മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.40.1
आत्मन्यग्नौ समाध्नाय य एते कुरुनन्दन ।
द्विजातयो व्रतोपेता जपयज्ञपरायणाः ॥ १३.४०.१ ॥
കുരുനന്ദനാ, ആത്മാവിലും അഗ്നിയിലും സ്ഥാപിച്ച്, വ്രതങ്ങളോടു കൂടി ജപയജ്ഞത്തിൽ തത്പരരായ ഈ ദ്വിജന്മാർ—
13.40.2
यजन्त्यारम्भयज्ञैश्च मानसं यज्ञमास्थिताः ।
अग्निभ्यश्च परं नास्ति येषामेषोऽव्यवस्थितः ॥ १३.४०.२ ॥
ആരംഭയജ്ഞങ്ങളാൽ യജിക്കുന്നവരും, മാനസയജ്ഞത്തെ ആശ്രയിച്ചവരും, അഗ്നികളേക്കാൾ ഉയർന്നതൊന്നുമില്ലെന്നു കരുതുന്നവരും, ഇതുവരെ സ്ഥിരമാകാത്ത മാർഗമുള്ളവരും—
13.40.3
तेषां गतिर्महाप्राज्ञ कीदृशी किम्पराश्च ते ।
एतदिच्छामि तत्वेन त्वत्तः श्रोतुं पितामह ॥ १३.४०.३ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞാ, പിതാമഹാ, അവരുടെ ഗതി എങ്ങനെയാണ്? അവർ ഏതിൽ തത്പരരാണ്? ഇതു നിന്നിൽനിന്നു യഥാർത്ഥമായി കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
13.40.4
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
वैकुण्ठस्य च संवादं सुपर्णस्य च भारत ॥ १३.४०.४ ॥
ഭാരതാ, ഇതിനെക്കുറിച്ചു നിനക്കു ഒരു പുരാതന ഇതിഹാസം ഞാൻ പറയാം—വൈകുണ്ഠന്റെയും (വിഷ്ണു) സുപർണന്റെയും (ഗരുഡൻ) സംവാദം.
13.40.5
अमृतस्य समुत्पत्तौ देवानामसुरैः सह ।
षष्टिवर्षसहस्राणि दैवासुरमवर्तत। ॥ १३.४०.५ ॥
അമൃത് ഉദയം ചെയ്ത സമയത്ത് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിൽ അറുപതിനായിരം വർഷം ദൈവാസുരയുദ്ധം നടന്നു.
13.40.6
तत्र देवास्तु दैतेयैर्वध्यन्ते भृशदारुणैः ।
त्रातारं नाधिगच्छन्ति वध्यमाना महासुरैः ॥ १३.४०.६ ॥
അവിടെ ദേവന്മാർ അതിഭയങ്കരരായ ദൈത്യന്മാരാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു; മഹാസുരന്മാരാൽ കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ അവർക്ക് രക്ഷകനെ കിട്ടിയില്ല.
13.40.7
आर्तास्ते देवदेवेशं प्रपन्नाः शरणैषिणः ।
पितामहं महाप्राज्ञं वध्यमानाः सुरेतरैः ॥ १३.४०.७ ॥
വേദനിച്ച അവർ ദേവദേവേശനെ ശരണം തേടി, മഹാപ്രാജ്ഞനായ പിതാമഹനെ സമീപിച്ചു; അസുരന്മാരാൽ അവർ വധിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.
13.40.8
ता दृष्ट्वा देवता ब्रह्मा सम्भ्रान्तेन्द्रियमानसः ।
वैकुण्ठं शरणं देवं प्रतिपेदे च तैः सह ॥ १३.४०.८ ॥
ആ ദേവന്മാരെ കണ്ട ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും ക്ഷോഭിച്ചവനായി, അവരോടൊപ്പം വൈകുണ്ഠ ദേവനെ ശരണമാക്കി.
13.40.9
ततः स देवैः सहितः पद्मयोनिर्नरेश्वर ।
तुष्टाव प्राञ्जलिर्भूत्वा नारायणमनामयम् ॥ १३.४०.९ ॥
അപ്പോൾ പദ്മയോനിയായ ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരോടൊപ്പം, ഹേ നരേശ്വരാ, കൈകൂപ്പി നിർദോഷനായ നാരായണനെ സ്തുതിച്ചു.
13.40.10
त्वद्रूपचिन्तनान्नाम्नां स्मरणादर्चनादपि ।
तपोयोगादिभिश्चैव श्रेयो यान्ति मनीषिणः ॥ १३.४०.१० ॥
നിന്റെ രൂപം ധ്യാനിക്കുന്നതിലൂടെയും നാമങ്ങൾ സ്മരിക്കുന്നതിലൂടെയും പൂജയിലൂടെയും തപസ്സ്, യോഗം തുടങ്ങിയവയിലൂടെയും ജ്ഞാനികൾ ശ്രേയസ്സ് പ്രാപിക്കുന്നു.
