మహాభారతం · అధ్యాయం 13.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.47.1
ऋषिरासीत्कृते तात तण्डिरित्येव विश्रुतः ।
दशवर्षसहस्राणि तेन देवः समाधिना ॥ १३.४७.१ ॥
ప్రియమైనవాడా, కృత యుగంలో తండి అనే పేరుగల ఒక ఋషి ప్రసిద్ధుడు. ఆయన సమాధి ద్వారా పదివేల సంవత్సరాలు దేవుని ఆరాధించాడు.
13.47.2
आराधितोऽभूद्भक्तेन तस्योदर्कं निशामय ।
स दृष्टवान्महादेवमस्तौषीच्च स्तवैर्विभुम् ॥ १३.४७.२ ॥
భక్తుడిచే ఆరాధించబడిన ఆయన ప్రసన్నుడయ్యాడు. దాని ఫలితం విను. ఆయన మహాదేవుని దర్శించి, సర్వవ్యాపిని స్తోత్రాలతో స్తుతించాడు.
13.47.3
इति तण्डिस्तपोयोगात्परमात्मानमव्ययम् ।
चिन्तयित्वा महात्मानमिदमाह सुविस्मितः ॥ १३.४७.३ ॥
ఈ విధంగా తండి తపోయోగం ద్వారా అవ్యయుడైన పరమాత్మను ధ్యానించి, ఎంతో ఆశ్చర్యంతో ఆ మహాత్మునితో ఇలా అన్నాడు.
13.47.4
यं पठन्ति सदा साङ्ख्याश्चिन्तयन्ति च योगिनः ।
परं प्रधानं पुरुषमधिष्ठातारमीश्वरम्। ॥ १३.४७.४ ॥
సాంఖ్యులు ఎల్లప్పుడూ ఎవరిని పఠిస్తారో, యోగులు ఎవరిని ధ్యానిస్తారో — ఆ పరమ, ప్రధాన, పురుష, అధిష్ఠాత, ఈశ్వరుడు.
13.47.5
उत्पत्तौ च विनाशे च कारणं यं विदुर्बुधाः ।
देवासुरमुनीनां च परं यस्मान्न विद्यते ॥ १३.४७.५ ॥
సృష్టికీ, లయానికీ కారణంగా పండితులు ఎవరిని తెలుసుకుంటారో, దేవతలు, అసురులు, మునుల కంటే ఎవరికంటే పరమైనవారు లేరో.
13.47.6
अजं तमहमीशानमनादिनिधनं प्रभुम् ।
अत्यन्तसुखिनं देवमनघं शरणं व्रजे ॥ १३.४७.६ ॥
పుట్టుకలేని, ఈశానుడు, ఆదిఅంతములు లేని, ప్రభువు, అత్యంత సుఖస్వరూపుడు, పాపరహితుడైన ఆ దేవుని నేను శరణు పొందుతాను.
13.47.7
एवं ब्रुवन्नेव तदा ददर्श तपसान्निधिम् ।
तमव्ययमनौपम्यमचिन्त्यं शाश्वतं ध्रुवम् ॥ १३.४७.७ ॥
ఇలా మాట్లాడుతూనే అతడు తపస్సుతో ఆ నిధిని చూశాడు; అవ్యయుడు, అనుపముడు, అచింత్యుడు, శాశ్వతుడు, ధ్రువుడైన ఆయనను.
13.47.8
निष्कलं सकलं ब्रह्म निर्गुणं गुणगोचरम् ।
योगिनां परमानन्दमक्षरं मोक्षसंज्ञितम् ॥ १३.४७.८ ॥
నిష్కలమూ సకలమూ అయిన బ్రహ్మము; నిర్గుణమూ గుణములచే తెలియబడునదీ; యోగులకు పరమానందమూ, అక్షరమూ, మోక్షమనే పేరుగలది.
13.47.9
मनोरिन्द्राग्निमरुतां विश्वस्य ब्रह्मणो गतिम् ।
अग्राह्यमचलं शुद्धं बुद्धिग्राह्यं मनोमयम् ॥ १३.४७.९ ॥
మనస్సు, ఇంద్రుడు, అగ్ని, మరుద్గణాలు, విశ్వము, బ్రహ్మము యొక్క గమ్యము; గ్రహింపరానిది, చలనములేనిది, శుద్ధమైనది, బుద్ధిచే గ్రహింపదగినది, మనోమయమైనది.
