മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.47.1
ऋषिरासीत्कृते तात तण्डिरित्येव विश्रुतः ।
दशवर्षसहस्राणि तेन देवः समाधिना ॥ १३.४७.१ ॥
പ്രിയനേ, കൃതയുഗത്തിൽ തണ്ഡി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരു ഋഷിയുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം സമാധിയിലൂടെ പതിനായിരം വർഷം ദേവനെ ആരാധിച്ചു.
13.47.2
आराधितोऽभूद्भक्तेन तस्योदर्कं निशामय ।
स दृष्टवान्महादेवमस्तौषीच्च स्तवैर्विभुम् ॥ १३.४७.२ ॥
ഭക്തനാൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ട ദേവൻ പ്രസന്നനായി. അതിന്റെ ഫലം കേൾക്കുക. അദ്ദേഹം മഹാദേവനെ ദർശിച്ച് സർവവ്യാപിയെ സ്തോത്രങ്ങളാൽ സ്തുതിച്ചു.
13.47.3
इति तण्डिस्तपोयोगात्परमात्मानमव्ययम् ।
चिन्तयित्वा महात्मानमिदमाह सुविस्मितः ॥ १३.४७.३ ॥
ഇങ്ങനെ തണ്ഡി തപോയോഗത്താൽ അവ്യയനായ പരമാത്മാവിനെ ധ്യാനിച്ചിട്ട്, അത്യന്തം വിസ്മയിച്ച് ആ മഹാത്മാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
13.47.4
यं पठन्ति सदा साङ्ख्याश्चिन्तयन्ति च योगिनः ।
परं प्रधानं पुरुषमधिष्ठातारमीश्वरम्। ॥ १३.४७.४ ॥
സാംഖ്യന്മാർ എപ്പോഴും ആരെ പാരായണം ചെയ്യുന്നുവോ, യോഗികൾ ആരെ ധ്യാനിക്കുന്നുവോ — ആ പരമൻ, പ്രധാനൻ, പുരുഷൻ, അധിഷ്ഠാതാവായ ഈശ്വരൻ.
13.47.5
उत्पत्तौ च विनाशे च कारणं यं विदुर्बुधाः ।
देवासुरमुनीनां च परं यस्मान्न विद्यते ॥ १३.४७.५ ॥
സൃഷ്ടിക്കും സംഹാരത്തിനും കാരണമായി ജ്ഞാനികൾ ആരെ അറിയുന്നുവോ, ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മുനികൾ എന്നിവരെക്കാൾ ഉയർന്നവർ ആരുമില്ലയോ.
13.47.6
अजं तमहमीशानमनादिनिधनं प्रभुम् ।
अत्यन्तसुखिनं देवमनघं शरणं व्रजे ॥ १३.४७.६ ॥
ജന്മമില്ലാത്ത, ഈശാനൻ, ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത, പ്രഭു, അത്യന്തം സുഖമുള്ള, പാപരഹിതനായ ആ ദേവനെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.
13.47.7
एवं ब्रुवन्नेव तदा ददर्श तपसान्निधिम् ।
तमव्ययमनौपम्यमचिन्त्यं शाश्वतं ध्रुवम् ॥ १३.४७.७ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കെ അദ്ദേഹം തപസ്സിനാൽ ആ നിധിയെ കണ്ടു; അവ്യയനും അനുപമനും അചിന്ത്യനും ശാശ്വതനും ധ്രുവനുമായവനെ.
13.47.8
निष्कलं सकलं ब्रह्म निर्गुणं गुणगोचरम् ।
योगिनां परमानन्दमक्षरं मोक्षसंज्ञितम् ॥ १३.४७.८ ॥
നിഷ്കലവും സകലവുമായ ബ്രഹ്മം; നിർഗുണവും ഗുണങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്നതും; യോഗികളുടെ പരമാനന്ദം, അക്ഷരം, മോക്ഷം എന്ന് പേരുള്ളത്.
13.47.9
मनोरिन्द्राग्निमरुतां विश्वस्य ब्रह्मणो गतिम् ।
अग्राह्यमचलं शुद्धं बुद्धिग्राह्यं मनोमयम् ॥ १३.४७.९ ॥
മനസ്സ്, ഇന്ദ്രൻ, അഗ്നി, മരുത്തുക്കൾ, വിശ്വം, ബ്രഹ്മം എന്നിവയുടെ ഗതി; ഗ്രഹിക്കാനാവാത്തതും ചലിക്കാത്തതും ശുദ്ധവും ബുദ്ധിയാൽ ഗ്രഹിക്കാവുന്നതും മനോമയവുമായത്.
13.47.10
दुर्विज्ञेयमसङ्ख्ये दुष्प्रापमकृतात्मभिः ।
योनि विश्वस्य जगतस्तमसः परतः परम् ॥ १३.४७.१० ॥
അസംഖ്യമായി അറിയാനാവാത്തവനും, സംസ്കരിക്കപ്പെടാത്ത മനസ്സുള്ളവർക്ക് നേടാനാവാത്തവനും; വിശ്വത്തിന്റെയും ലോകത്തിന്റെയും ഉറവിടവും, തമസ്സിനപ്പുറമുള്ള പരമനും.
