మహాభారతం · అధ్యాయం 13.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.40.1
आत्मन्यग्नौ समाध्नाय य एते कुरुनन्दन ।
द्विजातयो व्रतोपेता जपयज्ञपरायणाः ॥ १३.४०.१ ॥
కురునందనా, ఆత్మలోను అగ్నిలోను స్థాపించి, వ్రతములతో కూడి జపయజ్ఞంలో నిమగ్నులైన ఈ ద్విజులు—
13.40.2
यजन्त्यारम्भयज्ञैश्च मानसं यज्ञमास्थिताः ।
अग्निभ्यश्च परं नास्ति येषामेषोऽव्यवस्थितः ॥ १३.४०.२ ॥
ఆరంభయజ్ఞాలతో యజించేవారు, మానసయజ్ఞాన్ని ఆశ్రయించినవారు, అగ్నుల కంటే శ్రేష్ఠమైనది లేదని భావించేవారు, ఇంకా స్థిరంగా నిలవని మార్గం కలవారు—
13.40.3
तेषां गतिर्महाप्राज्ञ कीदृशी किम्पराश्च ते ।
एतदिच्छामि तत्वेन त्वत्तः श्रोतुं पितामह ॥ १३.४०.३ ॥
మహాప్రాజ్ఞా, పితామహా, వారి గతి ఎలాంటిది? వారు దేనిపై నిష్ఠగా ఉంటారు? దీనిని మీ నుండి యథార్థంగా వినాలనుకుంటున్నాను.
13.40.4
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
वैकुण्ठस्य च संवादं सुपर्णस्य च भारत ॥ १३.४०.४ ॥
భారతా, ఈ విషయంలో నీకు ఒక పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతాను—వైకుంఠుడు (విష్ణువు), సుపర్ణుడు (గరుడుడు) మధ్య జరిగిన సంవాదాన్ని.
13.40.5
अमृतस्य समुत्पत्तौ देवानामसुरैः सह ।
षष्टिवर्षसहस्राणि दैवासुरमवर्तत। ॥ १३.४०.५ ॥
అమృతం ఉద్భవించిన సమయంలో దేవతలకు అసురులకు మధ్య అరవై వేల సంవత్సరాలు దైవాసుర యుద్ధం సాగింది.
13.40.6
तत्र देवास्तु दैतेयैर्वध्यन्ते भृशदारुणैः ।
त्रातारं नाधिगच्छन्ति वध्यमाना महासुरैः ॥ १३.४०.६ ॥
అక్కడ దేవతలు అత్యంత భయంకరులైన దైత్యుల చేత హతమవుతున్నారు; మహాసురుల చేత చంపబడుతూ వారు రక్షకుణ్ణి కనుగొనలేకపోయారు.
13.40.7
आर्तास्ते देवदेवेशं प्रपन्नाः शरणैषिणः ।
पितामहं महाप्राज्ञं वध्यमानाः सुरेतरैः ॥ १३.४०.७ ॥
బాధితులైన వారు, దేవదేవేశుడిని శరణు కోరుతూ, మహాప్రాజ్ఞుడైన పితామహుని శరణం పొందిరి; అసురులచే వారు వధింపబడుతుండిరి.
13.40.8
ता दृष्ट्वा देवता ब्रह्मा सम्भ्रान्तेन्द्रियमानसः ।
वैकुण्ठं शरणं देवं प्रतिपेदे च तैः सह ॥ १३.४०.८ ॥
ఆ దేవతలను చూసి, కలవరపడిన ఇంద్రియ-మనస్కుడైన బ్రహ్మ, వారితో కలిసి వైకుంఠుడైన దేవుని శరణు పొందెను.
13.40.9
ततः स देवैः सहितः पद्मयोनिर्नरेश्वर ।
तुष्टाव प्राञ्जलिर्भूत्वा नारायणमनामयम् ॥ १३.४०.९ ॥
అప్పుడు పద్మయోని (బ్రహ్మ) దేవతలతో కూడి, ఓ నరేశ్వరా, చేతులు జోడించి నిర్దోషుడైన నారాయణుని స్తుతించెను.
13.40.10
त्वद्रूपचिन्तनान्नाम्नां स्मरणादर्चनादपि ।
तपोयोगादिभिश्चैव श्रेयो यान्ति मनीषिणः ॥ १३.४०.१० ॥
నీ రూపాన్ని ధ్యానించడం, నీ నామాలను స్మరించడం, పూజించడం, అలాగే తపస్సు, యోగం మొదలైన వాటి ద్వారా మనీషులు శ్రేయస్సును పొందుతారు.
