ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.47.1
ऋषिरासीत्कृते तात तण्डिरित्येव विश्रुतः ।
दशवर्षसहस्राणि तेन देवः समाधिना ॥ १३.४७.१ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੰਡਿ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।
13.47.2
आराधितोऽभूद्भक्तेन तस्योदर्कं निशामय ।
स दृष्टवान्महादेवमस्तौषीच्च स्तवैर्विभुम् ॥ १३.४७.२ ॥
ਭਗਤ ਵੱਲੋਂ ਆਰਾਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਕੀਤੀ।
13.47.3
इति तण्डिस्तपोयोगात्परमात्मानमव्ययम् ।
चिन्तयित्वा महात्मानमिदमाह सुविस्मितः ॥ १३.४७.३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਡਿ ਨੇ ਤਪ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਅਵਿਅਯ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
13.47.4
यं पठन्ति सदा साङ्ख्याश्चिन्तयन्ति च योगिनः ।
परं प्रधानं पुरुषमधिष्ठातारमीश्वरम्। ॥ १३.४७.४ ॥
ਸਾਂਖਿਆ ਵਾਲੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯੋਗੀ ਜਿਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਪਰਮ, ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪੁਰਸ਼, ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ।
13.47.5
उत्पत्तौ च विनाशे च कारणं यं विदुर्बुधाः ।
देवासुरमुनीनां च परं यस्मान्न विद्यते ॥ १३.४७.५ ॥
ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਮੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
13.47.6
अजं तमहमीशानमनादिनिधनं प्रभुम् ।
अत्यन्तसुखिनं देवमनघं शरणं व्रजे ॥ १३.४७.६ ॥
ਅਜਨਮਾ, ਈਸ਼ਾਨ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਪ੍ਰਭੂ, ਬਹੁਤ ਸੁਖੀ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
13.47.7
एवं ब्रुवन्नेव तदा ददर्श तपसान्निधिम् ।
तमव्ययमनौपम्यमचिन्त्यं शाश्वतं ध्रुवम् ॥ १३.४७.७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਉਸ ਨਿਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਅਵਿਅਯ, ਅਨੁਪਮ, ਅਚਿੰਤ੍ਯ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ।
13.47.8
निष्कलं सकलं ब्रह्म निर्गुणं गुणगोचरम् ।
योगिनां परमानन्दमक्षरं मोक्षसंज्ञितम् ॥ १३.४७.८ ॥
ਨਿਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਸਕਲ ਬ੍ਰਹਮ; ਨਿਰਗੁਣ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ; ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਆਨੰਦ, ਅਕਸ਼ਰ, ਮੋਕਸ਼ ਨਾਮ ਵਾਲਾ।
13.47.9
मनोरिन्द्राग्निमरुतां विश्वस्य ब्रह्मणो गतिम् ।
अग्राह्यमचलं शुद्धं बुद्धिग्राह्यं मनोमयम् ॥ १३.४७.९ ॥
ਮਨ, ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ, ਮਰੁਤਾਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗਤੀ; ਅਗ੍ਰਾਹ੍ਯ, ਅਚਲ, ਸ਼ੁੱਧ, ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਯੋਗ, ਮਨੋਮਯ।
13.47.10
दुर्विज्ञेयमसङ्ख्ये दुष्प्रापमकृतात्मभिः ।
योनि विश्वस्य जगतस्तमसः परतः परम् ॥ १३.४७.१० ॥
ਅਸੰਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਗਿਆਨ, ਅਕ੍ਰਿਤਾਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਦੁਸ਼੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ; ਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਸੋਮਾ, ਤਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਮ।
13.47.11
यः प्राणवन्तमात्मानं ज्योतिर्जीवस्थितं मनः ।
तं देवं दर्शनाकाङ्क्षी बहून्वर्षगणानृषिः।
तपस्युग्रे स्थितो भूत्वा दृष्ट्वा तुष्टाव चेश्वरम् ॥ १३.४७.११ ॥
ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਵਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋਤੀ, ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਘੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
13.47.12
पवित्राणां पवित्रस्त्वं गतिर्गतिमतांवर ॥ १३.४७.१२ ॥
ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ; ਗਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ।
13.47.13
अत्युग्रं तेजसां तेजस्तपसां परमं तपः ।
विश्वावसुहिरण्याक्षपुरुहूतनमस्तृत ॥ १३.४७.१३ ॥
ਤੂੰ ਤੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਉਗਰ ਤੇਜ ਹੈਂ, ਤਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਤਪ ਹੈਂ; ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰੂਹੂਤ (ਇੰਦਰ) ਦੁਆਰਾ ਨਮਸਕਾਰੇ ਗਏ।
13.47.14
भूरिकल्याणद विभो परं सत्यं नमोस्तु ते ।
जातीमरणभीरूणां यतीनां यततां विभो ॥ १३.४७.१४ ॥
ਹੇ ਵਿਭੋ, ਅਨੇਕ ਕਲਿਆਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਸੱਚ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਿਭੋ, ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲੇ ਯਤੀਆਂ ਅਤੇ ਯਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ (ਤੂੰ ਹੀ ਆਸਰਾ ਹੈਂ)।
13.47.15
निर्वाणद सहस्रांशो नमस्तेऽस्तु सुखाश्रय ।
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः ॥ १३.४७.१५ ॥
ਹੇ ਨਿਰਵਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੂ, ਸੁਖ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ (ਇੰਦਰ), ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ (ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ)।
13.47.16
न विदुस्त्वां तु तत्त्वेन कुतो वेत्स्यामहे वयम् ।
त्वत्तः प्रवर्तते सर्वं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १३.४७.१६ ॥
ਉਹ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਤੱਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਾਂਗੇ? ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸਭ ਪ੍ਰਵਰਤਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।
13.47.17
कालाख्यः पुरुषाख्यश्च ब्रह्माख्यश्च त्वमेव हि ।
तनवस्ते स्मृतास्तिस्रः पुराणज्ञैः सुरर्षिभिः ॥ १३.४७.१७ ॥
ਕਾਲ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਪੁਰਖ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਪੁਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਹਨ।
13.47.18
अधिपौरुषमध्यात्ममधिभूताधिदैवतम् ।
अधिलोकाधिविज्ञानमधियज्ञस्त्वमेव हि ॥ १३.४७.१८ ॥
ਅਧਿਪੁਰਖ, ਅਧਿਆਤਮ, ਅਧਿਭੂਤ ਅਤੇ ਅਧਿਦੈਵਤ; ਅਧਿਲੋਕ ਅਤੇ ਅਧਿਵਿਜਿਆਨ; ਅਧਿਯਗ੍ਯ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
13.47.19
त्वां विदित्वाऽऽत्मदेवस्थं दुर्विदं दैवतैरपि ।
विद्वांसो यान्ति निर्मुक्ताः परं भावमनामयम् ॥ १३.४७.१९ ॥
ਆਤਮਦੇਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਗਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਗਿਆਨੀ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਅਨਾਮਯ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.47.20
अनिच्छतस्तव विभो जन्ममृत्युरनेकतः ।
द्वारं तु स्वर्गमोक्षाणामाक्षेप्ता त्वं ददासि च ॥ १३.४७.२० ॥
ਹੇ ਵਿਭੂ! ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹੋ।
13.47.21
त्वं वै स्वर्गश्च मोक्षश्च कामः क्रोधस्त्वमेव च ।
सत्वं रजस्ममश्चैव अधश्चोर्ध्वं त्वमेव हि ॥ १३.४७.२१ ॥
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਵਰਗ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੋਕਸ਼ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਹੋ। ਸੱਤਵ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ; ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ।
13.47.22
ब्रह्मा भवश्च विष्णुश्च स्कन्देन्द्रौ सविता यमः ।
वरुणेन्दू मनुर्धाता विधाता त्वं धनेश्वरः ॥ १३.४७.२२ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਭਵ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਇੰਦਰ, ਸਵਿਤਾ, ਯਮ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਚੰਦਰ, ਮਨੂ, ਧਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਅਤੇ ਧਨੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ।
