મહાભારત · અધ્યાય 13.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.4.1
एवमुक्तो मतङ्गस्तु संशितात्मा यतव्रतः ।
अतिष्ठदेकपादेन वर्षाणां शतमच्युतः ॥ १३.४.१ ॥
આમ કહેવાયા પછી સંયમી મનવાળો અને દૃઢવ્રતી મતંગ એક પગે સો વર્ષ અચલ ઊભો રહ્યો.
13.4.2
तमुवाच ततः शक्रः पुनरेव महायशाः ।
ब्राह्मण्यं दुर्लभं तात प्रार्थयानो न लप्स्यसे ॥ १३.४.२ ॥
ત્યારે મહાયશસ્વી શક્ર તેને ફરી બોલ્યા: 'હે તાત, બ્રાહ્મણત્વ દુર્લભ છે; તેની પ્રાર્થના કરવા છતાં તું તે મેળવીશ નહીં.'
13.4.3
मतङ्ग परमं स्थानं प्रार्थयन्विनशिष्यसि ।
मा कृथाः साहसं पुत्र नैष धर्मपथस्तव ॥ १३.४.३ ॥
હે મતંગ, પરમ સ્થાનની કામના કરતાં તું નાશ પામીશ. હે પુત્ર, આ સાહસ ન કર; આ તારો ધર્મમાર્ગ નથી.
13.4.4
विमार्गतो मार्गमाणः सर्वथा नभविष्यसि ।
न हि शक्यं त्वया प्राप्तुं ब्राह्मण्यमिह दुर्मते।
अप्राप्यं प्रार्थयानो हि नचिराद्विनशिष्यसि ॥ १३.४.४ ॥
ખોટા માર્ગે માર્ગ શોધનારો તું કોઈ પણ રીતે સફળ નહીં થાય. હે દુર્મતિ, આ લોકમાં બ્રાહ્મણત્વ મેળવવું તારા માટે શક્ય નથી; જે પ્રાપ્ત થવાનું નથી તેની કામના કરતાં તું જલદી નાશ પામીશ.
13.4.5
मतङ्ग परमं स्थानं वार्यमाणोऽसकृन्मया ।
चिकीर्षस्येव तपसा सर्वथा नभविष्यसि ॥ १३.४.५ ॥
હે મતંગ, પરમ સ્થાન માટે મેં વારંવાર રોક્યો છતાં તું તપથી તે સાધવા ઇચ્છે છે; પણ કોઈ પણ રીતે તું સફળ નહીં થાય.
13.4.6
तिर्यग्योनिगतः सर्वो मानुष्यं यदि गच्छति ।
स जायते पुल्कसो वा चण्डालो वाऽप्यसंशयः ॥ १३.४.६ ॥
પશુયોનિમાં જન્મેલો કોઈ પણ જો મનુષ્યજન્મ પામે, તો તે નિઃશંક પુલ્કસ કે ચાંડાળ તરીકે જન્મે છે.
13.4.7
पुल्कसः पापयोनिर्वा यः कश्चिदिह लक्ष्यते ।
स तस्यामेव सुचिरं मतङ्ग परिवर्तते ॥ १३.४.७ ॥
અહીં જે પાપયોનિમાં કે પુલ્કસ રૂપે દેખાય છે, તે ઘણા લાંબા સમય સુધી એ જ અવસ્થામાં ભટકતો રહે છે.
13.4.8
ततो दशशते काले लभते शूद्रतामपि ।
शूद्रयोनावपि ततो बहुशः परिवर्तते ॥ १३.४.८ ॥
પછી હજાર દાયકા જેવો સમય વીત્યા પછી તે શૂદ્રપણું પણ પામે છે; શૂદ્રયોનિમાં પણ તે ઘણી વાર ભટકે છે.
13.4.9
ततस्त्रिंशद्गणे काले लभते वैश्यतामपि ।
वैश्यतायां चिरं कालं तत्रैव परिवर्तते।
ततः षष्टिगुणे काले राजन्यो नाम जायते ॥ १३.४.९ ॥
પછી ત્રીસ ગણો સમય વીત્યા પછી તે વૈશ્યપણું પામે છે; વૈશ્યપણામાં લાંબો સમય ત્યાં જ ભટકે છે. પછી સાઠ ગણો સમય વીત્યા પછી તે રાજન્ય નામે જન્મે છે.
13.4.10
ततः षष्टिगुणे काले लभते ब्रह्मबन्धुताम् ।
ब्रह्मबन्धुश्चिरं कालं ततस्तु परिवर्तते ॥ १३.४.१० ॥
પછી સાઠ ગણો સમય વીત્યા પછી તે બ્રહ્મબંધુપણું પામે છે; બ્રહ્મબંધુ તરીકે લાંબો સમય રહીને પછી ભટકે છે.
13.4.11
ततस्तु द्विशते काले लभते काण्डपृष्ठताम् ।
काण्डपृष्ठश्चिरं कालं तत्रैव परिवर्तते ॥ १३.४.११ ॥
પછી બસો ગણો સમય વીત્યા પછી તે કાંડપૃષ્ઠપણું પામે છે; કાંડપૃષ્ઠ તરીકે લાંબો સમય ત્યાં જ ભટકે છે.
13.4.12
ततस्तु त्रिशते काले लभते जपतामपि ।
तं च प्राप्य चिरं कालं तत्रैव परिवर्तते ॥ १३.४.१२ ॥
પછી ત્રણસો ગણો સમય વીત્યા પછી તે જપ કરનારની અવસ્થા પણ પામે છે; તે પામીને લાંબો સમય ત્યાં જ ભટકે છે.
13.4.13
ततश्चतुःशते काले श्रोत्रियो नाम जायते ।
श्रोत्रियत्वे चिरं कालं तत्रैव परिवर्तते ॥ १३.४.१३ ॥
પછી ચારસો કાળ પછી શ્રોત્રિય નામનો (બ્રાહ્મણ) જન્મે છે. શ્રોત્રિયત્વમાં તે લાંબો સમય ત્યાં જ ફરતો રહે છે.
13.4.14
तदेवं शोकहर्षौ तु कामद्वेषौ च पुत्रक ।
अतिमानातिवादौ च प्रविशेते द्विजाधमम् ॥ १३.४.१४ ॥
આ રીતે, હે પુત્ર, શોક અને હર્ષ, કામ અને દ્વેષ, અતિમાન અને અતિવાદ એ બંને પણ એ અધમ દ્વિજમાં પ્રવેશ કરે છે.
13.4.15
तांश्चेज्जयति शत्रून्स तदा प्राप्नोति सद्गतिम् ।
अथ ते वै जयन्त्येनं तालं पक्वमिवापतेत् ॥ १३.४.१५ ॥
જો તે એ શત્રુઓને જીતે છે, તો ત્યારે તે સદ્ગતિ પામે છે. પરંતુ જો તેઓ તેને જીતે છે, તો પાકેલા તાડફળની જેમ તે પડી જાય છે.
13.4.16
मतङ्ग सम्प्रधार्यैवं यदहं त्वामचूचुदम् ।
वृणीष्व काममन्यं त्वं ब्राह्मण्यं हि सुदुर्लभम् ॥ १३.४.१६ ॥
હે મતંગ, આ રીતે સારી રીતે વિચારીને જ મેં તને સમજાવ્યું હતું. હવે તને ગમે તે બીજું વરદાન પસંદ કર, કારણ કે બ્રાહ્મણત્વ અત્યંત દુર્લભ છે.