ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.40.1
आत्मन्यग्नौ समाध्नाय य एते कुरुनन्दन ।
द्विजातयो व्रतोपेता जपयज्ञपरायणाः ॥ १३.४०.१ ॥
ਹੇ ਕੁਰੁਨੰਦਨ, ਜੋ ਇਹ ਦ੍ਵਿਜ ਆਤਮਾ ਤੇ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਜਪਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
13.40.2
यजन्त्यारम्भयज्ञैश्च मानसं यज्ञमास्थिताः ।
अग्निभ्यश्च परं नास्ति येषामेषोऽव्यवस्थितः ॥ १३.४०.२ ॥
ਆਰੰਭ ਯਗ੍ਯਾਂ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਾਨਸ ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਅਗਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮਾਰਗ ਅਜੇ ਅਸਥਿਰ ਹੈ—
13.40.3
तेषां गतिर्महाप्राज्ञ कीदृशी किम्पराश्च ते ।
एतदिच्छामि तत्वेन त्वत्तः श्रोतुं पितामह ॥ १३.४०.३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਪਿਤਾਮਹ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸ ਪਰਮ ਉਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਥੋਂ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
13.40.4
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
वैकुण्ठस्य च संवादं सुपर्णस्य च भारत ॥ १३.४०.४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਵੈਕੁੰਠ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਅਤੇ ਸੁਪਰਣ (ਗਰੁੜ) ਦਾ ਸੰਵਾਦ।
13.40.5
अमृतस्य समुत्पत्तौ देवानामसुरैः सह ।
षष्टिवर्षसहस्राणि दैवासुरमवर्तत। ॥ १३.४०.५ ॥
ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੈਵਾਸੁਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
13.40.6
तत्र देवास्तु दैतेयैर्वध्यन्ते भृशदारुणैः ।
त्रातारं नाधिगच्छन्ति वध्यमाना महासुरैः ॥ १३.४०.६ ॥
ਉੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਦੈਂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਮਹਾਸੁਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੱਖਿਅਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
13.40.7
आर्तास्ते देवदेवेशं प्रपन्नाः शरणैषिणः ।
पितामहं महाप्राज्ञं वध्यमानाः सुरेतरैः ॥ १३.४०.७ ॥
ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਉਹ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਮੰਗਦੇ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ ਪਿਤਾਮਹ ਕੋਲ ਗਏ; ਅਸੁਰਾਂ ਹੱਥੋਂ ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
13.40.8
ता दृष्ट्वा देवता ब्रह्मा सम्भ्रान्तेन्द्रियमानसः ।
वैकुण्ठं शरणं देवं प्रतिपेदे च तैः सह ॥ १३.४०.८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਏ।
13.40.9
ततः स देवैः सहितः पद्मयोनिर्नरेश्वर ।
तुष्टाव प्राञ्जलिर्भूत्वा नारायणमनामयम् ॥ १३.४०.९ ॥
ਫਿਰ ਪਦਮਯੋਨੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਿਰੋਗ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
13.40.10
त्वद्रूपचिन्तनान्नाम्नां स्मरणादर्चनादपि ।
तपोयोगादिभिश्चैव श्रेयो यान्ति मनीषिणः ॥ १३.४०.१० ॥
ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ, ਪੂਜਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਤਪ ਯੋਗ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵੀ ਮਨੀਸ਼ੀ ਜਨ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.40.11
भक्तवत्सल पद्माक्ष परमेश्वर पापहन् ।
परमात्माऽविकाराद्य नारायण नमोंस्तु ते ॥ १३.४०.११ ॥
ਹੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ, ਕਮਲਨੈਨ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਹਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਆਦਿ ਨਾਰਾਇਣ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
13.40.12
नमस्ते सर्वलोकादे सर्वात्मामितविक्रम ।
सर्वभूतभविष्येश सर्वभूतमहेश्वर ॥ १३.४०.१२ ॥
ਹੇ ਸਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਦਿ, ਸਰਬਾਤਮਾ, ਅਮਿਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਈਸ਼, ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
13.40.13
देवानामपि देवस्त्वं सर्वविद्यापरायणः ।
जगद्वीजसमाहार जगतः परमो ह्यसि ॥ १३.४०.१३ ॥
ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ ਹੈਂ। ਜਗਤ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਸਮੇਟਣ ਵਾਲਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਪਰਮ ਹੈਂ।