13.47.10
दुर्विज्ञेयमसङ्ख्ये दुष्प्रापमकृतात्मभिः ।
योनि विश्वस्य जगतस्तमसः परतः परम् ॥ १३.४७.१० ॥
అసంఖ్యాకముగా తెలియరానిది, అకృతాత్మలకు పొందరానిది; విశ్వమునకూ జగత్తునకూ మూలమూ, తమస్సుకు ఆవలి పరమమూ.
13.47.11
यः प्राणवन्तमात्मानं ज्योतिर्जीवस्थितं मनः ।
तं देवं दर्शनाकाङ्क्षी बहून्वर्षगणानृषिः।
तपस्युग्रे स्थितो भूत्वा दृष्ट्वा तुष्टाव चेश्वरम् ॥ १३.४७.११ ॥
ప్రాణవంతమైన ఆత్మ, జ్యోతి, జీవునిలో నిలిచిన మనస్సు అయిన ఆ దేవుని దర్శనాభిలాషతో ఋషి అనేక సంవత్సరాలు ఘోర తపస్సులో నిలిచి చూసి ఈశ్వరుని స్తుతించాడు.
13.47.12
पवित्राणां पवित्रस्त्वं गतिर्गतिमतांवर ॥ १३.४७.१२ ॥
పవిత్రములలో పవిత్రుడవు నీవు; గతి కలవారికి గతియు, వారిలో శ్రేష్ఠుడవు నీవు.
13.47.13
अत्युग्रं तेजसां तेजस्तपसां परमं तपः ।
विश्वावसुहिरण्याक्षपुरुहूतनमस्तृत ॥ १३.४७.१३ ॥
నీవు తేజస్సులలో అత్యుగ్రమైన తేజస్సు, తపస్సులలో పరమ తపస్సు; విశ్వావసు, హిరణ్యాక్షుడు, పురుహూతుడు (ఇంద్రుడు) నమస్కరించినవాడవు.
13.47.14
भूरिकल्याणद विभो परं सत्यं नमोस्तु ते ।
जातीमरणभीरूणां यतीनां यततां विभो ॥ १३.४७.१४ ॥
ఓ విభూ, అనేక శుభాలను ప్రసాదించేవాడా, నీవే పరమ సత్యం; నీకు నమస్కారం. ఓ విభూ, జననమరణభయంతో ఉన్న యతులకు, ప్రయత్నించేవారికి (నీవే ఆశ్రయం).
13.47.15
निर्वाणद सहस्रांशो नमस्तेऽस्तु सुखाश्रय ।
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः ॥ १३.४७.१५ ॥
ఓ నిర్వాణాన్ని ప్రసాదించేవాడా, సహస్రాంశుడా, సుఖాశ్రయా, నీకు నమస్కారం. బ్రహ్మ, శతక్రతువు (ఇంద్రుడు), విష్ణువు, విశ్వదేవతలు, మహర్షులు (నీవే).
13.47.16
न विदुस्त्वां तु तत्त्वेन कुतो वेत्स्यामहे वयम् ।
त्वत्तः प्रवर्तते सर्वं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १३.४७.१६ ॥
వారు నిన్ను తత్త్వతః తెలియరు; మేము ఎలా తెలుసుకోగలము? నీ నుండే సర్వం ప్రవర్తిస్తుంది; సర్వం నీలోనే ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.
13.47.17
कालाख्यः पुरुषाख्यश्च ब्रह्माख्यश्च त्वमेव हि ।
तनवस्ते स्मृतास्तिस्रः पुराणज्ञैः सुरर्षिभिः ॥ १३.४७.१७ ॥
కాలము అనే పేరుగలవాడు, పురుషుడు అనే పేరుగలవాడు, బ్రహ్మ అనే పేరుగలవాడు కూడా నీవే. పురాణజ్ఞులైన దేవర్షులు నీ ఈ మూడు తనువులను స్మరించారు.
13.47.18
अधिपौरुषमध्यात्ममधिभूताधिदैवतम् ।
अधिलोकाधिविज्ञानमधियज्ञस्त्वमेव हि ॥ १३.४७.१८ ॥
అధిపురుషము, అధ్యాత్మము, అధిభూతము, అధిదైవతము; అధిలోకము, అధివిజ్ఞానము; అధియజ్ఞము కూడా నీవే.
13.47.19
त्वां विदित्वाऽऽत्मदेवस्थं दुर्विदं दैवतैरपि ।
विद्वांसो यान्ति निर्मुक्ताः परं भावमनामयम् ॥ १३.४७.१९ ॥
ఆత్మదేవునిగా ఉన్న నిన్ను, దేవతలకు కూడా తెలియరాని నిన్ను, తెలుసుకుని జ్ఞానులు బంధాలనుండి విముక్తులై పరమమైన అనామయ స్థితిని పొందుతారు.
