ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.47.1
ऋषिरासीत्कृते तात तण्डिरित्येव विश्रुतः ।
दशवर्षसहस्राणि तेन देवः समाधिना ॥ १३.४७.१ ॥
ହେ ବତ୍ସ, କୃତଯୁଗରେ ତଣ୍ଡି ନାମକ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ଥିଲେ। ସେ ସମାଧି ଦ୍ୱାରା ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥିଲେ।
13.47.2
आराधितोऽभूद्भक्तेन तस्योदर्कं निशामय ।
स दृष्टवान्महादेवमस्तौषीच्च स्तवैर्विभुम् ॥ १३.४७.२ ॥
ଭକ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରାଧିତ ହୋଇ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାର ଫଳ ଶୁଣ। ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ଏବଂ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
13.47.3
इति तण्डिस्तपोयोगात्परमात्मानमव्ययम् ।
चिन्तयित्वा महात्मानमिदमाह सुविस्मितः ॥ १३.४७.३ ॥
ଏହିପରି ତଣ୍ଡି ତପୋଯୋଗରେ ଅବ୍ୟୟ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
13.47.4
यं पठन्ति सदा साङ्ख्याश्चिन्तयन्ति च योगिनः ।
परं प्रधानं पुरुषमधिष्ठातारमीश्वरम्। ॥ १३.४७.४ ॥
ସାଂଖ୍ୟମାନେ ସଦା ଯାହାଙ୍କୁ ପାଠ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି — ସେ ପରମ, ପ୍ରଧାନ, ପୁରୁଷ, ଅଧିଷ୍ଠାତା ଈଶ୍ୱର।
13.47.5
उत्पत्तौ च विनाशे च कारणं यं विदुर्बुधाः ।
देवासुरमुनीनां च परं यस्मान्न विद्यते ॥ १३.४७.५ ॥
ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶର କାରଣ ଯାହାଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ଦେବ, ଅସୁର, ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କଠାରୁ ଉଚ୍ଚ କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
13.47.6
अजं तमहमीशानमनादिनिधनं प्रभुम् ।
अत्यन्तसुखिनं देवमनघं शरणं व्रजे ॥ १३.४७.६ ॥
ଅଜନ୍ମା, ଈଶାନ, ଆଦି-ଅନ୍ତହୀନ, ପ୍ରଭୁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖୀ, ନିଷ୍ପାପ ସେହି ଦେବତାଙ୍କର ମୁଁ ଶରଣ ନିଏ।
13.47.7
एवं ब्रुवन्नेव तदा ददर्श तपसान्निधिम् ।
तमव्ययमनौपम्यमचिन्त्यं शाश्वतं ध्रुवम् ॥ १३.४७.७ ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ସମୟରେ ସେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେହି ନିଧିକୁ ଦେଖିଲେ; ଅବ୍ୟୟ, ଅନୁପମ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଧ୍ରୁବ ଯେ।
13.47.8
निष्कलं सकलं ब्रह्म निर्गुणं गुणगोचरम् ।
योगिनां परमानन्दमक्षरं मोक्षसंज्ञितम् ॥ १३.४७.८ ॥
ନିଷ୍କଳ ଓ ସକଳ ବ୍ରହ୍ମ; ନିର୍ଗୁଣ ଓ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞେୟ; ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ପରମାନନ୍ଦ, ଅକ୍ଷର, ମୋକ୍ଷ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ।
13.47.9
मनोरिन्द्राग्निमरुतां विश्वस्य ब्रह्मणो गतिम् ।
अग्राह्यमचलं शुद्धं बुद्धिग्राह्यं मनोमयम् ॥ १३.४७.९ ॥
ମନ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ମରୁଦ୍ଗଣଙ୍କର, ବିଶ୍ୱର ଓ ବ୍ରହ୍ମର ଗତି; ଅଗ୍ରାହ୍ୟ, ଅଚଳ, ଶୁଦ୍ଧ, ବୁଦ୍ଧିଗ୍ରାହ୍ୟ, ମନୋମୟ।
13.47.10
दुर्विज्ञेयमसङ्ख्ये दुष्प्रापमकृतात्मभिः ।
योनि विश्वस्य जगतस्तमसः परतः परम् ॥ १३.४७.१० ॥
ଅସଂଖ୍ୟ ରୂପରେ ଦୁର୍ଜ୍ଞେୟ, ଅକୃତାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ୟ; ବିଶ୍ୱ ଓ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ, ତମସ୍ର ପରପାରସ୍ଥ ପରମ।
13.47.11
यः प्राणवन्तमात्मानं ज्योतिर्जीवस्थितं मनः ।
तं देवं दर्शनाकाङ्क्षी बहून्वर्षगणानृषिः।