13.47.23
भूर्वायुः सलिलाग्निश्च खं वाग्बुद्धिः स्थितिर्मतिः ।
कर्म सत्यानृते चोभे त्वमेवास्ति च नास्ति च ॥ १३.४७.२३ ॥
ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਜਲ ਅਤੇ ਅੱਗ, ਆਕਾਸ਼, ਵਾਣੀ, ਬੁੱਧੀ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮਤਿ, ਕਰਮ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਦੋਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ।
13.47.24
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च प्रकृतिभ्यः परं ध्रुवम् ।
विश्वाविश्वपरो भावश्चिन्त्याचिन्त्यस्त्वमेव हि ॥ १३.४७.२४ ॥
ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਟੱਲ ਪਰਮ ਤੱਤ, ਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵ ਤੋਂ ਪਰੇ ਭਾਵ, ਚਿੰਤਨਯੋਗ ਅਤੇ ਅਚਿੰਤਨਯੋਗ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ।
13.47.25
यच्चैतत्परमं ब्रह्म यच्च तत्परमं पदम् ।
या गतिः साङ्ख्ययोगानां स भवान्नात्र संशयः ॥ १३.४७.२५ ॥
ਜੋ ਇਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਹੈ, ਸਾਂਖਯ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਅਭਿਆਸੀਆਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਹੋ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਸ਼ਯ ਨਹੀਂ।
13.47.26
नूनमद्य कृतार्थाः स्म नूनं प्राप्ताः सतां गतिम् ।
यां गतिं प्रार्तयन्तीह ज्ञाननिर्मलबुद्धयः ॥ १३.४७.२६ ॥
ਸੱਚਮੁੱਚ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਸੀਂ ਸਤ ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਉਹ ਗਤੀ ਪਾ ਲਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਰਮਲ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.47.27
अयो मूढाः स्म सुचिरमिमं कालमचेतसा ।
यन्न विद्मः परं देवं शाश्वतं यं विदुर्बुधाः ॥ १३.४७.२७ ॥
ਹਾਏ, ਅਸੀਂ ਮੂਰਖ ਬਣ ਕੇ ਇੰਨਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਰਹੇ; ਜਿਸ ਪਰਮ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਦੇਵ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ।
13.47.28
सेयमासादिता साक्षात्त्वद्भक्तिर्जन्मभिर्मया ।
भक्तानुग्रहकृद्देवो यं ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते ॥ १३.४७.२८ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਭਗਤੀ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ; ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.47.29
देवासुरमुनीनां तु यच्च गुह्यं सनातनम् ।
गुहायां निहितं ब्रह्मि दुर्विज्ञेयं मुनेरपि ॥ १३.४७.२९ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਜੋ ਗੁਹਯ ਸਨਾਤਨ ਰਹੱਸ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਵਿਗਿਆਨ ਹੈ।
13.47.30
स एष भगवान्देवः सर्वकृत्सर्वतोमुखः ।
सर्वात्मा सर्वदर्शी च सर्वगः सर्ववेदिता ॥ १३.४७.३० ॥
ਉਹੀ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਸਰਵਤੋਮੁਖ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਸਰਵਦਰਸ਼ੀ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਅਤੇ ਸਰਵਗਿਆਤਾ ਹੈ।
13.47.31
देहकृद्देहभृद्देही देहभुग्देहिनां गतिः ।
प्राणकृत्प्राणभृत्प्राणी प्राणदः प्राणिनां गतिः ॥ १३.४७.३१ ॥
ਉਹ ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਰਚਣਹਾਰ, ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਧਾਰਕ, ਦੇਹੀ, ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਭੋਗੀ ਅਤੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਰਚਣਹਾਰ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਧਾਰਕ, ਪ੍ਰਾਣੀ, ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈ।
13.47.32
अध्यात्मगतिरिष्टानां ध्यायिनामात्मवेदिनाम् ।
