มหาภารตะ · อัธยายะ 13.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.47.1
ऋषिरासीत्कृते तात तण्डिरित्येव विश्रुतः ।
दशवर्षसहस्राणि तेन देवः समाधिना ॥ १३.४७.१ ॥
ลูกเอ๋ย ในยุคกฤตะมีฤๅษีผู้มีชื่อเสียงนามว่าตัณฑิ ท่านบูชาเทพเจ้าด้วยสมาธิถึงหมื่นปี
13.47.2
आराधितोऽभूद्भक्तेन तस्योदर्कं निशामय ।
स दृष्टवान्महादेवमस्तौषीच्च स्तवैर्विभुम् ॥ १३.४७.२ ॥
เมื่อผู้ภักดีบูชาแล้ว พระองค์ก็ทรงพอพระทัย จงฟังผลที่เกิดขึ้น ท่านได้เห็นพระมหาเทพและสรรเสริญพระผู้ทรงแผ่ไปทั่วทุกแห่งด้วยบทสวด
13.47.3
इति तण्डिस्तपोयोगात्परमात्मानमव्ययम् ।
चिन्तयित्वा महात्मानमिदमाह सुविस्मितः ॥ १३.४७.३ ॥
ตัณฑิผู้มีใจประหลาดใจอย่างยิ่ง ด้วยโยคะแห่งการบำเพ็ญตบะ ได้ภาวนาถึงปรมาตมันผู้ไม่เสื่อมสลาย แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่มหาตมันนั้น
13.47.4
यं पठन्ति सदा साङ्ख्याश्चिन्तयन्ति च योगिनः ।
परं प्रधानं पुरुषमधिष्ठातारमीश्वरम्। ॥ १३.४७.४ ॥
พระองค์ผู้ที่สางขยะท่องเสมอ และโยคีพิจารณาอยู่เสมอ คือ ปรมะ ประธาน ปุรุษะ พระอีศวรผู้ทรงเป็นผู้ควบคุม
13.47.5
उत्पत्तौ च विनाशे च कारणं यं विदुर्बुधाः ।
देवासुरमुनीनां च परं यस्मान्न विद्यते ॥ १३.४७.५ ॥
พระองค์ผู้ที่นักปราชญ์รู้ว่าเป็นเหตุแห่งการกำเนิดและการดับสูญ และไม่มีผู้ใดสูงกว่าพระองค์ แม้ในหมู่เทวดา อสูร และฤๅษี
13.47.6
अजं तमहमीशानमनादिनिधनं प्रभुम् ।
अत्यन्तसुखिनं देवमनघं शरणं व्रजे ॥ १३.४७.६ ॥
ข้าพระองค์ขอไปพึ่งพระอีศานผู้ไม่มีการเกิด ไม่มีจุดเริ่มต้นหรือจุดสิ้นสุด ผู้ทรงเป็นเจ้า ผู้ทรงเปี่ยมด้วยความสุขยิ่ง เทพผู้ปราศจากมลทิน
13.47.7
एवं ब्रुवन्नेव तदा ददर्श तपसान्निधिम् ।
तमव्ययमनौपम्यमचिन्त्यं शाश्वतं ध्रुवम् ॥ १३.४७.७ ॥
ขณะกล่าวเช่นนั้น ท่านได้เห็นคลังแห่งพระองค์ผู้ไม่เสื่อมสลาย ไม่มีผู้เปรียบ ไม่อาจคิดนึกได้ นิรันดร์และคงที่ ด้วยพลังแห่งตบะ
13.47.8
निष्कलं सकलं ब्रह्म निर्गुणं गुणगोचरम् ।
योगिनां परमानन्दमक्षरं मोक्षसंज्ञितम् ॥ १३.४७.८ ॥
พรหมันที่ไม่มีส่วนและมีส่วน ปราศจากคุณและปรากฏได้ด้วยคุณ เป็นความสุขสูงสุดของโยคีทั้งหลาย ไม่เสื่อมสลาย มีชื่อว่าโมกษะ
13.47.9
मनोरिन्द्राग्निमरुतां विश्वस्य ब्रह्मणो गतिम् ।
अग्राह्यमचलं शुद्धं बुद्धिग्राह्यं मनोमयम् ॥ १३.४७.९ ॥
เป็นจุดหมายของใจ ของอินทร พระอัคนี และมรุต ของจักรวาลและพรหมัน ยากที่จะจับต้องได้ ไม่เคลื่อนไหว บริสุทธิ์ รู้ได้ด้วยปัญญา และประกอบด้วยใจ
13.47.10
दुर्विज्ञेयमसङ्ख्ये दुष्प्रापमकृतात्मभिः ।
योनि विश्वस्य जगतस्तमसः परतः परम् ॥ १३.४७.१० ॥
ยากที่จะรู้ได้ด้วยวิธีนับไม่ถ้วน ยากที่จะบรรลุสำหรับผู้มีจิตไม่ขัดเกลา เป็นต้นกำเนิดของจักรวาลและโลก เป็นสิ่งสูงสุดที่อยู่เหนือความมืด