तपस्युग्रे स्थितो भूत्वा दृष्ट्वा तुष्टाव चेश्वरम् ॥ १३.४७.११ ॥
ଯେ ପ୍ରାଣବାନ ଆତ୍ମା, ଜ୍ୟୋତି, ଜୀବରେ ସ୍ଥିତ ମନ, ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଇଚ୍ଛାରେ ଋଷି ବହୁ ବର୍ଷ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ରହି ଦେଖି ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
13.47.12
पवित्राणां पवित्रस्त्वं गतिर्गतिमतांवर ॥ १३.४७.१२ ॥
ଆପଣ ପବିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ର; ଗତିଶୀଳମାନଙ୍କର ଗତି ଓ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
13.47.13
अत्युग्रं तेजसां तेजस्तपसां परमं तपः ।
विश्वावसुहिरण्याक्षपुरुहूतनमस्तृत ॥ १३.४७.१३ ॥
ତୁମେ ତେଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ତେଜ ଓ ତପସ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ତପସ୍ୟା; ବିଶ୍ୱାବସୁ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଓ ପୁରୁହୂତ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ।
13.47.14
भूरिकल्याणद विभो परं सत्यं नमोस्तु ते ।
जातीमरणभीरूणां यतीनां यततां विभो ॥ १३.४७.१४ ॥
ହେ ବିଭୋ, ବହୁ କଲ୍ୟାଣଦାତା, ତୁମେ ହିଁ ପରମ ସତ୍ୟ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ବିଭୋ, ଜନ୍ମ-ମରଣ ଭୟଭୀତ ଯତି ଓ ଯତ୍ନଶୀଳମାନଙ୍କ ପାଇଁ (ତୁମେ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ)।
13.47.15
निर्वाणद सहस्रांशो नमस्तेऽस्तु सुखाश्रय ।
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः ॥ १३.४७.१५ ॥
ହେ ନିର୍ବାଣଦାତା, ସହସ୍ରାଂଶୁ, ସୁଖାଶ୍ରୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ବ୍ରହ୍ମା, ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର), ବିଷ୍ଣୁ, ବିଶ୍ୱଦେବ ଓ ମହର୍ଷିଗଣ (ତୁମେ)।
13.47.16
न विदुस्त्वां तु तत्त्वेन कुतो वेत्स्यामहे वयम् ।
त्वत्तः प्रवर्तते सर्वं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १३.४७.१६ ॥
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ଆମେ କିପରି ଜାଣିବୁ? ତୁମଠାରୁ ସବୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ; ସବୁ ତୁମଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
13.47.17
कालाख्यः पुरुषाख्यश्च ब्रह्माख्यश्च त्वमेव हि ।
तनवस्ते स्मृतास्तिस्रः पुराणज्ञैः सुरर्षिभिः ॥ १३.४७.१७ ॥
କାଳ ନାମକ, ପୁରୁଷ ନାମକ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ନାମକ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହିଁ। ପୁରାଣଜ୍ଞ ଦେବର୍ଷିମାନେ ତୁମର ଏହି ତିନି ତନୁ ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି।
13.47.18
अधिपौरुषमध्यात्ममधिभूताधिदैवतम् ।
अधिलोकाधिविज्ञानमधियज्ञस्त्वमेव हि ॥ १३.४७.१८ ॥
ଅଧିପୁରୁଷ, ଅଧ୍ୟାତ୍ମ, ଅଧିଭୂତ ଓ ଅଧିଦୈବତ; ଅଧିଲୋକ ଓ ଅଧିବିଜ୍ଞାନ; ଅଧିଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହିଁ।
13.47.19
त्वां विदित्वाऽऽत्मदेवस्थं दुर्विदं दैवतैरपि ।
विद्वांसो यान्ति निर्मुक्ताः परं भावमनामयम् ॥ १३.४७.१९ ॥
ଆତ୍ମଦେବରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବୋଧ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବନ୍ଧନମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ଅନାମୟ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
13.47.20
अनिच्छतस्तव विभो जन्ममृत्युरनेकतः ।
द्वारं तु स्वर्गमोक्षाणामाक्षेप्ता त्वं ददासि च ॥ १३.४७.२० ॥