अपुनर्भवकामानां या गतिः सोऽयमीश्वरः ॥ १३.४७.३२ ॥
ਇਹ ਅਧਿਆਤਮ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈ; ਪਿਆਰਿਆਂ, ਧਿਆਨੀਆਂ, ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਨਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ।
13.47.33
अयं च सर्वभूतानां शुभाशुभगतिप्रदः ।
अयं च जन्ममरणे विदध्यात्सर्वजन्तुषु।
अयं संसिद्धिकामानां या गतिः सोयमीस्वरः। ॥ १३.४७.३३ ॥
ਇਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਨਿਯਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਧੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ।
13.47.34
भूराद्यान्सर्वभुवनानुत्पाद्य सदिवौकसः ।
दधाति देवस्तनुभिरष्टाभिर्यो बिभर्ति च ॥ १३.४७.३४ ॥
ਭੂਃ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਚ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ।
13.47.35
अतः प्रवर्तते सर्वमस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
अस्मिंश्च प्रलयं याति अयमेकः सनातनः ॥ १३.४७.३५ ॥
ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਵਰਤਦਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਲਯ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕੱਲੇ ਸਨਾਤਨ ਹਨ।
13.47.36
अयं स सत्यकामानां सत्यलोकः परं सताम् ।
अपवर्गश्च मुक्तानां कैवल्यं चात्मवेदिनाम् ॥ १३.४७.३६ ॥
ਇਹੀ ਸਤਿਕਾਮੀਆਂ ਦਾ ਸਤਿਲੋਕ, ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਲੋਕ ਹੈ; ਮੁਕਤਾਂ ਦਾ ਅਪਵਰਗ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕੈਵਲ੍ਯ ਹੈ।
13.47.37
अयं ब्रह्मादिभिः सिद्धैर्गुहायां गोपितः प्रुभुः ।
देवासुरमनुष्याणामप्रकाशो भवेदिति ॥ १३.४७.३७ ॥
ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਿਰਦੇ-ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਉਹ ਅਪ੍ਰਗਟ ਰਹਿਣ।
13.47.38
तं त्वां देवासुरनरास्तत्त्वेन न विदुर्भवम् ।
मोहिताः खल्वनेनैव हृदिस्थेनाप्रकाशिना ॥ १३.४७.३८ ॥
ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਤੈਨੂੰ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਸ ਅਪ੍ਰਗਟ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
13.47.39
ये चैनं प्रतिपद्यन्ते भक्तियोगेन भाविताः ।
तेषामेवात्मनात्मानं दर्शयत्येष हृच्छयः ॥ १३.४७.३९ ॥
ਭਗਤੀ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.47.40
यं ज्ञात्वा न पुनर्जन्म मरणं चापि विद्यते ।
यं विदित्वा परं वेद्यं वेदितव्यं न विद्यते ॥ १३.४७.४० ॥
ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮਰਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਪਰਮ ਜਾਣਨਯੋਗ ਅਤੇ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
13.47.41
यं लब्ध्वा परमं लाभं नाधिकं मन्यते बुधः ।
यां सूक्ष्मां परमां प्राप्तिं गच्छन्नव्ययमक्षयम् ॥ १३.४७.४१ ॥
ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਲਾਭ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਜਿਸ ਸੂਖਮ ਪਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਅਵਿਅਯ ਤੇ ਅਕਸ਼ੈ ਸਥਿਤੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.47.42
यं साङ्ख्या गुणतत्त्वज्ञाः साङ्ख्यशास्त्रविशारदाः ।
सूक्ष्मज्ञानतराः सूक्ष्मं ज्ञात्वा मुच्यन्ति बन्धनैः ॥ १३.४७.४२ ॥
ਗੁਣ-ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਂਖਯ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਾਂਖਯ ਲੋਕ, ਅਤਿ ਸੂਖਮ ਗਿਆਨੀ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਸ ਸੂਖਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.47.43
यं च वेदविदो वेद्यं वेदान्ते च प्रतिष्ठितम् ।
प्राणायामपरा नित्यं यं विशन्ति जपन्ति च ॥ १३.४७.४३ ॥
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਲੋਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.47.44