13.40.11
भक्तवत्सल पद्माक्ष परमेश्वर पापहन् ।
परमात्माऽविकाराद्य नारायण नमोंस्तु ते ॥ १३.४०.११ ॥
భక్తవత్సలా, పద్మాక్షా, పరమేశ్వరా, పాపహరా, పరమాత్మా, అవికారుడైన ఆదిదేవా, నారాయణా, నీకు నమస్కారము.
13.40.12
नमस्ते सर्वलोकादे सर्वात्मामितविक्रम ।
सर्वभूतभविष्येश सर्वभूतमहेश्वर ॥ १३.४०.१२ ॥
సర్వలోకాలకు ఆదియైనవాడా, సర్వాత్మా, అమిత పరాక్రమా, సర్వభూతాలకు భూత భవిష్యత్తుల ఈశ్వరా, సర్వభూతమహేశ్వరా, నీకు నమస్కారము.
13.40.13
देवानामपि देवस्त्वं सर्वविद्यापरायणः ।
जगद्वीजसमाहार जगतः परमो ह्यसि ॥ १३.४०.१३ ॥
నీవు దేవతలకు కూడా దేవుడవు; సర్వ విద్యలలో నిష్ఠుడవు. జగత్తుయొక్క బీజాన్ని సమకూర్చువాడవు; నీవే జగత్తుకు పరముడవు.
13.40.14
त्रायस्व देवता वीर दानवाद्यैः सुपीडिताः ।
लोकांश्च लोकपालांश्च ऋषींश्च जयतांवर ॥ १३.४०.१४ ॥
వీరా, దానవుల మొదలైన వారిచే అత్యంత బాధితులైన దేవతలను రక్షించుము; లోకాలను, లోకపాలకులను, ఋషులను కూడా రక్షించుము, విజేతలలో శ్రేష్ఠుడా.
13.40.15
वेदाः साङ्गोपनिषदः सरहस्याः ससङ्ग्रहाः ।
सोङ्काराः सवषट्काराः प्राहुस्त्वां यज्ञमुत्तमम् ॥ १३.४०.१५ ॥
అంగాలు, ఉపనిషత్తులు, రహస్యాలు, సంగ్రహాలతో కూడిన వేదాలు, ఓంకారం మరియు వషట్కారంతో కూడి నిన్ను ఉత్తమ యజ్ఞం అని అంటాయి.
13.40.16
पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम् ।
तपस्विनां तपश्चैव दैवतं देवतास्वपि ॥ १३.४०.१६ ॥
పవిత్రాలలో పవిత్రుడవు, మంగళాలలో మంగళము; తపస్వులకు తపస్సు; దేవతలలో కూడా దైవమువు నీవే.
13.40.17
एवमादिपुरस्कारैर्ऋक्सामयजुषां गणैः ।
वैकुण्ठं तुष्टुवुर्देवाः सर्वे ब्रह्मर्षिभिः सह ॥ १३.४०.१७ ॥
ఇలా ఆదిగా గౌరవాలతో, ఋక్, సామ, యజుర్గణాలతో, బ్రహ్మర్షులతో కలిసి, దేవతలందరూ వైకుంఠుని స్తుతించిరి.
13.40.18
ततोऽन्तरिक्षे वागासीन्मेघगम्भीरनिस्वना ।
जेष्यध्वं दानवान्यूयं मयैव सह सङ्गरे ॥ १३.४०.१८ ॥
అప్పుడు ఆకాశంలో మేఘగంభీరమైన ధ్వనితో ఒక వాక్కు వినిపించెను: మీరందరూ నాతోనే యుద్ధంలో దానవులను జయిస్తారు.
13.40.19
ततो देवगणानां च दानवानां च युध्यताम् ।
प्रादुरासीन्महातेजाः शार्ङ्गचक्रगदाधरः ॥ १३.४०.१९ ॥
అప్పుడు దేవగణాలు, దానవులు యుద్ధం చేస్తుండగా, శార్ఙ్గ ధనువు, చక్రం, గద ధరించిన మహాతేజస్వి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
13.40.20
सुपर्णपृष्ठमास्थाय तेजसा प्रदहन्निव ।
व्यधमद्दानवान्सर्वान्बाहुद्रविणतेजसा ॥ १३.४०.२० ॥
గరుడుని వీపుపై అధిష్ఠించి, తేజస్సుతో దహించేవాడిలా, తన బాహువుల బల తేజస్సుతో దానవులందరినీ నాశనం చేశాడు.
13.40.21
तं समासाद्य समरे दैत्यदानवपुङ्गवाः ।
व्यनश्यन्त महाराज पतङ्गा इव पावकम् ॥ १३.४०.२१ ॥
మహారాజా, యుద్ధంలో ఆయనను ఎదుర్కొన్న దైత్య-దానవ శ్రేష్ఠులు, అగ్నిని చేరిన పతంగాల వలె నశించారు.
