ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.5.1
एवमुक्तो मतङ्गस्तु संशितात्मा यतव्रतः ।
सहस्रमेकपादेन ततो ध्याने व्यतिष्ठत ॥ १३.५.१ ॥
ଏପରି କୁହାଯାଇ ମତଙ୍ଗ ସଂଯମୀ ମନ ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ସହ ହଜାର ବର୍ଷ ଗୋଟିଏ ପାଦରେ ଠିଆ ହୋଇ ଧ୍ୟାନରେ ରହିଲେ।
13.5.2
तं सहस्रावरे काले शक्रो द्रष्टुमुपागमत् ।
तदेव च पुनर्वाक्यमुवाच बलवृत्रहा ॥ १३.५.२ ॥
ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷ ହେଲା ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ; ବଳବାନ ବୃତ୍ରହନ୍ତା ସେହି କଥା ପୁଣି କହିଲେ।
13.5.3
इदं वर्षसहस्रं वै ब्रह्मचारी समाहितः ।
अतिष्ठमेकपादेन ब्राह्मण्यं नाप्नुयां कथम् ॥ १३.५.३ ॥
ମୁଁ ହଜାର ବର୍ଷ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଓ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଗୋଟିଏ ପାଦରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲି; ତେବେ ମୁଁ କିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ପାଇବି ନାହିଁ?
13.5.4
चण्डालयोनो जातेन नावाप्यं वै कथञ्चन ।
अन्यं कामं वृणीष्व त्वं मा वृथा तेऽस्त्वयं श्रमः ॥ १३.५.४ ॥
ଚଣ୍ଡାଳ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମିତ ଲୋକକୁ ଏହା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମିଳେ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ ବର ବାଛ, ତୁମର ଏହି ପରିଶ୍ରମ ବ୍ୟର୍ଥ ନ ହେଉ।
13.5.5
एवमुक्तो मतङ्गस्तु भृशं शोकपरायणः ।
अध्यतिष्ठद्गयां गत्वा सोऽङ्गुष्टेन शतं समाः ॥ १३.५.५ ॥
ଏପରି କୁହାଯାଇ ମତଙ୍ଗ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୋକରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ; ସେ ଗୟାକୁ ଯାଇ ଅଙ୍ଗୁଠି ଉପରେ ଶହେ ବର୍ଷ ଠିଆ ହେଲେ।
13.5.6
सुदुर्वहं वहन्योगं कृशो धमनिसन्ततः ।
त्वगस्थिभूतो धर्मात्मा स ततापेति नः श्रुतम् ॥ १३.५.६ ॥
ଅତି କଠିନ ଯୋଗ ଆଚରଣ କରି, କୃଶ ହୋଇ, ଶିରାରେ ଆବୃତ ହୋଇ, କେବଳ ଚର୍ମ ଓ ଅସ୍ଥି ହୋଇ ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ତପସ୍ୟା କଲେ, ଏପରି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
13.5.7
तं तपन्तमभिद्रुत्य पाणिं जग्राह वासवः ।
वराणामीश्वरो दाता सर्वभूतहिते रतः ॥ १३.५.७ ॥
ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ତା'ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ି ଯାଇ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ତାର ହାତ ଧରିଲେ। ବରର ଈଶ୍ୱର, ଦାତା, ସର୍ବଭୂତର ହିତରେ ରତ।
13.5.8
मतङ्ग ब्राह्मणत्वं ते विरुद्धमिह दृश्यते ।
ब्राह्मण्यं दुर्लभतरं संवृतं परिपन्थिभिः ॥ १३.५.८ ॥
ହେ ମତଙ୍ଗ, ଏଠାରେ ତୁମର ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ବିରୁଦ୍ଧ ଦିଶୁଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ବିରୋଧୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା।
13.5.9
पूजयन्सुखमाप्नोति दुःखमाप्नोत्यपूजयन् ।
ब्राह्मणे सर्वभूतानां योगक्षेमः समाहितः ॥ १३.५.९ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ସୁଖ ପାଏ; ନ କରୁଥିବା ଦୁଃଖ ପାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରେ ହିଁ ସର୍ବଭୂତର ଯୋଗକ୍ଷେମ ସ୍ଥିର।
13.5.10
ब्राह्मणेभ्योऽनुतृप्यन्ते पितरो देवतास्तथा ।