ओंकाररथमारुह्य ते विशन्ति महेश्वरम् ।
अयं स देवयानानामादित्यो द्वारमुच्यते ॥ १३.४७.४४ ॥
ਓਂਕਾਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਦਿੱਤ ਦੇਵਯਾਨ ਮਾਰਗ ਦਾ ਦੁਆਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.47.45
अयं च पितृयानानां चन्द्रमा द्वारमुच्यते ।
एष काष्ठा दिशश्चैव संवत्सरयुगादि च ॥ १३.४७.४५ ॥
ਇਹ ਚੰਦਰਮਾ ਪਿਤਰਯਾਨ ਮਾਰਗ ਦਾ ਦੁਆਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਸ਼ਠਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸੰਵਤਸਰ ਅਤੇ ਯੁਗ ਆਦਿ ਵੀ ਹੈ।
13.47.46
दिव्यादिव्यः परो लाभ अयने दक्षिणोत्तरे ।
एनं प्रजापतिः पूर्वमाराध्य बहुभिः स्तवैः ॥ १३.४७.४६ ॥
ਦਿਵ ਅਤੇ ਅਦਿਵ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਲਾਭ ਦੱਖਣਾਇਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਅਨੇਕ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
13.47.47
प्रजार्थं वरयामास नीललोहितसंज्ञितम् ।
क्रग्भिर्यमनुशासन्ति तत्त्वे कर्मणि बह्वृचाः ॥ १३.४७.४७ ॥
ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਰਿਗਵੇਦੀ ਰਿਚਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੱਚੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ।
13.47.48
यजुर्भिर्यत्त्रिधा वेद्यं जुह्वत्यध्वर्यवोऽध्वरे ।
सामभिर्यं च गायन्ति सामगाः शुद्धबुद्धयः ॥ १३.४७.४८ ॥
ਯਜੁਰਵੇਦ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਜਿਸਨੂੰ ਅਧਵਰਯੂ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਮਗਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਸਾਮਗ ਜਿਸਦਾ ਗਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.47.49
ऋतं सत्यं परं ब्रह्म स्तुवन्त्याथर्वणा द्विजाः ।
यज्ञस्य परमा योनिः परिश्चायं परः स्मृतः ॥ १३.४७.४९ ॥
ਆਥਰਵਣ ਦ੍ਵਿਜ ਰਿਤ, ਸਤਿ ਅਤੇ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਯੱਗ ਦਾ ਪਰਮ ਮੂਲ ਇਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਪਰਿਸ਼ਚਾਯ ਪਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
13.47.50
रात्र्यहः श्रोत्रनयनः पक्षमासशिरोभुजः ।
ऋतुवीर्यस्तपोधैर्यो ह्यब्दगुह्योरुपादवान् ॥ १३.४७.५० ॥
ਰਾਤ-ਦਿਨ ਜਿਸਦੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਨੇਤਰ ਹਨ; ਪੱਖ ਤੇ ਮਹੀਨੇ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਤੇ ਬਾਹਾਂ ਹਨ; ਰੁੱਤਾਂ ਜਿਸਦਾ ਵੀਰਜ, ਤਪ ਜਿਸਦਾ ਧੀਰਜ; ਵਰ੍ਹੇ ਜਿਸਦੀਆਂ ਗੁੱਝੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਤੇ ਪੈਰ ਹਨ।
13.47.51
मृत्युर्यमो हुताशश्च कालः संहारवेगवान् ।
कालस्य परमा योनिः कालश्चायं सनातनः ॥ १३.४७.५१ ॥
ਮੌਤ, ਯਮ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਵੇਗ ਵਾਲਾ ਕਾਲ; ਕਾਲ ਦਾ ਪਰਮ ਮੂਲ ਇਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਕਾਲ ਹੈ।
13.47.52
चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ ग्रहाश्च सह वायुना ।
ध्रुवः सप्तर्षयश्चैव भुवनाः सप्त एव च ॥ १३.४७.५२ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨਛੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ; ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਯੂ ਸਮੇਤ; ਧਰੁਵ, ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੱਤ ਭੁਵਨ ਵੀ।
13.47.53
प्रधानं महदव्यक्तं विशेषान्तं सवैकृतम् ।
ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं भूतादि सदसच्च यत् ॥ १३.४७.५३ ॥
ਪ੍ਰਧਾਨ, ਮਹਤ, ਅਵਿਅਕਤ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਿਣਕੇ ਤੱਕ; ਭੂਤਾਦਿ ਅਤੇ ਸਤ-ਅਸਤ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ।
13.47.54
अष्टौ प्रकृतयश्चैव प्रकृतिभ्यश्च यः परः ।
अस्य देवस्य यद्भागं कृत्स्नं सम्परिवर्तते ॥ १३.४७.५४ ॥