13.40.22
स विजित्यासुरान्सर्वान्दानवांश्च महामतिः ।
पश्यतामेव देवानां तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४०.२२ ॥
మహామతి అయిన ఆయన అసురులందరినీ, దానవులను జయించి, దేవతలు చూస్తుండగానే అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
13.40.23
तं दृष्ट्वान्तर्हितं देवा विष्णुं देवामितद्युतिम् ।
विस्मयोत्फुल्लनयना ब्रह्माणमिदमब्रुवन् ॥ १३.४०.२३ ॥
అంతర్ధానమైన దేవతల్లో అమిత తేజస్వి విష్ణువును చూసి, విస్మయంతో విప్పారిన నేత్రాలతో దేవతలు బ్రహ్మతో ఇలా అన్నారు.
13.40.24
भगवन्सर्वलोकेश सर्वलोकपितामह ।
इदमत्यद्भुतं वृत्तं तन्नः शंसितुमर्हसि ॥ १३.४०.२४ ॥
భగవంతుడా, సర్వలోకేశా, సర్వలోక పితామహా! ఈ అత్యద్భుత వృత్తాంతాన్ని మాకు వివరించడానికి మీరు తగినవారు.
13.40.25
दैवासुरेऽस्मिन्सङ्ग्रामे त्राता येन वयं विभो ।
एतद्विज्ञातुमिच्छामः कुतोसौ कश्च तत्वतः ॥ १३.४०.२५ ॥
ఓ విభో, దేవాసుర యుద్ధంలో మమ్మల్ని ఎవరు రక్షించారో, ఆయన ఎక్కడి నుండి వచ్చాడు, నిజంగా ఆయన ఎవరో తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాము.
13.40.26
कोऽयमस्मान्परित्राय तूष्णीमेव यथागतम् ।
प्रतिप्रयातो दिव्यात्मा तं नः शंसितुमर्हसि ॥ १३.४०.२६ ॥
మమ్మల్ని రక్షించి, వచ్చినట్లే మౌనంగా తిరిగి వెళ్ళిపోయిన ఈ దివ్యాత్ముడు ఎవరు? ఆయన గురించి మాకు చెప్పాలి.
13.40.27
एवमुक्तः सुरैः सर्वैर्वचनं वचनार्थवित् ।
उवाच पद्मनाभस्य पूर्वरूपं प्रति प्रभो ॥ १३.४०.२७ ॥
దేవతలందరూ ఇలా అడిగినప్పుడు, మాటల అర్థం తెలిసినవాడు పద్మనాభుని పూర్వరూపం గురించి ఇలా చెప్పాడు, ఓ ప్రభూ.
13.40.28
न ह्येनं वेद तत्वेन भुवनं भुवनेश्वरम् ।
सङ्ख्यातुं नैव चात्मानं निर्गुणं गुणिनां वरम् ॥ १३.४०.२८ ॥
లోకాలకు ప్రభువైన ఆయనను నిజంగా ఎవరూ తెలుసుకోలేరు. నిర్గుణుడైనప్పటికీ, గుణవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆయనను లెక్కించలేరు.
13.40.29
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
सुपर्णस्य च संवादमृषीणां चापि देवताः ॥ १३.४०.२९ ॥
ఇక్కడ నేను నీకు ఒక పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతాను — సుపర్ణుడు (గరుడుడు) యొక్క సంవాదాన్ని, ఋషులది మరియు దేవతలది కూడా.
13.40.30
पुरा ब्रह्मर्षयश्चैव सिद्दाश्च भुवनेश्वरम् ।
आश्रित्य हिमवत्पृष्ठे चक्रिरे विविधाः कथाः ॥ १३.४०.३० ॥
పూర్వకాలంలో బ్రహ్మర్షులు మరియు సిద్ధులు కూడా భువనేశ్వరుని ఆశ్రయించి, హిమాలయ శిఖర ప్రాంతంలో వివిధ కథలు చెప్పుకున్నారు.
13.40.31
तेषां कथयतां तत्र कथान्ते पततां वरः ।
प्रादुरासीन्महातेजा वाहश्चक्रगदाभृतः ॥ १३.४०.३१ ॥
అక్కడ వారు కథలు చెబుతుండగా, కథ ముగింపులో, పక్షులలో శ్రేష్ఠుడు, మహాతేజస్వి, చక్ర-గదాధారి (విష్ణువు) వాహనం ప్రత్యక్షమయ్యింది.