13.40.11
भक्तवत्सल पद्माक्ष परमेश्वर पापहन् ।
परमात्माऽविकाराद्य नारायण नमोंस्तु ते ॥ १३.४०.११ ॥
ഭക്തവത്സലാ, പദ്മാക്ഷാ, പരമേശ്വരാ, പാപഹരാ, പരമാത്മാവേ, വികാരരഹിതനായ ആദ്യനേ, നാരായണാ, നിനക്കു നമസ്കാരം.
13.40.12
नमस्ते सर्वलोकादे सर्वात्मामितविक्रम ।
सर्वभूतभविष्येश सर्वभूतमहेश्वर ॥ १३.४०.१२ ॥
സർവലോകാദിയേ, സർവാത്മാവേ, അമിതവിക്രമാ, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഭൂതഭാവിയുടെയും ഈശ്വരാ, സർവഭൂതമഹേശ്വരാ, നിനക്കു നമസ്കാരം.
13.40.13
देवानामपि देवस्त्वं सर्वविद्यापरायणः ।
जगद्वीजसमाहार जगतः परमो ह्यसि ॥ १३.४०.१३ ॥
നീ ദേവന്മാർക്കും ദേവനാകുന്നു; സർവവിദ്യകളിലും നിഷ്ഠനാകുന്നു. ജഗത്തിന്റെ ബീജത്തെ സമാഹരിക്കുന്നവനേ, നീയാണ് ജഗത്തിന് പരമൻ.
13.40.14
त्रायस्व देवता वीर दानवाद्यैः सुपीडिताः ।
लोकांश्च लोकपालांश्च ऋषींश्च जयतांवर ॥ १३.४०.१४ ॥
വീരാ, ദാനവന്മാരാലും മറ്റുള്ളവരാലും അതിപീഡിതരായ ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കേണമേ; ലോകങ്ങളെയും ലോകപാലകന്മാരെയും ഋഷികളെയും രക്ഷിക്കേണമേ, ജയിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
13.40.15
वेदाः साङ्गोपनिषदः सरहस्याः ससङ्ग्रहाः ।
सोङ्काराः सवषट्काराः प्राहुस्त्वां यज्ञमुत्तमम् ॥ १३.४०.१५ ॥
അംഗങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും രഹസ്യങ്ങളും സംഗ്രഹങ്ങളുമുള്ള വേദങ്ങൾ, ഓങ്കാരത്തോടും വഷട്കാരത്തോടും കൂടി നിന്നെ ഉത്തമയജ്ഞമെന്ന് വിളിക്കുന്നു.
13.40.16
पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम् ।
तपस्विनां तपश्चैव दैवतं देवतास्वपि ॥ १३.४०.१६ ॥
പവിത്രങ്ങളിൽ പവിത്രനും മംഗളങ്ങളിൽ മംഗളവും നീ; തപസ്വികളുടെ തപസ്സും ദേവന്മാരിൽ പോലും ദൈവവും നീ തന്നെ.
13.40.17
एवमादिपुरस्कारैर्ऋक्सामयजुषां गणैः ।
वैकुण्ठं तुष्टुवुर्देवाः सर्वे ब्रह्मर्षिभिः सह ॥ १३.४०.१७ ॥
ഇത്യാദി മുൻപൂജകളോടും ഋക്, സാമ, യജുസ് ഗണങ്ങളോടും ബ്രഹ്മർഷികളോടുമൊത്ത് എല്ലാ ദേവന്മാരും വൈകുണ്ഠനെ സ്തുതിച്ചു.
13.40.18
ततोऽन्तरिक्षे वागासीन्मेघगम्भीरनिस्वना ।
जेष्यध्वं दानवान्यूयं मयैव सह सङ्गरे ॥ १३.४०.१८ ॥
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് മേഘഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തോടെ ഒരു വാണി ഉയർന്നു: നിങ്ങൾ എന്നോടൊപ്പം തന്നെ യുദ്ധത്തിൽ ദാനവന്മാരെ ജയിക്കും.
13.40.19
ततो देवगणानां च दानवानां च युध्यताम् ।
प्रादुरासीन्महातेजाः शार्ङ्गचक्रगदाधरः ॥ १३.४०.१९ ॥
അപ്പോൾ ദേവഗണങ്ങളും ദാനവന്മാരും യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ, ശാർങ്ഗ വില്ലും ചക്രവും ഗദയും ധരിച്ച മഹാതേജസ്വി പ്രത്യക്ഷനായി.
13.40.20
सुपर्णपृष्ठमास्थाय तेजसा प्रदहन्निव ।
व्यधमद्दानवान्सर्वान्बाहुद्रविणतेजसा ॥ १३.४०.२० ॥
ഗരുഡന്റെ പുറത്തിരുന്ന്, തേജസ്സാൽ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഭുജബലതേജസ്സാൽ എല്ലാ ദാനവന്മാരെയും അവൻ തകർത്തു.