13.40.14
त्रायस्व देवता वीर दानवाद्यैः सुपीडिताः ।
लोकांश्च लोकपालांश्च ऋषींश्च जयतांवर ॥ १३.४०.१४ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਦਾਨਵਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਲੋਕਾਂ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
13.40.15
वेदाः साङ्गोपनिषदः सरहस्याः ससङ्ग्रहाः ।
सोङ्काराः सवषट्काराः प्राहुस्त्वां यज्ञमुत्तमम् ॥ १३.४०.१५ ॥
ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ, ਰਹੱਸਾਂ ਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਦ, ਓਂਕਾਰ ਤੇ ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਸਮੇਤ ਤੈਨੂੰ ਉੱਤਮ ਯੱਗ ਆਖਦੇ ਹਨ।
13.40.16
पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम् ।
तपस्विनां तपश्चैव दैवतं देवतास्वपि ॥ १३.४०.१६ ॥
ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ; ਤਪਸਵੀਆਂ ਦਾ ਤਪ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਦੈਵਤ ਹੈਂ।
13.40.17
एवमादिपुरस्कारैर्ऋक्सामयजुषां गणैः ।
वैकुण्ठं तुष्टुवुर्देवाः सर्वे ब्रह्मर्षिभिः सह ॥ १३.४०.१७ ॥
ਏਦਾਂ ਆਦਿ ਸਤਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਰਿਗ, ਸਾਮ, ਯਜੁਰ ਦੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਕੀਤੀ।
13.40.18
ततोऽन्तरिक्षे वागासीन्मेघगम्भीरनिस्वना ।
जेष्यध्वं दानवान्यूयं मयैव सह सङ्गरे ॥ १३.४०.१८ ॥
ਫਿਰ ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਮੇਘ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਹੋਈ: ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੋਗੇ।
13.40.19
ततो देवगणानां च दानवानां च युध्यताम् ।
प्रादुरासीन्महातेजाः शार्ङ्गचक्रगदाधरः ॥ १३.४०.१९ ॥
ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ, ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
13.40.20
सुपर्णपृष्ठमास्थाय तेजसा प्रदहन्निव ।
व्यधमद्दानवान्सर्वान्बाहुद्रविणतेजसा ॥ १३.४०.२० ॥
ਗਰੁੜ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਾੜਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ, ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
13.40.21
तं समासाद्य समरे दैत्यदानवपुङ्गवाः ।
व्यनश्यन्त महाराज पतङ्गा इव पावकम् ॥ १३.४०.२१ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੈਂਤ-ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਧੇ, ਅੱਗ ਕੋਲ ਆਏ ਪਤੰਗਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
13.40.22
स विजित्यासुरान्सर्वान्दानवांश्च महामतिः ।
पश्यतामेव देवानां तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४०.२२ ॥
ਉਸ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।
13.40.23
तं दृष्ट्वान्तर्हितं देवा विष्णुं देवामितद्युतिम् ।
विस्मयोत्फुल्लनयना ब्रह्माणमिदमब्रुवन् ॥ १३.४०.२३ ॥
ਅਲੋਪ ਹੋਏ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲੇ।
13.40.24
भगवन्सर्वलोकेश सर्वलोकपितामह ।
इदमत्यद्भुतं वृत्तं तन्नः शंसितुमर्हसि ॥ १३.४०.२४ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ! ਇਹ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।
13.40.25
दैवासुरेऽस्मिन्सङ्ग्रामे त्राता येन वयं विभो ।
एतद्विज्ञातुमिच्छामः कुतोसौ कश्च तत्वतः ॥ १३.४०.२५ ॥
ਹੇ ਵਿਭੋ, ਦੇਵਾਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੌਣ ਸੀ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
13.40.26
कोऽयमस्मान्परित्राय तूष्णीमेव यथागतम् ।
प्रतिप्रयातो दिव्यात्मा तं नः शंसितुमर्हसि ॥ १३.४०.२६ ॥
ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਇਹ ਦਿਵਿਆਤਮਾ ਕੌਣ ਸੀ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.40.27
एवमुक्तः सुरैः सर्वैर्वचनं वचनार्थवित् ।
उवाच पद्मनाभस्य पूर्वरूपं प्रति प्रभो ॥ १३.४०.२७ ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਪਦਮਨਾਭ ਦੇ ਪੂਰਬਲੇ ਰੂਪ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
13.40.28
न ह्येनं वेद तत्वेन भुवनं भुवनेश्वरम् ।
सङ्ख्यातुं नैव चात्मानं निर्गुणं गुणिनां वरम् ॥ १३.४०.२८ ॥
ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਨਿਰਗੁਣ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
13.40.29
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
सुपर्णस्य च संवादमृषीणां चापि देवताः ॥ १३.४०.२९ ॥
ਏਥੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ — ਸੁਪਰਣ (ਗਰੁੜ) ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੀ।
13.40.30
पुरा ब्रह्मर्षयश्चैव सिद्दाश्च भुवनेश्वरम् ।
आश्रित्य हिमवत्पृष्ठे चक्रिरे विविधाः कथाः ॥ १३.४०.३० ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਵੀ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
13.40.31
तेषां कथयतां तत्र कथान्ते पततां वरः ।
प्रादुरासीन्महातेजा वाहश्चक्रगदाभृतः ॥ १३.४०.३१ ॥
ਓਥੇ ਉਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਚੱਕਰ-ਗਦਾਧਾਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦਾ ਵਾਹਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
13.40.32
स तानृषीन्समासाद्य विनयावनताननः ।
अवतीर्य महावीर्यस्तानृषीनभिजग्मिवान् ॥ १३.४०.३२ ॥
ਉਹ ਮਹਾਵੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਉਤਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ।
13.40.33
अभ्यर्चितः स ऋषिभिः स्वागतेन महाबलः ।
उपाविशत तेजस्वी भूमौ वेगवतां वरः ॥ १३.४०.३३ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਗਤ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੇਜਸਵੀ, ਵੇਗਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
13.40.34
तमासीनं महात्मानं वैनतेयं महाद्युतिम् ।
ऋषयः परिपप्रच्छुर्महात्मानस्तपस्विनः ॥ १३.४०.३४ ॥
ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ, ਮਹਾਦਿਊਤੀ ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ) ਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ।
13.40.35
कौतूहलं वैनतेय परं नो हृदि वर्तते ।
तस्य नान्योस्ति वक्तेह त्वामृते पन्नगाशन ॥ १३.४०.३५ ॥
ਹੇ ਵੈਨਤੇਯ, ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੱਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ।
13.40.36
तदाख्यातमिहेच्छामो भवता प्रश्नमुत्तमम् ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच प्राञ्जलिर्विनतासुतः ॥ १३.४०.३६ ॥
ਉਸ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
13.40.37
धन्योस्म्यनुगृहीतोस्मि यन्मां ब्रह्मर्षिसत्तमाः ।
प्रष्टव्यं प्रष्टुमिच्छन्ति प्रीतिमन्तोऽनसूयकाः ॥ १३.४०.३७ ॥
ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹਾਂ ਕਿ ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅਤੇ ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ ਤੁਸੀਂ ਮੈਥੋਂ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।
13.40.38
किं मया ब्रूत वक्तव्यं कार्यं च वदतां वराः ।
यूयं हि मां यथायुक्तं सर्वं वै प्रष्टुमर्हथ ॥ १३.४०.३८ ॥
ਹੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂ ਅਤੇ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਤੁਸੀਂ ਮੈਥੋਂ ਯਥੋਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।
13.40.39
नमस्कृत्वा ह्यनन्ताय ततस्त ऋषिसत्तमाः ।
प्रष्टुं प्रचक्रमुस्तत्र वैनतेयं महाबलम् ॥ १३.४०.३९ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੇ ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵੈਨਤੇਯ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
13.40.40
देवदेवं महात्मानं नारायणमनामयम् ।
भवानुपास्ते वरदं कुतोऽसौ कश्च तत्वतः ॥ १३.४०.४० ॥
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਤਮਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਉਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਹ ਕੌਣ ਹਨ?
13.40.41
प्रकृतिर्विकृतिर्वाऽस्य कीदृशी क्वनु संस्थितिः ।
एतद्भवन्तं पृच्छामो देवोऽयं क्व कृतालयः ॥ १३.४०.४१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਜਾਂ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ? ਇਹ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਥੋਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ — ਇਹ ਦੇਵ ਕਿੱਥੇ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ?