13.47.11
यः प्राणवन्तमात्मानं ज्योतिर्जीवस्थितं मनः ।
तं देवं दर्शनाकाङ्क्षी बहून्वर्षगणानृषिः।
तपस्युग्रे स्थितो भूत्वा दृष्ट्वा तुष्टाव चेश्वरम् ॥ १३.४७.११ ॥
เทพองค์นั้น ซึ่งเป็นอาตมันที่มีชีวิต เป็นแสงสว่าง เป็นใจที่สถิตในสิ่งมีชีวิต ฤๅษีผู้ปรารถนาจะเห็นพระองค์ ได้ตั้งมั่นในตบะอันเข้มงวดหลายปี ครั้นเห็นแล้วก็สรรเสริญพระอีศวร
13.47.12
पवित्राणां पवित्रस्त्वं गतिर्गतिमतांवर ॥ १३.४७.१२ ॥
พระองค์ทรงเป็นผู้บริสุทธิ์ยิ่งกว่าสิ่งบริสุทธิ์ทั้งปวง ทรงเป็นจุดหมายของผู้มีจุดหมาย ทรงเป็นผู้สูงสุดในหมู่ผู้นั้น
13.47.13
अत्युग्रं तेजसां तेजस्तपसां परमं तपः ।
विश्वावसुहिरण्याक्षपुरुहूतनमस्तृत ॥ १३.४७.१३ ॥
พระองค์ทรงเป็นแสงที่รุนแรงที่สุดในบรรดาแสงทั้งปวง และเป็นตบะสูงสุดในบรรดาตบะทั้งปวง ผู้ที่วิศวาวสุ หิรัณยากษะ และปุรุหูตนมัสการ
13.47.14
भूरिकल्याणद विभो परं सत्यं नमोस्तु ते ।
जातीमरणभीरूणां यतीनां यततां विभो ॥ १३.४७.१४ ॥
โอ้พระผู้เป็นเจ้า ผู้ประทานความดีอันอุดม พระองค์คือสัจธรรมสูงสุด ขอความนอบน้อมจงมีแด่พระองค์ โอ้พระผู้เป็นเจ้า พระองค์เป็นที่พึ่งของผู้บำเพ็ญที่หวาดกลัวการเกิดและการตาย และของผู้ที่พยายามอยู่
13.47.15
निर्वाणद सहस्रांशो नमस्तेऽस्तु सुखाश्रय ।
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः ॥ १३.४७.१५ ॥
ขอความนอบน้อมจงมีแด่พระองค์ ผู้ประทานนิพพาน ผู้มีรัศมีพันดวง ผู้เป็นที่พึ่งแห่งความสุข พระองค์คือพระพรหม ศตกรตุ (อินทร) พระวิษณุ วิศเวเทพ และมหาฤๅษี
13.47.16
न विदुस्त्वां तु तत्त्वेन कुतो वेत्स्यामहे वयम् ।
त्वत्तः प्रवर्तते सर्वं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १३.४७.१६ ॥
พวกเขาไม่รู้จักพระองค์ตามความเป็นจริง แล้วเราจะรู้ได้อย่างไร ทุกสิ่งเกิดจากพระองค์ และทุกสิ่งตั้งอยู่ในพระองค์
13.47.17
कालाख्यः पुरुषाख्यश्च ब्रह्माख्यश्च त्वमेव हि ।
तनवस्ते स्मृतास्तिस्रः पुराणज्ञैः सुरर्षिभिः ॥ १३.४७.१७ ॥
พระองค์เท่านั้นที่มีพระนามว่ากาละ ปุรุษะ และพรหมา เทวฤๅษีผู้รู้ปุราณะระลึกถึงพระรูปทั้งสามนี้ของพระองค์
13.47.18
अधिपौरुषमध्यात्ममधिभूताधिदैवतम् ।
अधिलोकाधिविज्ञानमधियज्ञस्त्वमेव हि ॥ १३.४७.१८ ॥
เกี่ยวกับมนุษย์ เกี่ยวกับอาตมัน เกี่ยวกับสรรพสัตว์และเทพเจ้า เกี่ยวกับโลกและความรู้ขั้นสูง และเกี่ยวกับยัญ พระองค์เท่านั้นคือทั้งหมดนั้น
13.47.19
त्वां विदित्वाऽऽत्मदेवस्थं दुर्विदं दैवतैरपि ।
विद्वांसो यान्ति निर्मुक्ताः परं भावमनामयम् ॥ १३.४७.१९ ॥
เมื่อรู้จักพระองค์ ผู้ทรงประทับในอาตมัน ซึ่งแม้เทวดาก็รู้ได้ยาก นักปราชญ์ย่อมหลุดพ้นจากพันธนาการและบรรลุภาวะสูงสุดที่ปราศจากโทษ
13.47.20
अनिच्छतस्तव विभो जन्ममृत्युरनेकतः ।