ब्राह्मणः सर्वभूतानां मतङ्ग पर उच्यते ॥ १३.५.१० ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିତୃଗଣ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ମତଙ୍ଗ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହିଁ ସର୍ବଭୂତ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
13.5.11
ब्राह्मणः कुरुते तद्धि यथा यद्यच्च वाञ्छति ॥ १३.५.११ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେପରି ଓ ଯାହା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରେ, ତାହା ହିଁ କରେ।
13.5.12
बह्वीस्तु संसरन्योनीर्जायमानः पनुःपुनः ।
पर्याये तात कस्मिंश्चिद्ब्राह्मण्यमिह विन्दति ॥ १३.५.१२ ॥
ଅନେକ ଯୋନିରେ ବୁଲି, ବାରମ୍ବାର ଜନ୍ମ ନେଇ, ହେ ତାତ, କୌଣସି ଏକ କ୍ରମରେ କେହି ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ପାଏ।
13.5.13
तदुत्सृज्येह दुष्प्रापं ब्राह्मण्यमकृतात्मभिः ।
अन्यं वरं वृणीष्व त्वं दुर्लभोऽयं हि ते वरः ॥ १३.५.१३ ॥
ତେଣୁ ଅକୃତାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଏଠାରେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ବର ବାଛ; ଏ ବର ତୁମ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ।
13.5.14
किं मां तुदसि दुःखार्तं मृतं मारयसे च माम् ।
त्वां तु शोचामि यो लब्ध्वा ब्राह्मण्यं न बुभूषसे ॥ १३.५.१४ ॥
ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ମୋତେ କାହିଁକି ପୀଡ଼ା ଦେଉଛ, ମୃତକୁ ପୁଣି କାହିଁକି ମାରୁଛ? ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ପାଇ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ତାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହଁ, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଶୋକ କରେ।
13.5.15
ब्राह्मण्यं यदि दुष्प्रापं त्रिभिर्वर्णैर्दुरासदम् ।
सुदुर्लभं सदावाप्य नानुतिष्ठन्ति मानवाः ॥ १३.५.१५ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ୟ, ତିନି ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁରାସଦ, ସର୍ବଦା ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ହେଲେ ହେଁ ମାନବ ତାହା ପାଇ ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
13.5.16
ये पापेभ्यः पापतमास्तेषामधम एव सः ।
ब्राह्मण्यं योऽवजानीते धनं लब्ध्वेव दुर्लभम् ॥ १३.५.१६ ॥
ଯେଉଁମାନେ ପାପୀଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପାପୀ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ଅଧମ ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟକୁ ଅବଜ୍ଞା କରେ, ଯେପରି ଦୁର୍ଲଭ ଧନ ପାଇ ତାକୁ ଅବହେଳା କରେ।
13.5.17
दुष्प्रापं खलु विप्रत्वं प्राप्तं दुरनुपालनम् ।
दुरवापमवाप्यैतन्नानुतिष्ठन्ति मानवाः ॥ १३.५.१७ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ୟ; ପାଇଲେ ହେଁ ତାହାର ପାଳନ କଷ୍ଟକର। ଦୁର୍ଲଭ ରୂପେ ପାଇ ମଧ୍ୟ ମାନବ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
13.5.18
एकारामो ह्यहं शक्र निर्न्द्वद्वो निष्परिग्रहः ।
अहिंसादममास्थाय कथं नार्हामि विप्रताम् ॥ १३.५.१८ ॥
ହେ ଶକ୍ର, ମୁଁ ଏକାନ୍ତରେ ରମଣକାରୀ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ପରିଗ୍ରହରହିତ; ଅହିଂସା ଓ ଦମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟର ଯୋଗ୍ୟ କାହିଁକି ହେବି ନାହିଁ?