ହେ ବିଭୋ! ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ଘଟେ। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଦ୍ୱାର ଆପଣ ହିଁ ରୋଧ କରନ୍ତି ଏବଂ ଆପଣ ହିଁ ଦିଅନ୍ତି।
13.47.21
त्वं वै स्वर्गश्च मोक्षश्च कामः क्रोधस्त्वमेव च ।
सत्वं रजस्ममश्चैव अधश्चोर्ध्वं त्वमेव हि ॥ १३.४७.२१ ॥
ଆପଣ ହିଁ ସ୍ୱର୍ଗ, ଆପଣ ହିଁ ମୋକ୍ଷ, ଆପଣ ହିଁ କାମ ଓ କ୍ରୋଧ। ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ ଓ ତମ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ହିଁ; ତଳେ ଓ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ହିଁ।
13.47.22
ब्रह्मा भवश्च विष्णुश्च स्कन्देन्द्रौ सविता यमः ।
वरुणेन्दू मनुर्धाता विधाता त्वं धनेश्वरः ॥ १३.४७.२२ ॥
ବ୍ରହ୍ମା, ଭବ, ବିଷ୍ଣୁ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, ସବିତା, ଯମ, ବରୁଣ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ମନୁ, ଧାତା ଓ ବିଧାତା, ଏବଂ ଧନେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଆପଣ ହିଁ।
13.47.23
भूर्वायुः सलिलाग्निश्च खं वाग्बुद्धिः स्थितिर्मतिः ।
कर्म सत्यानृते चोभे त्वमेवास्ति च नास्ति च ॥ १३.४७.२३ ॥
ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଜଳ ଓ ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ବାଣୀ, ବୁଦ୍ଧି, ସ୍ଥିତି ଓ ମତି, କର୍ମ, ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ଉଭୟ ଆପଣ ହିଁ; ଆପଣ ହିଁ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଆପଣ ହିଁ ନାହାନ୍ତି।
13.47.24
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च प्रकृतिभ्यः परं ध्रुवम् ।
विश्वाविश्वपरो भावश्चिन्त्याचिन्त्यस्त्वमेव हि ॥ १३.४७.२४ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ବିଷୟ, ପ୍ରକୃତିଠାରୁ ପରେ ଥିବା ଧ୍ରୁବ ପରମ, ବିଶ୍ୱ ଓ ଅବିଶ୍ୱର ପାରରେ ଥିବା ଭାବ, ଚିନ୍ତନୀୟ ଓ ଅଚିନ୍ତନୀୟ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ହିଁ।
13.47.25
यच्चैतत्परमं ब्रह्म यच्च तत्परमं पदम् ।
या गतिः साङ्ख्ययोगानां स भवान्नात्र संशयः ॥ १३.४७.२५ ॥
ଯାହା ଏହି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଏବଂ ଯାହା ସେହି ପରମ ପଦ, ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଯାହା ଗତି, ତାହା ଆପଣ ହିଁ; ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ।
13.47.26
नूनमद्य कृतार्थाः स्म नूनं प्राप्ताः सतां गतिम् ।
यां गतिं प्रार्तयन्तीह ज्ञाननिर्मलबुद्धयः ॥ १३.४७.२६ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଆଜି ଆମେ କୃତାର୍ଥ ହୋଇଛୁ; ନିଶ୍ଚୟ ଆମେ ସାଧୁମାନଙ୍କର ସେହି ଗତି ପାଇଛୁ, ଯାହା ଏହି ଲୋକରେ ଜ୍ଞାନରେ ନିର୍ମଳ ବୁଦ୍ଧିବିଶିଷ୍ଟ ଲୋକେ କାମନା କରନ୍ତି।
13.47.27
अयो मूढाः स्म सुचिरमिमं कालमचेतसा ।
यन्न विद्मः परं देवं शाश्वतं यं विदुर्बुधाः ॥ १३.४७.२७ ॥
ଅହୋ, ଆମେ ମୂଢ଼ ହୋଇ ଏତେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅଚେତନ ଥିଲୁ; ଯେଉଁ ପରମ ଶାଶ୍ୱତ ଦେବତାଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆମେ ଜାଣିନଥିଲୁ।
13.47.28
सेयमासादिता साक्षात्त्वद्भक्तिर्जन्मभिर्मया ।
भक्तानुग्रहकृद्देवो यं ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते ॥ १३.४७.२८ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହି ଭକ୍ତି ଅନେକ ଜନ୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ମିଳିଛି; ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ କରୁଥିବା ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଜାଣି ମଣିଷ ଅମୃତ ପାଏ।
