มหาภารตะ · อัธยายะ 13.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.5.1
एवमुक्तो मतङ्गस्तु संशितात्मा यतव्रतः ।
सहस्रमेकपादेन ततो ध्याने व्यतिष्ठत ॥ १३.५.१ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้นแล้ว มตังคะผู้มีจิตตั้งมั่นและรักษาพรตอย่างเคร่งครัด ได้ยืนด้วยขาข้างเดียวเป็นเวลาหนึ่งพันปี ดื่มด่ำอยู่ในสมาธิ
13.5.2
तं सहस्रावरे काले शक्रो द्रष्टुमुपागमत् ।
तदेव च पुनर्वाक्यमुवाच बलवृत्रहा ॥ १३.५.२ ॥
เมื่อครบหนึ่งพันปี ท้าวศักระได้มาเพื่อพบท่าน และพระผู้ปราบวฤตร ผู้ทรงพลัง ได้กล่าวถ้อยคำเดิมนั้นซ้ำอีกครั้ง
13.5.3
इदं वर्षसहस्रं वै ब्रह्मचारी समाहितः ।
अतिष्ठमेकपादेन ब्राह्मण्यं नाप्नुयां कथम् ॥ १३.५.३ ॥
ข้าพเจ้ายืนด้วยขาข้างเดียวมาเป็นเวลาหนึ่งพันปี ในฐานะพรหมจารีผู้ตั้งมั่นและสงบ ข้าพเจ้าจะไม่บรรลุความเป็นพราหมณ์ได้อย่างไรกัน
13.5.4
चण्डालयोनो जातेन नावाप्यं वै कथञ्चन ।
अन्यं कामं वृणीष्व त्वं मा वृथा तेऽस्त्वयं श्रमः ॥ १३.५.४ ॥
ผู้ที่เกิดในครรภ์จัณฑาลย่อมไม่อาจบรรลุสิ่งนี้ได้ด้วยประการใดเลย จงเลือกพรอย่างอื่นเถิด อย่าให้ความพยายามของท่านสูญเปล่าเลย
13.5.5
एवमुक्तो मतङ्गस्तु भृशं शोकपरायणः ।
अध्यतिष्ठद्गयां गत्वा सोऽङ्गुष्टेन शतं समाः ॥ १३.५.५ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้นแล้ว มตังคะจมอยู่ในความโศกอย่างยิ่ง ท่านเดินทางไปยังคยาและยืนด้วยปลายนิ้วหัวแม่เท้าเป็นเวลาหนึ่งร้อยปี
13.5.6
सुदुर्वहं वहन्योगं कृशो धमनिसन्ततः ।
त्वगस्थिभूतो धर्मात्मा स ततापेति नः श्रुतम् ॥ १३.५.६ ॥
ท่านผู้ประพฤติธรรมผู้นั้นแบกรับโยคะที่ยากยิ่ง ร่างผอมโซ เต็มไปด้วยเส้นเอ็น เหลือแต่หนังและกระดูก ได้บำเพ็ญตบะ ดังที่เราได้ฟังมา
13.5.7
तं तपन्तमभिद्रुत्य पाणिं जग्राह वासवः ।
वराणामीश्वरो दाता सर्वभूतहिते रतः ॥ १३.५.७ ॥
ขณะที่ท่านกำลังบำเพ็ญตบะ ท้าววาสวะ (อินทร์) ได้วิ่งเข้าไปจับมือท่าน พระองค์ทรงเป็นเจ้าผู้ประทานพร ทรงยินดีในความผาสุกของสรรพสัตว์
13.5.8
मतङ्ग ब्राह्मणत्वं ते विरुद्धमिह दृश्यते ।
ब्राह्मण्यं दुर्लभतरं संवृतं परिपन्थिभिः ॥ १३.५.८ ॥
มตังคะ ความเป็นพราหมณ์ของท่านปรากฏว่าไม่สมควรอยู่ในที่นี้ ความเป็นพราหมณ์นั้นยากที่จะบรรลุยิ่งนัก และถูกปิดกั้นโดยอุปสรรคทั้งหลาย
13.5.9
पूजयन्सुखमाप्नोति दुःखमाप्नोत्यपूजयन् ।
ब्राह्मणे सर्वभूतानां योगक्षेमः समाहितः ॥ १३.५.९ ॥
ผู้ที่บูชาพราหมณ์ย่อมได้ความสุข ผู้ที่ไม่บูชาย่อมได้ความทุกข์ ความมั่นคงและความปลอดภัยของสรรพสัตว์ตั้งอยู่ในพราหมณ์
13.5.10
ब्राह्मणेभ्योऽनुतृप्यन्ते पितरो देवतास्तथा ।