13.40.42
एथ भक्तप्रियो देवः प्रियभक्तस्तथैव च ।
त्वं प्रियश्चास्य भक्तश्च नान्यः काश्यप विद्यते ॥ १३.४०.४२ ॥
ਇਹ ਦੇਵ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਭਗਤ ਹੋ। ਹੇ ਕਾਸ਼ਯਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਭਗਤ ਨਹੀਂ।
13.40.43
मुष्णन्निव मनश्चक्षूंष्यविभाव्यतनुर्विभुः ।
अनादिमध्यनिधनो न विद्मैनं कुतो ह्यसौ ॥ १३.४०.४३ ॥
ਉਹ ਮਨ ਅਤੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਰਾਉਂਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾ ਆਦਿ ਹੈ, ਨਾ ਮੱਧ, ਨਾ ਅੰਤ। ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
13.40.44
वेदेष्वपि च विश्वात्मा गीयते न च विद्महे ।
तत्वतस्तत्वभूतात्मा विभुर्नित्यः सनातनः ॥ १३.४०.४४ ॥
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਦਾ ਗਾਇਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੱਤਵਤਃ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਤੱਤਵਸਰੂਪ ਆਤਮਾ, ਉਹ ਵਿਭੂ, ਨਿੱਤ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਹਨ।
13.40.45
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
गुणाश्चैषां यथासङ्ख्यं भावाभावौ तथैव च ॥ १३.४०.४५ ॥
ਧਰਤੀ, ਵਾਯੂ, ਆਕਾਸ਼, ਜਲ, ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਤੇਜ (ਅਗਨੀ)। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ; ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਵ ਅਤੇ ਅਭਾਵ ਵੀ।
13.40.46
तमः सत्वं रजश्चैव भावाश्चैव तदात्मकाः ।
मनो बुद्धिश्च तेजश्च बुद्धिगम्यानि तत्वतः।
जायन्ते तात तस्माद्धि तिष्ठते तेष्वसौ विभुः ॥ १३.४०.४६ ॥
ਤਮ, ਸਤ੍ਵ ਅਤੇ ਰਜ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਭਾਵ; ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਤੇਜ, ਜੋ ਤੱਤਵਤਃ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਸੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਵਿਭੂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
13.40.47
सञ्चिन्त्य बहुधा बुद्ध्या नाध्यवस्यामहे परम् ।
तस्य देवस्य तत्वेन तन्नः शंस यथातथम् ॥ १३.४०.४७ ॥
ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਪਰਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਉਸ ਦੇਵ ਦਾ ਤੱਤਵ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਓਵੇਂ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.40.48
एतमेव परं प्रश्नं कौतूहलसमन्विताः ।
एवं भवन्तं पृच्छामस्तन्नः शंसितुमर्हसि ॥ १३.४०.४८ ॥
ਇਹੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ; ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।
13.40.49
स्थूलतो यस्तु भगवांस्तेनैव स्वेन हेतुना ।
त्रैलोक्यस्य तु रक्षार्थं दृश्यते रूपमास्थितः ॥ १३.४०.४९ ॥
ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸਥੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
13.40.50
मया तु महदाश्चर्यं पुरा दृष्टं सनातने ।
देवे श्रीवत्सनिलये तच्छृणुध्वमशेषतः ॥ १३.४०.५० ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਾਤਨ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਦੇਵ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਦੇਖਿਆ ਸੀ; ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣੋ।
13.40.51
न स्म शक्यो मया वेत्तुं न भवद्भिः कथञ्चन ।
यथा मां प्राह भगवांस्तथा तच्छ्रुयतां मम ॥ १३.४०.५१ ॥
ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।
13.40.52
मयाऽमृतं देवतानां मिषतामृषिसत्तमाः ।
हृतं विपाट्य तं यन्त्रं विद्राव्यामृतरक्षिणः ॥ १३.४०.५२ ॥
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਦੇਵਤੇ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਹ ਯੰਤਰ ਪਾੜ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।
13.40.53
देवता विमुखीकृत्य सेन्द्राः समरुतो मृधे ।
उन्मथ्याशु गिरींश्चैव विक्षोभ्य च महोदधिं ॥ १३.४०.५३ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਮੁਖ ਕਰਕੇ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ ਅਤੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਨੂੰ ਮੰਥ ਕੇ।
13.40.54
तं दृष्ट्वा मम विक्रान्तं वागुवाचाशरीरिणी ।
प्रीतोस्मि ते वैनतेय कर्मणाऽनेन सुव्रत।
अवृथा तेऽस्तु मद्वाक्यं ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १३.४०.५४ ॥
ਮੇਰਾ ਉਹ ਪਰਾਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਇੱਕ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਵਾਣੀ ਬੋਲੀ, 'ਹੇ ਵੈਨਤੇਯ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
13.40.55
तामेवंवादिनीं वाचमहं प्रत्युक्तवांस्तदा ।
ज्ञातुमिच्छामि कस्त्वं हि ततो मे दास्यसे वरम्।
प्रकृतिर्विकृतिर्वा त्वं देवो वा दानवोपि वा ॥ १३.४०.५५ ॥
ਤਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੀ ਉਸ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਵੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈਂ ਜਾਂ ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ ਜਾਂ ਦਾਨਵ?