13.47.29
देवासुरमुनीनां तु यच्च गुह्यं सनातनम् ।
गुहायां निहितं ब्रह्मि दुर्विज्ञेयं मुनेरपि ॥ १३.४७.२९ ॥
ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମୁନିମାନଙ୍କର ଯାହା ଗୁହ୍ୟ ସନାତନ ରହସ୍ୟ, ଯାହା ଗୁହାରେ ବ୍ରହ୍ମରେ ନିହିତ ଏବଂ ମୁନିଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବିଜ୍ଞେୟ।
13.47.30
स एष भगवान्देवः सर्वकृत्सर्वतोमुखः ।
सर्वात्मा सर्वदर्शी च सर्वगः सर्ववेदिता ॥ १३.४७.३० ॥
ସେ ଏହି ଭଗବାନ ଦେବ; ସର୍ବକର୍ତ୍ତା, ସର୍ବତୋମୁଖ, ସର୍ବାତ୍ମା, ସର୍ବଦର୍ଶୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ସର୍ବଜ୍ଞ।
13.47.31
देहकृद्देहभृद्देही देहभुग्देहिनां गतिः ।
प्राणकृत्प्राणभृत्प्राणी प्राणदः प्राणिनां गतिः ॥ १३.४७.३१ ॥
ସେ ଦେହର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦେହର ଧାରକ, ଦେହୀ, ଦେହଭୋକ୍ତା ଏବଂ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କର ଗତି। ସେ ପ୍ରାଣର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରାଣର ଧାରକ, ପ୍ରାଣୀ, ପ୍ରାଣଦାତା ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଗତି।
13.47.32
अध्यात्मगतिरिष्टानां ध्यायिनामात्मवेदिनाम् ।
अपुनर्भवकामानां या गतिः सोऽयमीश्वरः ॥ १३.४७.३२ ॥
ଏହା ଅଧ୍ୟାତ୍ମର ଗତି; ପ୍ରିୟ, ଧ୍ୟାନୀ, ଆତ୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଇଚ୍ଛା ନ କରୁଥିବାମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ଗତି, ସେହି ଏହି ଈଶ୍ୱର।
13.47.33
अयं च सर्वभूतानां शुभाशुभगतिप्रदः ।
अयं च जन्ममरणे विदध्यात्सर्वजन्तुषु।
अयं संसिद्धिकामानां या गतिः सोयमीस्वरः। ॥ १३.४७.३३ ॥
ସେ ହିଁ ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଶୁଭାଶୁଭ ଗତି ଦାନକାରୀ; ସେ ହିଁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଜନ୍ମ-ମରଣ ବିଧାନ କରନ୍ତି। ସିଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛୁକମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ଗତି, ସେହି ଏହି ଈଶ୍ୱର।
13.47.34
भूराद्यान्सर्वभुवनानुत्पाद्य सदिवौकसः ।
दधाति देवस्तनुभिरष्टाभिर्यो बिभर्ति च ॥ १३.४७.३४ ॥
ଭୂଃ ଆଦି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସୃଷ୍ଟି କରି ସେହି ଦେବ ଆଠଟି ରୂପରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ସେ।
13.47.35
अतः प्रवर्तते सर्वमस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
अस्मिंश्च प्रलयं याति अयमेकः सनातनः ॥ १३.४७.३५ ॥
ଏହାଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ; ଏହାଙ୍କଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଏହାଙ୍କଠାରେ ହିଁ ପ୍ରଳୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଏକମାତ୍ର ସନାତନ।
13.47.36
अयं स सत्यकामानां सत्यलोकः परं सताम् ।
अपवर्गश्च मुक्तानां कैवल्यं चात्मवेदिनाम् ॥ १३.४७.३६ ॥
ଏହି ସତ୍ୟକାମୀମାନଙ୍କର ସତ୍ୟଲୋକ, ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ପରମ ଲୋକ; ମୁକ୍ତମାନଙ୍କର ଅପବର୍ଗ ଏବଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କର କୈବଲ୍ୟ।
13.47.37
अयं ब्रह्मादिभिः सिद्धैर्गुहायां गोपितः प्रुभुः ।
देवासुरमनुष्याणामप्रकाशो भवेदिति ॥ १३.४७.३७ ॥
ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ହୃଦୟ-ଗୁହାରେ ଗୋପନ କରିଛନ୍ତି; ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଅପ୍ରକାଶ ରହନ୍ତୁ।
13.47.38
तं त्वां देवासुरनरास्तत्त्वेन न विदुर्भवम् ।