द्वारं तु स्वर्गमोक्षाणामाक्षेप्ता त्वं ददासि च ॥ १३.४७.२० ॥
โอ้ผู้ทรงอำนาจ แม้พระองค์มิได้ทรงปรารถนา การเกิดและการตายก็มาในหลายรูปแบบ พระองค์เองคือผู้ปิดประตูสวรรค์และโมกษะ และพระองค์ก็ทรงประทานประตูนั้นด้วย
13.47.21
त्वं वै स्वर्गश्च मोक्षश्च कामः क्रोधस्त्वमेव च ।
सत्वं रजस्ममश्चैव अधश्चोर्ध्वं त्वमेव हि ॥ १३.४७.२१ ॥
พระองค์นั้นคือสวรรค์และโมกษะ กามและโทสะก็คือพระองค์ พระองค์คือสัตตวะ รชัส และตมัส พระองค์คืออยู่ข้างล่างและข้างบนอย่างแท้จริง
13.47.22
ब्रह्मा भवश्च विष्णुश्च स्कन्देन्द्रौ सविता यमः ।
वरुणेन्दू मनुर्धाता विधाता त्वं धनेश्वरः ॥ १३.४७.२२ ॥
พระพรหม ภวะ พระวิษณุ สกันทะ และพระอินทร์ สวิตฤ ยม พระวรุณ และพระจันทร์ มนุ ธาตฤ วิธาตฤ และผู้เป็นใหญ่แห่งทรัพย์ ก็คือพระองค์
13.47.23
भूर्वायुः सलिलाग्निश्च खं वाग्बुद्धिः स्थितिर्मतिः ।
कर्म सत्यानृते चोभे त्वमेवास्ति च नास्ति च ॥ १३.४७.२३ ॥
ดิน ลม น้ำ และไฟ อากาศ วาจา ปัญญา ความมั่นคง และความคิด การกระทำ ทั้งความจริงและความเท็จ ก็คือพระองค์ พระองค์คือสิ่งที่มีอยู่และสิ่งที่ไม่มีอยู่ด้วย
13.47.24
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च प्रकृतिभ्यः परं ध्रुवम् ।
विश्वाविश्वपरो भावश्चिन्त्याचिन्त्यस्त्वमेव हि ॥ १३.४७.२४ ॥
อินทรีย์และอารมณ์ของอินทรีย์ พระองค์ผู้นิรันดร์และสูงกว่าปฤกฤติ ภาวะที่อยู่เหนือจักรวาลและที่มิใช่จักรวาล ผู้ที่คิดได้และคิดไม่ได้ ก็คือพระองค์อย่างแท้จริง
13.47.25
यच्चैतत्परमं ब्रह्म यच्च तत्परमं पदम् ।
या गतिः साङ्ख्ययोगानां स भवान्नात्र संशयः ॥ १३.४७.२५ ॥
พรหมันสูงสุดนั้น และสถานะสูงสุดนั้น และคติที่ผู้ยึดถือสางขยะและโยคะบรรลุ นั่นคือพระองค์ ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้
13.47.26
नूनमद्य कृतार्थाः स्म नूनं प्राप्ताः सतां गतिम् ।
यां गतिं प्रार्तयन्तीह ज्ञाननिर्मलबुद्धयः ॥ १३.४७.२६ ॥
วันนี้เราบรรลุจุดประสงค์แล้วอย่างแน่นอน เราได้บรรลุคติของผู้ประเสริฐอย่างแน่นอน คือคติที่ผู้มีปัญญาบริสุทธิ์ด้วยความรู้ปรารถนาในโลกนี้
13.47.27
अयो मूढाः स्म सुचिरमिमं कालमचेतसा ।
यन्न विद्मः परं देवं शाश्वतं यं विदुर्बुधाः ॥ १३.४७.२७ ॥
น่าเสียดาย พวกเราหลงผิดมาเป็นเวลานานโดยไม่รู้สึกตัว จึงไม่รู้จักเทพเจ้าสูงสุดและนิรันดร์องค์นั้น ซึ่งผู้มีปัญญารู้จัก
13.47.28
सेयमासादिता साक्षात्त्वद्भक्तिर्जन्मभिर्मया ।
भक्तानुग्रहकृद्देवो यं ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते ॥ १३.४७.२८ ॥
ความภักดีต่อพระองค์นี้ ข้าพระองค์ได้รับมาโดยตรงผ่านการเกิดหลายชาติ เทพเจ้าผู้ประทานพระคุณแก่ผู้ภักดี เมื่อรู้จักพระองค์แล้ว ย่อมบรรลุอมฤต
13.47.29
देवासुरमुनीनां तु यच्च गुह्यं सनातनम् ।