13.40.21
तं समासाद्य समरे दैत्यदानवपुङ्गवाः ।
व्यनश्यन्त महाराज पतङ्गा इव पावकम् ॥ १३.४०.२१ ॥
മഹാരാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ അവനെ സമീപിച്ച ദൈത്യദാനവ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ, അഗ്നിയെ സമീപിക്കുന്ന പതംഗങ്ങളെപ്പോലെ നശിച്ചു.
13.40.22
स विजित्यासुरान्सर्वान्दानवांश्च महामतिः ।
पश्यतामेव देवानां तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४०.२२ ॥
മഹാമതിയായ അവൻ എല്ലാ അസുരന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും ജയിച്ച്, ദേവന്മാർ കാൺകെ അവിടെത്തന്നെ മറഞ്ഞു.
13.40.23
तं दृष्ट्वान्तर्हितं देवा विष्णुं देवामितद्युतिम् ।
विस्मयोत्फुल्लनयना ब्रह्माणमिदमब्रुवन् ॥ १३.४०.२३ ॥
അന്തർധാനം ചെയ്ത അമിതതേജസ്സായ വിഷ്ണുവിനെ കണ്ട ദേവന്മാർ, വിസ്മയത്താൽ വിടർന്ന കണ്ണുകളോടെ ബ്രഹ്മാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
13.40.24
भगवन्सर्वलोकेश सर्वलोकपितामह ।
इदमत्यद्भुतं वृत्तं तन्नः शंसितुमर्हसि ॥ १३.४०.२४ ॥
ഭഗവാനേ, സർവലോകേശാ, സർവലോക പിതാമഹാ! ഈ അത്യദ്ഭുതമായ സംഭവം ഞങ്ങളോട് വിവരിക്കുന്നതിന് അങ്ങ് യോഗ്യനാണ്.
13.40.25
दैवासुरेऽस्मिन्सङ्ग्रामे त्राता येन वयं विभो ।
एतद्विज्ञातुमिच्छामः कुतोसौ कश्च तत्वतः ॥ १३.४०.२५ ॥
ഹേ വിഭോ, ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ ഞങ്ങളെ ആരാണ് രക്ഷിച്ചത്, അദ്ദേഹം എവിടെനിന്നു വന്നു, യഥാർത്ഥത്തിൽ അദ്ദേഹം ആരാണ് എന്ന് അറിയാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
13.40.26
कोऽयमस्मान्परित्राय तूष्णीमेव यथागतम् ।
प्रतिप्रयातो दिव्यात्मा तं नः शंसितुमर्हसि ॥ १३.४०.२६ ॥
ഞങ്ങളെ രക്ഷിച്ച്, വന്നതുപോലെ നിശ്ശബ്ദനായി മടങ്ങിപ്പോയ ഈ ദിവ്യാത്മാവ് ആരാണ്? അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങളോട് പറയണം.
13.40.27
एवमुक्तः सुरैः सर्वैर्वचनं वचनार्थवित् ।
उवाच पद्मनाभस्य पूर्वरूपं प्रति प्रभो ॥ १३.४०.२७ ॥
എല്ലാ ദേവന്മാരും ഇപ്രകാരം ചോദിച്ചപ്പോൾ, വാക്കിന്റെ അർത്ഥം അറിയുന്നവൻ പത്മനാഭന്റെ പൂർവരൂപത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു, ഹേ പ്രഭോ.
13.40.28
न ह्येनं वेद तत्वेन भुवनं भुवनेश्वरम् ।
सङ्ख्यातुं नैव चात्मानं निर्गुणं गुणिनां वरम् ॥ १३.४०.२८ ॥
ലോകേശ്വരനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരും അറിയുന്നില്ല. നിർഗുണനാണെങ്കിലും ഗുണികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അദ്ദേഹത്തെ എണ്ണാനും കഴിയില്ല.
13.40.29
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
सुपर्णस्य च संवादमृषीणां चापि देवताः ॥ १३.४०.२९ ॥
ഇവിടെ ഞാൻ നിനക്ക് ഒരു പുരാതന ഇതിഹാസം പറഞ്ഞുതരാം — സുപർണ്ണന്റെ (ഗരുഡന്റെ) സംവാദം, ഋഷിമാരുടേതും ദേവന്മാരുടേതും.
13.40.30
पुरा ब्रह्मर्षयश्चैव सिद्दाश्च भुवनेश्वरम् ।
आश्रित्य हिमवत्पृष्ठे चक्रिरे विविधाः कथाः ॥ १३.४०.३० ॥
പണ്ട് ബ്രഹ്മർഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും ഭുവനേശ്വരനെ ആശ്രയിച്ച്, ഹിമവാന്റെ ശിഖരത്തിൽ വിവിധ കഥകൾ പറഞ്ഞു.