13.47.20
अनिच्छतस्तव विभो जन्ममृत्युरनेकतः ।
द्वारं तु स्वर्गमोक्षाणामाक्षेप्ता त्वं ददासि च ॥ १३.४७.२० ॥
ఓ విభూ! నీ ఇష్టం లేకపోయినా జననమరణాలు అనేక విధాలుగా కలుగుతాయి. స్వర్గానికీ మోక్షానికీ ద్వారాన్ని నీవే మూసివేస్తావు, నీవే తెరుస్తావు.
13.47.21
त्वं वै स्वर्गश्च मोक्षश्च कामः क्रोधस्त्वमेव च ।
सत्वं रजस्ममश्चैव अधश्चोर्ध्वं त्वमेव हि ॥ १३.४७.२१ ॥
నీవే స్వర్గం, నీవే మోక్షం, నీవే కామం, నీవే క్రోధం. సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు కూడా నీవే; కింద, పైన కూడా నీవే.
13.47.22
ब्रह्मा भवश्च विष्णुश्च स्कन्देन्द्रौ सविता यमः ।
वरुणेन्दू मनुर्धाता विधाता त्वं धनेश्वरः ॥ १३.४७.२२ ॥
బ్రహ్మ, భవుడు, విష్ణువు, స్కందుడు, ఇంద్రుడు, సవిత, యముడు, వరుణుడు, చంద్రుడు, మనువు, ధాత, విధాత, ధనేశ్వరుడు కూడా నీవే.
13.47.23
भूर्वायुः सलिलाग्निश्च खं वाग्बुद्धिः स्थितिर्मतिः ।
कर्म सत्यानृते चोभे त्वमेवास्ति च नास्ति च ॥ १३.४७.२३ ॥
భూమి, వాయువు, జలం, అగ్ని, ఆకాశం, వాక్కు, బుద్ధి, స్థితి, మతి, కర్మ, సత్యం, అసత్యం రెండూ నీవే; నీవే ఉన్నదీ లేనిదీ కూడా.
13.47.24
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च प्रकृतिभ्यः परं ध्रुवम् ।
विश्वाविश्वपरो भावश्चिन्त्याचिन्त्यस्त्वमेव हि ॥ १३.४७.२४ ॥
ఇంద్రియాలు, ఇంద్రియార్థాలు, ప్రకృతికి అతీతమైన శాశ్వత పరమము, విశ్వానికీ అవిశ్వానికీ అతీతమైన భావం, చింత్యమూ అచింత్యమూ నీవే.
13.47.25
यच्चैतत्परमं ब्रह्म यच्च तत्परमं पदम् ।
या गतिः साङ्ख्ययोगानां स भवान्नात्र संशयः ॥ १३.४७.२५ ॥
ఇది పరమ బ్రహ్మము; అది పరమ పదము; సాంఖ్య యోగులకు గమ్యమైనది ఏదో, అది మీరే; ఇందులో సందేహం లేదు.
13.47.26
नूनमद्य कृतार्थाः स्म नूनं प्राप्ताः सतां गतिम् ।
यां गतिं प्रार्तयन्तीह ज्ञाननिर्मलबुद्धयः ॥ १३.४७.२६ ॥
నిజంగా ఈనాడు మేము కృతార్థులమయ్యాము; నిజంగా సత్పురుషుల ఆ గతిని పొందాము, జ్ఞానంతో నిర్మల బుద్ధి గలవారు ఇక్కడ కోరే ఆ గతిని.
13.47.27
अयो मूढाः स्म सुचिरमिमं कालमचेतसा ।
यन्न विद्मः परं देवं शाश्वतं यं विदुर्बुधाः ॥ १३.४७.२७ ॥
అయ్యో, మేము మూర్ఖులమై ఇంతకాలం అచేతనులుగా ఉన్నాము; జ్ఞానులు ఎరిగిన ఆ పరమ శాశ్వత దేవుణ్ణి మేము ఎరుగకపోయాము.
13.47.28
सेयमासादिता साक्षात्त्वद्भक्तिर्जन्मभिर्मया ।
भक्तानुग्रहकृद्देवो यं ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते ॥ १३.४७.२८ ॥
మీ పట్ల ఈ భక్తి అనేక జన్మల ద్వారా నాకు ప్రత్యక్షంగా లభించింది; భక్తులకు అనుగ్రహించే ఆ దేవుణ్ణి తెలుసుకుని మానవుడు అమృతాన్ని పొందుతాడు.