ब्राह्मणः सर्वभूतानां मतङ्ग पर उच्यते ॥ १३.५.१० ॥
บรรพบุรุษและเหล่าเทพย่อมได้รับความพอใจจากพราหมณ์เช่นกัน มตังคะ พราหมณ์ถูกกล่าวว่าเป็นผู้สูงสุดในหมู่สรรพสัตว์
13.5.11
ब्राह्मणः कुरुते तद्धि यथा यद्यच्च वाञ्छति ॥ १३.५.११ ॥
พราหมณ์ย่อมกระทำได้ดั่งที่ปรารถนา ไม่ว่าสิ่งใดที่ตนประสงค์
13.5.12
बह्वीस्तु संसरन्योनीर्जायमानः पनुःपुनः ।
पर्याये तात कस्मिंश्चिद्ब्राह्मण्यमिह विन्दति ॥ १३.५.१२ ॥
ท่านผู้เป็นที่รักเอ๋ย ผู้ที่ท่องเที่ยวผ่านกำเนิดมากมาย เกิดแล้วเกิดอีกซ้ำแล้วซ้ำอีก ในวาระหนึ่งวาระใดย่อมบรรลุความเป็นพราหมณ์ในโลกนี้
13.5.13
तदुत्सृज्येह दुष्प्रापं ब्राह्मण्यमकृतात्मभिः ।
अन्यं वरं वृणीष्व त्वं दुर्लभोऽयं हि ते वरः ॥ १३.५.१३ ॥
ดังนั้น จงละความเป็นพราหมณ์ซึ่งยากที่ผู้มีจิตไม่บริสุทธิ์จะบรรลุได้ในโลกนี้ แล้วเลือกพรอย่างอื่นเถิด เพราะพรนี้หายากสำหรับท่าน
13.5.14
किं मां तुदसि दुःखार्तं मृतं मारयसे च माम् ।
त्वां तु शोचामि यो लब्ध्वा ब्राह्मण्यं न बुभूषसे ॥ १३.५.१४ ॥
เหตุใดท่านจึงทรมานข้าพเจ้าผู้ทุกข์ระทมนี้ และฆ่าซ้ำผู้ที่ตายไปแล้ว ข้าพเจ้าเห็นใจท่านผู้ได้ความเป็นพราหมณ์แล้วแต่กลับไม่ปรารถนาจะเป็นพราหมณ์
13.5.15
ब्राह्मण्यं यदि दुष्प्रापं त्रिभिर्वर्णैर्दुरासदम् ।
सुदुर्लभं सदावाप्य नानुतिष्ठन्ति मानवाः ॥ १३.५.१५ ॥
หากความเป็นพราหมณ์ยากที่จะบรรลุ ยากที่วรรณะทั้งสามจะเข้าถึง และหายากยิ่งเสมอ แม้มนุษย์จะได้มาแล้ว ก็ยังไม่ปฏิบัติตามนั้น
13.5.16
ये पापेभ्यः पापतमास्तेषामधम एव सः ।
ब्राह्मण्यं योऽवजानीते धनं लब्ध्वेव दुर्लभम् ॥ १३.५.१६ ॥
ในบรรดาผู้ทำบาปที่เลวทรามที่สุด ผู้ที่ดูหมิ่นความเป็นพราหมณ์ ราวกับว่าได้ทรัพย์ที่หายากมาแล้วกลับดูแคลนเสีย ผู้นั้นเป็นคนต่ำช้าที่สุดในหมู่คนทั้งปวง
13.5.17
दुष्प्रापं खलु विप्रत्वं प्राप्तं दुरनुपालनम् ।
दुरवापमवाप्यैतन्नानुतिष्ठन्ति मानवाः ॥ १३.५.१७ ॥
แท้จริงความเป็นวิปรยากระทำได้ยาก เมื่อได้มาแล้วก็ยากที่จะรักษาไว้ มนุษย์ทั้งหลายแม้จะได้มาอย่างยากลำบาก ก็ไม่ปฏิบัติตาม
13.5.18
एकारामो ह्यहं शक्र निर्न्द्वद्वो निष्परिग्रहः ।
अहिंसादममास्थाय कथं नार्हामि विप्रताम् ॥ १३.५.१८ ॥
ท้าวศักระ ข้าพเจ้าชื่นชมความสันโดษ ปราศจากคู่ตรงข้าม และไม่มีสิ่งของใดเป็นของตน เมื่อยึดมั่นในอหิงสาและการข่มใจ เหตุใดข้าพเจ้าจึงไม่สมควรได้รับความเป็นพราหมณ์เล่า
13.5.19
दैवं तु कथमेतद्वै यदहं मातृदोषतः ।
एतामवस्थां सम्प्राप्तो धर्मज्ञः सन्पुरन्दरं ॥ १३.५.१९ ॥
ชะตานี้เป็นเช่นไรกัน ที่ข้าพเจ้าผู้รู้ธรรมต้องตกอยู่ในสภาพเช่นนี้ เพราะความผิดของมารดา ท่านปุรันทระเอ๋ย
13.5.20