गुहायां निहितं ब्रह्मि दुर्विज्ञेयं मुनेरपि ॥ १३.४७.२९ ॥
ความลับนิรันดร์ของเทพ อสูร และฤๅษี ที่ซ่อนอยู่ในพรหมันภายในถ้ำแห่งหัวใจ ยากที่แม้ฤๅษีจะเข้าใจได้
13.47.30
स एष भगवान्देवः सर्वकृत्सर्वतोमुखः ।
सर्वात्मा सर्वदर्शी च सर्वगः सर्ववेदिता ॥ १३.४७.३० ॥
พระผู้เป็นเจ้าองค์นั้น เทพเจ้าผู้ทรงสร้างทุกสิ่ง มีพระพักตร์หันไปทุกทิศ เป็นอาตมันของสรรพสิ่ง ทรงเห็นทุกสิ่ง ทรงแผ่ไปทั่ว และทรงรู้ทุกสิ่ง
13.47.31
देहकृद्देहभृद्देही देहभुग्देहिनां गतिः ।
प्राणकृत्प्राणभृत्प्राणी प्राणदः प्राणिनां गतिः ॥ १३.४७.३१ ॥
พระองค์ทรงสร้างกาย ทรงรองรับกาย ทรงเป็นผู้มีกาย ทรงเสวยกาย เป็นคติของผู้มีกาย ทรงสร้างลมปราณ ทรงรองรับลมปราณ เป็นผู้มีชีวิต ทรงประทานลมปราณ เป็นคติของสิ่งมีชีวิต
13.47.32
अध्यात्मगतिरिष्टानां ध्यायिनामात्मवेदिनाम् ।
अपुनर्भवकामानां या गतिः सोऽयमीश्वरः ॥ १३.४७.३२ ॥
นี่คือคติของอาตมันภายใน คติของผู้เป็นที่รัก ของผู้เพ่งพินิจ ของผู้รู้อาตมัน และของผู้ปรารถนาไม่เกิดอีก นี่คือพระผู้เป็นเจ้า
13.47.33
अयं च सर्वभूतानां शुभाशुभगतिप्रदः ।
अयं च जन्ममरणे विदध्यात्सर्वजन्तुषु।
अयं संसिद्धिकामानां या गतिः सोयमीस्वरः। ॥ १३.४७.३३ ॥
พระองค์ประทานคติดีและชั่วแก่สรรพสัตว์ และทรงกำหนดการเกิดและการตายในสัตว์ทั้งปวง นี่คือคติของผู้ปรารถนาความสำเร็จสมบูรณ์ นี่คือพระผู้เป็นเจ้า
13.47.34
भूराद्यान्सर्वभुवनानुत्पाद्य सदिवौकसः ।
दधाति देवस्तनुभिरष्टाभिर्यो बिभर्ति च ॥ १३.४७.३४ ॥
พระองค์ทรงสร้างโลกทั้งปวงตั้งแต่ภูห์ พร้อมทั้งเหล่าเทพผู้อยู่บนสวรรค์ แล้วทรงค้ำจุนโลกเหล่านั้นด้วยรูปทั้งแปด และพระองค์นั้นแลทรงบำรุงรักษาโลกเหล่านั้น
13.47.35
अतः प्रवर्तते सर्वमस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
अस्मिंश्च प्रलयं याति अयमेकः सनातनः ॥ १३.४७.३५ ॥
จากพระองค์สรรพสิ่งจึงดำเนินไป ในพระองค์สรรพสิ่งตั้งมั่น และเมื่อถึงกาลสิ้นโลก สรรพสิ่งก็ลงสู่พระองค์ พระองค์เพียงองค์เดียวเป็นนิรันดร์
13.47.36
अयं स सत्यकामानां सत्यलोकः परं सताम् ।
अपवर्गश्च मुक्तानां कैवल्यं चात्मवेदिनाम् ॥ १३.४७.३६ ॥
นี่คือโลกแห่งสัตย์สำหรับผู้ปรารถนาความจริง คือสัตยโลกอันสูงสุดของผู้ประเสริฐ คือความหลุดพ้นของผู้ปลดปล่อยแล้ว และคือความโดดเดี่ยวแห่งอิสรภาพสูงสุดสำหรับผู้รู้อาตมัน
13.47.37
अयं ब्रह्मादिभिः सिद्धैर्गुहायां गोपितः प्रुभुः ।
देवासुरमनुष्याणामप्रकाशो भवेदिति ॥ १३.४७.३७ ॥
องค์พระผู้เป็นใหญ่นี้ พระพรหมและผู้สำเร็จทั้งหลายได้ทรงซ่อนไว้ในถ้ำแห่งหัวใจ เพื่อมิให้ปรากฏแก่เทพ อสูร และมนุษย์
13.47.38
तं त्वां देवासुरनरास्तत्त्वेन न विदुर्भवम् ।
मोहिताः खल्वनेनैव हृदिस्थेनाप्रकाशिना ॥ १३.४७.३८ ॥