13.47.29
देवासुरमुनीनां तु यच्च गुह्यं सनातनम् ।
गुहायां निहितं ब्रह्मि दुर्विज्ञेयं मुनेरपि ॥ १३.४७.२९ ॥
దేవతలు, అసురులు, మునులకు ఉన్న రహస్యమైన సనాతన రహస్యం ఏదో, అది హృదయ గుహలో బ్రహ్మంలో నిక్షిప్తమై ఉంది; మునికి కూడా దానిని తెలుసుకోవడం కష్టం.
13.47.30
स एष भगवान्देवः सर्वकृत्सर्वतोमुखः ।
सर्वात्मा सर्वदर्शी च सर्वगः सर्ववेदिता ॥ १३.४७.३० ॥
ఆ ఈయనే భగవంతుడైన దేవుడు; అందరినీ చేసినవాడు, అన్ని దిక్కులకు ముఖమున్నవాడు, అందరి ఆత్మ, సర్వదర్శి, సర్వవ్యాపి, సర్వజ్ఞుడు.
13.47.31
देहकृद्देहभृद्देही देहभुग्देहिनां गतिः ।
प्राणकृत्प्राणभृत्प्राणी प्राणदः प्राणिनां गतिः ॥ १३.४७.३१ ॥
అతడు దేహాలను సృష్టించువాడు, దేహాలను ధరించువాడు, దేహి, దేహాలను అనుభవించువాడు, దేహధారుల గతి. అతడు ప్రాణాలను సృష్టించువాడు, ప్రాణాలను ధరించువాడు, ప్రాణి, ప్రాణాన్నిచ్చువాడు, ప్రాణుల గతి.
13.47.32
अध्यात्मगतिरिष्टानां ध्यायिनामात्मवेदिनाम् ।
अपुनर्भवकामानां या गतिः सोऽयमीश्वरः ॥ १३.४७.३२ ॥
ఆధ్యాత్మ గతి ఇదే; ప్రియులు, ధ్యానులు, ఆత్మవేత్తలు, పునర్జన్మ కోరనివారు పొందే గతి ఏదో అదే ఈ ఈశ్వరుడు.
13.47.33
अयं च सर्वभूतानां शुभाशुभगतिप्रदः ।
अयं च जन्ममरणे विदध्यात्सर्वजन्तुषु।
अयं संसिद्धिकामानां या गतिः सोयमीस्वरः। ॥ १३.४७.३३ ॥
ఇతడే సర్వ ప్రాణులకు శుభాశుభ గతులను ఇచ్చువాడు; ఇతడే సర్వ జీవులలో జననమరణాలను నియమిస్తాడు. సిద్ధిని కోరువారి గతి ఏదో, అదే ఈ ఈశ్వరుడు.
13.47.34
भूराद्यान्सर्वभुवनानुत्पाद्य सदिवौकसः ।
दधाति देवस्तनुभिरष्टाभिर्यो बिभर्ति च ॥ १३.४७.३४ ॥
భూః మొదలైన సర్వలోకాలను, దేవతలతో సహా, సృష్టించి ఆ దేవుడు ఎనిమిది రూపాలతో వాటిని ధరిస్తాడు; వాటిని పోషించువాడు కూడా అతడే.
13.47.35
अतः प्रवर्तते सर्वमस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
अस्मिंश्च प्रलयं याति अयमेकः सनातनः ॥ १३.४७.३५ ॥
ఇతని నుండి సర్వం ప్రవర్తిస్తుంది; ఇతనిలో సర్వం స్థిరంగా ఉంటుంది; ఇతనిలోనే ప్రళయాన్ని పొందుతుంది. ఇతడొక్కడే సనాతనుడు.
13.47.36
अयं स सत्यकामानां सत्यलोकः परं सताम् ।
अपवर्गश्च मुक्तानां कैवल्यं चात्मवेदिनाम् ॥ १३.४७.३६ ॥
ఇతడే సత్యకాములకు సత్యలోకం; సజ్జనులకు పరమలోకం; ముక్తులకు అపవర్గం; ఆత్మవేత్తలకు కైవల్యం.
13.47.37
अयं ब्रह्मादिभिः सिद्धैर्गुहायां गोपितः प्रुभुः ।
देवासुरमनुष्याणामप्रकाशो भवेदिति ॥ १३.४७.३७ ॥
ఈ ప్రభువు బ్రహ్మ మొదలైనవారిచేత, సిద్ధులచేత హృదయ-గుహలో రహస్యంగా ఉంచబడ్డాడు; దేవతలకు, అసురులకు, మనుషులకు ఆయన వ్యక్తం కాకుండా ఉంటాడని.
13.47.38
तं त्वां देवासुरनरास्तत्त्वेन न विदुर्भवम् ।
मोहिताः खल्वनेनैव हृदिस्थेनाप्रकाशिना ॥ १३.४७.३८ ॥
దేవతలు, అసురులు, మనుషులు నిన్ను తత్త్వతః తెలుసుకోలేదు; హృదయంలో నిలిచి అప్రకాశించే ఈయన వల్లనే వారు నిజంగా మోహితులయ్యారు.
13.47.39
ये चैनं प्रतिपद्यन्ते भक्तियोगेन भाविताः ।
तेषामेवात्मनात्मानं दर्शयत्येष हृच्छयः ॥ १३.४७.३९ ॥
భక్తియోగంతో భావితులై ఎవరు ఈయనను పొందుతారో, వారికే హృదయంలో శయించే ఈయన తనను తానే తనచేత చూపిస్తాడు.
13.47.40
यं ज्ञात्वा न पुनर्जन्म मरणं चापि विद्यते ।
यं विदित्वा परं वेद्यं वेदितव्यं न विद्यते ॥ १३.४७.४० ॥
ఎవరిని తెలుసుకుంటే మళ్లీ జన్మ కూడా మరణం కూడా ఉండదో, ఎవరిని తెలుసుకుంటే పరమ జ్ఞేయమూ తెలుసుకోదగినదీ మిగలదో.
13.47.41
यं लब्ध्वा परमं लाभं नाधिकं मन्यते बुधः ।
यां सूक्ष्मां परमां प्राप्तिं गच्छन्नव्ययमक्षयम् ॥ १३.४७.४१ ॥
ఎవరిని పొందిన తర్వాత బుద్ధిమంతుడు మరో గొప్ప లాభాన్ని అధికంగా భావించడో, ఏ సూక్ష్మమైన పరమ ప్రాప్తిని పొంది అవ్యయ, అక్షయ స్థితికి చేరుతాడో.
13.47.42
यं साङ्ख्या गुणतत्त्वज्ञाः साङ्ख्यशास्त्रविशारदाः ।
सूक्ष्मज्ञानतराः सूक्ष्मं ज्ञात्वा मुच्यन्ति बन्धनैः ॥ १३.४७.४२ ॥
గుణతత్త్వాన్ని తెలిసిన, సాంఖ్యశాస్త్రంలో నిపుణులైన సాంఖ్యులు, అత్యంత సూక్ష్మ జ్ఞానులై, ఎవరిని సూక్ష్మంగా తెలుసుకుని బంధనాల నుండి విముక్తులవుతారో.
13.47.43
यं च वेदविदो वेद्यं वेदान्ते च प्रतिष्ठितम् ।
प्राणायामपरा नित्यं यं विशन्ति जपन्ति च ॥ १३.४७.४३ ॥
వేదజ్ఞులు తెలుసుకోదగినవాడు, వేదాంతంలో స్థిరపడినవాడు, ప్రాణాయామంలో నిమగ్నులైనవారు ఎల్లప్పుడూ ప్రవేశించి జపించేవాడు.
13.47.44
ओंकाररथमारुह्य ते विशन्ति महेश्वरम् ।
अयं स देवयानानामादित्यो द्वारमुच्यते ॥ १३.४७.४४ ॥
ఓంకారమనే రథమెక్కి వారు మహేశ్వరునిలో ప్రవేశిస్తారు. ఇతడు, ఆదిత్యుడు, దేవయాన మార్గపు ద్వారమని చెప్పబడతాడు.
13.47.45
अयं च पितृयानानां चन्द्रमा द्वारमुच्यते ।
एष काष्ठा दिशश्चैव संवत्सरयुगादि च ॥ १३.४७.४५ ॥
ఇతడు చంద్రుడు పితృయాన మార్గపు ద్వారమని చెప్పబడతాడు. ఇతడే కాష్ఠ, దిక్కులు, సంవత్సరం, యుగాది కూడా.
13.47.46
दिव्यादिव्यः परो लाभ अयने दक्षिणोत्तरे ।
एनं प्रजापतिः पूर्वमाराध्य बहुभिः स्तवैः ॥ १३.४७.४६ ॥
దివ్యము, అదివ్యము రెండింటికంటే ఉన్నతమైన లాభం దక్షిణాయనంలోనూ ఉత్తరాయణంలోనూ ఉంది. పూర్వం ప్రజాపతి ఇతనిని అనేక స్తోత్రాలతో ఆరాధించాడు.