13.40.32
स तानृषीन्समासाद्य विनयावनताननः ।
अवतीर्य महावीर्यस्तानृषीनभिजग्मिवान् ॥ १३.४०.३२ ॥
ఆ మహావీరుడు ఆ ఋషుల దగ్గరకు చేరి, వినయంతో ముఖం వంచి, దిగి వారి వద్దకు వెళ్ళాడు.
13.40.33
अभ्यर्चितः स ऋषिभिः स्वागतेन महाबलः ।
उपाविशत तेजस्वी भूमौ वेगवतां वरः ॥ १३.४०.३३ ॥
ఋషులచే స్వాగతంతో సత్కరింపబడిన ఆ మహాబలుడు, తేజస్వి, వేగవంతులలో శ్రేష్ఠుడు నేలపై కూర్చున్నాడు.
13.40.34
तमासीनं महात्मानं वैनतेयं महाद्युतिम् ।
ऋषयः परिपप्रच्छुर्महात्मानस्तपस्विनः ॥ १३.४०.३४ ॥
కూర్చున్న ఆ మహాత్ముడు, మహాకాంతి గల వైనతేయుడిని (గరుడుడిని) మహాత్ములైన తపస్వులైన ఋషులు బాగా ప్రశ్నించారు.
13.40.35
कौतूहलं वैनतेय परं नो हृदि वर्तते ।
तस्य नान्योस्ति वक्तेह त्वामृते पन्नगाशन ॥ १३.४०.३५ ॥
వైనతేయా, మా హృదయంలో దీనిపై గొప్ప కుతూహలం ఉంది; ఇక్కడ దీన్ని చెప్పగలవారు నీవు తప్ప మరొకరు లేరు, సర్పభక్షకా.
13.40.36
तदाख्यातमिहेच्छामो भवता प्रश्नमुत्तमम् ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच प्राञ्जलिर्विनतासुतः ॥ १३.४०.३६ ॥
ఆ ఉత్తమమైన ప్రశ్నకు మీరు ఇక్కడ సమాధానం చెప్పాలని కోరుతున్నాము. అలా అడగబడినప్పుడు, వినతా కుమారుడు చేతులు జోడించి సమాధానమిచ్చాడు.
13.40.37
धन्योस्म्यनुगृहीतोस्मि यन्मां ब्रह्मर्षिसत्तमाः ।
प्रष्टव्यं प्रष्टुमिच्छन्ति प्रीतिमन्तोऽनसूयकाः ॥ १३.४०.३७ ॥
నేను ధన్యుడను, అనుగ్రహింపబడినవాడను; బ్రహ్మర్షులలో శ్రేష్ఠులారా, ప్రేమతో, అసూయ లేకుండా మీరు నన్ను ప్రశ్నించగోరుతున్నారు.
13.40.38
किं मया ब्रूत वक्तव्यं कार्यं च वदतां वराः ।
यूयं हि मां यथायुक्तं सर्वं वै प्रष्टुमर्हथ ॥ १३.४०.३८ ॥
వక్తలలో శ్రేష్ఠులారా, నేను ఏమి చెప్పాలి, ఏమి చేయాలి? మీరు నన్ను యథోచితంగా అన్నీ అడగడానికి అర్హులు.
13.40.39
नमस्कृत्वा ह्यनन्ताय ततस्त ऋषिसत्तमाः ।
प्रष्टुं प्रचक्रमुस्तत्र वैनतेयं महाबलम् ॥ १३.४०.३९ ॥
అప్పుడు ఆ ఋషిశ్రేష్ఠులు అనంతునికి నమస్కరించి, అక్కడ మహాబలుడైన వైనతేయుడిని ప్రశ్నించడం ప్రారంభించారు.
13.40.40
देवदेवं महात्मानं नारायणमनामयम् ।
भवानुपास्ते वरदं कुतोऽसौ कश्च तत्वतः ॥ १३.४०.४० ॥
దేవదేవుడు, మహాత్ముడు, నిర్దోషుడైన నారాయణుడు, వరదాత అయిన ఆయనను నీవు ఉపాసిస్తున్నావు — ఆయన ఎక్కడి నుండి వచ్చాడు, నిజంగా ఆయన ఎవరు?
13.40.41
प्रकृतिर्विकृतिर्वाऽस्य कीदृशी क्वनु संस्थितिः ।
एतद्भवन्तं पृच्छामो देवोऽयं क्व कृतालयः ॥ १३.४०.४१ ॥
ఆయన మూల ప్రకృతి లేదా వికృతి ఎలాంటిది, ఆయన ఎక్కడ నిలిచి ఉన్నాడు? దీన్ని నిన్ను అడుగుతున్నాం — ఈ దేవుడు ఎక్కడ నివసించాడు?
