మహాభారతం · అధ్యాయం 13.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.37.1
सदृशं राजशार्दूल वृत्तस्य च कुलस्य च ॥ १३.३७.१ ॥
ఓ రాజశార్దూల, ఇది నీ నడవడికీ కులానికీ తగినది.
13.37.2
को राज्यं विपुलं गृह्य स्फीताकारं पुनर्महत् ।
निर्जितारातिसामन्तं देवराज्योपमं सुखम् ॥ १३.३७.२ ॥
విశాలమైన, విస్తరించిన, గొప్ప రాజ్యాన్ని పొంది, శత్రువులనూ సామంతులనూ జయించినవాడెవడు దేవరాజ్యంతో సమానమైన సుఖాన్ని అనుభవిస్తాడు?
13.37.3
राज्ये राज्यगुणा ये च तान्व्युदस्य नराधिप ।
दोषं पश्यति राजेन्द्र देहेऽस्मिन्पाञ्चभौतिके ॥ १३.३७.३ ॥
ఓ నరాధిపా, రాజ్యంలో ఉన్న రాజ్యగుణాలను విడిచిపెట్టినా, ఓ రాజేంద్రా, పంచభూతాత్మకమైన ఈ దేహంలో దోషమే కనిపిస్తుంది.
13.37.4
अतिक्रान्तास्त्वया राजन्वृत्तेन प्रपितामहाः ।
धर्मो विग्रहवान्धीरो विदुरश्च महायशाः ॥ १३.३७.४ ॥
ఓ రాజా, నీ ప్రపితామహులు తమ నడవడితో గతించారు; మూర్తీభవించిన ధర్ముడూ, ధీరుడైన విదురుడూ, మహాయశస్వీ కూడా గతించారు.
13.37.5
सञ्जयश्च महातेजा ये चान्ये दिव्यदर्शनाः ।
प्रवृत्तज्ञानसम्पन्नास्तत्वज्ञानविदो नृप ॥ १३.३७.५ ॥
మహాతేజస్వి అయిన సంజయుడూ, దివ్యదృష్టి కలిగిన ఇతరులూ, ప్రవృత్త జ్ఞానసంపన్నులూ, తత్వజ్ఞానం తెలిసినవారూ, ఓ నృపా.
13.37.6
तेऽतिक्रान्ता महाराज ब्रह्माद्याः ससुरासुराः ।
अनित्यं दुःखसंतप्तं जगदेतन्न संशयः ॥ १३.३७.६ ॥
ఓ మహారాజా, బ్రహ్మాదులైన దేవతలూ అసురులతో కూడినవారూ గతించారు. ఈ జగత్తు అనిత్యమూ దుఃఖతాపితమూ; ఇందులో సందేహం లేదు.
13.37.7
एवमेतान्महाबाहो ब्रह्माद्यान्ससुरासुरान् ।
अनित्यान्सततं पश्य मनुष्यादिषु का कथा ॥ १३.३७.७ ॥
ఓ మహాబాహూ, ఈ విధంగా బ్రహ్మ మొదలైనవారిని, దేవతలను, అసురులను కూడా ఎల్లప్పుడూ అనిత్యులుగా చూడు. మనుషులు మొదలైనవారి గురించి చెప్పేది ఏముంది?
13.37.8
नित्यां तु प्रकृतीमाह याऽसौ प्रसवधर्मिणी ।
अरूपिणीमनिर्देश्यामकृतां पुरुषातिगाम् ॥ १३.३७.८ ॥
కానీ శాశ్వతమైన ప్రకృతిని చెబుతారు, అది సృష్టిని కలిగించేది; రూపం లేనిది, నిర్దేశింపరానిది, ఎవరూ చేయనిది, పురుషుడిని మించినది.
13.37.9
तामत्यन्तसुखां सौम्यां निर्वाणमिति संज्ञिताम् ।
आहुर्ब्रह्मर्षयो ह्याद्यां भुवि चैव महर्षयः ॥ १३.३७.९ ॥
దానిని అత్యంత సుఖమయమైనది, శాంతమైనది, 'నిర్వాణం' అనే పేరుతో పిలవబడినదిగా అంటారు; బ్రహ్మర్షులు, మహర్షులు భూమిపై దానిని ఆదిగా పేర్కొంటారు.