13.47.47
प्रजार्थं वरयामास नीललोहितसंज्ञितम् ।
क्रग्भिर्यमनुशासन्ति तत्त्वे कर्मणि बह्वृचाः ॥ १३.४७.४७ ॥
సంతానం కోసం నీలలోహితుడనే పేరుగలవానిని వరించాడు. ఋగ్వేదులు ఋక్కులతో ఎవనిని అనుశాసిస్తారో, నిజమైన కర్మలో.
13.47.48
यजुर्भिर्यत्त्रिधा वेद्यं जुह्वत्यध्वर्यवोऽध्वरे ।
सामभिर्यं च गायन्ति सामगाः शुद्धबुद्धयः ॥ १३.४७.४८ ॥
యజుస్సులచే మూడు విధాలుగా తెలుసుకోదగినవానికి అధ్వర్యులు యాగంలో ఆహుతులు సమర్పిస్తారు. సామాలతో శుద్ధబుద్ధిగల సామగులు ఎవనిని గానం చేస్తారో.
13.47.49
ऋतं सत्यं परं ब्रह्म स्तुवन्त्याथर्वणा द्विजाः ।
यज्ञस्य परमा योनिः परिश्चायं परः स्मृतः ॥ १३.४७.४९ ॥
ఋతం, సత్యం, పరబ్రహ్మను ఆథర్వణ ద్విజులు స్తుతిస్తారు; యజ్ఞానికి పరమ మూలం ఇతడే, ఈ పరిశ్చాయుడు పరుడని స్మరించబడ్డాడు.
13.47.50
रात्र्यहः श्रोत्रनयनः पक्षमासशिरोभुजः ।
ऋतुवीर्यस्तपोधैर्यो ह्यब्दगुह्योरुपादवान् ॥ १३.४७.५० ॥
రాత్రింబవళ్లు ఆయన చెవులు, కన్నులు; పక్షమాసాలు ఆయన శిరస్సు, భుజాలు; ఋతువులు ఆయన వీర్యం, తపస్సు ఆయన ధైర్యం; సంవత్సరాలు ఆయన గుప్త ఊరువులు, పాదాలు.
13.47.51
मृत्युर्यमो हुताशश्च कालः संहारवेगवान् ।
कालस्य परमा योनिः कालश्चायं सनातनः ॥ १३.४७.५१ ॥
మృత్యువు, యముడు, అగ్ని, సంహార వేగం గల కాలం; కాలానికి పరమ మూలం ఇతడే; ఈ సనాతనుడే కాలమూ.
13.47.52
चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ ग्रहाश्च सह वायुना ।
ध्रुवः सप्तर्षयश्चैव भुवनाः सप्त एव च ॥ १३.४७.५२ ॥
చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రాలతో కూడినవారు; గ్రహాలు, వాయువుతో సహా; ధ్రువుడు, సప్తర్షులు, ఏడు లోకాలు కూడా.
13.47.53
प्रधानं महदव्यक्तं विशेषान्तं सवैकृतम् ।
ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं भूतादि सदसच्च यत् ॥ १३.४७.५३ ॥
ప్రధానం, మహత్తు, అవ్యక్తం, విశేషాంతం, దాని వికారాలతో కూడి; బ్రహ్మ నుండి స్తంభ-తృణం వరకు; భూతాది, సత్-అసత్ కూడా ఏదైతే అది.
13.47.54
अष्टौ प्रकृतयश्चैव प्रकृतिभ्यश्च यः परः ।
अस्य देवस्य यद्भागं कृत्स्नं सम्परिवर्तते ॥ १३.४७.५४ ॥
ఎనిమిది ప్రకృతులు, ప్రకృతులకు అతీతుడైన పరుడు; ఈ దేవుని భాగమంతా సమగ్రంగా పరివర్తనం చెందుతుంది.
13.47.55
एतत्परममानन्दं यत्तच्छाश्वतमेव च ।
एषा गतिर्विरक्तानामेष भावः परः सताम् ॥ १३.४७.५५ ॥
ఇదే పరమానందం, అది శాశ్వతమే. ఇదే విరక్తుల గతి; ఇదే సత్పురుషుల పరమ స్థితి.
13.47.56
एतत्पदमनुद्विग्नमेतद्ब्रह्म सनातनम् ।
शास्त्रवेदाङ्गविदुषामेतद्ध्यानं परं पदम् ॥ १३.४७.५६ ॥
ఇదే కలతలేని పదం; ఇదే సనాతన బ్రహ్మం. శాస్త్రాలు, వేదాలు, వేదాంగాలు తెలిసిన విద్వాంసులకు ఇదే ధ్యానం, పరమ పదం.