เทพ อสูร และมนุษย์ไม่รู้จักพระองค์ผู้ดำรงอยู่ตามความเป็นจริง พวกเขาถูกหลงด้วยพระองค์ผู้ไม่ปรากฏ ผู้สถิตอยู่ในหัวใจนี้เอง
13.47.39
ये चैनं प्रतिपद्यन्ते भक्तियोगेन भाविताः ।
तेषामेवात्मनात्मानं दर्शयत्येष हृच्छयः ॥ १३.४७.३९ ॥
ผู้ที่เข้าหาพระองค์ เป็นผู้บริสุทธิ์ด้วยโยคะแห่งความภักดี พระองค์ผู้สถิตในหัวใจทรงแสดงพระองค์เองแก่ผู้เหล่านั้นด้วยพระองค์เอง
13.47.40
यं ज्ञात्वा न पुनर्जन्म मरणं चापि विद्यते ।
यं विदित्वा परं वेद्यं वेदितव्यं न विद्यते ॥ १३.४७.४० ॥
เมื่อรู้จักพระองค์แล้ว ก็ไม่มีการเกิดใหม่และความตายอีก เมื่อรู้พระองค์แล้ว ก็ไม่มีสิ่งใดเหลือให้รู้ยิ่งกว่าหรือต้องรู้อีก
13.47.41
यं लब्ध्वा परमं लाभं नाधिकं मन्यते बुधः ।
यां सूक्ष्मां परमां प्राप्तिं गच्छन्नव्ययमक्षयम् ॥ १३.४७.४१ ॥
ผู้มีปัญญาได้สิ่งนั้นมาแล้ว ย่อมไม่เห็นลาภอื่นใดยิ่งไปกว่า และเมื่อบรรลุถึงภาวะอันละเอียดสูงสุดนั้น ก็ย่อมไปสู่สภาพที่ไม่เสื่อมสลาย ไม่มีวันเสียหาย
13.47.42
यं साङ्ख्या गुणतत्त्वज्ञाः साङ्ख्यशास्त्रविशारदाः ।
सूक्ष्मज्ञानतराः सूक्ष्मं ज्ञात्वा मुच्यन्ति बन्धनैः ॥ १३.४७.४२ ॥
พวกสางขยะผู้รู้หลักแห่งคุณะ และชำนาญในคัมภีร์สางขยะ มีปัญญาละเอียดยิ่ง เมื่อรู้สิ่งละเอียดนั้นแล้ว ก็พ้นจากพันธนาการ
13.47.43
यं च वेदविदो वेद्यं वेदान्ते च प्रतिष्ठितम् ।
प्राणायामपरा नित्यं यं विशन्ति जपन्ति च ॥ १३.४७.४३ ॥
สิ่งที่ผู้รู้เวทรู้ว่าควรรู้ และตั้งมั่นอยู่ในเวทานตะ ผู้ฝึกปราณายามะอยู่เป็นนิตย์ย่อมเข้าถึง และสวดภาวนาถึงสิ่งนั้น
13.47.44
ओंकाररथमारुह्य ते विशन्ति महेश्वरम् ।
अयं स देवयानानामादित्यो द्वारमुच्यते ॥ १३.४७.४४ ॥
ขึ้นรถแห่งโอṃ พวกเขาย่อมเข้าสู่พระมเหศวร นี่คือพระอาทิตย์ ซึ่งเรียกกันว่าประตูแห่งทางของเหล่าเทพ
13.47.45
अयं च पितृयानानां चन्द्रमा द्वारमुच्यते ।
एष काष्ठा दिशश्चैव संवत्सरयुगादि च ॥ १३.४७.४५ ॥
นี่คือพระจันทร์ ซึ่งเรียกกันว่าประตูแห่งทางของเหล่าบรรพบุรุษ นี่คือกาษฐา ทิศทั้งหลาย ปีและยุคต่าง ๆ ทั้งหมดด้วย
13.47.46
दिव्यादिव्यः परो लाभ अयने दक्षिणोत्तरे ।
एनं प्रजापतिः पूर्वमाराध्य बहुभिः स्तवैः ॥ १३.४७.४६ ॥
ลาภสูงสุด ซึ่งอยู่เหนือทั้งสิ่งที่เป็นทิพย์และมิใช่ทิพย์ อยู่ในสองทาง คือทางใต้และทางเหนือ ในอดีตพระประชาบดีได้บูชาพระองค์นี้ด้วยบทสรรเสริญมากมาย
13.47.47
प्रजार्थं वरयामास नीललोहितसंज्ञितम् ।
क्रग्भिर्यमनुशासन्ति तत्त्वे कर्मणि बह्वृचाः ॥ १३.४७.४७ ॥
เพื่อให้มีบุตรหลาน พระองค์ทรงเลือกพระผู้มีนามว่านีลโลหิต ผู้รู้ฤคเวทย่อมสอนด้วยฤควรรณะถึงพระองค์ผู้ที่ในพิธีกรรมที่แท้จริง
13.47.48
यजुर्भिर्यत्त्रिधा वेद्यं जुह्वत्यध्वर्यवोऽध्वरे ।
सामभिर्यं च गायन्ति सामगाः शुद्धबुद्धयः ॥ १३.४७.४८ ॥