13.40.56
ततो जलदगम्भीरं प्रहस्य वदतांवरः ।
उंवाच वरदः प्रीतः काले त्वं माऽभिवेत्स्यसि ॥ १३.४०.५६ ॥
ਤਦ ਬੱਦਲ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੱਸ ਕੇ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਤੂੰ ਜਾਣ ਜਾਵੇਂਗਾ।
13.40.57
वाहनं भव मे साधो वरं दद्मि तवोत्तमम् ।
न ते वीर्येण सदृशः कश्चिल्लोके भविष्यति ॥ १३.४०.५७ ॥
ਹੇ ਸਾਧੂ, ਮੇਰਾ ਵਾਹਨ ਬਣ; ਤੈਨੂੰ ਉੱਤਮ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਬਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
13.40.58
पतङ्ग पततांश्रेष्ठ न देवो नापि दानवः ।
मत्सखित्वमनुप्राप्तो दुर्धर्षश्च भविष्यसि ॥ १३.४०.५८ ॥
ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਤੰਗ, ਤੂੰ ਨਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਦਾਨਵ। ਮੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪਾ ਕੇ ਤੂੰ ਅਜਿੱਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
13.40.59
तमब्रवं देवदेवं मामेवंवादिनं परम् ।
प्रयतः प्राञ्जलिर्भूत्वा प्रणम्य शिरसा विभुम् ॥ १३.४०.५९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਉਸ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਪਰਮ ਵਿਭੂ ਨੂੰ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਕਿਹਾ।
13.40.60
एवमेतन्महाबाहो सर्वमेतद्भविष्यति ।
वाहनं ते भविष्यामि यथा वदति मां भवान् ॥ १३.४०.६० ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਹ ਸਭ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਵਾਹਨ ਬਣਾਂਗਾ।
13.40.61
मम चापि महाबुद्धे निश्चयं श्रूयतामिति ।
ध्वजस्तेऽहं भविष्यामि रथस्थस्य न संशयः ॥ १३.४०.६१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀ, ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮੈਂ ਧੁਜਾ ਬਣਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
13.40.62
तथास्त्विति स मामुक्त्वा भूयः प्राह महामनाः ।
न ते गतिविघातोऽद्य भविष्यत्यमृतं विना ॥ १३.४०.६२ ॥
"ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਮਨਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਿਨਾਂ ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।"
13.40.63
एवं कृत्वा तु समयं देवदेवः सनातनः ।
मामुक्त्वा साधयस्वेति यथाऽभिप्रायतो गतः ॥ १३.४०.६३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ ਸਨਾਤਨ ਦੇਵਦੇਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ "ਇਸਨੂੰ ਸਾਧ ਲੈ" ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੇ ਗਏ।
13.40.64
ततोऽहं कृतसंवादो येन केनापि सत्तमाः ।
कौतूहलसमाविष्टः पितरं कश्यपं गतः ॥ १३.४०.६४ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸੱਤਮੋ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਤਾ ਕਸ਼ਯਪ ਕੋਲ ਗਿਆ।
13.40.65
सोहं पितरमासाद्य प्रणिपत्याभिवाद्य च ।
सर्वमेतद्यथातथ्यमुक्तवान्पितुरन्तिके ॥ १३.४०.६५ ॥
ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਅਤੇ ਅਭਿਵਾਦਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸਿਆ।
13.40.66
श्रुत्वा तु भगवान्मह्यं ध्यानमेवान्वपद्यत ।
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा मामाह वदतां वरः ॥ १३.४०.६६ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ; ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲੇ।
13.40.67
धन्योस्यनुगृहीतश्च यत्त्वं तेन महात्मना ।
संवादं कृतवांस्तात गुह्येन परमात्मना ॥ १३.४०.६७ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਗੁਹਿਆ ਸੰਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।
13.40.68
स्थूलदृश्यः स भगवांस्तेन तेनैव हेतुना ।
दृश्यतेऽव्यक्तरूपस्थः प्रधानप्रभवाप्ययः ॥ १३.४०.६८ ॥
ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸਥੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਅਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਲਯ ਉਸੇ ਤੋਂ ਹਨ।
13.40.69
मया हि स महातेजा नान्ययोगसमाधिना ।