13.47.11
यः प्राणवन्तमात्मानं ज्योतिर्जीवस्थितं मनः ।
तं देवं दर्शनाकाङ्क्षी बहून्वर्षगणानृषिः।
तपस्युग्रे स्थितो भूत्वा दृष्ट्वा तुष्टाव चेश्वरम् ॥ १३.४७.११ ॥
പ്രാണവാനായ ആത്മാവും ജ്യോതിസ്സും ജീവനിൽ സ്ഥിതനായ മനസ്സുമായ ആ ദേവനെ ദർശനം ആഗ്രഹിച്ച ഋഷി ഏറെ വർഷങ്ങൾ ഘോരതപസ്സിൽ നിന്ന് കണ്ട് ഈശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.
13.47.12
पवित्राणां पवित्रस्त्वं गतिर्गतिमतांवर ॥ १३.४७.१२ ॥
പവിത്രങ്ങളിൽ പവിത്രനാണ് നീ; ഗതിയുള്ളവർക്കുള്ള ഗതിയും അവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമാണ് നീ.
13.47.13
अत्युग्रं तेजसां तेजस्तपसां परमं तपः ।
विश्वावसुहिरण्याक्षपुरुहूतनमस्तृत ॥ १३.४७.१३ ॥
നീ തേജസ്സുകളിൽ അത്യുഗ്രമായ തേജസ്സും തപസ്സുകളിൽ പരമമായ തപസ്സുമാകുന്നു; വിശ്വാവസു, ഹിരണ്യാക്ഷൻ, പുരുഹൂതൻ (ഇന്ദ്രൻ) എന്നിവരാൽ നമസ്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ.
13.47.14
भूरिकल्याणद विभो परं सत्यं नमोस्तु ते ।
जातीमरणभीरूणां यतीनां यततां विभो ॥ १३.४७.१४ ॥
ഹേ വിഭോ, അനേകം നന്മകൾ നൽകുന്നവനേ, നീയാണ് പരമസത്യം; നിനക്ക് നമസ്കാരം. ഹേ വിഭോ, ജനനമരണഭയമുള്ള യതികൾക്കും പരിശ്രമിക്കുന്നവർക്കും (നീയാണ് ആശ്രയം).
13.47.15
निर्वाणद सहस्रांशो नमस्तेऽस्तु सुखाश्रय ।
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः ॥ १३.४७.१५ ॥
ഹേ നിർവാണം നൽകുന്നവനേ, സഹസ്രാംശുവേ, സുഖാശ്രയനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം. ബ്രഹ്മാവ്, ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ), വിഷ്ണു, വിശ്വദേവതകൾ, മഹർഷിമാർ (നീയാണ്).
13.47.16
न विदुस्त्वां तु तत्त्वेन कुतो वेत्स्यामहे वयम् ।
त्वत्तः प्रवर्तते सर्वं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १३.४७.१६ ॥
അവർക്കും നിന്നെ തത്ത്വത്തിൽ അറിയില്ല; ഞങ്ങൾ എങ്ങനെ അറിയും? നിന്നിൽ നിന്നാണ് എല്ലാം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്; എല്ലാം നിന്നിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്.
13.47.17
कालाख्यः पुरुषाख्यश्च ब्रह्माख्यश्च त्वमेव हि ।
तनवस्ते स्मृतास्तिस्रः पुराणज्ञैः सुरर्षिभिः ॥ १३.४७.१७ ॥
കാലം എന്ന പേരുള്ളവനും പുരുഷൻ എന്ന പേരുള്ളവനും ബ്രഹ്മാവ് എന്ന പേരുള്ളവനും നീയാണ്. പുരാണജ്ഞരായ ദേവർഷിമാർ നിന്റെ ഈ മൂന്ന് തനുക്കളെ സ്മരിച്ചിരിക്കുന്നു.
13.47.18
अधिपौरुषमध्यात्ममधिभूताधिदैवतम् ।
अधिलोकाधिविज्ञानमधियज्ञस्त्वमेव हि ॥ १३.४७.१८ ॥
അധിപുരുഷം, അധ്യാത്മം, അധിഭൂതം, അധിദൈവതം; അധിലോകം, അധിവിജ്ഞാനം; അധിയജ്ഞം എന്നിവയും നീയാണ്.
13.47.19
त्वां विदित्वाऽऽत्मदेवस्थं दुर्विदं दैवतैरपि ।
विद्वांसो यान्ति निर्मुक्ताः परं भावमनामयम् ॥ १३.४७.१९ ॥
ആത്മദേവനായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന, ദേവന്മാർക്കുപോലും അറിയാൻ പ്രയാസമുള്ള നിന്നെ അറിഞ്ഞ്, ജ്ഞാനികൾ ബന്ധനങ്ങളിൽനിന്ന് മുക്തരായി പരമവും രോഗരഹിതവുമായ അവസ്ഥയിൽ എത്തുന്നു.