13.5.19
दैवं तु कथमेतद्वै यदहं मातृदोषतः ।
एतामवस्थां सम्प्राप्तो धर्मज्ञः सन्पुरन्दरं ॥ १३.५.१९ ॥
ଏ କେମିତି ଦୈବ! ଧର୍ମଜ୍ଞ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମାତୃଦୋଷରୁ ମୁଁ ଏହି ଅବସ୍ଥା ପାଇଲି, ହେ ପୁରନ୍ଦର।
13.5.20
नूनं दैवं न शक्यं हि पौरुषेणातिवर्तितुम् ।
यदर्थं यत्नवानेव न लभे विप्रतां विभो ॥ १३.५.२० ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଦୈବକୁ ପୌରୁଷରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅସମ୍ଭବ; ଯାହା ପାଇଁ ଯତ୍ନ କରି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଉନି, ହେ ବିଭୋ।
13.5.21
एवंगते तु धर्मज्ञ दातुमर्हसि मे वरम् ।
यदि तेऽहमनुग्राह्यः किचिद्वा सुकृतं मम ॥ १३.५.२१ ॥
ଏପରି ହେଲେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ମୁଁ ଯଦି ତୁମର ଅନୁଗ୍ରହର ପାତ୍ର ହୁଏ, ବା ମୋର କିଛି ସୁକୃତ ଥାଏ।
13.5.22
वृणीष्वेति तदा प्राह ततस्तं बलवृत्रहा ।
चोदितस्तु महेन्द्रेण मतङ्गः प्राब्रवीदिदम् ॥ १३.५.२२ ॥
'ବର ମାଗ' ବୋଲି ସେତେବେଳେ ସେ କହିଲେ; ତା ପରେ ବଳବୃତ୍ରହନ୍ତା ତାକୁ କହିଲେ। ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ମତଙ୍ଗ ଏହା କହିଲେ।
13.5.23
यथा कामविहारी स्यां कामरूपी विहङ्गमः ।
ब्रह्मक्षत्राविरोधेन पूजां च प्राप्नुयामहम् ॥ १३.५.२३ ॥
ମୁଁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିହାର କରୁଥିବା ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ହେବି, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ବିରୋଧ ବିନା ମୁଁ ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟ ପାଇବି।
13.5.24
यथा ममाक्षया कीर्तिर्भवेच्चापि पुरन्दर ।
कर्तुमर्हसि तद्देव शिरसा त्वां प्रसादये ॥ १३.५.२४ ॥
ମୋ କୀର୍ତ୍ତି ଅକ୍ଷୟ ହେଉ, ହେ ପୁରନ୍ଦର, ତାହା ତୁମେ କର; ହେ ଦେବ, ତାହା ତୁମେ କରିବା ଉଚିତ; ମୁଣ୍ଡ ନତ କରି ମୁଁ ତୁମର ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହୁଁଛି।
13.5.25
मतङ्ग गम्यतां शीघ्रमेवमेतद्भविष्यति ।
स्त्रियः सर्वास्त्वया लोके यक्ष्यन्ते भूतिकर्मणि ॥ १३.५.२५ ॥
ହେ ମତଙ୍ଗ, ଶୀଘ୍ର ଯାଅ; ଏହା ଏପରି ହିଁ ହେବ। ଜଗତରେ ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭକର୍ମରେ ପୂଜିତ ହେବେ।
13.5.26
छन्दोदेव इति ख्यातः स्त्रीणां पूज्यो भविष्यसि ।
कीर्तिश्च तेऽतुला वत्स त्रिषु लोकेषु यास्यति ॥ १३.५.२६ ॥
ଛନ୍ଦୋଦେବ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହୋଇ ତୁମେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ ହେବ। ହେ ବତ୍ସ, ତୁମର ଅତୁଳ କୀର୍ତ୍ତି ତିନି ଲୋକରେ ବ୍ୟାପିବ।
13.5.27
एवं तस्मै वरं दत्त्वा वासवोऽन्तरधीयत ।
प्राणांस्त्यक्त्वा मतङ्गोपि प्राप तत्स्थानमुत्तमम् ॥ १३.५.२७ ॥
ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଇ ବାସବ ଅନ୍ତର୍ଧ୍ୟାନ ହେଲେ। ମତଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ସେହି ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
13.5.28
एवमेव परं स्थानं मर्त्यानां भरतर्षभ ।
ब्राह्मण्यं नाम दुष्प्रापमिन्द्रेणोक्तं महात्मना ॥ १३.५.२८ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ହିଁ ପରମ ସ୍ଥାନ। ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର 'ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ' ନାମକ ଏହି ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା କଷ୍ଟକର ବୋଲି କହିଥିଲେ।