ਅੱਠ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਜੋ ਪਰ ਹੈ; ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਜੋ ਭਾਗ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
13.47.55
एतत्परममानन्दं यत्तच्छाश्वतमेव च ।
एषा गतिर्विरक्तानामेष भावः परः सताम् ॥ १३.४७.५५ ॥
ਇਹੀ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਵਿਰਕਤਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।
13.47.56
एतत्पदमनुद्विग्नमेतद्ब्रह्म सनातनम् ।
शास्त्रवेदाङ्गविदुषामेतद्ध्यानं परं पदम् ॥ १३.४७.५६ ॥
ਇਹੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਪਦ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇਹੀ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪਦ ਹੈ।
13.47.57
इयं सा परमा काष्ठा इयं सा परमा कला ।
इयं सा परमा सिद्धिरियं सा परमा गतिः ॥ १३.४७.५७ ॥
ਇਹੀ ਉਹ ਪਰਮ ਕਾਠਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਉਹ ਪਰਮ ਕਲਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਉਹ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹੈ।
13.47.58
इयं सा परमा शान्तिरियं सा निर्वृतिः परा ।
यं प्राप्य कृतकृत्याः स्म इत्यमन्यन्त योगिनः ॥ १३.४७.५८ ॥
ਇਹੀ ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਉਹ ਪਰਮ ਨਿਰਵ੍ਰਿਤੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ "ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਏ।"
13.47.59
इयं तुष्टिरियं सिद्धिरियं श्रुतिरियं स्मृतिः ।
अध्यात्मगतिरिष्टानां विदुषां प्राप्तिरव्यया ॥ १३.४७.५९ ॥
ਇਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਿੱਧੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਸ਼ਰੂਤੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਅਧਿਆਤਮ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ।
13.47.60
यजतां कामयानानां मखैर्विपुलदक्षिणैः ।
या गतिर्यज्ञशीलानां सा गतिस्त्वं न संशयः ॥ १३.४७.६० ॥
ਭਾਰੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਕਾਮਨਾ ਵਾਲੇ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਯੱਗਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੇਰੀ ਗਤੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਸਾ ਨਹੀਂ।
13.47.61
सम्यग्योगजपैः शान्तिर्नियमैर्देहतापनैः ।
तप्यतां या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान् ॥ १३.४७.६१ ॥
ਯੋਗ, ਜਪ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਪਾਂ ਨਾਲ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ — ਹੇ ਦੇਵ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।
13.47.62
कर्मन्यासकृतानां च विरक्तानां ततस्ततः ।
या गतिर्ब्रह्मिसदने सा गतिस्त्वं सनातन ॥ १३.४७.६२ ॥
ਕਰਮ-ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰੋਂ ਵਿਰਕਤ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਸਦਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ — ਹੇ ਸਨਾਤਨ, ਉਹ ਗਤੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।
13.47.63
अपुनर्भवकामानां वैराग्ये वर्ततां च या ।
प्रकृतीनां लयानां च सा गतिस्त्वं सनातन ॥ १३.४७.६३ ॥
ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਵੈਰਾਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ — ਹੇ ਸਨਾਤਨ, ਉਹ ਗਤੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।
13.47.64
ज्ञानविज्ञानयुक्तानां निरुपाख्या निरञ्जना ।
कैवल्या या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान् ॥ १३.४७.६४ ॥
ਗਿਆਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਅਣਕਹੀ, ਨਿਰਮਲ, ਕੈਵਲਯ ਨਾਮਕ ਜੋ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹੈ — ਹੇ ਦੇਵ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।
13.47.65
वेदशास्त्रपुराणोक्ताः पञ्च ता गतयः स्मृताः ।