13.40.42
एथ भक्तप्रियो देवः प्रियभक्तस्तथैव च ।
त्वं प्रियश्चास्य भक्तश्च नान्यः काश्यप विद्यते ॥ १३.४०.४२ ॥
ఈ దేవుడు భక్తులకు ప్రియుడు; నీవు కూడా ఆయనకు ప్రియమైన భక్తుడవే. ఓ కాశ్యపా, ఆయనకు నీ వంటి మరో భక్తుడు లేడు.
13.40.43
मुष्णन्निव मनश्चक्षूंष्यविभाव्यतनुर्विभुः ।
अनादिमध्यनिधनो न विद्मैनं कुतो ह्यसौ ॥ १३.४०.४३ ॥
ఆయన మనసులను, కళ్లను దొంగిలించినట్లుగా ఉంటాడు; ఆయన రూపం కనిపించనిది. ఆయనకు ఆది, మధ్య, అంతం లేవు. ఆయనను మనం తెలుసుకోలేము; ఆయన ఎలా ఉన్నాడో కూడా మనకు తెలియదు.
13.40.44
वेदेष्वपि च विश्वात्मा गीयते न च विद्महे ।
तत्वतस्तत्वभूतात्मा विभुर्नित्यः सनातनः ॥ १३.४०.४४ ॥
వేదాలలో కూడా విశ్వాత్మ కీర్తించబడతాడు; కానీ తత్త్వతః మనం ఆయనను తెలుసుకోము. తత్త్వస్వరూపమైన ఆత్మ, ఆ విభు, నిత్యుడు, సనాతనుడు.
13.40.45
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
गुणाश्चैषां यथासङ्ख्यं भावाभावौ तथैव च ॥ १३.४०.४५ ॥
భూమి, వాయువు, ఆకాశం, నీరు, ఐదవది తేజస్సు (అగ్ని). వీటి గుణాలు వరుస క్రమంలో ఉంటాయి; అలాగే భావం, అభావం కూడా.
13.40.46
तमः सत्वं रजश्चैव भावाश्चैव तदात्मकाः ।
मनो बुद्धिश्च तेजश्च बुद्धिगम्यानि तत्वतः।
जायन्ते तात तस्माद्धि तिष्ठते तेष्वसौ विभुः ॥ १३.४०.४६ ॥
తమస్సు, సత్త్వం, రజస్సు, వాటి స్వభావం గల భావాలు; మనసు, బుద్ధి, తేజస్సు కూడా తత్త్వతః బుద్ధికి గోచరమైనవి పుడతాయి. ఓ కుమారా, దాని నుండే ఆ విభు వాటిలో నిలిచి ఉంటాడు.
13.40.47
सञ्चिन्त्य बहुधा बुद्ध्या नाध्यवस्यामहे परम् ।
तस्य देवस्य तत्वेन तन्नः शंस यथातथम् ॥ १३.४०.४७ ॥
అనేక విధాలుగా బుద్ధితో ఆలోచించినా మనం పరమ తత్త్వాన్ని నిశ్చయించలేకపోతున్నాము. ఆ దేవుని తత్త్వాన్ని, ఉన్నది ఉన్నట్లుగా, మాకు చెప్పండి.
13.40.48
एतमेव परं प्रश्नं कौतूहलसमन्विताः ।
एवं भवन्तं पृच्छामस्तन्नः शंसितुमर्हसि ॥ १३.४०.४८ ॥
ఈ పరమ ప్రశ్ననే కుతూహలంతో నిండినవారమై అడుగుతున్నాము. ఈ విధంగా మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాము; అది మాకు చెప్పడానికి మీరు అర్హులు.
13.40.49
स्थूलतो यस्तु भगवांस्तेनैव स्वेन हेतुना ।
त्रैलोक्यस्य तु रक्षार्थं दृश्यते रूपमास्थितः ॥ १३.४०.४९ ॥
ఆ తన స్వకారణం వల్లనే, స్థూల రూపం ధరించి, త్రిలోకాలను రక్షించడానికి కనిపించే భగవంతుడు.
13.40.50
मया तु महदाश्चर्यं पुरा दृष्टं सनातने ।
देवे श्रीवत्सनिलये तच्छृणुध्वमशेषतः ॥ १३.४०.५० ॥
పూర్వం సనాతనుడైన, శ్రీవత్సచిహ్న నివాసుడైన దేవునిలో నేను ఒక గొప్ప అద్భుతాన్ని చూశాను; దానిని పూర్తిగా వినండి.