13.40.31
तेषां कथयतां तत्र कथान्ते पततां वरः ।
प्रादुरासीन्महातेजा वाहश्चक्रगदाभृतः ॥ १३.४०.३१ ॥
അവിടെ അവർ കഥകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കെ, കഥയുടെ അവസാനത്തിൽ, പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മഹാതേജസ്വിയുമായ, ചക്രഗദാധാരിയുടെ (വിഷ്ണുവിന്റെ) വാഹനം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
13.40.32
स तानृषीन्समासाद्य विनयावनताननः ।
अवतीर्य महावीर्यस्तानृषीनभिजग्मिवान् ॥ १३.४०.३२ ॥
ആ മഹാവീരൻ ആ ഋഷിമാരുടെ അടുത്തെത്തി, വിനയത്താൽ മുഖം താഴ്ത്തി, ഇറങ്ങി അവരുടെ സമീപത്തേക്ക് പോയി.
13.40.33
अभ्यर्चितः स ऋषिभिः स्वागतेन महाबलः ।
उपाविशत तेजस्वी भूमौ वेगवतां वरः ॥ १३.४०.३३ ॥
ഋഷിമാരുടെ സ്വാഗതത്താൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട ആ മഹാബലനും തേജസ്വിയും വേഗമുള്ളവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായവൻ നിലത്ത് ഇരുന്നു.
13.40.34
तमासीनं महात्मानं वैनतेयं महाद्युतिम् ।
ऋषयः परिपप्रच्छुर्महात्मानस्तपस्विनः ॥ १३.४०.३४ ॥
ഇരിക്കുന്ന ആ മഹാത്മാവും മഹാദ്യുതിയുമായ വൈനതേയനെ (ഗരുഡനെ) മഹാത്മാക്കളായ തപസ്വികളായ ഋഷിമാർ നന്നായി ചോദ്യം ചെയ്തു.
13.40.35
कौतूहलं वैनतेय परं नो हृदि वर्तते ।
तस्य नान्योस्ति वक्तेह त्वामृते पन्नगाशन ॥ १३.४०.३५ ॥
വൈനതേയാ, ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഇതിനെക്കുറിച്ച് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്; ഇവിടെ ഇത് പറയാൻ നിന്നെയല്ലാതെ മറ്റൊരാളില്ല, സർപ്പഭോജീ.
13.40.36
तदाख्यातमिहेच्छामो भवता प्रश्नमुत्तमम् ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच प्राञ्जलिर्विनतासुतः ॥ १३.४०.३६ ॥
ആ ഉത്തമമായ ചോദ്യത്തിന് നീ ഇവിടെ മറുപടി പറയണമെന്ന് ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ വിനതയുടെ പുത്രൻ കൈകൂപ്പി മറുപടി പറഞ്ഞു.
13.40.37
धन्योस्म्यनुगृहीतोस्मि यन्मां ब्रह्मर्षिसत्तमाः ।
प्रष्टव्यं प्रष्टुमिच्छन्ति प्रीतिमन्तोऽनसूयकाः ॥ १३.४०.३७ ॥
ഞാൻ ധന്യനും അനുഗൃഹീതനുമാണ്; ബ്രഹ്മർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, സ്നേഹമുള്ളവരും അസൂയയില്ലാത്തവരുമായ നിങ്ങൾ എന്നോട് ചോദിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവല്ലോ.
13.40.38
किं मया ब्रूत वक्तव्यं कार्यं च वदतां वराः ।
यूयं हि मां यथायुक्तं सर्वं वै प्रष्टुमर्हथ ॥ १३.४०.३८ ॥
വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, ഞാൻ എന്ത് പറയണം, എന്ത് ചെയ്യണം? ഉചിതമായ രീതിയിൽ എല്ലാം എന്നോട് ചോദിക്കാൻ നിങ്ങൾ അർഹരാണ്.
13.40.39
नमस्कृत्वा ह्यनन्ताय ततस्त ऋषिसत्तमाः ।
प्रष्टुं प्रचक्रमुस्तत्र वैनतेयं महाबलम् ॥ १३.४०.३९ ॥
അനന്തന് നമസ്കരിച്ച ശേഷം ആ ഋഷിശ്രേഷ്ഠന്മാർ അവിടെ മഹാബലനായ വൈനതേയനോട് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ തുടങ്ങി.
13.40.40
देवदेवं महात्मानं नारायणमनामयम् ।
भवानुपास्ते वरदं कुतोऽसौ कश्च तत्वतः ॥ १३.४०.४० ॥
ദേവദേവനും മഹാത്മാവും കുറ്റമറ്റവനുമായ നാരായണനെ, വരം നൽകുന്നവനെ നിങ്ങൾ ഉപാസിക്കുന്നു; അവൻ എവിടെനിന്നു വന്നു, യഥാർത്ഥത്തിൽ അവൻ ആരാണ്?
13.40.41
प्रकृतिर्विकृतिर्वाऽस्य कीदृशी क्वनु संस्थितिः ।
एतद्भवन्तं पृच्छामो देवोऽयं क्व कृतालयः ॥ १३.४०.४१ ॥
അവന്റെ മൂലപ്രകൃതിയും വികൃതിയും എങ്ങനെയുള്ളവയാണ്, അവൻ എവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു? ഇത് നിന്നോട് ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു — ഈ ദേവൻ എവിടെ വസിക്കുന്നു?