13.47.20
अनिच्छतस्तव विभो जन्ममृत्युरनेकतः ।
द्वारं तु स्वर्गमोक्षाणामाक्षेप्ता त्वं ददासि च ॥ १३.४७.२० ॥
ഹേ വിഭോ! നിന്റെ ഇച്ഛയില്ലെങ്കിലും ജനനമരണങ്ങൾ പലവിധത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നു. സ്വർഗ്ഗത്തിനും മോക്ഷത്തിനും ഉള്ള വാതിൽ നീതന്നെ അടയ്ക്കുകയും തുറക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
13.47.21
त्वं वै स्वर्गश्च मोक्षश्च कामः क्रोधस्त्वमेव च ।
सत्वं रजस्ममश्चैव अधश्चोर्ध्वं त्वमेव हि ॥ १३.४७.२१ ॥
നീയാണ് സ്വർഗ്ഗം, നീയാണ് മോക്ഷം, നീയാണ് കാമവും ക്രോധവും. സത്വവും രജസ്സും തമസ്സും നീതന്നെ; താഴെയും മേലെയും നീതന്നെ.
13.47.22
ब्रह्मा भवश्च विष्णुश्च स्कन्देन्द्रौ सविता यमः ।
वरुणेन्दू मनुर्धाता विधाता त्वं धनेश्वरः ॥ १३.४७.२२ ॥
ബ്രഹ്മാവും ഭവനും വിഷ്ണുവും സ്കന്ദനും ഇന്ദ്രനും സവിതാവും യമനും വരുണനും ചന്ദ്രനും മനുവും ധാതാവും വിധാതാവും ധനേശ്വരനും നീ തന്നെ.
13.47.23
भूर्वायुः सलिलाग्निश्च खं वाग्बुद्धिः स्थितिर्मतिः ।
कर्म सत्यानृते चोभे त्वमेवास्ति च नास्ति च ॥ १३.४७.२३ ॥
ഭൂമി, വായു, ജലം, അഗ്നി, ആകാശം, വാക്ക്, ബുദ്ധി, സ്ഥിതി, മതി, കർമ്മം, സത്യവും അസത്യവും ഇവ രണ്ടും നീതന്നെ; ഉള്ളതും ഇല്ലാത്തതും നീതന്നെ.
13.47.24
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च प्रकृतिभ्यः परं ध्रुवम् ।
विश्वाविश्वपरो भावश्चिन्त्याचिन्त्यस्त्वमेव हि ॥ १३.४७.२४ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളും, പ്രകൃതിക്കപ്പുറമുള്ള ധ്രുവവും പരവുമായ തത്ത്വവും, വിശ്വത്തിനും അവിശ്വത്തിനും അപ്പുറമുള്ള ഭാവവും, ചിന്ത്യവും അചിന്ത്യവും നീതന്നെ.
13.47.25
यच्चैतत्परमं ब्रह्म यच्च तत्परमं पदम् ।
या गतिः साङ्ख्ययोगानां स भवान्नात्र संशयः ॥ १३.४७.२५ ॥
ഇതാണ് പരമബ്രഹ്മം; അതാണ് പരമപദം; സാംഖ്യയോഗികളുടെ ഗതി ഏതോ അത് അങ്ങുതന്നെ; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
13.47.26
नूनमद्य कृतार्थाः स्म नूनं प्राप्ताः सतां गतिम् ।
यां गतिं प्रार्तयन्तीह ज्ञाननिर्मलबुद्धयः ॥ १३.४७.२६ ॥
ഇന്ന് ഞങ്ങൾ കൃതാർത്ഥരായി; തീർച്ചയായും സജ്ജനങ്ങളുടെ ആ ഗതി ഞങ്ങൾ നേടി, ജ്ഞാനത്താൽ നിർമ്മലബുദ്ധികളായവർ ഇവിടെ കാംക്ഷിക്കുന്ന ആ ഗതി.
13.47.27
अयो मूढाः स्म सुचिरमिमं कालमचेतसा ।
यन्न विद्मः परं देवं शाश्वतं यं विदुर्बुधाः ॥ १३.४७.२७ ॥
അയ്യോ, ഞങ്ങൾ മൂഢരായി ഇത്രയും കാലം അബോധരായിരുന്നു; ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്ന ആ പരമ ശാശ്വതദേവനെ ഞങ്ങൾ അറിഞ്ഞില്ല.
13.47.28
सेयमासादिता साक्षात्त्वद्भक्तिर्जन्मभिर्मया ।
भक्तानुग्रहकृद्देवो यं ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते ॥ १३.४७.२८ ॥
അങ്ങയോടുള്ള ഈ ഭക്തി പലജന്മങ്ങളിലൂടെ എനിക്ക് നേരിട്ട് ലഭിച്ചു; ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്ന ആ ദേവനെ അറിഞ്ഞ് മനുഷ്യൻ അമൃതം നേടുന്നു.