मोहिताः खल्वनेनैव हृदिस्थेनाप्रकाशिना ॥ १३.४७.३८ ॥
ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟ ତୁମକୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ହୃଦୟରେ ରହିଥିବା ଏହି ଅପ୍ରକାଶ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ମୋହିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
13.47.39
ये चैनं प्रतिपद्यन्ते भक्तियोगेन भाविताः ।
तेषामेवात्मनात्मानं दर्शयत्येष हृच्छयः ॥ १३.४७.३९ ॥
ଭକ୍ତିଯୋଗରେ ଭାବିତ ହୋଇ ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହୃଦୟରେ ଶୟନକାରୀ ଏ ନିଜକୁ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାନ୍ତି।
13.47.40
यं ज्ञात्वा न पुनर्जन्म मरणं चापि विद्यते ।
यं विदित्वा परं वेद्यं वेदितव्यं न विद्यते ॥ १३.४७.४० ॥
ଯାହାକୁ ଜାଣିଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଓ ମରଣ ନ ଥାଏ, ଯାହାକୁ ଜାଣିଲେ ପରମ ଜ୍ଞେୟ ଓ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ଆଉ କିଛି ଥାଏ ନାହିଁ।
13.47.41
यं लब्ध्वा परमं लाभं नाधिकं मन्यते बुधः ।
यां सूक्ष्मां परमां प्राप्तिं गच्छन्नव्ययमक्षयम् ॥ १३.४७.४१ ॥
ଯାହାକୁ ପାଇଲେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବଡ଼ ଲାଭକୁ ଅଧିକ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପରମ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ପହଞ୍ଚି ଅବ୍ୟୟ ଓ ଅକ୍ଷୟ ପଦକୁ ଯାଆନ୍ତି।
13.47.42
यं साङ्ख्या गुणतत्त्वज्ञाः साङ्ख्यशास्त्रविशारदाः ।
सूक्ष्मज्ञानतराः सूक्ष्मं ज्ञात्वा मुच्यन्ति बन्धनैः ॥ १३.४७.४२ ॥
ଗୁଣତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଓ ସାଙ୍ଖ୍ୟଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ସାଙ୍ଖ୍ୟମାନେ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ, ଯାହାକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମରେ ଜାଣି ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
13.47.43
यं च वेदविदो वेद्यं वेदान्ते च प्रतिष्ठितम् ।
प्राणायामपरा नित्यं यं विशन्ति जपन्ति च ॥ १३.४७.४३ ॥
ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଯାହାକୁ ଜ୍ଞାତବ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ଯିଏ ବେଦାନ୍ତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ପ୍ରାଣାୟାମରେ ନିରତ ଲୋକେ ଯାହାଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ଓ ଯାହାକୁ ଜପ କରନ୍ତି।
13.47.44
ओंकाररथमारुह्य ते विशन्ति महेश्वरम् ।
अयं स देवयानानामादित्यो द्वारमुच्यते ॥ १३.४७.४४ ॥
ଓଁକାରରଥରେ ଆରୂଢ ହୋଇ ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏହି ଆଦିତ୍ୟ ଦେବଯାନ ମାର୍ଗର ଦ୍ୱାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
13.47.45
अयं च पितृयानानां चन्द्रमा द्वारमुच्यते ।
एष काष्ठा दिशश्चैव संवत्सरयुगादि च ॥ १३.४७.४५ ॥
ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରମା ପିତୃଯାନ ମାର୍ଗର ଦ୍ୱାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି କାଷ୍ଠା, ଦିଗ, ସଂବତ୍ସର ଓ ଯୁଗାଦି ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
13.47.46
दिव्यादिव्यः परो लाभ अयने दक्षिणोत्तरे ।
एनं प्रजापतिः पूर्वमाराध्य बहुभिः स्तवैः ॥ १३.४७.४६ ॥
ଦିବ୍ୟ ଓ ଅଦିବ୍ୟଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଭ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଓ ଉତ୍ତରାୟଣରେ ଅଛି। ପୂର୍ବକାଳରେ ପ୍ରଜାପତି ବହୁ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଏହାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥିଲେ।