ซึ่งต้องรู้ด้วยยชุรเวททั้งสามส่วน ที่อัธวรยุเทลงในการบูชายัญ และที่นักขับสามเวทผู้มีจิตบริสุทธิ์ขับร้องด้วยบทสามเวท
13.47.49
ऋतं सत्यं परं ब्रह्म स्तुवन्त्याथर्वणा द्विजाः ।
यज्ञस्य परमा योनिः परिश्चायं परः स्मृतः ॥ १३.४७.४९ ॥
พวกพราหมณ์อาถรรพณะสรรเสริญฤตะ สัตยะ และพรหมันสูงสุด นี่คือต้นกำเนิดสูงสุดของยัญ และปริศจายะนี้ได้รับการประกาศว่าสูงสุด
13.47.50
रात्र्यहः श्रोत्रनयनः पक्षमासशिरोभुजः ।
ऋतुवीर्यस्तपोधैर्यो ह्यब्दगुह्योरुपादवान् ॥ १३.४७.५० ॥
กลางคืนและกลางวันคือหูและตาของพระองค์ ปักษ์และเดือนคือศีรษะและแขนของพระองค์ ฤดูกาลคือพลังของพระองค์ ตบะคือความมั่นคงของพระองค์ ปีคือต้นขาและเท้าอันลึกลับของพระองค์
13.47.51
मृत्युर्यमो हुताशश्च कालः संहारवेगवान् ।
कालस्य परमा योनिः कालश्चायं सनातनः ॥ १३.४७.५१ ॥
มฤตยู ยม ไฟ และกาลผู้รวดเร็วในการทำลาย นี่คือต้นกำเนิดสูงสุดของกาล และกาลนี้เองเป็นสิ่งนิรันดร์
13.47.52
चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ ग्रहाश्च सह वायुना ।
ध्रुवः सप्तर्षयश्चैव भुवनाः सप्त एव च ॥ १३.४७.५२ ॥
พระจันทร์และพระอาทิตย์พร้อมด้วยดวงดาว ดาวเคราะห์พร้อมด้วยลม ดาวธรุวะ พระสัปตฤษี และโลกทั้งเจ็ดด้วย
13.47.53
प्रधानं महदव्यक्तं विशेषान्तं सवैकृतम् ।
ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं भूतादि सदसच्च यत् ॥ १३.४७.५३ ॥
ประธาน มหัต อวยกตะ อันมีที่สุดในวิเศษลักษณ์และการแปรรูปทั้งหมด ตั้งแต่พระพรหมลงมาจนถึงหญ้าปลายหนึ่ง ธาตุและสิ่งมีชีวิต และสิ่งที่ปรากฏและไม่ปรากฏ
13.47.54
अष्टौ प्रकृतयश्चैव प्रकृतिभ्यश्च यः परः ।
अस्य देवस्य यद्भागं कृत्स्नं सम्परिवर्तते ॥ १३.४७.५४ ॥
ประกฤติทั้งแปด และพระองค์ผู้ทรงอยู่เหนือประกฤติทั้งหลาย ส่วนทั้งหมดของเทพองค์นี้หมุนเวียนไปทั่วทั้งสิ้น
13.47.55
एतत्परममानन्दं यत्तच्छाश्वतमेव च ।
एषा गतिर्विरक्तानामेष भावः परः सताम् ॥ १३.४७.५५ ॥
นี่คือความสุขสูงสุด และเป็นนิรันดร์ นี่คือทางของผู้ปลีกตัว นี่คือภาวะสูงสุดของผู้ดี
13.47.56
एतत्पदमनुद्विग्नमेतद्ब्रह्म सनातनम् ।
शास्त्रवेदाङ्गविदुषामेतद्ध्यानं परं पदम् ॥ १३.४७.५६ ॥
ภาวะนี้ไม่มีความวุ่นวาย นี่คือพรหมันนิรันดร์ สำหรับผู้เชี่ยวชาญคัมภีร์ เวท และองค์ประกอบของเวท นี่คือสมาธิและภาวะสูงสุด
13.47.57
इयं सा परमा काष्ठा इयं सा परमा कला ।
इयं सा परमा सिद्धिरियं सा परमा गतिः ॥ १३.४७.५७ ॥
นี่คือขอบเขตสูงสุดนั้น นี่คือส่วนสูงสุดนั้น นี่คือความสำเร็จสูงสุดนั้น นี่คือจุดหมายสูงสุดนั้น
13.47.58
इयं सा परमा शान्तिरियं सा निर्वृतिः परा ।
यं प्राप्य कृतकृत्याः स्म इत्यमन्यन्त योगिनः ॥ १३.४७.५८ ॥