13.47.57
इयं सा परमा काष्ठा इयं सा परमा कला ।
इयं सा परमा सिद्धिरियं सा परमा गतिः ॥ १३.४७.५७ ॥
ఇదే ఆ పరమ కాష్ఠ, ఇదే ఆ పరమ కళ; ఇదే ఆ పరమ సిద్ధి, ఇదే ఆ పరమ గతి.
13.47.58
इयं सा परमा शान्तिरियं सा निर्वृतिः परा ।
यं प्राप्य कृतकृत्याः स्म इत्यमन्यन्त योगिनः ॥ १३.४७.५८ ॥
ఇదే ఆ పరమ శాంతి, ఇదే ఆ పరమ నిర్వృతి; దీనిని పొంది యోగులు "మనం కృతకృత్యులమైనాము" అని భావించారు.
13.47.59
इयं तुष्टिरियं सिद्धिरियं श्रुतिरियं स्मृतिः ।
अध्यात्मगतिरिष्टानां विदुषां प्राप्तिरव्यया ॥ १३.४७.५९ ॥
ఇదే సంతృప్తి, ఇదే సిద్ధి, ఇదే శ్రుతి, ఇదే స్మృతి; ఇది అధ్యాత్మ గతి, ఇష్టులైన విద్వాంసులు పొందే నాశరహిత ప్రాప్తి.
13.47.60
यजतां कामयानानां मखैर्विपुलदक्षिणैः ।
या गतिर्यज्ञशीलानां सा गतिस्त्वं न संशयः ॥ १३.४७.६० ॥
విపుల దక్షిణలతో కోరికతో యాగాలు చేసేవారికి, యజ్ఞశీలురకు ఏ గతి ఉంటుందో, అదే నీకు కూడా; ఇందులో సందేహం లేదు.
13.47.61
सम्यग्योगजपैः शान्तिर्नियमैर्देहतापनैः ।
तप्यतां या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान् ॥ १३.४७.६१ ॥
యోగం, జపం, నియమాలు, శరీరాన్ని తపింపజేసే తపస్సుల ద్వారా తపించేవారు పొందే శాంతి — ఓ దేవా, ఆ పరమ గతి నీవే.
13.47.62
कर्मन्यासकृतानां च विरक्तानां ततस्ततः ।
या गतिर्ब्रह्मिसदने सा गतिस्त्वं सनातन ॥ १३.४७.६२ ॥
కర్మలను త్యజించినవారికి, ఇటునటు విరక్తులైనవారికి బ్రహ్మసదనంలో లభించే గతి — ఓ సనాతనా, ఆ గతి నీవే.
13.47.63
अपुनर्भवकामानां वैराग्ये वर्ततां च या ।
प्रकृतीनां लयानां च सा गतिस्त्वं सनातन ॥ १३.४७.६३ ॥
పునర్జన్మను కోరనివారికి, వైరాగ్యంలో నిలిచినవారికి, ప్రకృతిలో లయమైనవారికి దొరికే గతి — ఓ సనాతనా, ఆ గతి నీవే.
13.47.64
ज्ञानविज्ञानयुक्तानां निरुपाख्या निरञ्जना ।
कैवल्या या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान् ॥ १३.४७.६४ ॥
జ్ఞానవిజ్ఞానాలతో కూడినవారికి లభించే వర్ణింపరాని, నిర్మలమైన, కైవల్యమనే పరమ గతి — ఓ దేవా, ఆ పరమ గతి నీవే.
13.47.65
वेदशास्त्रपुराणोक्ताः पञ्च ता गतयः स्मृताः ।
त्वत्प्रसादाद्धि लभ्यन्ते न लभ्यन्तेऽन्यथा विभो ॥ १३.४७.६५ ॥
వేదశాస్త్రపురాణాలలో చెప్పబడిన ఆ ఐదు గతులు స్మరించబడ్డాయి. ఓ విభూ, అవి నీ అనుగ్రహం వల్లనే లభిస్తాయి, లేకపోతే లభించవు.
13.47.66
इति तण्डिस्तपोराशिस्तुष्टावेसानमात्मना ।
जगौ च परमं ब्रह्म यत्पुरा लोककृज्जगौ ॥ १३.४७.६६ ॥
ఇలా తపోరాశి అయిన తండి తన ఆత్మతో ఈశ్వరుని స్తుతించాడు; పూర్వం లోకకర్త పాడినట్లుగా పరబ్రహ్మను కీర్తించాడు.
13.47.67
एवं स्तुतो महादेवस्तण्डिना ब्रह्मवादिना ।
उवाच भगवान्देव उमया सहितः प्रभुः ॥ १३.४७.६७ ॥
బ్రహ్మవాది తండి ఇలా స్తుతించగా, మహాదేవుడు, భగవానుడైన ప్రభువు దేవుడు, ఉమతో కూడి ఇలా పలికెను.
13.47.68
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः ।
न विदुस्त्वामिति ततस्तुष्टः प्रोवाच तं शिवः ॥ १३.४७.६८ ॥
బ్రహ్మ, శతక్రతువు ఇంద్రుడు, విష్ణువు, విశ్వదేవతలు, మహర్షులు నిన్ను తెలియరు. అప్పుడు సంతోషించిన శివుడు అతనితో అన్నాడు.
13.47.69
अक्षयश्चाव्ययश्चैव भविता दुःखवर्जितः ।
यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ १३.४७.६९ ॥
నీవు అక్షయుడవు, అవ్యయుడవు అవుతావు; దుఃఖరహితుడవు, యశస్వివి, తేజస్సుతో కూడినవాడవు, దివ్యజ్ఞానంతో కూడినవాడవు అవుతావు.
13.47.70
ऋषीणामभिगम्यश्च सूत्रकर्ता सुतस्तव ।
मत्प्रसादाद्द्विजश्रेष्ठ भविष्यति न संशयः ॥ १३.४७.७० ॥
ఋషులకు చేరదగినవాడు, సూత్రకర్త అయిన నీ కుమారుడు కలుగుతాడు; ద్విజశ్రేష్ఠా, నా అనుగ్రహంతో అది జరుగుతుంది, సందేహం లేదు.
13.47.71
कं वा कामं ददाम्यद्य ब्रूहि यद्वत्स काङ्क्षसे ।
प्राञ्जलिः स उवाचेदं त्वयि भक्तिर्दृढाऽस्तु मे ॥ १३.४७.७१ ॥
నేడు నీకు ఏ కోరికను ఇవ్వాలి? వత్సా, నీవు ఏది కోరుకుంటున్నావో చెప్పు. అంజలి ఘటించి అతడు ఇలా అన్నాడు: నీ పట్ల నా భక్తి దృఢంగా ఉండుగాక.
13.47.72
एतान्दत्त्वा वरान्देवो वन्द्यमानः सुरर्षिभिः ।
स्तूयमानश्च विबुधैस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४७.७२ ॥
ఈ వరాలను ఇచ్చిన దేవుడు, దేవర్షులచే నమస్కరించబడుతూ, విబుధులచే స్తుతించబడుతూ, అక్కడే అంతర్ధానమయ్యెను.
13.47.73
अन्तर्हिते भगवति सानुगे यादवेश्वर ।
ऋषिराश्रममागम्य ममैतत्प्रोक्तवानिह ॥ १३.४७.७३ ॥
యాదవేశ్వరా, అనుచరులతో భగవంతుడు అంతర్ధానమైన తర్వాత, ఋషి ఆశ్రమానికి వచ్చి నాకు ఇది ఇక్కడ చెప్పాడు.
13.47.74
यानि च प्रथितान्यादौ तण्डिराख्यातवान्मम ।
मानानि मानवश्रेष्ठ तानि त्वं शृणु सिद्धये ॥ १३.४७.७४ ॥
మానవశ్రేష్ఠా, తండి మొదట నాకు చెప్పిన ప్రసిద్ధ మానాలను సిద్ధికోసం నీవు విను.
13.47.75
दश नामसहस्राणि देवेष्वाह पितामहः ।
सर्वस्य शास्त्रेषु तथा दश नामशतानि च ॥ १३.४७.७५ ॥
దేవతల మధ్య పితామహుడు పది వేల నామాలను చెప్పాడు; అలాగే అన్ని శాస్త్రాలలోనూ పది వందల నామాలు చెప్పబడ్డాయి.
13.47.76
गुह्यानीमानि नामानि तण्डिर्भगवतोऽच्युत ।
देवप्रसादाद्देवेशः पुरा प्राह महात्मने ॥ १३.४७.७६ ॥
ఈ గుహ్య నామాలను తండి భగవంతుడైన అచ్యుతుని నుండి పొందాడు; దేవప్రసాదం వల్ల దేవేశుడు పూర్వం మహాత్మునికి వీటిని చెప్పాడు.