13.47.47
प्रजार्थं वरयामास नीललोहितसंज्ञितम् ।
क्रग्भिर्यमनुशासन्ति तत्त्वे कर्मणि बह्वृचाः ॥ १३.४७.४७ ॥
ପ୍ରଜା ପାଇଁ ସେ ନୀଳଲୋହିତ ନାମଧାରୀଙ୍କୁ ବରରେ ବରଣ କଲେ। ଋଗ୍ବେଦୀମାନେ ଋକ୍ଦ୍ୱାରା ଯାହାଙ୍କୁ ଅନୁଶାସନ କରନ୍ତି, ପ୍ରକୃତ କର୍ମରେ।
13.47.48
यजुर्भिर्यत्त्रिधा वेद्यं जुह्वत्यध्वर्यवोऽध्वरे ।
सामभिर्यं च गायन्ति सामगाः शुद्धबुद्धयः ॥ १३.४७.४८ ॥
ଯଜୁସ୍ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିବିଧରେ ଜ୍ଞାତବ୍ୟ ଯାହାଙ୍କୁ ଅଧ୍ୱର୍ଯୁମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ସାମଗାନ କରୁଥିବା ଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧି ସାମଗମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଗାନ କରନ୍ତି।
13.47.49
ऋतं सत्यं परं ब्रह्म स्तुवन्त्याथर्वणा द्विजाः ।
यज्ञस्य परमा योनिः परिश्चायं परः स्मृतः ॥ १३.४७.४९ ॥
ଆଥର୍ବଣ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଋତ, ସତ୍ୟ ଓ ପରବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ଯଜ୍ଞର ପରମ ମୂଳ ସେ, ଏହି ପରିଶ୍ଚାୟ ପର ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.47.50
रात्र्यहः श्रोत्रनयनः पक्षमासशिरोभुजः ।
ऋतुवीर्यस्तपोधैर्यो ह्यब्दगुह्योरुपादवान् ॥ १३.४७.५० ॥
ରାତ୍ରି-ଦିନ ଯାହାର କର୍ଣ୍ଣ-ନୟନ; ପକ୍ଷ-ମାସ ଯାହାର ଶିର-ଭୁଜ; ଋତୁ ଯାହାର ବୀର୍ଯ୍ୟ, ତପ ଯାହାର ଧୈର୍ଯ୍ୟ; ବର୍ଷ ଯାହାର ଗୁପ୍ତ ଊରୁ ଓ ପାଦ।
13.47.51
मृत्युर्यमो हुताशश्च कालः संहारवेगवान् ।
कालस्य परमा योनिः कालश्चायं सनातनः ॥ १३.४७.५१ ॥
ମୃତ୍ୟୁ, ଯମ, ଅଗ୍ନି ଓ ସଂହାରବେଗବାନ କାଳ; କାଳର ପରମ ମୂଳ ସେ, ଏବଂ ଏହି ସନାତନ କାଳ।
13.47.52
चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ ग्रहाश्च सह वायुना ।
ध्रुवः सप्तर्षयश्चैव भुवनाः सप्त एव च ॥ १३.४७.५२ ॥
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ; ଗ୍ରହଗଣ ବାୟୁ ସହିତ; ଧ୍ରୁବ, ସପ୍ତର୍ଷି ଓ ସପ୍ତ ଭୁବନ ମଧ୍ୟ।
13.47.53
प्रधानं महदव्यक्तं विशेषान्तं सवैकृतम् ।
ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं भूतादि सदसच्च यत् ॥ १३.४७.५३ ॥
ପ୍ରଧାନ, ମହତ୍, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ବିଶେଷାନ୍ତ ଓ ତାହାର ବିକାର ସହିତ; ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ସ୍ତମ୍ବ-ତୃଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ଭୂତାଦି ଓ ସତ୍-ଅସତ୍ ଯାହା କିଛି।
13.47.54
अष्टौ प्रकृतयश्चैव प्रकृतिभ्यश्च यः परः ।
अस्य देवस्य यद्भागं कृत्स्नं सम्परिवर्तते ॥ १३.४७.५४ ॥
ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତି ଓ ପ୍ରକୃତିଠାରୁ ପରେ ଯେ ପର; ଏହି ଦେବଙ୍କ ଯେଉଁ ଭାଗ, ତାହା ସମସ୍ତ ଭାବେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ।
13.47.55
एतत्परममानन्दं यत्तच्छाश्वतमेव च ।
एषा गतिर्विरक्तानामेष भावः परः सताम् ॥ १३.४७.५५ ॥
ଏହା ପରମ ଆନନ୍ଦ, ଯାହା ଶାଶ୍ୱତ ହିଁ ଅଟେ। ଏହା ବିରକ୍ତମାନଙ୍କର ଗତି; ଏହା ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କର ପରମ ଅବସ୍ଥା।
13.47.56
एतत्पदमनुद्विग्नमेतद्ब्रह्म सनातनम् ।
शास्त्रवेदाङ्गविदुषामेतद्ध्यानं परं पदम् ॥ १३.४७.५६ ॥
ଏହା ଅନୁଦ୍ବିଗ୍ନ ପଦ; ଏହା ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମ। ଶାସ୍ତ୍ର, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ବିଦ୍ୱାନଙ୍କର ଏହା ହିଁ ଧ୍ୟାନ ଓ ପରମ ପଦ।
13.47.57