13.40.51
न स्म शक्यो मया वेत्तुं न भवद्भिः कथञ्चन ।
यथा मां प्राह भगवांस्तथा तच्छ्रुयतां मम ॥ १३.४०.५१ ॥
అది నా చేతగానీ మీ చేతగానీ ఏ విధంగానూ తెలుసుకోవడం సాధ్యం కాదు; భగవంతుడు నాకు చెప్పినట్లే దానిని నా నుండి వినండి.
13.40.52
मयाऽमृतं देवतानां मिषतामृषिसत्तमाः ।
हृतं विपाट्य तं यन्त्रं विद्राव्यामृतरक्षिणः ॥ १३.४०.५२ ॥
ఋషిశ్రేష్ఠులారా! దేవతలు చూస్తుండగా ఆ యంత్రాన్ని చీల్చి, అమృతాన్ని నేను అపహరించాను; అమృత రక్షకులను తరిమివేశాను.
13.40.53
देवता विमुखीकृत्य सेन्द्राः समरुतो मृधे ।
उन्मथ्याशु गिरींश्चैव विक्षोभ्य च महोदधिं ॥ १३.४०.५३ ॥
యుద్ధంలో ఇంద్రుడు, మరుద్గణాలతో సహా దేవతలను వెనుదిరిగేలా చేసి, వేగంగా పర్వతాలను పెకలించి, మహాసముద్రాన్ని కలచివేసి.
13.40.54
तं दृष्ट्वा मम विक्रान्तं वागुवाचाशरीरिणी ।
प्रीतोस्मि ते वैनतेय कर्मणाऽनेन सुव्रत।
अवृथा तेऽस्तु मद्वाक्यं ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १३.४०.५४ ॥
నా ఆ పరాక్రమాన్ని చూచి, అశరీరవాణి ఇలా పలికింది: 'వైనతేయా, సువ్రతా! ఈ కర్మవల్ల నేను నీపై ప్రీతి చెందాను. నా మాట వ్యర్థం కాకూడదు. చెప్పు, నీకు నేను ఏమి చేయాలి?'
13.40.55
तामेवंवादिनीं वाचमहं प्रत्युक्तवांस्तदा ।
ज्ञातुमिच्छामि कस्त्वं हि ततो मे दास्यसे वरम्।
प्रकृतिर्विकृतिर्वा त्वं देवो वा दानवोपि वा ॥ १३.४०.५५ ॥
అప్పుడు అలా మాట్లాడిన ఆ వాణికి నేను ఇలా బదులిచ్చాను: నీవు ఎవరో తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను, ఆ తరువాత నాకు వరం ఇస్తావు. నీవు సహజ రూపంలో ఉన్నావా లేక వికృత రూపంలో ఉన్నావా, దేవుడివా లేక దానవుడివా?
13.40.56
ततो जलदगम्भीरं प्रहस्य वदतांवरः ।
उंवाच वरदः प्रीतः काले त्वं माऽभिवेत्स्यसि ॥ १३.४०.५६ ॥
అప్పుడు మేఘంలా గంభీరంగా నవ్వి, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడైన వరదుడు సంతోషంగా ఇలా అన్నాడు: తగిన సమయంలో నీవు తెలుసుకుంటావు.
13.40.57
वाहनं भव मे साधो वरं दद्मि तवोत्तमम् ।
न ते वीर्येण सदृशः कश्चिल्लोके भविष्यति ॥ १३.४०.५७ ॥
ఓ సాధువా, నా వాహనమవు; నీకు ఉత్తమమైన వరం ఇస్తాను. లోకంలో నీ పరాక్రమానికి సమానుడు ఎవ్వడూ ఉండడు.
13.40.58
पतङ्ग पततांश्रेष्ठ न देवो नापि दानवः ।
मत्सखित्वमनुप्राप्तो दुर्धर्षश्च भविष्यसि ॥ १३.४०.५८ ॥
ఓ పక్షులలో శ్రేష్ఠుడా పతంగా, నీవు దేవుడివీ కావు, దానవుడివీ కావు. నా స్నేహాన్ని పొంది నీవు అజేయుడవవుతావు.
13.40.59
तमब्रवं देवदेवं मामेवंवादिनं परम् ।
प्रयतः प्राञ्जलिर्भूत्वा प्रणम्य शिरसा विभुम् ॥ १३.४०.५९ ॥
ఇలా మాట్లాడిన ఆ దేవదేవుడు, పరమ ప్రభువు అయిన ఆయనకు నేను వినయంగా, చేతులు జోడించి, తల వంచి నమస్కరిస్తూ చెప్పాను.
13.40.60
एवमेतन्महाबाहो सर्वमेतद्भविष्यति ।
वाहनं ते भविष्यामि यथा वदति मां भवान् ॥ १३.४०.६० ॥
ఓ మహాబాహూ, ఇదంతా అలాగే జరుగుతుంది. నీవు నాతో చెప్పినట్లు నేను నీ వాహనమవుతాను.