13.47.29
देवासुरमुनीनां तु यच्च गुह्यं सनातनम् ।
गुहायां निहितं ब्रह्मि दुर्विज्ञेयं मुनेरपि ॥ १३.४७.२९ ॥
ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും മുനിമാർക്കും ഉള്ള ഗൂഢമായ സനാതനരഹസ്യം ഏതോ, അത് ഹൃദയഗുഹയിൽ ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്ഥാപിതമാണ്; മുനിക്കുപോലും അത് അറിയാൻ പ്രയാസം.
13.47.30
स एष भगवान्देवः सर्वकृत्सर्वतोमुखः ।
सर्वात्मा सर्वदर्शी च सर्वगः सर्ववेदिता ॥ १३.४७.३० ॥
ആ ഈ ഭഗവാൻ ദേവൻ തന്നെ; എല്ലാം ചെയ്യുന്നവൻ, സർവത്ര മുഖമുള്ളവൻ, സർവ്വാത്മാവ്, സർവ്വദർശി, സർവ്വവ്യാപി, സർവ്വജ്ഞൻ.
13.47.31
देहकृद्देहभृद्देही देहभुग्देहिनां गतिः ।
प्राणकृत्प्राणभृत्प्राणी प्राणदः प्राणिनां गतिः ॥ १३.४७.३१ ॥
അവൻ ദേഹങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും ദേഹങ്ങളെ ധരിക്കുന്നവനും ദേഹിയും ദേഹങ്ങളെ അനുഭവിക്കുന്നവനും ദേഹികളുടെ ഗതിയുമാണ്. അവൻ പ്രാണനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും പ്രാണനെ ധരിക്കുന്നവനും പ്രാണിയും പ്രാണം നൽകുന്നവനും പ്രാണികളുടെ ഗതിയുമാണ്.
13.47.32
अध्यात्मगतिरिष्टानां ध्यायिनामात्मवेदिनाम् ।
अपुनर्भवकामानां या गतिः सोऽयमीश्वरः ॥ १३.४७.३२ ॥
ആത്മീയ ഗതി ഇതാണ്; പ്രിയരും ധ്യാനികളും ആത്മജ്ഞരും പുനർജന്മം ആഗ്രഹിക്കാത്തവരും പ്രാപിക്കുന്ന ഗതി ഏതോ, അതാണ് ഈ ഈശ്വരൻ.
13.47.33
अयं च सर्वभूतानां शुभाशुभगतिप्रदः ।
अयं च जन्ममरणे विदध्यात्सर्वजन्तुषु।
अयं संसिद्धिकामानां या गतिः सोयमीस्वरः। ॥ १३.४७.३३ ॥
ഇവനാണ് സർവഭൂതങ്ങൾക്കും ശുഭാശുഭ ഗതി നൽകുന്നവൻ; ഇവനാണ് സർവ ജന്തുക്കളിലും ജനനമരണങ്ങളെ നിശ്ചയിക്കുന്നത്. സിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുടെ ഗതി ഏതോ, അതാണ് ഈ ഈശ്വരൻ.
13.47.34
भूराद्यान्सर्वभुवनानुत्पाद्य सदिवौकसः ।
दधाति देवस्तनुभिरष्टाभिर्यो बिभर्ति च ॥ १३.४७.३४ ॥
ഭൂഃ മുതലായ സർവ ലോകങ്ങളെയും ദേവന്മാരോടുകൂടി സൃഷ്ടിച്ച്, ആ ദേവൻ എട്ടു രൂപങ്ങളാൽ അവയെ ധരിക്കുന്നു; അവയെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവനും അവൻ തന്നെ.
13.47.35
अतः प्रवर्तते सर्वमस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
अस्मिंश्च प्रलयं याति अयमेकः सनातनः ॥ १३.४७.३५ ॥
ഇവനിൽനിന്നാണ് സർവ്വവും പ്രവർത്തിക്കുന്നത്; ഇവനിലാണ് സർവ്വവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്; ഇവനിൽത്തന്നെ പ്രളയത്തിൽ ലയിക്കുന്നു. ഇവൻ ഒരുവൻ മാത്രം സനാതനൻ.
13.47.36
अयं स सत्यकामानां सत्यलोकः परं सताम् ।
अपवर्गश्च मुक्तानां कैवल्यं चात्मवेदिनाम् ॥ १३.४७.३६ ॥
ഇവനാണ് സത്യകാമന്മാരുടെ സത്യലോകം; സജ്ജനങ്ങളുടെ പരമലോകം; മുക്തരുടെ അപവർഗം; ആത്മജ്ഞരുടെ കൈവല്യം.
13.47.37
अयं ब्रह्मादिभिः सिद्धैर्गुहायां गोपितः प्रुभुः ।
देवासुरमनुष्याणामप्रकाशो भवेदिति ॥ १३.४७.३७ ॥
ഈ പ്രഭുവിനെ ബ്രഹ്മാവ് മുതലായവരും സിദ്ധന്മാരും ഹൃദയഗുഹയിൽ മറച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്നു; ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും അവൻ അപ്രകാശനായിരിക്കട്ടെ എന്ന്.