13.40.42
एथ भक्तप्रियो देवः प्रियभक्तस्तथैव च ।
त्वं प्रियश्चास्य भक्तश्च नान्यः काश्यप विद्यते ॥ १३.४०.४२ ॥
ഈ ദേവൻ ഭക്തർക്ക് പ്രിയനാണ്; നീയും അവന് പ്രിയപ്പെട്ട ഭക്തനാണ്. ഹേ കാശ്യപാ, അവന് നിന്നെപ്പോലെ മറ്റൊരു ഭക്തൻ ഇല്ല.
13.40.43
मुष्णन्निव मनश्चक्षूंष्यविभाव्यतनुर्विभुः ।
अनादिमध्यनिधनो न विद्मैनं कुतो ह्यसौ ॥ १३.४०.४३ ॥
അവൻ മനസ്സും കണ്ണുകളും കവർന്നെടുക്കുന്നതുപോലെയാണ്; അവന്റെ രൂപം കാണാനാകാത്തതാണ്. അവന് ആദിയോ മധ്യമോ അന്ത്യമോ ഇല്ല. നാം അവനെ അറിയുന്നില്ല; അവൻ എങ്ങനെയുള്ളവനാണെന്നും നമുക്കറിയില്ല.
13.40.44
वेदेष्वपि च विश्वात्मा गीयते न च विद्महे ।
तत्वतस्तत्वभूतात्मा विभुर्नित्यः सनातनः ॥ १३.४०.४४ ॥
വേദങ്ങളിലും വിശ്വാത്മാവ് സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ തത്ത്വത്തിൽ നാം അവനെ അറിയുന്നില്ല. തത്ത്വസ്വരൂപമായ ആത്മാവായ ആ വിഭു നിത്യനും സനാതനനുമാണ്.
13.40.45
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
गुणाश्चैषां यथासङ्ख्यं भावाभावौ तथैव च ॥ १३.४०.४५ ॥
ഭൂമി, വായു, ആകാശം, ജലം, അഞ്ചാമതായി തേജസ്സ് (അഗ്നി). ഇവയുടെ ഗുണങ്ങളും ക്രമമനുസരിച്ചുണ്ട്; അതുപോലെ ഭാവവും അഭാവവും.
13.40.46
तमः सत्वं रजश्चैव भावाश्चैव तदात्मकाः ।
मनो बुद्धिश्च तेजश्च बुद्धिगम्यानि तत्वतः।
जायन्ते तात तस्माद्धि तिष्ठते तेष्वसौ विभुः ॥ १३.४०.४६ ॥
തമസ്സും സത്വവും രജസ്സും അവയുടെ സ്വഭാവമുള്ള ഭാവങ്ങളും; മനസ്സും ബുദ്ധിയും തേജസ്സും തത്ത്വത്തിൽ ബുദ്ധിഗ്രാഹ്യമായവയും ഉണ്ടാകുന്നു. കുട്ടീ, അതിൽനിന്നുതന്നെ ആ വിഭു അവയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
13.40.47
सञ्चिन्त्य बहुधा बुद्ध्या नाध्यवस्यामहे परम् ।
तस्य देवस्य तत्वेन तन्नः शंस यथातथम् ॥ १३.४०.४७ ॥
പലവിധത്തിൽ ബുദ്ധികൊണ്ട് ചിന്തിച്ചിട്ടും പരമത്വം ഞങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്നില്ല. ആ ദേവന്റെ തത്ത്വം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞാലും.
13.40.48
एतमेव परं प्रश्नं कौतूहलसमन्विताः ।
एवं भवन्तं पृच्छामस्तन्नः शंसितुमर्हसि ॥ १३.४०.४८ ॥
ഈ പരമമായ ചോദ്യം തന്നെ കൗതുകത്തോടെ ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ അങ്ങയോട് ചോദിക്കുന്നു; അത് ഞങ്ങളോട് പറയാൻ അങ്ങ് യോഗ്യനാണ്.
13.40.49
स्थूलतो यस्तु भगवांस्तेनैव स्वेन हेतुना ।
त्रैलोक्यस्य तु रक्षार्थं दृश्यते रूपमास्थितः ॥ १३.४०.४९ ॥
അതേ സ്വന്തം കാരണത്താൽ, സ്ഥൂലരൂപം ധരിച്ച്, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷയ്ക്കായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ.
13.40.50
मया तु महदाश्चर्यं पुरा दृष्टं सनातने ।
देवे श्रीवत्सनिलये तच्छृणुध्वमशेषतः ॥ १३.४०.५० ॥
പണ്ട് സനാതനനും ശ്രീവത്സ ചിഹ്നം വഹിക്കുന്നവനുമായ ദേവനിൽ ഞാൻ ഒരു മഹാ അത്ഭുതം കണ്ടു; അത് പൂർണ്ണമായി കേൾക്കുക.
13.40.51
न स्म शक्यो मया वेत्तुं न भवद्भिः कथञ्चन ।
यथा मां प्राह भगवांस्तथा तच्छ्रुयतां मम ॥ १३.४०.५१ ॥
അത് എനിക്കോ നിങ്ങൾക്കോ ഒരു വിധത്തിലും അറിയാൻ കഴിയില്ല; ഭഗവാൻ എന്നോട് പറഞ്ഞതുപോലെ എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക.
13.40.52
मयाऽमृतं देवतानां मिषतामृषिसत्तमाः ।
हृतं विपाट्य तं यन्त्रं विद्राव्यामृतरक्षिणः ॥ १३.४०.५२ ॥
ഋഷിശ്രേഷ്ഠരേ! ദേവന്മാർ നോക്കിനിൽക്കെ ആ യന്ത്രം പിളർന്ന് ഞാൻ അമൃതം അപഹരിച്ചു; അമൃതരക്ഷകരെ ഓടിച്ചു.
13.40.53
देवता विमुखीकृत्य सेन्द्राः समरुतो मृधे ।
उन्मथ्याशु गिरींश्चैव विक्षोभ्य च महोदधिं ॥ १३.४०.५३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രനും മരുത്തുകളും ഉൾപ്പെടെ ദേവന്മാരെ പിന്തിരിപ്പിച്ച്, വേഗത്തിൽ പർവതങ്ങളെ ഇളക്കി, മഹാസമുദ്രത്തെ കലക്കി.
13.40.54
तं दृष्ट्वा मम विक्रान्तं वागुवाचाशरीरिणी ।
प्रीतोस्मि ते वैनतेय कर्मणाऽनेन सुव्रत।
अवृथा तेऽस्तु मद्वाक्यं ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १३.४०.५४ ॥
എന്റെ ആ വീര്യം കണ്ടപ്പോൾ ശരീരമില്ലാത്ത ഒരു വാണി പറഞ്ഞു: 'വൈനതേയാ, സുവ്രതാ! ഈ പ്രവൃത്തിയാൽ ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനായിരിക്കുന്നു. എന്റെ വാക്ക് വ്യർത്ഥമാകരുത്. പറയൂ, നിനക്കായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?'
13.40.55
तामेवंवादिनीं वाचमहं प्रत्युक्तवांस्तदा ।
ज्ञातुमिच्छामि कस्त्वं हि ततो मे दास्यसे वरम्।
प्रकृतिर्विकृतिर्वा त्वं देवो वा दानवोपि वा ॥ १३.४०.५५ ॥
അപ്പോൾ അങ്ങനെ സംസാരിച്ച ആ വാണിയോട് ഞാൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: നീ ആരാണെന്ന് അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനുശേഷം നീ എനിക്ക് വരം തരും. നീ സ്വാഭാവിക രൂപത്തിലാണോ വികൃത രൂപത്തിലാണോ, ദേവനാണോ ദാനവനാണോ?
13.40.56
ततो जलदगम्भीरं प्रहस्य वदतांवरः ।
उंवाच वरदः प्रीतः काले त्वं माऽभिवेत्स्यसि ॥ १३.४०.५६ ॥
അപ്പോൾ മേഘം പോലെ ഗംഭീരമായി ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വരദൻ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: ഉചിതകാലത്ത് നീ അറിയും.
13.40.57
वाहनं भव मे साधो वरं दद्मि तवोत्तमम् ।
न ते वीर्येण सदृशः कश्चिल्लोके भविष्यति ॥ १३.४०.५७ ॥
സജ്ജനമേ, എന്റെ വാഹനമാകൂ; നിനക്ക് ഉത്തമമായ വരം ഞാൻ നൽകുന്നു. ലോകത്ത് നിന്റെ വീര്യത്തിന് തുല്യനായി ആരും ഉണ്ടാകില്ല.
13.40.58
पतङ्ग पततांश्रेष्ठ न देवो नापि दानवः ।
मत्सखित्वमनुप्राप्तो दुर्धर्षश्च भविष्यसि ॥ १३.४०.५८ ॥
പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പതംഗാ, നീ ദേവനുമല്ല, ദാനവനുമല്ല. എന്റെ സൗഹൃദം നേടി നീ അജയ്യനാകും.
13.40.59
तमब्रवं देवदेवं मामेवंवादिनं परम् ।
प्रयतः प्राञ्जलिर्भूत्वा प्रणम्य शिरसा विभुम् ॥ १३.४०.५९ ॥
അങ്ങനെ സംസാരിച്ച ദേവദേവനായ പരമപ്രഭുവിനോട് ഞാൻ വിനീതനായി, കൈകൂപ്പി, ശിരസ്സു നമിച്ച് പറഞ്ഞു.
13.40.60
एवमेतन्महाबाहो सर्वमेतद्भविष्यति ।
वाहनं ते भविष्यामि यथा वदति मां भवान् ॥ १३.४०.६० ॥
മഹാബാഹോ, ഇതെല്ലാം അങ്ങനെതന്നെ സംഭവിക്കും. അങ്ങ് എന്നോട് പറയുന്നതുപോലെ ഞാൻ അങ്ങയുടെ വാഹനമാകും.
13.40.61
मम चापि महाबुद्धे निश्चयं श्रूयतामिति ।
ध्वजस्तेऽहं भविष्यामि रथस्थस्य न संशयः ॥ १३.४०.६१ ॥
മഹാബുദ്ധിമാനേ, എന്റെ നിശ്ചയവും കേൾക്കുക. രഥത്തിൽ നിൽക്കുന്ന നിനക്ക് ഞാൻ ധ്വജമാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
13.40.62
तथास्त्विति स मामुक्त्वा भूयः प्राह महामनाः ।
न ते गतिविघातोऽद्य भविष्यत्यमृतं विना ॥ १३.४०.६२ ॥
"അങ്ങനെ ആകട്ടെ" എന്ന് എന്നോടു പറഞ്ഞ്, ആ മഹാമനസ്കൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "അമൃതില്ലാതെ നിന്റെ ഗമനത്തിന് ഇന്ന് തടസ്സമുണ്ടാകില്ല."
13.40.63
एवं कृत्वा तु समयं देवदेवः सनातनः ।
मामुक्त्वा साधयस्वेति यथाऽभिप्रायतो गतः ॥ १३.४०.६३ ॥
ഇങ്ങനെ ഉടമ്പടി ചെയ്ത്, സനാതനനായ ദേവദേവൻ "ഇത് സാധിക്കുക" എന്ന് എന്നോടു പറഞ്ഞ്, തന്റെ അഭിപ്രായപ്രകാരം പോയി.
13.40.64
ततोऽहं कृतसंवादो येन केनापि सत्तमाः ।
कौतूहलसमाविष्टः पितरं कश्यपं गतः ॥ १३.४०.६४ ॥
പിന്നെ ഞാൻ ആ സംഭാഷണം പൂർത്തിയാക്കി, ഓ സത്തമരേ, എങ്ങനെയെങ്കിലും കൗതുകം നിറഞ്ഞ് പിതാവായ കശ്യപന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
13.40.65
सोहं पितरमासाद्य प्रणिपत्याभिवाद्य च ।
सर्वमेतद्यथातथ्यमुक्तवान्पितुरन्तिके ॥ १३.४०.६५ ॥
ഞാൻ പിതാവിന്റെ അടുത്തെത്തി, വണങ്ങി, അഭിവാദ്യം ചെയ്ത്, ഇതെല്ലാം യഥാർത്ഥമായി പിതാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ പറഞ്ഞു.
13.40.66
श्रुत्वा तु भगवान्मह्यं ध्यानमेवान्वपद्यत ।
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा मामाह वदतां वरः ॥ १३.४०.६६ ॥
ഇതു കേട്ട് ഭഗവാൻ ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി; ഒരു മുഹൂർത്തം ധ്യാനിച്ചതുപോലെ, വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ എന്നോടു പറഞ്ഞു.
13.40.67
धन्योस्यनुगृहीतश्च यत्त्वं तेन महात्मना ।
संवादं कृतवांस्तात गुह्येन परमात्मना ॥ १३.४०.६७ ॥
പ്രിയ പുത്രാ, നീ ധന്യനാണ്; ആ മഹാത്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹം നിനക്കു ലഭിച്ചു, കാരണം പരമാത്മാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള രഹസ്യസംവാദം അദ്ദേഹം നിന്നോടു നടത്തി.
13.40.68
स्थूलदृश्यः स भगवांस्तेन तेनैव हेतुना ।
दृश्यतेऽव्यक्तरूपस्थः प्रधानप्रभवाप्ययः ॥ १३.४०.६८ ॥
ആ ഭഗവാൻ അതേ കാരണത്താൽ സ്ഥൂലരൂപത്തിൽ ദൃശ്യനാകുന്നു; എന്നാൽ അവ്യക്തരൂപത്തിൽ സ്ഥിതനായിരിക്കുന്നു, പ്രധാനത്തിന്റെ ഉത്പത്തിയും ലയവും അവനിൽനിന്നാണ്.
13.40.69
मया हि स महातेजा नान्ययोगसमाधिना ।
तपसोग्रेण तेजस्वी तोषितस्तपसांनिधिः ॥ १३.४०.६९ ॥
ആ മഹാതേജസ്വിയെ മറ്റൊരു യോഗസമാധികൊണ്ടല്ല, കഠിനമായ തപസ്സുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ പ്രസാദിപ്പിച്ചത്; അദ്ദേഹം തപസ്സുകളുടെ നിധിയാണ്.
13.40.70
ततो मे दर्शयामास तोषयन्निव पुत्रक ।
श्वेतपीतारुणनिभः कद्रूकपिलपिङ्गलः ॥ १३.४०.७० ॥
അപ്പോൾ അദ്ദേഹം എനിക്കു ദർശനം നൽകി, എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുമാറ്, പുത്രകാ; വെള്ള, മഞ്ഞ, ചുവപ്പ് നിറങ്ങളോടു സദൃശനായി, കദ്രുവിന്റെ സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ കപില-പിംഗള വർണ്ണമുള്ളവനായി.