त्वत्प्रसादाद्धि लभ्यन्ते न लभ्यन्तेऽन्यथा विभो ॥ १३.४७.६५ ॥
ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਉਹ ਪੰਜ ਗਤੀਆਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਭੂ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।
13.47.66
इति तण्डिस्तपोराशिस्तुष्टावेसानमात्मना ।
जगौ च परमं ब्रह्म यत्पुरा लोककृज्जगौ ॥ १३.४७.६६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪੋਰਾਸ਼ੀ ਤੰਡਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ; ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕਕਰਤਾ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਾਨ ਕੀਤਾ।
13.47.67
एवं स्तुतो महादेवस्तण्डिना ब्रह्मवादिना ।
उवाच भगवान्देव उमया सहितः प्रभुः ॥ १३.४७.६७ ॥
ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਤਂਡਿ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵ, ਉਮਾ ਸਹਿਤ ਬੋਲੇ।
13.47.68
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः ।
न विदुस्त्वामिति ततस्तुष्टः प्रोवाच तं शिवः ॥ १३.४७.६८ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
13.47.69
अक्षयश्चाव्ययश्चैव भविता दुःखवर्जितः ।
यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ १३.४७.६९ ॥
ਤੂੰ ਅਕਸ਼ਯ ਅਤੇ ਅਵਿਅਯ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਯਸ਼ਸਵੀ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਦਿਵ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋਵੇਂਗਾ।
13.47.70
ऋषीणामभिगम्यश्च सूत्रकर्ता सुतस्तव ।
मत्प्रसादाद्द्विजश्रेष्ठ भविष्यति न संशयः ॥ १३.४७.७० ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਅਤੇ ਸੂਤਰਕਾਰ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ, ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ।
13.47.71
कं वा कामं ददाम्यद्य ब्रूहि यद्वत्स काङ्क्षसे ।
प्राञ्जलिः स उवाचेदं त्वयि भक्तिर्दृढाऽस्तु मे ॥ १३.४७.७१ ॥
ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਦਿਆਂ? ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਦੱਸ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲਿਆ: ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋਵੇ।
13.47.72
एतान्दत्त्वा वरान्देवो वन्द्यमानः सुरर्षिभिः ।
स्तूयमानश्च विबुधैस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.४७.७२ ॥
ਇਹ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ ਅਤੇ ਵਿਬੁਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
13.47.73
अन्तर्हिते भगवति सानुगे यादवेश्वर ।
ऋषिराश्रममागम्य ममैतत्प्रोक्तवानिह ॥ १३.४७.७३ ॥
ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਭਗਵਾਨ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਇੱਥੇ ਕਹਿ ਗਏ।
13.47.74
यानि च प्रथितान्यादौ तण्डिराख्यातवान्मम ।
मानानि मानवश्रेष्ठ तानि त्वं शृणु सिद्धये ॥ १३.४७.७४ ॥
ਹੇ ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੰਡਿ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਨ (ਨਾਮ) ਦੱਸੇ ਸਨ, ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਉਹ ਤੂੰ ਸੁਣ।
13.47.75
दश नामसहस्राणि देवेष्वाह पितामहः ।
सर्वस्य शास्त्रेषु तथा दश नामशतानि च ॥ १३.४७.७५ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਕਹੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਸ ਸੌ ਨਾਮ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
13.47.76
गुह्यानीमानि नामानि तण्डिर्भगवतोऽच्युत ।
देवप्रसादाद्देवेशः पुरा प्राह महात्मने ॥ १३.४७.७६ ॥
ਇਹ ਗੁਹ ਨਾਮ ਤੰਡਿ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਅੱਚੁਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ; ਦੇਵਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹੇ।