదశ్రవణ ధర్మం, బ్రహ్మయజ్ఞ ఫలం కూడా అలాగే; వేదవ్రత విధానం, వైదిక నియమాలు కూడా.
13.36.12
स्वाहा स्वधा प्रणीते च इष्टापूर्तफलं तथा ।
उत्तरोत्तरसेवायामाश्रमाणां च यत्फलम् ॥ १३.३६.१२ ॥
స్వాహా, స్వధా ఉచ్చారణలో, ప్రణీత ఆహుతిలో, ఇష్టపూర్త ఫలమూ అలాగే; ఆశ్రమాలను వరుసగా సేవించడంలో ఉన్న ఫలం కూడా.
13.36.13
प्रत्येकशश्च निष्ठायामाश्रमाणां महामते ।
मासपक्षोपवासानां सम्यगुक्तफलं च यत् ॥ १३.३६.१३ ॥
ఓ మహామతీ, ఆశ్రమాల్లో ప్రతిదాని నిష్ఠలోనూ, నెలరోజులు పక్షరోజులు ఉపవాసం చేయడం వల్ల చెప్పబడిన ఫలం ఏదో అది కూడా.
13.36.14
अनाशितानां ये लोका ये च पञ्चतपा नराः ।
वीराध्वानं प्रपन्नानां या गतिश्चाग्निहोत्रिणाम् ॥ १३.३६.१४ ॥
ఉపవాసం చేసేవారి లోకాలు, పంచతపాలు చేసే మనుషుల లోకాలు, వీరమార్గాన్ని పొందినవారి గతి, అగ్నిహోత్రుల గతి.
13.36.15
ग्रीष्मे पञ्चतपानां च शिशिरे जलचारिणाम् ।
वर्षे स्थण्डिलशायीनां फलं यत्परिकीर्तितम् ॥ १३.३६.१५ ॥
వేసవిలో పంచతపాలు చేసేవారికి, శిశిరంలో నీటిలో నివసించేవారికి, వర్షాకాలంలో నేలపై నిద్రించేవారికి చెప్పబడిన ఫలం ఏదో అది.
13.36.16
लोके चक्रचराणां च द्विजानां यत्फलं स्मृतम् ।
अन्नादीनां च दानानां यत्फलं परिकीर्तितम् ॥ १३.३६.१६ ॥
లోకంలో చక్రచరులైన ద్విజులకు స్మరించబడిన ఫలం ఏదో, అన్నాదుల దానాలకు చెప్పబడిన ఫలం ఏదో.
13.36.17
सर्वतीर्थाभिषिक्तानां नराणां च फलोदयः ।
राज्ञां धर्माश्च ये लोके सम्यक्पालयतां प्रजाः ॥ १३.३६.१७ ॥
సర్వతీర్థాలలో అభిషేకం పొందిన మనుషుల ఫలోదయం, లోకంలో ప్రజలను సమ్యక్కుగా పాలించే రాజుల ధర్మాలు.
13.36.18
ये च सत्यव्रता लोके ये तीर्थे कृतश्रमाः ।
मातापितृपरा ये च गुरुवृत्तीश्च संश्रिताः ॥ १३.३६.१८ ॥
లోకంలో సత్యవ్రతులై ఉన్నవారు, తీర్థంలో శ్రమ చేసినవారు, తల్లిదండ్రులపట్ల నిష్ఠ కలిగినవారు, గురువృత్తిని ఆశ్రయించినవారు.
13.36.19
गोब्राह्मणपरित्राणे राष्ट्रातिक्रमणे तथा ।
त्यजन्त्यभिमुखाः प्राणान्निर्भयाः सत्वमाश्रिताः ॥ १३.३६.१९ ॥
గోవులను, బ్రాహ్మణులను రక్షించేటప్పుడు, రాజ్యంపై దాడిని ఎదుర్కొనేటప్పుడు, ఎదురునిలిచి భయం లేకుండా ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించి ప్రాణాలను త్యజించేవారు.