इयं सा परमा काष्ठा इयं सा परमा कला ।
इयं सा परमा सिद्धिरियं सा परमा गतिः ॥ १३.४७.५७ ॥
ଏହା ସେହି ପରମ କାଷ୍ଠା, ଏହା ସେହି ପରମ କଳା; ଏହା ସେହି ପରମ ସିଦ୍ଧି, ଏହା ସେହି ପରମ ଗତି।
13.47.58
इयं सा परमा शान्तिरियं सा निर्वृतिः परा ।
यं प्राप्य कृतकृत्याः स्म इत्यमन्यन्त योगिनः ॥ १३.४७.५८ ॥
ଏହା ସେହି ପରମ ଶାନ୍ତି, ଏହା ସେହି ପରମ ନିର୍ବୃତି; ଯାହା ପାଇ ଯୋଗୀମାନେ ଭାବିଲେ "ଆମେ କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇଗଲୁ।"
13.47.59
इयं तुष्टिरियं सिद्धिरियं श्रुतिरियं स्मृतिः ।
अध्यात्मगतिरिष्टानां विदुषां प्राप्तिरव्यया ॥ १३.४७.५९ ॥
ଏହା ତୁଷ୍ଟି, ଏହା ସିଦ୍ଧି, ଏହା ଶ୍ରୁତି, ଏହା ସ୍ମୃତି; ଏହା ଅଧ୍ୟାତ୍ମର ଗତି, ପ୍ରିୟ ବିଦ୍ବାନଙ୍କର ଅକ୍ଷୟ ପ୍ରାପ୍ତି।
13.47.60
यजतां कामयानानां मखैर्विपुलदक्षिणैः ।
या गतिर्यज्ञशीलानां सा गतिस्त्वं न संशयः ॥ १३.४७.६० ॥
ବିପୁଳ ଦକ୍ଷିଣା ସହ କାମନାରେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଓ ଯଜ୍ଞଶୀଳ ଲୋକଙ୍କର ଯେଉଁ ଗତି, ସେହି ଗତି ତୁମର; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
13.47.61
सम्यग्योगजपैः शान्तिर्नियमैर्देहतापनैः ।
तप्यतां या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान् ॥ १३.४७.६१ ॥
ଯୋଗ, ଜପ, ନିୟମ ଓ ଶରୀରକୁ ତପାଇବା ତପସ୍ୟାରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଯେଉଁ ଶାନ୍ତି ପାଆନ୍ତି — ହେ ଦେବ, ସେଇ ପରମ ଗତି ତୁମେ।
13.47.62
कर्मन्यासकृतानां च विरक्तानां ततस्ततः ।
या गतिर्ब्रह्मिसदने सा गतिस्त्वं सनातन ॥ १३.४७.६२ ॥
କର୍ମତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଓ ନାନା ପଥରେ ବିରକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମସଦନରେ ଯେଉଁ ଗତି — ହେ ସନାତନ, ସେଇ ଗତି ତୁମେ।
13.47.63
अपुनर्भवकामानां वैराग्ये वर्ततां च या ।
प्रकृतीनां लयानां च सा गतिस्त्वं सनातन ॥ १३.४७.६३ ॥
ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଇଚ୍ଛା ନ କରୁଥିବା, ବୈରାଗ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ଓ ପ୍ରକୃତିରେ ଲୀନ ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଯେଉଁ ଗତି — ହେ ସନାତନ, ସେଇ ଗତି ତୁମେ।
13.47.64
ज्ञानविज्ञानयुक्तानां निरुपाख्या निरञ्जना ।
कैवल्या या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान् ॥ १३.४७.६४ ॥
ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ, ନିର୍ମଳ, କୈବଲ୍ୟ ନାମକ ଯେଉଁ ପରମ ଗତି — ହେ ଦେବ, ସେଇ ପରମ ଗତି ତୁମେ।
13.47.65
वेदशास्त्रपुराणोक्ताः पञ्च ता गतयः स्मृताः ।
त्वत्प्रसादाद्धि लभ्यन्ते न लभ्यन्तेऽन्यथा विभो ॥ १३.४७.६५ ॥
ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣରେ କୁହାଯାଇଥିବା ସେହି ପାଞ୍ଚ ଗତି ସ୍ମରଣୀୟ। ହେ ବିଭୋ, ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ପ୍ରସାଦରୁ ହିଁ ମିଳେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
13.47.66
इति तण्डिस्तपोराशिस्तुष्टावेसानमात्मना ।
जगौ च परमं ब्रह्म यत्पुरा लोककृज्जगौ ॥ १३.४७.६६ ॥
ଏହିପରି ତପୋରାଶି ତଣ୍ଡି ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ପୂର୍ବେ ଲୋକକର୍ତ୍ତା ଯେମିତି ଗାଇଥିଲେ, ସେମିତି ପରମ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଗାଇଲେ।
13.47.67
एवं स्तुतो महादेवस्तण्डिना ब्रह्मवादिना ।
उवाच भगवान्देव उमया सहितः प्रभुः ॥ १३.४७.६७ ॥
ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ତଣ୍ଡିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ସ୍ତୁତ ହୋଇ ମହାଦେବ, ଭଗବାନ ପ୍ରଭୁ ଦେବ, ଉମାଙ୍କ ସହିତ କହିଲେ।