นี่คือความสงบสูงสุดนั้น นี่คือความพอใจสูงสุดนั้น เมื่อบรรลุสิ่งนี้แล้ว บรรดาโยคีคิดว่า "เราได้ทำสิ่งที่ต้องทำสำเร็จแล้ว"
13.47.59
इयं तुष्टिरियं सिद्धिरियं श्रुतिरियं स्मृतिः ।
अध्यात्मगतिरिष्टानां विदुषां प्राप्तिरव्यया ॥ १३.४७.५९ ॥
นี่คือความพอพระทัย นี่คือความสำเร็จ นี่คือศรุติ นี่คือสมฤติ เป็นทางแห่งอาตมันของผู้เป็นที่รัก และเป็นการบรรลุอันไม่เสื่อมของผู้รู้
13.47.60
यजतां कामयानानां मखैर्विपुलदक्षिणैः ।
या गतिर्यज्ञशीलानां सा गतिस्त्वं न संशयः ॥ १३.४७.६० ॥
จุดหมายของผู้บูชายัญพร้อมค่าตอบแทนอันอุดมและผู้ปรารถนาด้วยการบูชายัญ จุดหมายของผู้ยึดมั่นในยัญ นั่นคือจุดหมายของท่าน ไม่มีข้อสงสัย
13.47.61
सम्यग्योगजपैः शान्तिर्नियमैर्देहतापनैः ।
तप्यतां या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान् ॥ १३.४७.६१ ॥
ความสงบที่ผู้ตบะด้วยโยคะ การสวด ระเบียบวินัย และการทรมานร่างกายบรรลุ เป้าหมายสูงสุดนั้น ข้าแต่พระเจ้า คือพระองค์
13.47.62
कर्मन्यासकृतानां च विरक्तानां ततस्ततः ।
या गतिर्ब्रह्मिसदने सा गतिस्त्वं सनातन ॥ १३.४७.६२ ॥
เป้าหมายที่ผู้ละกรรมและผู้วางเฉยต่อโลกไปด้วยวิธีต่าง ๆ บรรลุในที่อยู่ของพรหมัน เป้าหมายนั้น ข้าแต่พระผู้เป็นนิรันดร์ คือพระองค์
13.47.63
अपुनर्भवकामानां वैराग्ये वर्ततां च या ।
प्रकृतीनां लयानां च सा गतिस्त्वं सनातन ॥ १३.४७.६३ ॥
เป้าหมายของผู้ไม่ปรารถนาการเกิดใหม่ ผู้ดำรงอยู่ในความปราศจากราคะ และผู้ถูกดูดกลืนเข้าสู่ธาตุดั้งเดิม เป้าหมายนั้น ข้าแต่พระผู้เป็นนิรันดร์ คือพระองค์
13.47.64
ज्ञानविज्ञानयुक्तानां निरुपाख्या निरञ्जना ।
कैवल्या या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान् ॥ १३.४७.६४ ॥
เป้าหมายสูงสุดแห่งไกวัลยะที่พรรณนาไม่ได้และปราศจากมลทิน ซึ่งเป็นของผู้ประกอบด้วยความรู้และวิญญาณญาณ เป้าหมายสูงสุดนั้น ข้าแต่พระเจ้า คือพระองค์
13.47.65
वेदशास्त्रपुराणोक्ताः पञ्च ता गतयः स्मृताः ।
त्वत्प्रसादाद्धि लभ्यन्ते न लभ्यन्तेऽन्यथा विभो ॥ १३.४७.६५ ॥
เป้าหมายทั้งห้าที่กล่าวไว้ในพระเวท ตำราศาสตร์ และปุราณะ เป็นที่จดจำกันมา เป้าหมายเหล่านั้นได้มาด้วยพระกรุณาของพระองค์ ข้าแต่พระผู้ทรงแผ่ไปทั่ว มิใช่โดยทางอื่น
13.47.66
इति तण्डिस्तपोराशिस्तुष्टावेसानमात्मना ।
जगौ च परमं ब्रह्म यत्पुरा लोककृज्जगौ ॥ १३.४७.६६ ॥
ท่านตัณฑิ ผู้เป็นกองแห่งตบะ จึงสรรเสริญพระผู้เป็นเจ้าด้วยตนเองทั้งหมด และขับร้องพรหมันสูงสุด ดังที่ผู้สร้างโลกเคยขับร้องแต่ดั้งเดิม
13.47.67
एवं स्तुतो महादेवस्तण्डिना ब्रह्मवादिना ।
उवाच भगवान्देव उमया सहितः प्रभुः ॥ १३.४७.६७ ॥
เมื่อพระมหาเทพ ผู้เป็นพระเจ้า ถูกท่านตัณฑิ ผู้กล่าวพระเวท สรรเสริญเช่นนี้แล้ว พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงเป็นใหญ่ พร้อมด้วยพระอุมา ก็ตรัสว่า
13.47.68
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः ।
न विदुस्त्वामिति ततस्तुष्टः प्रोवाच तं शिवः ॥ १३.४७.६८ ॥
พระพรหม พระอินทร์ผู้ทำยัญร้อยครั้ง พระวิษณุ เทพวิศเวเทวะ และฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ ไม่รู้จักพระองค์ ครั้นแล้วพระศิวะทรงพอพระทัย จึงตรัสกับท่านนั้น
13.47.69
अक्षयश्चाव्ययश्चैव भविता दुःखवर्जितः ।
यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ १३.४७.६९ ॥
เจ้าจะไม่เสื่อมและไม่ผุพัง ปราศจากความทุกข์ จะมีชื่อเสียง ประกอบด้วยรัศมี และมีความรู้อันเป็นทิพย์
13.47.70
ऋषीणामभिगम्यश्च सूत्रकर्ता सुतस्तव ।
मत्प्रसादाद्द्विजश्रेष्ठ भविष्यति न संशयः ॥ १३.४७.७० ॥
บุตรของเจ้า ซึ่งฤๅษีเข้าถึงได้ และจะเป็นผู้แต่งสูตร ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ จะบังเกิดขึ้นด้วยพระกรุณาของเรา ไม่ต้องสงสัย
13.47.71
कं वा कामं ददाम्यद्य ब्रूहि यद्वत्स काङ्क्षसे ।
प्राञ्जलिः स उवाचेदं त्वयि भक्तिर्दृढाऽस्तु मे ॥ १३.४७.७१ ॥
วันนี้เราจะให้ความปรารถนาใดแก่เจ้า จงบอกมาเถิดลูกรัก สิ่งที่เจ้าต้องการ ท่านนั้นประนมมือกล่าวว่า ขอให้ความภักดีของข้าต่อพระองค์มั่นคงเถิด
13.47.72
एतान्दत्त्वा वरान्देवो वन्द्यमानः सुरर्षिभिः ।
स्तूयमानश्च विबुधैस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४७.७२ ॥
พระผู้เป็นเจ้าได้ประทานพรเหล่านี้แล้ว ทรงอันเทพผู้เป็นฤๅษีในสวรรค์ไหว้และเทพผู้ฉลาดสรรเสริญ จึงทรงอันตรธานไปตรงนั้นเอง
13.47.73
अन्तर्हिते भगवति सानुगे यादवेश्वर ।
ऋषिराश्रममागम्य ममैतत्प्रोक्तवानिह ॥ १३.४७.७३ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งยาทพ เมื่อพระผู้เป็นเจ้าผู้ประเสริฐอันตรธานไปพร้อมบริวาร ฤๅษีได้มาถึงอาศรมและเล่าเรื่องนี้ให้เราฟังที่นี่
13.47.74
यानि च प्रथितान्यादौ तण्डिराख्यातवान्मम ।
मानानि मानवश्रेष्ठ तानि त्वं शृणु सिद्धये ॥ १३.४७.७४ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ มาตรการอันมีชื่อเสียงซึ่งท่านตัณฑิเคยเล่าให้เราฟังแต่ต้น จงฟังเรื่องนามเหล่านั้นเพื่อความสำเร็จเถิด
13.47.75
दश नामसहस्राणि देवेष्वाह पितामहः ।
सर्वस्य शास्त्रेषु तथा दश नामशतानि च ॥ १३.४७.७५ ॥
ในหมู่เทพ ปิตามหะ (พระพรหม) กล่าวนามหนึ่งหมื่นนาม และในคัมภีร์ทั้งปวงก็มีนามหนึ่งพันนามเช่นกัน
13.47.76
गुह्यानीमानि नामानि तण्डिर्भगवतोऽच्युत ।
देवप्रसादाद्देवेशः पुरा प्राह महात्मने ॥ १३.४७.७६ ॥
นามลับเหล่านี้ ท่านตัณฑิได้รับจากพระผู้เป็นเจ้าอัจยุตะ ด้วยพระกรุณาของพระผู้เป็นเจ้าแห่งเทพ เจ้าแห่งเทพจึงทรงประกาศให้ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ฟังแต่กาลก่อน