13.40.61
मम चापि महाबुद्धे निश्चयं श्रूयतामिति ।
ध्वजस्तेऽहं भविष्यामि रथस्थस्य न संशयः ॥ १३.४०.६१ ॥
మహాబుద్ధిమంతుడా, నా నిశ్చయాన్ని కూడా వినండి. రథంపై ఉన్న మీకు నేను ధ్వజంగా ఉంటాను; ఇందులో సందేహం లేదు.
13.40.62
तथास्त्विति स मामुक्त्वा भूयः प्राह महामनाः ।
न ते गतिविघातोऽद्य भविष्यत्यमृतं विना ॥ १३.४०.६२ ॥
"అలాగే ఆగుగాక" అని నాతో చెప్పి, ఆ మహామనస్కుడు మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు: "అమృతం లేకుండా నీ గమనానికి ఈరోజు అడ్డంకి ఉండదు."
13.40.63
एवं कृत्वा तु समयं देवदेवः सनातनः ।
मामुक्त्वा साधयस्वेति यथाऽभिप्रायतो गतः ॥ १३.४०.६३ ॥
ఇలా ఒప్పందం చేసుకుని, సనాతనుడైన దేవదేవుడు నాతో "దీన్ని సాధించు" అని చెప్పి, తన అభిప్రాయం ప్రకారం వెళ్లిపోయాడు.
13.40.64
ततोऽहं कृतसंवादो येन केनापि सत्तमाः ।
कौतूहलसमाविष्टः पितरं कश्यपं गतः ॥ १३.४०.६४ ॥
అప్పుడు నేను ఆ సంభాషణను ముగించి, ఓ సత్తములారా, ఏదో విధంగా కుతూహలంతో నిండి తండ్రి కశ్యపుని వద్దకు వెళ్ళాను.
13.40.65
सोहं पितरमासाद्य प्रणिपत्याभिवाद्य च ।
सर्वमेतद्यथातथ्यमुक्तवान्पितुरन्तिके ॥ १३.४०.६५ ॥
నేను తండ్రి వద్దకు చేరి, సాష్టాంగ ప్రణామం చేసి, అభివాదం చేసి, ఇదంతా ఉన్నది ఉన్నట్లుగా తండ్రితో చెప్పాను.
13.40.66
श्रुत्वा तु भगवान्मह्यं ध्यानमेवान्वपद्यत ।
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा मामाह वदतां वरः ॥ १३.४०.६६ ॥
ఇది విని భగవంతుడు ధ్యానంలో మునిగిపోయాడు; ఒక ముహూర్తం పాటు ధ్యానించినట్లుగా, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడు నాతో ఇలా అన్నాడు.
13.40.67
धन्योस्यनुगृहीतश्च यत्त्वं तेन महात्मना ।
संवादं कृतवांस्तात गुह्येन परमात्मना ॥ १३.४०.६७ ॥
ప్రియ పుత్రుడా, నీవు ధన్యుడవు; ఆ మహాత్ముడు నీపై అనుగ్రహించారు, ఎందుకంటే పరమాత్మ గురించిన రహస్య సంవాదాన్ని ఆయన నీతో జరిపారు.
13.40.68
स्थूलदृश्यः स भगवांस्तेन तेनैव हेतुना ।
दृश्यतेऽव्यक्तरूपस्थः प्रधानप्रभवाप्ययः ॥ १३.४०.६८ ॥
ఆ భగవానుడు అదే కారణం చేత స్థూల రూపంలో కనిపిస్తాడు; అయినా అవ్యక్త రూపంలో స్థితుడై ఉంటాడు, ప్రధానం యొక్క పుట్టుక మరియు లయం ఆయన నుండే.
13.40.69
मया हि स महातेजा नान्ययोगसमाधिना ।
तपसोग्रेण तेजस्वी तोषितस्तपसांनिधिः ॥ १३.४०.६९ ॥
ఆ మహాతేజస్వి, తపస్సుల నిధి, ఇతర యోగసమాధితో కాదు, కఠోర తపస్సుతోనే నేను సంతోషపెట్టాను.
13.40.70
ततो मे दर्शयामास तोषयन्निव पुत्रक ।
श्वेतपीतारुणनिभः कद्रूकपिलपिङ्गलः ॥ १३.४०.७० ॥
తర్వాత ఆయన నాకు దర్శనమిచ్చాడు, నన్ను సంతోషపెట్టినట్లు, పుత్రకా; ఆయన శ్వేత, పీత, అరుణ కాంతులను పోలి, కద్రువ కుమారులైన సర్పాల పింగళ వర్ణం కలవాడు.