नूनं दैवं न शक्यं हि पौरुषेणातिवर्तितुम् ।
यदर्थं यत्नवानेव न लभे विप्रतां विभो ॥ १३.५.२० ॥
ชะตาย่อมไม่อาจถูกเอาชนะด้วยความพยายามของมนุษย์เป็นแน่ เพราะแม้ข้าพเจ้าพยายามเพื่อสิ่งนั้น ข้าพเจ้าก็ยังไม่ได้ความเป็นพราหมณ์ ท่านผู้ยิ่งใหญ่เอ๋ย
13.5.21
एवंगते तु धर्मज्ञ दातुमर्हसि मे वरम् ।
यदि तेऽहमनुग्राह्यः किचिद्वा सुकृतं मम ॥ १३.५.२१ ॥
เมื่อเป็นดังนี้แล้ว ข้าแต่ผู้รู้ธรรม ขอท่านโปรดประทานพรแก่ข้าพเจ้า หากข้าพเจ้าควรได้รับความเมตตาจากท่าน หรือหากข้าพเจ้ามีบุญกุศลอยู่บ้างไม่มากก็น้อย
13.5.22
वृणीष्वेति तदा प्राह ततस्तं बलवृत्रहा ।
चोदितस्तु महेन्द्रेण मतङ्गः प्राब्रवीदिदम् ॥ १३.५.२२ ॥
"จงเลือกพรเถิด" พระองค์ตรัสแก่เขาในครานั้น ครั้นพระอินทร์ผู้สังหารวฤตรทรงกระตุ้น มาตังคะจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
13.5.23
यथा कामविहारी स्यां कामरूपी विहङ्गमः ।
ब्रह्मक्षत्राविरोधेन पूजां च प्राप्नुयामहम् ॥ १३.५.२३ ॥
ขอให้ข้าพเจ้าได้เป็นนกที่ท่องไปได้ตามใจปรารถนา และแปลงรูปเป็นอะไรก็ได้ตามใจปรารถนา และขอให้ข้าพเจ้าได้รับการยกย่องด้วย โดยไม่ขัดแย้งระหว่างพราหมณ์กับกษัตริย์
13.5.24
यथा ममाक्षया कीर्तिर्भवेच्चापि पुरन्दर ।
कर्तुमर्हसि तद्देव शिरसा त्वां प्रसादये ॥ १३.५.२४ ॥
ขอให้ชื่อเสียงของข้าพเจ้าไม่รู้สิ้น ข้าแต่ปุรันทร และขอพระองค์โปรดกระทำเช่นนั้น ข้าแต่เทพเจ้า ข้าพเจ้าก้มศีรษะวอนขอความโปรดปรานจากพระองค์
13.5.25
मतङ्ग गम्यतां शीघ्रमेवमेतद्भविष्यति ।
स्त्रियः सर्वास्त्वया लोके यक्ष्यन्ते भूतिकर्मणि ॥ १३.५.२५ ॥
มาตังคะ จงไปเถิดโดยเร็ว สิ่งนี้จะเป็นจริงดังนั้น ในโลกนี้ สตรีทั้งปวงจะได้รับการบูชาจากท่านในพิธีกรรมแห่งความเจริญรุ่งเรือง
13.5.26
छन्दोदेव इति ख्यातः स्त्रीणां पूज्यो भविष्यसि ।
कीर्तिश्च तेऽतुला वत्स त्रिषु लोकेषु यास्यति ॥ १३.५.२६ ॥
ท่านจะเป็นที่รู้จักในนามฉันโทเทพ และจะเป็นผู้ที่สตรีให้ความเคารพ ข้าแต่บุตรผู้เป็นที่รัก ชื่อเสียงอันหาที่เปรียบมิได้ของท่านจะแผ่ไปทั่วโลกทั้งสาม
13.5.27
एवं तस्मै वरं दत्त्वा वासवोऽन्तरधीयत ।
प्राणांस्त्यक्त्वा मतङ्गोपि प्राप तत्स्थानमुत्तमम् ॥ १३.५.२७ ॥
เมื่อประทานพรแก่เขาดังนี้แล้ว พระวาสวะก็อันตรธานไป มาตังคะเองก็สละลมหายใจของตน แล้วบรรลุถึงสถานอันสูงสุดนั้น
13.5.28
एवमेव परं स्थानं मर्त्यानां भरतर्षभ ।
ब्राह्मण्यं नाम दुष्प्रापमिन्द्रेणोक्तं महात्मना ॥ १३.५.२८ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นเยี่ยมแห่งภรตวงศ์ สถานอันสูงสุดสำหรับมนุษย์ก็เป็นเช่นนี้เอง ความเป็นพราหมณ์ซึ่งบรรลุได้ยาก พระอินทร์ผู้ยิ่งใหญ่ทรงประกาศไว้