13.40.71
रक्तनीलासितनिभः सहस्रोदरपाणिमान् ।
द्विसाहस्रमहावक्त्र एकाक्षः शतलोचनः ॥ १३.४०.७१ ॥
അദ്ദേഹം ചുവപ്പ്, നീല, കറുപ്പ് നിറങ്ങളോടു സദൃശനായിരുന്നു; ആയിരം വയറുകളും കൈകളും, രണ്ടായിരം വലിയ മുഖങ്ങളും, ഒരു കണ്ണും നൂറു കണ്ണുകളും ഉള്ളവനായിരുന്നു.
13.40.72
अनिष्पन्दा निराहाराः समानाः सूर्यतेजसा ।
तमुपासन्ति परमं गुह्यमक्षरमव्ययम् ॥ १३.४०.७२ ॥
ചലനമില്ലാതെ, ആഹാരമില്ലാതെ, സൂര്യതേജസ്സിനു തുല്യരായി, അവർ ആ പരമവും രഹസ്യവും അക്ഷരവും അവ്യയവുമായ തത്ത്വത്തെ ഉപാസിക്കുന്നു.
13.40.73
समासाद्य तु तं विश्वमहं मूर्ध्ना प्रणम्य च ।
ऋग्यजुःसामभिः स्तुत्वा शरण्यं शरणं गतः ॥ १३.४०.७३ ॥
ആ വിശ്വരൂപനെ സമീപിച്ച്, ശിരസ്സു നമിച്ച്, ഋക്, യജുസ്, സാമ മന്ത്രങ്ങളാൽ സ്തുതിച്ച്, ശരണ്യനായവന്റെ ശരണം ഞാൻ പ്രാപിച്ചു.
13.40.74
महामेघौघधीरेण स्वरेण जयतांवरः ।
आभाष्य पुत्रपुत्रेति इदमाह धृतं वचः ॥ १३.४०.७४ ॥
മഹാമേഘത്തിന്റെ ഗാംഭീര്യമുള്ള സ്വരത്തിൽ, ജേതാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ 'മകനേ, മകനേ' എന്നു വിളിച്ച് ഈ ഉറച്ച വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
13.40.75
त्वयाऽभ्युदयकामेन तपश्चीर्णं महामुने ।
अमुक्तस्त्वं समासङ्गैरविमुक्तोऽद्य पश्यसि ॥ १३.४०.७५ ॥
മഹാമുനേ, ഉന്നതി കാംക്ഷിച്ച് നീ തപസ്സു ചെയ്തു; എന്നാൽ ഗാഢമായ ആസക്തികളാൽ നീ ഇപ്പോഴും മുക്തനായിട്ടില്ല, അതിനാൽ ഇന്ന് നീ വിമുക്തനല്ലാതെ കാണപ്പെടുന്നു.
13.40.76
यदा सङ्गैर्विमुक्तश्च गतमोहो गतस्पृहः ।
भविष्यसि सदा ब्रह्म मामनुध्यास्यसे द्विज ॥ १३.४०.७६ ॥
ആസക്തികളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി, മോഹവും ആഗ്രഹവും ഇല്ലാത്തവനാകുമ്പോൾ, ഓ ദ്വിജാ, നീ എന്നും ബ്രഹ്മമായിരിക്കും; എന്നെത്തന്നെ ധ്യാനിക്കും.
13.40.77
ऐकान्तिकीं मतिं कृत्वा मद्भक्तो मत्परायणः ।
ज्ञास्यसे मां ततो ब्रह्मन्वीतमोहश्च तत्वतः ॥ १३.४०.७७ ॥
ഏകാഗ്രമായ ബുദ്ധി ഉറപ്പിച്ച്, എന്റെ ഭക്തനും എന്നെത്തന്നെ പരമലക്ഷ്യമാക്കുന്നവനുമായി, ഓ ബ്രാഹ്മണാ, പിന്നീട് മോഹമകന്ന് നീ എന്നെ തത്ത്വത്തിൽ അറിയും.
13.40.78
तेन त्वं कृतसंवादः स्वतः सर्वहितैषिणा ।
विश्वरूपेण देवेन पुरुषेण महात्मना।
तमेवाराधय क्षिप्रं तमाराध्य न सीदसि ॥ १३.४०.७८ ॥
എല്ലാവരുടെയും നന്മ സ്വയം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആ വിശ്വരൂപദേവനും മഹാത്മാവായ പുരുഷനുമായി നീ സംഭാഷണം ചെയ്തു. അവനെത്തന്നെ വേഗം ആരാധിക്കുക; ആരാധിച്ചാൽ നീ ദുഃഖിക്കില്ല.
13.40.79
सोहमेवं भगवता पित्रा ब्रह्मर्षिसत्तमाः ।
अनुनीतो यथान्यायं स्वमेव भवनं गतः ॥ १३.४०.७९ ॥
ബ്രഹ്മർഷിമാരിൽ ഉത്തമന്മാരേ, ഇങ്ങനെ ഭഗവാനായ പിതാവിനാൽ ന്യായപ്രകാരം ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം വാസസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങിപ്പോയി.