तपसोग्रेण तेजस्वी तोषितस्तपसांनिधिः ॥ १३.४०.६९ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਯੋਗ-ਸਮਾਧੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਠੋਰ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਤਪਾਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ।
13.40.70
ततो मे दर्शयामास तोषयन्निव पुत्रक ।
श्वेतपीतारुणनिभः कद्रूकपिलपिङ्गलः ॥ १३.४०.७० ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ, ਮਾਨੋ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਪੁੱਤਰਾ; ਉਹ ਚਿੱਟੀ, ਪੀਲੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਆਭਾ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਕਦਰੂ ਦੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਭੂਰੇ-ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ।
13.40.71
रक्तनीलासितनिभः सहस्रोदरपाणिमान् ।
द्विसाहस्रमहावक्त्र एकाक्षः शतलोचनः ॥ १३.४०.७१ ॥
ਉਹ ਲਾਲ, ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਰਗਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੇਟ ਅਤੇ ਹੱਥ, ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ, ਇੱਕ ਅੱਖ ਅਤੇ ਸੌ ਅੱਖਾਂ ਸਨ।
13.40.72
अनिष्पन्दा निराहाराः समानाः सूर्यतेजसा ।
तमुपासन्ति परमं गुह्यमक्षरमव्ययम् ॥ १३.४०.७२ ॥
ਨਿਸ਼ਚਲ, ਨਿਰਾਹਾਰ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਵਰਗੇ, ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ, ਗੁਹਿਆ, ਅਕਸ਼ਰ, ਅਵਿਯਯ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.40.73
समासाद्य तु तं विश्वमहं मूर्ध्ना प्रणम्य च ।
ऋग्यजुःसामभिः स्तुत्वा शरण्यं शरणं गतः ॥ १३.४०.७३ ॥
ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਰਿਕ, ਯਜੁਸ ਤੇ ਸਾਮ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਰਣਯੋਗ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਮੈਂ ਲਈ।
13.40.74
महामेघौघधीरेण स्वरेण जयतांवरः ।
आभाष्य पुत्रपुत्रेति इदमाह धृतं वचः ॥ १३.४०.७४ ॥
ਮਹਾਮੇਘ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ 'ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਇਹ ਸਥਿਰ ਬਚਨ ਆਖੇ।
13.40.75
त्वयाऽभ्युदयकामेन तपश्चीर्णं महामुने ।
अमुक्तस्त्वं समासङ्गैरविमुक्तोऽद्य पश्यसि ॥ १३.४०.७५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਉੱਨਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਵੀ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਆਸਕਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਅਜੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਤੂੰ ਬੰਧਨ-ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
13.40.76
यदा सङ्गैर्विमुक्तश्च गतमोहो गतस्पृहः ।
भविष्यसि सदा ब्रह्म मामनुध्यास्यसे द्विज ॥ १३.४०.७६ ॥
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਸਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਲਾਲਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਤਦ ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੋਵੇਂਗਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰੇਂਗਾ।
13.40.77
ऐकान्तिकीं मतिं कृत्वा मद्भक्तो मत्परायणः ।
ज्ञास्यसे मां ततो ब्रह्मन्वीतमोहश्च तत्वतः ॥ १३.४०.७७ ॥
ਇਕਾਗਰ ਮਤ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਤਦ ਮੋਹ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੱਤਵਤਃ ਜਾਣੇਂਗਾ।
13.40.78
तेन त्वं कृतसंवादः स्वतः सर्वहितैषिणा ।
विश्वरूपेण देवेन पुरुषेण महात्मना।
तमेवाराधय क्षिप्रं तमाराध्य न सीदसि ॥ १३.४०.७८ ॥
ਸਭ ਦੇ ਹਿਤ ਨੂੰ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦੇਵ, ਮਹਾਤਮਾ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸੰਵਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸੇ ਦੀ ਜਲਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰ; ਉਸਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਂਗਾ।
13.40.79
सोहमेवं भगवता पित्रा ब्रह्मर्षिसत्तमाः ।
अनुनीतो यथान्यायं स्वमेव भवनं गतः ॥ १३.४०.७९ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਨੋ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਯਥਾਨਿਆਏ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।