13.47.38
तं त्वां देवासुरनरास्तत्त्वेन न विदुर्भवम् ।
मोहिताः खल्वनेनैव हृदिस्थेनाप्रकाशिना ॥ १३.४७.३८ ॥
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും നിന്നെ തത്ത്വത്തിൽ അറിയുന്നില്ല; ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതനായ ഈ അപ്രകാശനാൽ തന്നെ അവർ മോഹിതരായിരിക്കുന്നു.
13.47.39
ये चैनं प्रतिपद्यन्ते भक्तियोगेन भाविताः ।
तेषामेवात्मनात्मानं दर्शयत्येष हृच्छयः ॥ १३.४७.३९ ॥
ഭക്തിയോഗത്താൽ ഭാവിതരായി ആരാണോ ഇവനെ പ്രാപിക്കുന്നത്, അവർക്കു മാത്രം ഹൃദയത്തിൽ ശയിക്കുന്ന ഇവൻ തന്നെത്തന്നെ തന്നാൽ കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.
13.47.40
यं ज्ञात्वा न पुनर्जन्म मरणं चापि विद्यते ।
यं विदित्वा परं वेद्यं वेदितव्यं न विद्यते ॥ १३.४७.४० ॥
ആരെ അറിഞ്ഞാൽ പുനർജന്മവും മരണവും ഇല്ലയോ, ആരെ അറിഞ്ഞാൽ പരമമായ അറിയേണ്ടതും അറിയപ്പെടേണ്ടതും ശേഷിക്കുന്നില്ലയോ.
13.47.41
यं लब्ध्वा परमं लाभं नाधिकं मन्यते बुधः ।
यां सूक्ष्मां परमां प्राप्तिं गच्छन्नव्ययमक्षयम् ॥ १३.४७.४१ ॥
ആരെ നേടിയാൽ ബുദ്ധിമാൻ മറ്റൊരു വലിയ ലാഭത്തെ അധികമായി കരുതുന്നില്ലയോ, ഏത് സൂക്ഷ്മവും പരമവുമായ പ്രാപ്തിയിലെത്തി അവ്യയവും അക്ഷയവുമായ നിലയിലേക്ക് പോകുന്നുവോ.
13.47.42
यं साङ्ख्या गुणतत्त्वज्ञाः साङ्ख्यशास्त्रविशारदाः ।
सूक्ष्मज्ञानतराः सूक्ष्मं ज्ञात्वा मुच्यन्ति बन्धनैः ॥ १३.४७.४२ ॥
ഗുണതത്ത്വം അറിഞ്ഞവരും സാംഖ്യശാസ്ത്രത്തിൽ വിദഗ്ധരുമായ സാംഖ്യന്മാർ, സൂക്ഷ്മജ്ഞാനത്തിൽ അഗ്രഗണ്യരായി, സൂക്ഷ്മമായ ആരെ അറിഞ്ഞ് ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തരാകുന്നുവോ.
13.47.43
यं च वेदविदो वेद्यं वेदान्ते च प्रतिष्ठितम् ।
प्राणायामपरा नित्यं यं विशन्ति जपन्ति च ॥ १३.४७.४३ ॥
വേദജ്ഞർ അറിയേണ്ടവനും, വേദാന്തത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനും, പ്രാണായാമനിരതർ എപ്പോഴും പ്രവേശിച്ച് ജപിക്കുന്നവനുമായവൻ.
13.47.44
ओंकाररथमारुह्य ते विशन्ति महेश्वरम् ।
अयं स देवयानानामादित्यो द्वारमुच्यते ॥ १३.४७.४४ ॥
ഓംകാരരഥമേറി അവർ മഹേശ്വരനിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. ഈ ആദിത്യൻ ദേവയാനമാർഗ്ഗത്തിന്റെ ദ്വാരം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
13.47.45
अयं च पितृयानानां चन्द्रमा द्वारमुच्यते ।
एष काष्ठा दिशश्चैव संवत्सरयुगादि च ॥ १३.४७.४५ ॥
ഈ ചന്ദ്രൻ പിതൃയാനമാർഗ്ഗത്തിന്റെ ദ്വാരം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇവൻ തന്നെയാണ് കാഷ്ഠ, ദിക്കുകൾ, സംവത്സരം, യുഗാദികളും.
13.47.46
दिव्यादिव्यः परो लाभ अयने दक्षिणोत्तरे ।
एनं प्रजापतिः पूर्वमाराध्य बहुभिः स्तवैः ॥ १३.४७.४६ ॥
ദിവ്യവും അദിവ്യവുമായതിനപ്പുറമുള്ള ശ്രേഷ്ഠലാഭം ദക്ഷിണായനത്തിലും ഉത്തരായണത്തിലുമാണ്. പണ്ട് പ്രജാപതി ഇവനെ പല സ്തോത്രങ്ങളാൽ ആരാധിച്ചു.