13.36.20
सहस्रदक्षिणानां च या गतिर्वदनां वर ।
ये च संध्यामुपासन्ते सम्यगुक्ता महाव्रताः ॥ १३.३६.२० ॥
ఓ శ్రేష్ఠుడా, వేయి దక్షిణలు ఇచ్చేవారి గతి ఏదో చెప్పబడుతుంది, సంధ్యను ఉపాసించేవారు, సక్రమంగా చెప్పబడిన మహావ్రతాలను ఆచరించేవారు.
13.36.21
तथा योगविधानं च यद्ग्रन्थेष्वभिशब्दितम् ।
वेदाद्याः श्रुतयश्चापि श्रुता मे गुरुसत्तम ॥ १३.३६.२१ ॥
అలాగే గ్రంథాలలో చెప్పబడిన యోగవిధానమూ, వేదాది శ్రుతులూ, ఓ శ్రేష్ఠ గురువా, నేను విన్నాను.
13.36.22
सिद्धान्तनिर्णयाश्चापि द्वैपायनमुखोद्गताः ।
श्रुताः पञ्च महायज्ञा येषु सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १३.३६.२२ ॥
ద్వైపాయనుని ముఖం నుండి వెలువడిన సిద్ధాంత నిర్ణయాలనూ, అన్నీ ఆధారపడి ఉన్న పంచ మహాయజ్ఞాలనూ నేను విన్నాను.
13.36.23
तत्प्रभेदेषु ये धर्मास्तेऽपि वै कृत्स्नशः श्रुताः ।
न च दूषयितुं शक्याः सद्भिरुक्ता हि ते तथा ॥ १३.३६.२३ ॥
వాటి విభేదాలలో ఉన్న ధర్మాలను కూడా నేను పూర్తిగా విన్నాను. అవి దూషింపదగినవి కావు, ఎందుకంటే సజ్జనులు వాటిని అలాగే చెప్పారు.
13.36.24
एतेषां किल धर्माणामुत्तमो वैष्णवो विधिः ।
रक्षते भगवान्विष्णुर्भक्तमात्मशरीरवत् ॥ १३.३६.२४ ॥
ఈ ధర్మాలన్నింటిలో ఉత్తమమైనది వైష్ణవ విధి. భగవంతుడైన విష్ణువు తన భక్తుని తన శరీరాన్ని కాపాడినట్లు కాపాడుతాడు.
13.36.25
कर्मणो हि कृतेस्येह कामितस्य द्विजोत्तम ।
फलं ह्यवश्यं भोक्तव्यमृषिर्द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १३.३६.२५ ॥
ద్విజోత్తమా! ఇక్కడ చేసిన, కోరిన కర్మ ఫలాన్ని తప్పక అనుభవించాలని ద్వైపాయన ఋషి చెప్పాడు.
13.36.26
भोगान्ते चापि पतनं गतिः पूर्वं प्रभाषिता ।
न मे प्रीतिकरास्त्वेते विषोदर्का हि मे मताः ॥ १३.३६.२६ ॥
భోగాంతంలో పతనం, గతి అని ముందే చెప్పబడ్డాయి; ఇవి నాకు ప్రీతికరమైనవి కావు, విషఫలాలవంటివని నేను భావిస్తున్నాను.
13.36.27
वधात्कृष्टतरं मन्ये गर्भवासं महाद्युते ।
दिष्टान्ते यानि दुःखानि पुरुषो विन्दते विभो।
ततः कष्टतराणीह गर्भवासे हि विन्दति ॥ १३.३६.२७ ॥
మహాద్యుతీ! గర్భవాసం మరణం కంటే కష్టతరమైనదని నేను భావిస్తున్నాను. ఓ విభూ! నిర్ణీత కాలం ముగిసినప్పుడు మనిషి అనుభవించే దుఃఖాల కంటే, ఇక్కడ గర్భవాసంలో అతడు మరింత కష్టతరమైన దుఃఖాలను పొందుతాడు.
13.36.28
ततश्चाभ्याधिकां तीव्रां वेदनां लभते नरः ।
गर्भापक्रमणे तात कर्मणासुपसर्पणे ॥ १३.३६.२८ ॥
తరువాత మనిషి గర్భం నుండి బయటపడేటప్పుడు అధికమైన, తీవ్రమైన వేదనను పొందుతాడు, ఓ తాతా; కర్మవలన ప్రాణాలు సమీపించే సమయంలోనూ అంతే.
13.36.29
तस्मान्मे निश्चयो जातो धर्मेष्वेतेषु भारत ।
तदिच्छामि कुरुश्रेष्ठ त्वत्प्रसादान्महामते।
तं धर्मं चेह वेत्तुं वै यो जराजन्ममृत्युहा ॥ १३.३६.२९ ॥
కాబట్టి, భారతా, ఈ ధర్మాలను గురించి నాకు నిశ్చయం కలిగింది. కురుశ్రేష్ఠా, మహామతీ! నీ అనుగ్రహంతో, ముసలితనాన్ని, జననాన్ని, మరణాన్ని నశింపజేసే ఆ ధర్మాన్ని తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను.
13.36.30
येनोष्णदा वैतरणी असिपत्रवनं च तत् ।
कुण्डानि चाग्नितप्तानि क्षुरधारापथस्तथा।
शाल्मलीं च महाघोरामायसीं घोरकण्टकाम् ॥ १३.३६.३० ॥
ఎందుకంటే వేడిని ఇచ్చే వైతరణి నది, ఆ అసిపత్రవనం, అగ్నితో కాల్చిన గుంటలు, క్షురధార మార్గం, అలాగే భయంకరమైన ఇనుప ముళ్ళు గల శాల్మలీ వృక్షం.
13.36.31
मातापितृकते चापि सुहृन्मित्रार्थकारणात् ।
आत्महेतोश्च पापानि कृतानीह नरैश्च यैः।
तेषां फलोदयं कष्टमृषिर्द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १३.३६.३१ ॥
తల్లిదండ్రుల కోసం, స్నేహితులు బంధువుల కోసం, ధనం కోసం, తన స్వార్థం కోసం మనుషులు ఇక్కడ చేసిన పాపాల బాధాకరమైన ఫలోదయాన్ని ద్వైపాయన ఋషి చెప్పారు.
13.36.32
कुम्भीपाकप्रदीप्तानां शूलार्तानां च क्रन्दताम् ।
रौरवे क्षिप्यमाणानां प्रहारैर्मथितात्मनाम् ॥ १३.३६.३२ ॥
కుంభీపాకంలో కాలుతున్నవారికి, శూలాలతో బాధపడుతున్నవారికి, ఏడుస్తున్నవారికి, రౌరవ నరకంలో పడవేయబడుతున్నవారికి, దెబ్బలతో శరీరాలు నలిగిపోయినవారికి.
13.36.33
स्तनतामपकृत्तानां पिबतामात्मशोणितम् ।
तेषामेव प्रवदतां कारुण्यं नास्ति यन्त्रतः ॥ १३.३६.३३ ॥
కత్తిరించబడి మూలుగుతున్నవారికి, తమ సొంత రక్తాన్ని తాగుతున్నవారికి, వారే మాట్లాడుతున్నా, యంత్రాల ద్వారా వారి పట్ల కరుణ లేదు.
13.36.34
तृष्णाशुष्कोष्ठकण्ठानां विह्वलानामचेतसाम् ।
सर्वदुःखाभिभूतानां रुजार्तानां च क्रोशताम् ॥ १३.३६.३४ ॥
దాహంతో ఎండిన పెదవులు గొంతులు గలవారు, కలతచెందినవారు, స్పృహ లేనివారు, అన్ని దుఃఖాలతో అణచివేయబడినవారు, నొప్పితో బాధపడుతున్నవారు, అరుస్తున్నవారు.
13.36.35
वेदनार्ता हि क्रन्दन्ति पूरयन्तो दिशो दश ॥ १३.३६.३५ ॥
బాధతో ఆర్తులై వారు నిజంగా అరుస్తున్నారు, పది దిక్కులను నింపుతూ.
13.36.36
एकः करोति पापानि सहभोज्यानि बान्धवैः ।
तेषामेकः फलं भुङ्क्ते कष्टं वैवस्वते गृहे ॥ १३.३६.३६ ॥
ఒకడు పాపాలు చేస్తాడు; వాటి ఫలాన్ని బంధువులు కలిసి అనుభవిస్తారు; కానీ వారిలో ఒకడే యముని గృహంలో కష్టాన్ని అనుభవిస్తాడు.
13.36.37
येन नैतां गतिं गच्छेन्न विण्मूत्रास्थिपिच्छिले ।
विष्ठामूत्रकृमीमध्ये बहुजन्तुनिषेविते ॥ १३.३६.३७ ॥
ఈ స్థితికి ఎవడూ వెళ్లకుండా ఉండేలా—మలమూత్రాలు, ఎముకలు, బురదతో నిండిన, మలమూత్రాలు పురుగులతో నిండిన, అనేక జీవులు నివసించే చోట.
13.36.38
को गर्भवासात्परतो नरकोऽन्यो विधीयते ।
यत्र वासकृतो योगः कुक्षौ वासो विधीयते ॥ १३.३६.३८ ॥
గర్భవాసం కంటే మించిన మరో నరకం ఏది విధించబడింది? అక్కడ నివాసం వల్ల కలయిక జరుగుతుంది, కడుపులో నివాసం విధించబడుతుంది.
13.36.39
जातो विस्तीर्णशोकः स्याद्भवेत विगतज्वरः ।
न चैष लभ्यते कामो जातमात्रं हि मानवम्।
आविशन्तीह दुःखानि मनोवाक्कायिकानि तु ॥ १३.३६.३९ ॥
జన్మించిన మానవునికి విస్తారమైన శోకం కలుగుతుంది; అతడు జ్వరరహితుడూ కావచ్చు; కానీ ఈ కోరిక లభించదు. పుట్టగానే మనిషిలో మనస్సు, వాక్కు, శరీరాల దుఃఖాలు ప్రవేశిస్తాయి.
13.36.40
तैरस्वतन्त्रो भवति पीड्यमानो भयानकैः ।
तैर्गर्भवासं गच्छति अवशो जायते तथा ॥ १३.३६.४० ॥
ఆ భయంకర దుఃఖాలతో బాధింపబడి మనిషి స్వతంత్రుడు కాకుండా పోతాడు. వాటి వల్లనే అతడు గర్భవాసానికి వెళ్తాడు; ఈ విధంగా నిస్సహాయుడై జన్మిస్తాడు.
13.36.41
अवशश्चेहते जन्तुर्व्रजत्यवश एव हि ।
जरसा रूपविध्वंसं प्राप्नोत्यवश एव तु ॥ १३.३६.४१ ॥
అసహాయంగానే ప్రాణి ప్రయత్నిస్తుంది; అసహాయంగానే అది నడుస్తుంది. ముదుసలితనం వల్ల రూపం నశించడాన్ని పొందుతుంది—నిస్సహాయంగానే.
13.36.42
शरीरभेदमाप्नोति जीर्यतेऽवश एव तु ।
एवं ह्यनियतो मृत्युर्भवत्येव सदा नृषु ॥ १३.३६.४२ ॥
శరీరం నశిస్తుంది; మనుషుడు వశం లేకుండా ముసలివాడవుతాడు. ఈ విధంగా మనుషులలో మరణం ఎల్లప్పుడూ అనిశ్చితమే.
13.36.43
गर्भेषु म्रियते कश्चिज्जायमानस्तथाऽपरः ।
जाता म्रियन्ते बहवो यौवनस्थास्तथाऽपरे।
मध्यभावे तु नश्यन्ति स्थविरो मृत एव तु ॥ १३.३६.४३ ॥
కొందరు గర్భంలోనే మరణిస్తారు, మరికొందరు జన్మిస్తూనే. పుట్టినవారిలో చాలామంది మరణిస్తారు; యౌవనంలో ఉన్నవారు, మధ్యవయస్సులో ఉన్నవారు నశిస్తారు. వృద్ధుడు అప్పటికే మరణించినవాడే.
13.36.44
को जन्मनो नोद्विजते स्वयम्भूरपि यो भवेत् ।
कुतस्त्वस्मद्विधस्तात मरणस्य वशानुगः ॥ १३.३६.४४ ॥
పుట్టుకను చూసి ఎవరు భయపడరు, స్వయంభువైన బ్రహ్మ అయినా సరే? తాతా, మరణానికి వశమైన మనలాంటివారు ఎలా భయపడకుండా ఉంటారు?
13.36.45
नित्याविष्टो भयेनाहं मनसा कुरुसत्तम ।
मुहूर्तमप्यहं शर्म न विन्दामि महामते ॥ १३.३६.४५ ॥
కురుశ్రేష్ఠా, నేను ఎల్లప్పుడూ మనసులో భయంతో ఆవరించబడి ఉన్నాను. మహామతీ, ఒక్క క్షణమైనా నాకు శాంతి దొరకడం లేదు.
13.36.46
कालात्मनि तिरोभूतो नित्यं तद्गुणवर्जितः ।
अन्नैर्बहुविधैः पुष्टं वस्त्रैर्नानाविधैर्वृतम् ॥ १३.३६.४६ ॥
కాలమనే ఆత్మలో దాగి, ఎల్లప్పుడూ దాని గుణాలు లేనివాడై, అనేక రకాల అన్నాలతో పోషించబడి, వివిధ వస్త్రాలతో కప్పబడి.
13.36.47
चन्दनागरुदिग्धाङ्गं मणिमुक्ताविभूषितम् ।
यानैर्बहुविधैर्यातमेकान्तेनैव लालितम् ॥ १३.३६.४७ ॥
చందనం, అగరు పూసుకున్న దేహంతో, మణులు ముత్యాలతో అలంకరింపబడి, అనేక రకాల వాహనాలలో ఊరేగించబడి, పూర్తిగా ఏకాంతంలో ముద్దుగా పెంచబడినవాడు.
13.36.48
यौवनोद्धतरूपाभिर्मन्दविह्वलगामिभिः ।
इष्टिभिरभिरामाभिर्वरस्त्रीभिरयन्त्रितम् ॥ १३.३६.४८ ॥
యౌవనంతో ఉద్ధతమైన రూపం గల, మందంగా తడబడుతూ నడిచే, ఇష్టులైన మనోహరమైన శ్రేష్ఠ స్త్రీలచే (అతడు) నియంత్రణ లేనివాడయ్యాడు.
13.36.49
रमितं सुचिरं कालं शरीरममितप्रभम् ।
अवितृप्ता गमिष्यन्ति हित्वा प्राणांस्तथाऽपरे ॥ १३.३६.४९ ॥
చాలా కాలం అపరిమిత తేజస్సు గల శరీరంతో (సుఖం) అనుభవించబడింది; ఇతరులు కూడా తృప్తి లేకుండానే ప్రాణాలు విడిచి వెళ్తారు.
13.36.50
स्वर्गेऽप्यनियता भूतिस्तथैवाकाशसंश्रये ।
देवाऽप्यधिष्ठानवशास्तस्माद्देवं न कामये ॥ १३.३६.५० ॥
స్వర్గంలోనూ వైభవం అనిశ్చితమే; ఆకాశాన్ని ఆశ్రయించినా అంతే. దేవతలు కూడా తమ నివాసానికి వశులే; కాబట్టి నేను దేవత్వాన్ని కోరను.
13.36.51
कामानां नास्त्यधिष्ठानमकामस्तु निवर्तते ।
लोकसङ्ग्रहधर्मास्तु सर्व एव न संशयः ॥ १३.३६.५१ ॥
కోరికలకు ఆధారం లేదు; కాని కామరహితుడు వెనుకకు మరలుతాడు. లోకసంగ్రహ ధర్మాలు అన్నీ ఉన్నాయి; ఇందులో సందేహం లేదు.
13.36.52
डोलासधर्मा धर्मज्ञ ऋषिर्द्वैपायनोऽब्रवीत् ।
अस्मात्को विषमं दुःखमारोहेत विचक्षणः ॥ १३.३६.५२ ॥
ధర్మజ్ఞుడైన ఋషి ద్వైపాయనుడు (జీవితం) ఊయలలాంటిదని చెప్పాడు; అలాంటప్పుడు ఏ వివేకి విషమమైన దుఃఖం ఎక్కుతాడు?
13.36.53
विद्यमाने समे मार्गे डोलाधर्मविवर्जिते ।
को ह्यात्मानं प्रियं लोके डोलासाधर्म्यतांनयेत् ॥ १३.३६.५३ ॥
ఊయల స్వభావం లేని సమమైన మార్గం ఉండగా, లోకంలో తనకు ప్రియమైన ఆత్మను ఎవరు ఊయల స్థితికి తీసుకెళ్తారు?
13.36.54
चराचरैः सर्वभूतैर्गन्तव्यमविशङ्कया ।
अस्माल्लोकात्परं लोकमपाथेयमदैशिकम्।
घोरं तमः प्रवेष्टव्यमत्रातारमबान्धवम् ॥ १३.३६.५४ ॥
చర అచర సర్వ ప్రాణులూ సందేహం లేకుండా ఈ లోకం నుండి పరలోకానికి వెళ్ళాలి; పాథేయం లేకుండా, మార్గదర్శి లేకుండా, రక్షకుడూ బంధువూ లేని భయంకరమైన చీకటిలో ప్రవేశించాలి.
13.36.55
ये तु तं किल धर्मज्ञा धर्मं नारायणेरितम् ।
अनन्यमनसो दान्ताः स्मरन्ति नियतव्रताः ॥ १३.३६.५५ ॥
కానీ నారాయణుడు ఉపదేశించిన ఆ ధర్మాన్ని ధర్మజ్ఞులు, అనన్య మనస్కులై, దాంతులై, నియత వ్రతులై స్మరిస్తారు.
13.36.56
ततस्तेनैव पश्यन्ति प्राप्नुव्ति परं पदम् ।
रक्षते भगवान्विष्णुर्भक्तानात्मशरीरवत् ॥ १३.३६.५६ ॥
అప్పుడు అదే ధర్మం ద్వారా వారు దర్శిస్తారు, పరమ పదాన్ని పొందుతారు. భగవంతుడు విష్ణువు భక్తులను తన శరీరంలా రక్షిస్తాడు.
13.36.57
कुलालचक्रप्रतिमे भ्राम्यमाणेषु जन्तुषु ।
मातापितृसहस्राणि सम्प्राप्तानि मया गुरो ॥ १३.३६.५७ ॥
కుమ్మరి చక్రంలా జీవులు తిరుగుతుండగా, ఓ గురువా, నేను వేలాది తల్లిదండ్రులను పొందాను.
13.36.58
स्नेहापन्नेन पीतास्तु मातॄणां विविधाः स्तलाः ॥ १३.३६.५८ ॥
ప్రేమతో నిండినవాడనై, తల్లుల వివిధ స్తనపానాలను నేను త్రాగాను.
13.36.59
पुत्रदारसहस्राणि इष्टानिष्टशतानि च ।
प्राप्तान्यधिष्ठानवशादतीतानि तथैव च।
न क्वचिन्न सुखं प्राप्तं न क्वचिच्छाश्वती स्थितिः ॥ १३.३६.५९ ॥
వేలాది కుమారులు, భార్యలు, వందలాది ఇష్టానిష్టాలు, అధిష్ఠానవశం వల్ల లభించి అలాగే గతించాయి. ఎక్కడా సుఖం లభించలేదు, ఎక్కడా శాశ్వత స్థితి లభించలేదు.
13.36.60
स्थानैर्महद्भिर्विभ्रंशो दुःखलब्धैः पुनः पुनः ।
धननाशश्च सम्प्राप्तो लब्ध्वा दुःखेन तद्धनम्।
अध्वगानामिव पथि च्छायामाश्रित्य सङ्गमः ॥ १३.३६.६० ॥
కష్టంతో పొందిన గొప్ప స్థానాల నుండి పదే పదే పతనం కలుగుతుంది, ధననాశనమూ సంభవిస్తుంది; కష్టంతో పొందిన ఆ ధనాన్నీ (కోల్పోతారు). దారిలో బాటసారులు నీడను ఆశ్రయించి కలుసుకున్నట్లు (ఈ కలయిక జరుగుతుంది).
13.36.61
एवं कर्मवशो लोको ज्ञातीनां हितसङ्गमः ।
विश्रम्य च पुनर्याति कर्मभिर्दर्शितां गतिम् ॥ १३.३६.६१ ॥
ఈ విధంగా లోకం కర్మకు లోబడి ఉంది; బంధువుల మంచి కలయిక కూడా అలాంటిదే. విశ్రమించిన తరువాత మళ్ళీ తమ కర్మలచే చూపబడిన గతికి వెళ్తుంది.
13.36.62
एतदीदृशकं दृष्ट्वा ज्ञात्वा चैव समागमम् ।
को न बिभ्येत्कुरुश्रेष्ठ विष्ठान्नस्येव भोजनात् ॥ १३.३६.६२ ॥
కురుశ్రేష్ఠా! ఇలాంటిది చూసి, ఇలాంటి కలయికను తెలుసుకుని, మలాన్ని తినడానికి భయపడినట్లు ఎవరు భయపడకుండా ఉంటారు?
13.36.63
बुद्धिश्च मे समुत्पन्ना वैष्णवे धर्मविस्तरे ।
तदेष शिरसा पादौ गतोऽस्मि भगवंस्तव।
शरणं च प्रपन्नोऽस्मि गन्तव्ये शरणे ध्रुवे ॥ १३.३६.६३ ॥
విష్ణువుకు సంబంధించిన ధర్మ విస్తారంలో నా బుద్ధి ఉదయించింది; అందుచేత భగవంతుడా, తలతో మీ పాదాలను నమస్కరించాను. చేరదగిన స్థిరమైన శరణమైన మీ శరణాన్ని పొందాను.
13.36.64
जन्ममृत्युजराखिन्नस्त्रिभिर्दुःखैर्निपीडितः ।
इच्छामि भवता त्रातुमेभ्यस्त्वत्तो महामते।
तस्याद्य युगधर्मस्य श्रवणात्कुरुपुङ्गव ॥ १३.३६.६४ ॥
పుట్టుక, మరణం, ముసలితనంతో కుంగి, మూడు దుఃఖాలతో బాధింపబడి ఉన్నాను; మహామతీ! మీ వలన వీటి నుండి రక్షింపబడాలని కోరుతున్నాను; కురుశ్రేష్ఠా! నేడు ఆ యుగధర్మాన్ని వినడం ద్వారా (ఇది కోరుతున్నాను).
13.36.65
एतदाद्ययुगोद्भूतं त्रेतायां तत्तिरोहितम् ।
स एव धर्ममखिलमृषिर्द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १३.३६.६५ ॥
ఆది యుగంలో పుట్టి త్రేతాయుగంలో అంతర్ధానమైన ఈ ధర్మాన్ని, ఋషి ద్వైపాయనుడే సమగ్రంగా చెప్పాడు.