13.37.10
तया पुरुषरूपिण्या धर्मप्रकृतिकोऽनघ ।
स यात्येव हि निर्वाणं यत्तत्प्रकृतिसंज्ञितम् ॥ १३.३७.१० ॥
ఓ పాపరహితుడా, పురుష రూపంలో ఉన్న ఆమె ద్వారా ధర్మస్వభావం కలవాడు ఆ నిర్వాణాన్ని తప్పక పొందుతాడు; అది ప్రకృతి అనే పేరుతో పిలవబడుతుంది.
13.37.11
स एष प्राकृतो धर्मो भ्राजत्यादियुगे नृप ।
विकारधर्माः शेषेषु युगेषु भरतर्षभ।
भ्राजन्तेऽभ्यधिकं वीर संसारपथगोचराः ॥ १३.३७.११ ॥
ఓ రాజా, ఈ ప్రాకృత ధర్మమే ఆది యుగంలో ప్రకాశిస్తుంది; మిగిలిన యుగాలలో వికార స్వభావ ధర్మాలు ఉంటాయి. ఓ భరతశ్రేష్ఠా, ఓ వీరా, సంసార మార్గంలో సంచరించేవి అధికంగా ప్రకాశిస్తాయి.
13.37.12
प्रकृतीनां च सर्वासामकृता प्रकृतिः स्मृता ।
एवं प्रकृतिधर्मा हि वरां प्रकृतिमाश्रिता ॥ १३.३७.१२ ॥
అన్ని ప్రకృతులలో అకృత ప్రకృతియే స్మరింపబడుతుంది. ఈ విధంగా ప్రకృతి-ధర్మం కలవారు శ్రేష్ఠమైన ప్రకృతిని ఆశ్రయిస్తారు.
13.37.13
पश्यन्ति परमां लोके दृष्टादृष्टानुदर्शिनीम् ।
सत्वादियुगपर्यन्ते त्रेतायुगसमुद्भवे ॥ १३.३७.१३ ॥
లోకంలో వారు దానిని పరమమైనదిగా చూస్తారు; దృష్టమైనదీ అదృష్టమైనదీ అనుసరించేది అది; సత్త్వాది యుగాల ముగింపులోనూ త్రేతాయుగ ఉదయంలోనూ.
13.37.14
कामं कामयमानेषु ब्राह्मणेषु तिरोहितः ।
कुपथेषु तु धर्मेषु प्रादुर्भूतेषु कौरव।
जातो मन्दप्रचारो हि धर्मः कलियुगे नृप ॥ १३.३७.१४ ॥
కామించే బ్రాహ్మణుల మధ్య అది ఇష్టంగా మరుగై పోతుంది; కౌరవా, చెడుదారుల ధర్మాలు ప్రకటమైనప్పుడు; రాజా, కలియుగంలో ధర్మం మందగతితో పుడుతుంది.
13.37.15
नित्यस्तु पुरुषो ज्ञेयो विश्वरूपो निरञ्जनः ।
ब्रह्माद्या अपि देवाश्च यं सदा पर्युपासते ॥ १३.३७.१५ ॥
నిత్యుడైన పురుషుణ్ణి తెలుసుకోవాలి; అతడు విశ్వరూపుడు, నిర్మలుడు; బ్రహ్మాదులైన దేవతలు కూడా అతడిని ఎల్లప్పుడూ ఉపాసిస్తారు.
13.37.16
तं च नारायणं विद्धि परं ब्रह्मेति शाश्वतम् ।
तत्कर्म कुरु कायेन ध्यायस्व मनसा च तम् ॥ १३.३७.१६ ॥
ఆ నారాయణుణ్ణి పరమ బ్రహ్మమనీ శాశ్వతుడనీ తెలుసుకో; ఆ కర్మను శరీరంతో చెయ్యి, మనసుతో అతణ్ణి ధ్యానించు.
13.37.17
कीर्तयस्व च तन्नाम वाचा सर्वत्र भूपते ।
तत्पदं प्राप्नुहि प्राप्यं शाश्वतं चापुनर्भवम् ॥ १३.३७.१७ ॥
అతని నామాన్ని అన్ని చోట్ల వాక్కుతో కీర్తించు, భూపతీ; పొందదగినదీ శాశ్వతమూ పునర్జన్మలేనిదీ అయిన ఆ పదాన్ని పొందు.
13.37.18
इत्येतद्विष्णुमाश्रित्य संसारग्रहमोक्षणम् ।
कथितं ते महाबाहो किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.३७.१८ ॥
ఇలా విష్ణువును ఆశ్రయించి సంసారగ్రహం నుంచి విముక్తి నీకు చెప్పబడింది; మహాబాహూ, ఇంకా ఏమి వినాలని కోరుతున్నావు?