13.47.47
प्रजार्थं वरयामास नीललोहितसंज्ञितम् ।
क्रग्भिर्यमनुशासन्ति तत्त्वे कर्मणि बह्वृचाः ॥ १३.४७.४७ ॥
സന്തതിക്കായി നീലലോഹിതൻ എന്ന പേരുള്ളവനെ വരിച്ചു. ഋഗ്വേദികൾ ഋക്കുകളാൽ ആരെ അനുശാസിക്കുന്നുവോ, യഥാർത്ഥ കർമ്മത്തിൽ.
13.47.48
यजुर्भिर्यत्त्रिधा वेद्यं जुह्वत्यध्वर्यवोऽध्वरे ।
सामभिर्यं च गायन्ति सामगाः शुद्धबुद्धयः ॥ १३.४७.४८ ॥
യജുസ്സുകളാൽ മൂന്നു വിധത്തിൽ അറിയേണ്ടവന് അധ്വര്യുക്കൾ യാഗത്തിൽ ആഹുതി നൽകുന്നു. സാമങ്ങളാൽ ശുദ്ധബുദ്ധികളായ സാമഗർ ആരെ പാടുന്നുവോ.
13.47.49
ऋतं सत्यं परं ब्रह्म स्तुवन्त्याथर्वणा द्विजाः ।
यज्ञस्य परमा योनिः परिश्चायं परः स्मृतः ॥ १३.४७.४९ ॥
ആഥർവണ ദ്വിജന്മാർ ഋതം, സത്യം, പരബ്രഹ്മം എന്നിവയെ സ്തുതിക്കുന്നു; യജ്ഞത്തിന്റെ പരമമായ ഉറവിടം ഇവനാണ്, ഈ പരിശ്ചായൻ പരനെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
13.47.50
रात्र्यहः श्रोत्रनयनः पक्षमासशिरोभुजः ।
ऋतुवीर्यस्तपोधैर्यो ह्यब्दगुह्योरुपादवान् ॥ १३.४७.५० ॥
രാത്രിയും പകലും ഇവന്റെ ചെവികളും കണ്ണുകളും; പക്ഷങ്ങളും മാസങ്ങളും ഇവന്റെ ശിരസ്സും ഭുജങ്ങളും; ഋതുക്കൾ ഇവന്റെ വീര്യം, തപസ്സ് ഇവന്റെ ധൈര്യം; സംവത്സരങ്ങൾ ഗുഹ്യമായ തുടകളും പാദങ്ങളും.
13.47.51
मृत्युर्यमो हुताशश्च कालः संहारवेगवान् ।
कालस्य परमा योनिः कालश्चायं सनातनः ॥ १३.४७.५१ ॥
മൃത്യുവും യമനും അഗ്നിയും സംഹാരവേഗമുള്ള കാലവും; കാലത്തിന്റെ പരമമായ ഉറവിടം ഇവനാണ്; ഈ സനാതനൻ തന്നെയാണ് കാലവും.
13.47.52
चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ ग्रहाश्च सह वायुना ।
ध्रुवः सप्तर्षयश्चैव भुवनाः सप्त एव च ॥ १३.४७.५२ ॥
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളോടൊപ്പം; ഗ്രഹങ്ങളും വായുവിനോടൊപ്പം; ധ്രുവനും സപ്തർഷികളും ഏഴ് ലോകങ്ങളും.
13.47.53
प्रधानं महदव्यक्तं विशेषान्तं सवैकृतम् ।
ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं भूतादि सदसच्च यत् ॥ १३.४७.५३ ॥
പ്രധാനം, മഹത്, അവ്യക്തം, വിശേഷാന്തം, അതിന്റെ വികാരങ്ങളോടുകൂടി; ബ്രഹ്മാവ് മുതൽ തൃണസ്തംബം വരെ; ഭൂതാദി, സത്-അസത് എന്നിവയും.
13.47.54
अष्टौ प्रकृतयश्चैव प्रकृतिभ्यश्च यः परः ।
अस्य देवस्य यद्भागं कृत्स्नं सम्परिवर्तते ॥ १३.४७.५४ ॥
എട്ട് പ്രകൃതികളും, പ്രകൃതികൾക്കപ്പുറമുള്ള പരനും; ഈ ദേവന്റെ ഏതു ഭാഗമുണ്ടോ അതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നു.
13.47.55
एतत्परममानन्दं यत्तच्छाश्वतमेव च ।
एषा गतिर्विरक्तानामेष भावः परः सताम् ॥ १३.४७.५५ ॥
ഇതാണ് പരമമായ ആനന്ദം, അത് ശാശ്വതവുമാണ്. ഇതാണ് വിരക്തരുടെ ഗതി; ഇതാണ് സജ്ജനങ്ങളുടെ പരമഭാവം.
13.47.56
एतत्पदमनुद्विग्नमेतद्ब्रह्म सनातनम् ।
शास्त्रवेदाङ्गविदुषामेतद्ध्यानं परं पदम् ॥ १३.४७.५६ ॥
ഇതാണ് സ്വസ്ഥമായ പദം; ഇതാണ് സനാതനമായ ബ്രഹ്മം. ശാസ്ത്ര-വേദ-വേദാംഗ പണ്ഡിതർക്ക് ഇതാണ് ധ്യാനവും പരമപദവും.
13.47.57
इयं सा परमा काष्ठा इयं सा परमा कला ।
इयं सा परमा सिद्धिरियं सा परमा गतिः ॥ १३.४७.५७ ॥
ഇതാണ് ആ പരമകാഷ്ഠ, ഇതാണ് ആ പരമകല; ഇതാണ് ആ പരമസിദ്ധി, ഇതാണ് ആ പരമഗതി.
13.47.58
इयं सा परमा शान्तिरियं सा निर्वृतिः परा ।
यं प्राप्य कृतकृत्याः स्म इत्यमन्यन्त योगिनः ॥ १३.४७.५८ ॥
ഇതാണ് ആ പരമശാന്തി, ഇതാണ് ആ പരമനിർവൃതി; ഇതു നേടി യോഗികൾ "ഞങ്ങൾ കൃതകൃത്യരായി" എന്നു കരുതി.
13.47.59
इयं तुष्टिरियं सिद्धिरियं श्रुतिरियं स्मृतिः ।
अध्यात्मगतिरिष्टानां विदुषां प्राप्तिरव्यया ॥ १३.४७.५९ ॥
ഇതാണ് സംതൃപ്തി, ഇതാണ് സിദ്ധി, ഇതാണ് ശ്രുതി, ഇതാണ് സ്മൃതി; ഇതാണ് അധ്യാത്മഗതി, പ്രിയരായ പണ്ഡിതർക്കുള്ള അക്ഷയമായ പ്രാപ്തി.
13.47.60
यजतां कामयानानां मखैर्विपुलदक्षिणैः ।
या गतिर्यज्ञशीलानां सा गतिस्त्वं न संशयः ॥ १३.४७.६० ॥
വലിയ ദക്ഷിണകളോടെ ആഗ്രഹത്തോടെ യാഗങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്കും യജ്ഞശീലർക്കും ഏതു ഗതിയുണ്ടോ, അതുതന്നെ നിനക്കും; സംശയമില്ല.
13.47.61
सम्यग्योगजपैः शान्तिर्नियमैर्देहतापनैः ।
तप्यतां या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान् ॥ १३.४७.६१ ॥
യോഗം, ജപം, നിയമങ്ങൾ, ശരീരത്തെ തപിപ്പിക്കുന്ന തപസ്സുകൾ എന്നിവയാൽ തപിക്കുന്നവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന ശാന്തി — ഹേ ദേവാ, ആ പരമഗതി നീയാണ്.
13.47.62
कर्मन्यासकृतानां च विरक्तानां ततस्ततः ।
या गतिर्ब्रह्मिसदने सा गतिस्त्वं सनातन ॥ १३.४७.६२ ॥
കർമ്മം ത്യജിച്ചവർക്കും പലവിധത്തിൽ വിരക്തരായവർക്കും ബ്രഹ്മസദനത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഗതി — ഹേ സനാതനാ, ആ ഗതി നീയാണ്.
13.47.63
अपुनर्भवकामानां वैराग्ये वर्ततां च या ।
प्रकृतीनां लयानां च सा गतिस्त्वं सनातन ॥ १३.४७.६३ ॥
പുനർജന്മം ആഗ്രഹിക്കാത്തവർക്കും വൈരാഗ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർക്കും പ്രകൃതിയിൽ ലയിച്ചവർക്കും ലഭിക്കുന്ന ഗതി — ഹേ സനാതനാ, ആ ഗതി നീയാണ്.
13.47.64
ज्ञानविज्ञानयुक्तानां निरुपाख्या निरञ्जना ।
कैवल्या या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान् ॥ १३.४७.६४ ॥
ജ്ഞാനവിജ്ഞാനങ്ങളോടു കൂടിയവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന, വർണ്ണിക്കാനാകാത്ത, നിർമ്മലമായ, കൈവല്യമെന്ന പരമഗതി — ഹേ ദേവാ, ആ പരമഗതി നീയാണ്.
13.47.65
वेदशास्त्रपुराणोक्ताः पञ्च ता गतयः स्मृताः ।
त्वत्प्रसादाद्धि लभ्यन्ते न लभ्यन्तेऽन्यथा विभो ॥ १३.४७.६५ ॥
വേദ-ശാസ്ത്ര-പുരാണങ്ങളിൽ പറയപ്പെട്ട ആ അഞ്ച് ഗതികൾ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ വിഭോ, അവ നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ മാത്രമാണ് ലഭിക്കുന്നത്; മറ്റൊരുവിധത്തിലല്ല.
13.47.66
इति तण्डिस्तपोराशिस्तुष्टावेसानमात्मना ।
जगौ च परमं ब्रह्म यत्पुरा लोककृज्जगौ ॥ १३.४७.६६ ॥
ഇങ്ങനെ തപസ്സിന്റെ നിധിയായ തണ്ഡി തന്റെ ആത്മാവുകൊണ്ട് ഈശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു; പണ്ട് ലോകകർത്താവ് പാടിയതുപോലെ പരമബ്രഹ്മത്തെയും പാടി.
13.47.67
एवं स्तुतो महादेवस्तण्डिना ब्रह्मवादिना ।
उवाच भगवान्देव उमया सहितः प्रभुः ॥ १३.४७.६७ ॥
ബ്രഹ്മവാദിയായ തണ്ഡിയാൽ ഇപ്രകാരം സ്തുതിക്കപ്പെട്ട മഹാദേവൻ, ഭഗവാനായ പ്രഭുദേവൻ, ഉമയോടുകൂടി പറഞ്ഞു.
13.47.68
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः ।
न विदुस्त्वामिति ततस्तुष्टः प्रोवाच तं शिवः ॥ १३.४७.६८ ॥
ബ്രഹ്മാവും ശതക്രതുവായ ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും വിശ്വദേവകളും മഹർഷിമാരും നിന്നെ അറിയുന്നില്ല. അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ ശിവൻ അവനോട് പറഞ്ഞു.
13.47.69
अक्षयश्चाव्ययश्चैव भविता दुःखवर्जितः ।
यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ १३.४७.६९ ॥
നീ അക്ഷയനും അവ്യയനും ആകും; ദുഃഖരഹിതനും യശസ്വിയും തേജസ്വിയും ദിവ്യജ്ഞാനസമ്പന്നനും ആകും.
13.47.70
ऋषीणामभिगम्यश्च सूत्रकर्ता सुतस्तव ।
मत्प्रसादाद्द्विजश्रेष्ठ भविष्यति न संशयः ॥ १३.४७.७० ॥
ഋഷിമാർക്ക് സമീപിക്കാവുന്നവനും സൂത്രകർത്താവുമായ നിന്റെ പുത്രൻ ഉണ്ടാകും; ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ പ്രസാദത്താൽ അത് സംഭവിക്കും, സംശയമില്ല.
13.47.71
कं वा कामं ददाम्यद्य ब्रूहि यद्वत्स काङ्क्षसे ।
प्राञ्जलिः स उवाचेदं त्वयि भक्तिर्दृढाऽस्तु मे ॥ १३.४७.७१ ॥
ഇന്ന് ഞാൻ നിനക്ക് ഏത് ആഗ്രഹം നൽകും? വത്സാ, നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത് പറയുക. കൈകൂപ്പി അവൻ പറഞ്ഞു: നിന്നിൽ എന്റെ ഭക്തി ദൃഢമായിരിക്കട്ടെ.
13.47.72
एतान्दत्त्वा वरान्देवो वन्द्यमानः सुरर्षिभिः ।
स्तूयमानश्च विबुधैस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४७.७२ ॥
ഈ വരങ്ങൾ നൽകിയ ദേവൻ, ദേവർഷിമാരാൽ വന്ദിക്കപ്പെട്ടും ദേവന്മാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടും, അവിടെത്തന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു.
13.47.73
अन्तर्हिते भगवति सानुगे यादवेश्वर ।
ऋषिराश्रममागम्य ममैतत्प्रोक्तवानिह ॥ १३.४७.७३ ॥
യാദവേശ്വരാ, അനുചരന്മാരോടുകൂടി ഭഗവാൻ അന്തർധാനം ചെയ്ത ശേഷം ഋഷി ആശ്രമത്തിൽ വന്ന് എനിക്ക് ഇത് ഇവിടെ പറഞ്ഞുതന്നു.
13.47.74
यानि च प्रथितान्यादौ तण्डिराख्यातवान्मम ।
मानानि मानवश्रेष्ठ तानि त्वं शृणु सिद्धये ॥ १३.४७.७४ ॥
മാനവശ്രേഷ്ഠാ, തണ്ഡി മുമ്പ് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതന്ന പ്രസിദ്ധമായ മാനങ്ങൾ സിദ്ധിക്കായി നീ കേൾക്കുക.
13.47.75
दश नामसहस्राणि देवेष्वाह पितामहः ।
सर्वस्य शास्त्रेषु तथा दश नामशतानि च ॥ १३.४७.७५ ॥
ദേവന്മാർക്കിടയിൽ പിതാമഹൻ പതിനായിരം നാമങ്ങൾ പറഞ്ഞു; അതുപോലെ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പത്തുനൂറ് നാമങ്ങളുണ്ട്.
13.47.76
गुह्यानीमानि नामानि तण्डिर्भगवतोऽच्युत ।
देवप्रसादाद्देवेशः पुरा प्राह महात्मने ॥ १३.४७.७६ ॥
ഈ രഹസ്യനാമങ്ങൾ തണ്ഡി ഭഗവാൻ അച്യുതനിൽനിന്ന് ലഭിച്ചു; ദേവപ്രസാദത്താൽ ദേവേശൻ പണ്ട് മഹാത്മാവിന് ഇവ പറഞ്ഞുകൊടുത്തു.