13.47.68
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः ।
न विदुस्त्वामिति ततस्तुष्टः प्रोवाच तं शिवः ॥ १३.४७.६८ ॥
ବ୍ରହ୍ମା, ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ବିଶ୍ୱଦେବଗଣ, ମହର୍ଷିମାନେ ତୁମକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ତେବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଶିବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
13.47.69
अक्षयश्चाव्ययश्चैव भविता दुःखवर्जितः ।
यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ १३.४७.६९ ॥
ତୁମେ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବ୍ୟୟ ହେବ; ଦୁଃଖରହିତ, ଯଶସ୍ୱୀ, ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଦିବ୍ୟଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତ ହେବ।
13.47.70
ऋषीणामभिगम्यश्च सूत्रकर्ता सुतस्तव ।
मत्प्रसादाद्द्विजश्रेष्ठ भविष्यति न संशयः ॥ १३.४७.७० ॥
ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗମ୍ୟ ଏବଂ ସୂତ୍ରକାର ତୁମ ପୁତ୍ର ହେବ; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ଅନୁଗ୍ରହରେ ତାହା ହେବ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
13.47.71
कं वा कामं ददाम्यद्य ब्रूहि यद्वत्स काङ्क्षसे ।
प्राञ्जलिः स उवाचेदं त्वयि भक्तिर्दृढाऽस्तु मे ॥ १३.४७.७१ ॥
ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ କେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଦେବି? ବତ୍ସ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ କହ। ହାତଯୋଡ଼ି ସେ କହିଲା: ତୁମଠାରେ ମୋର ଭକ୍ତି ଦୃଢ଼ ହେଉ।
13.47.72
एतान्दत्त्वा वरान्देवो वन्द्यमानः सुरर्षिभिः ।
स्तूयमानश्च विबुधैस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४७.७२ ॥
ଏହି ବରସବୁ ଦେଇ ଦେବତା, ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ ଓ ବିବୁଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ହିଁ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ।
13.47.73
अन्तर्हिते भगवति सानुगे यादवेश्वर ।
ऋषिराश्रममागम्य ममैतत्प्रोक्तवानिह ॥ १३.४७.७३ ॥
ହେ ଯାଦବେଶ୍ୱର, ଅନୁଚର ସହିତ ଭଗବାନ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲା ପରେ ଋଷି ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି ମୋତେ ଏଠାରେ ଏହା କହିଥିଲେ।
13.47.74
यानि च प्रथितान्यादौ तण्डिराख्यातवान्मम ।
मानानि मानवश्रेष्ठ तानि त्वं शृणु सिद्धये ॥ १३.४७.७४ ॥
ହେ ମାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତଣ୍ଡି ପୂର୍ବରେ ମୋତେ କହିଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାନ (ନାମ) ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମେ ଶୁଣ।
13.47.75
दश नामसहस्राणि देवेष्वाह पितामहः ।
सर्वस्य शास्त्रेषु तथा दश नामशतानि च ॥ १३.४७.७५ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପିତାମହ ଦଶ ହଜାର ନାମ କହିଥିଲେ; ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଦଶ ଶହ ନାମ କୁହାଯାଇଛି।
13.47.76
गुह्यानीमानि नामानि तण्डिर्भगवतोऽच्युत ।
देवप्रसादाद्देवेशः पुरा प्राह महात्मने ॥ १३.४७.७६ ॥
ଏହି ଗୁହ୍ୟ ନାମଗୁଡ଼ିକ ତଣ୍ଡି ଭଗବାନ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କଠାରୁ ପାଇଥିଲେ; ଦେବପ୍ରସାଦରୁ ଦେବେଶ ପୂର୍ବରେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଏଗୁଡ଼ିକ କହିଥିଲେ।