ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.37.1
सदृशं राजशार्दूल वृत्तस्य च कुलस्य च ॥ १३.३७.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਕੁਲ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
13.37.2
को राज्यं विपुलं गृह्य स्फीताकारं पुनर्महत् ।
निर्जितारातिसामन्तं देवराज्योपमं सुखम् ॥ १३.३७.२ ॥
ਵਿਸ਼ਾਲ, ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਤੇ ਸਾਮੰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਦੇਵਰਾਜ ਵਰਗਾ ਸੁਖ ਪਾਵੇਗਾ?
13.37.3
राज्ये राज्यगुणा ये च तान्व्युदस्य नराधिप ।
दोषं पश्यति राजेन्द्र देहेऽस्मिन्पाञ्चभौतिके ॥ १३.३७.३ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਰਾਜ ਦੇ ਜੋ ਰਾਜ-ਗੁਣ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਪੰਜ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
13.37.4
अतिक्रान्तास्त्वया राजन्वृत्तेन प्रपितामहाः ।
धर्मो विग्रहवान्धीरो विदुरश्च महायशाः ॥ १३.३७.४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਪੜਦਾਦੇ ਆਪਣੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ; ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਧਰਮ, ਧੀਰ ਵਿਦੁਰ ਅਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਵੀ ਗਏ।
13.37.5
सञ्जयश्च महातेजा ये चान्ये दिव्यदर्शनाः ।
प्रवृत्तज्ञानसम्पन्नास्तत्वज्ञानविदो नृप ॥ १३.३७.५ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਸੰਜਯ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਜੋ ਸਨ, ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਤੱਤ੍ਵਗਿਆਨ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ।
13.37.6
तेऽतिक्रान्ता महाराज ब्रह्माद्याः ससुरासुराः ।
अनित्यं दुःखसंतप्तं जगदेतन्न संशयः ॥ १३.३७.६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਸਭ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ। ਇਹ ਜਗਤ ਅਨਿੱਤ ਹੈ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
13.37.7
एवमेतान्महाबाहो ब्रह्माद्यान्ससुरासुरान् ।
अनित्यान्सततं पश्य मनुष्यादिषु का कथा ॥ १३.३७.७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਦਾ ਅਨਿੱਤ ਵੇਖੋ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ?
13.37.8
नित्यां तु प्रकृतीमाह याऽसौ प्रसवधर्मिणी ।
अरूपिणीमनिर्देश्यामकृतां पुरुषातिगाम् ॥ १३.३७.८ ॥
ਪਰ ਉਹ ਨਿੱਤ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ; ਉਹ ਰੂਪਹੀਣ, ਅਕਹਿ, ਅਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈ।
13.37.9
तामत्यन्तसुखां सौम्यां निर्वाणमिति संज्ञिताम् ।
आहुर्ब्रह्मर्षयो ह्याद्यां भुवि चैव महर्षयः ॥ १३.३७.९ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਅਤਿਅੰਤ ਸੁਖਮਈ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ 'ਨਿਰਵਾਣ' ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਦਿ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
13.37.10
तया पुरुषरूपिण्या धर्मप्रकृतिकोऽनघ ।
स यात्येव हि निर्वाणं यत्तत्प्रकृतिसंज्ञितम् ॥ १३.३७.१० ॥
ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਪੁਰਸ਼ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮ-ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਰੂਰ ਉਸ ਨਿਰਵਾਣ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ 'ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.37.11
स एष प्राकृतो धर्मो भ्राजत्यादियुगे नृप ।
विकारधर्माः शेषेषु युगेषु भरतर्षभ।
भ्राजन्तेऽभ्यधिकं वीर संसारपथगोचराः ॥ १३.३७.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਧਰਮ ਆਦਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਰ-ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਹਨ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼ਰੇਸ਼ਟ, ਹੇ ਵੀਰ, ਸੰਸਾਰ-ਮਾਰਗ ਤੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ (ਧਰਮ) ਅਧਿਕ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
13.37.12
प्रकृतीनां च सर्वासामकृता प्रकृतिः स्मृता ।
एवं प्रकृतिधर्मा हि वरां प्रकृतिमाश्रिता ॥ १३.३७.१२ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੀ ਸਿਮਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ-ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
13.37.13
पश्यन्ति परमां लोके दृष्टादृष्टानुदर्शिनीम् ।
सत्वादियुगपर्यन्ते त्रेतायुगसमुद्भवे ॥ १३.३७.१३ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪਰਮ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਉਹ ਹੈ; ਸਤਵ ਆਦਿ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਉਦੈ ਵਿੱਚ।
13.37.14
कामं कामयमानेषु ब्राह्मणेषु तिरोहितः ।
कुपथेषु तु धर्मेषु प्रादुर्भूतेषु कौरव।
जातो मन्दप्रचारो हि धर्मः कलियुगे नृप ॥ १३.३७.१४ ॥
ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਕੌਰਵ, ਕੁਰਾਹੇ ਦੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੇ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਮੰਦ ਚਾਲ ਨਾਲ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।
13.37.15
नित्यस्तु पुरुषो ज्ञेयो विश्वरूपो निरञ्जनः ।
ब्रह्माद्या अपि देवाश्च यं सदा पर्युपासते ॥ १३.३७.१५ ॥
ਨਿੱਤ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਜਿਸਦੀ ਸਦਾ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.37.16
तं च नारायणं विद्धि परं ब्रह्मेति शाश्वतम् ।
तत्कर्म कुरु कायेन ध्यायस्व मनसा च तम् ॥ १३.३७.१६ ॥
ਉਸ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਜਾਣ; ਉਹ ਕਰਮ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕਰ, ਮਨ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰ।
13.37.17
कीर्तयस्व च तन्नाम वाचा सर्वत्र भूपते ।
तत्पदं प्राप्नुहि प्राप्यं शाश्वतं चापुनर्भवम् ॥ १३.३७.१७ ॥
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਭ ਥਾਂ ਬੋਲ ਕੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰ, ਹੇ ਭੂਪਤੀ; ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਯੋਗ, ਸਨਾਤਨ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਰਹਿਤ ਉਹ ਪਦ ਪਾ।
13.37.18
इत्येतद्विष्णुमाश्रित्य संसारग्रहमोक्षणम् ।
कथितं ते महाबाहो किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.३७.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਸੰਸਾਰ-ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸੀ ਗਈ; ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?