13.40.71
रक्तनीलासितनिभः सहस्रोदरपाणिमान् ।
द्विसाहस्रमहावक्त्र एकाक्षः शतलोचनः ॥ १३.४०.७१ ॥
ఆయన ఎరుపు, నీలం, నలుపు కాంతులను పోలినవాడు; వేయి ఉదరాలు, చేతులు కలవాడు, రెండు వేల పెద్ద ముఖాలు కలవాడు, ఒక కన్ను, వంద కన్నులు కలవాడు.
13.40.72
अनिष्पन्दा निराहाराः समानाः सूर्यतेजसा ।
तमुपासन्ति परमं गुह्यमक्षरमव्ययम् ॥ १३.४०.७२ ॥
కదలికలేక, ఆహారం విడిచి, సూర్యతేజస్సుతో సమానులై, వారు ఆ పరమ, గుహ్య, అక్షర, అవ్యయ తత్త్వాన్ని ఉపాసిస్తారు.
13.40.73
समासाद्य तु तं विश्वमहं मूर्ध्ना प्रणम्य च ।
ऋग्यजुःसामभिः स्तुत्वा शरण्यं शरणं गतः ॥ १३.४०.७३ ॥
ఆ విశ్వరూపుని చేరి, తల వంచి నమస్కరించి, ఋక్, యజుస్, సామ మంత్రాలతో స్తుతించి, శరణ్యుడైన ఆయనను శరణు పొందాను.
13.40.74
महामेघौघधीरेण स्वरेण जयतांवरः ।
आभाष्य पुत्रपुत्रेति इदमाह धृतं वचः ॥ १३.४०.७४ ॥
మహామేఘ గర్జనలా గంభీర స్వరంతో, విజేతలలో శ్రేష్ఠుడు 'పుత్రా, పుత్రా' అని సంబోధించి ఈ స్థిరమైన మాటలు పలికాడు.
13.40.75
त्वयाऽभ्युदयकामेन तपश्चीर्णं महामुने ।
अमुक्तस्त्वं समासङ्गैरविमुक्तोऽद्य पश्यसि ॥ १३.४०.७५ ॥
ఓ మహర్షీ, అభ్యుదయాన్ని కోరి నీవు తపస్సు చేశావు; అయినా ఇప్పటికీ గాఢ అనుబంధాలతో నీవు విముక్తి పొందలేదు, అందుకే నీవు ఇంకా బంధితుడిగానే కనిపిస్తున్నావు.
13.40.76
यदा सङ्गैर्विमुक्तश्च गतमोहो गतस्पृहः ।
भविष्यसि सदा ब्रह्म मामनुध्यास्यसे द्विज ॥ १३.४०.७६ ॥
అనుబంధాల నుండి విముక్తుడవై, మోహం మరియు కోరిక లేనివాడవైనప్పుడు, ఓ ద్విజా, నీవు సదా బ్రహ్మంగా ఉంటావు, నన్నే ధ్యానిస్తావు.
13.40.77
ऐकान्तिकीं मतिं कृत्वा मद्भक्तो मत्परायणः ।
ज्ञास्यसे मां ततो ब्रह्मन्वीतमोहश्च तत्वतः ॥ १३.४०.७७ ॥
ఏకాగ్రమైన బుద్ధిని నిలిపి, నా భక్తుడవై నన్నే ఆశ్రయించి, ఓ బ్రాహ్మణా, అప్పుడు మోహం వీడి నన్ను తత్త్వతః తెలుసుకుంటావు.
13.40.78
तेन त्वं कृतसंवादः स्वतः सर्वहितैषिणा ।
विश्वरूपेण देवेन पुरुषेण महात्मना।
तमेवाराधय क्षिप्रं तमाराध्य न सीदसि ॥ १३.४०.७८ ॥
అందరి హితాన్ని స్వభావంగా కోరే ఆ విశ్వరూప దేవుడు, మహాత్ముడైన పురుషుడు నీతో సంభాషించారు. ఆయననే త్వరగా ఆరాధించు; ఆయనను ఆరాధిస్తే నీవు దుఃఖించవు.
13.40.79
सोहमेवं भगवता पित्रा ब्रह्मर्षिसत्तमाः ।
अनुनीतो यथान्यायं स्वमेव भवनं गतः ॥ १३.४०.७९ ॥
బ్రహ్మర్షులలో ఉత్తములారా, ఈ విధంగా భగవంతుడైన నా తండ్రి చేత న్యాయబద్ధంగా ఒప్పించబడిన నేను నా స్వంత నివాసానికి తిరిగి వెళ్లాను.