ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.50.1
यदिदं सहधर्मेति प्रोच्यते भरतर्षभ ।
पाणिग्रहणकाले तु स्त्रीणामेतत्कथं स्मृतम् ॥ १३.५०.१ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଏହାକୁ 'ସହଧର୍ମ' କୁହାଯାଏ; ପାଣିଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କିପରି ସ୍ଥିର କରାଯାଇଛି?
13.50.2
आर्ष एष भवेद्धर्मः प्राजापत्योऽथवाऽसुरः ।
यदेतत्सहधर्मेति पूर्वमुक्तं महर्षिभिः ॥ १३.५०.२ ॥
ପୂର୍ବରୁ ମହର୍ଷିମାନେ ଯାହାକୁ 'ସହଧର୍ମ' କହିଥିଲେ, ତାହା ଆର୍ଷ ଧର୍ମ, ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଆସୁର ଧର୍ମ ହୋଇପାରେ।
13.50.3
सन्देहः सुमहानेष विरुद्ध इति मे मतिः ।
इह यः सहधर्मो वै प्रेत्यायं विहितः क्वनु ॥ १३.५०.३ ॥
ଏହା ଅତି ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ; ମୋ ମତରେ ଏହା ବିରୋଧୀ। ଏଠାରେ ବିହିତ ସହଧର୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କେଉଁଠି ଅଛି?
13.50.4
स्वर्गो मृतानां भवति सहधर्मः पितामह ।
पूर्वमेकस्तु म्रियकस्तिष्ठते वद ॥ १३.५०.४ ॥
ହେ ପିତାମହ, ମୃତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସହଧର୍ମ କି ସ୍ୱର୍ଗ ହୁଏ? ପ୍ରଥମେ ଜଣେ ହିଁ ମରେ ଓ ଅନ୍ୟଜଣେ ରହେ; ତାହା କୁହନ୍ତୁ।
13.50.5
नानाधर्मफलोपेता नानाकर्मनिवासिताः ।
नानानिरयनिष्ठान्ता मानुपा बहवो यदा ॥ १३.५०.५ ॥
ନାନା ଧର୍ମଫଳ ଯୁକ୍ତ, ନାନା କର୍ମରେ ବାସ କରୁଥିବା, ନାନା ନରକରେ ଅନ୍ତ ପାଉଥିବା ବହୁ ମନୁଷ୍ୟ — ଯେତେବେଳେ...
13.50.6
अनृताः स्त्रिय इत्येवं सूत्रकारो व्यवस्यति ।
यदाऽनृताः स्त्रियस्तात सहधर्मः कुतः स्मृतः ॥ १३.५०.६ ॥
'ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମିଥ୍ୟାବାଦିନୀ' — ଏହିପରି ସୂତ୍ରକାର ସ୍ଥିର କରନ୍ତି। ହେ ତାତ, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମିଥ୍ୟାବାଦିନୀ ହେଲେ ସହଧର୍ମ କିପରି ସ୍ମୃତ ହେଲା?
13.50.7
अनृताः स्त्रिय इत्येवं वेदेष्वपि हि पठ्यते ।
धर्मो यः पूर्विको दृष्ट उपचारः क्रियाविधिः ॥ १३.५०.७ ॥
ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମିଥ୍ୟାବାଦିନୀ ବୋଲି ଏହିପରି ପଢ଼ାଯାଏ। ପୂର୍ବେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଧର୍ମ, ଉପଚାର ଓ କ୍ରିୟାବିଧି ଏହିପରି।
13.50.8
गहरं प्रतिभात्येतन्मम चिन्तयतोऽनिशम् ।
निःसन्देहमिदं सर्वं पितामह यथाश्रुतिः ॥ १३.५०.८ ॥
ହେ ପିତାମହ, ନିରନ୍ତର ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗହନ ମନେ ହେଉଛି। ଶ୍ରୁତିରେ ଶୁଣାଯାଇଥିବା ପରି ଏ ସବୁ ନିଃସନ୍ଦେହ।
13.50.9
यदैतद्यादृशं चैतद्यथा चैतत्प्रवर्तितम् ।
निखिलेन महाप्राज्ञ भवानेतद्ब्रवीतु मे ॥ १३.५०.९ ॥
ଏହା କିପରି ଏବଂ ଏହା କିପରି ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଆପଣ ଏସବୁ ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରେ କୁହନ୍ତୁ।
13.50.10
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अष्टावक्रस्य संवादं दिशया सह भारत ॥ १३.५०.१० ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି — ଅଷ୍ଟାବକ୍ରଙ୍କ ସଂବାଦ, ହେ ଭାରତ, ସେହି ଦିଗ ସହିତ।
13.50.11
निर्विष्टुकामस्तु पुरा अष्टावक्रो महातपाः ।
ऋषेरथ वदान्यस्य वव्रे कन्यां महात्मनः ॥ १३.५०.११ ॥
ପୂର୍ବେ ମହାତପସ୍ୱୀ ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ବିବାହ ଇଚ୍ଛାରେ ଉଦାର ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ବରଣ କରିଥିଲେ।
13.50.12
सुप्रभां नाम वै नाम्ना रूपेणाप्रतिमां भुवि ।
गुणप्रभावशीलेन चारित्रेण च शोभनाम् ॥ १३.५०.१२ ॥
ପୃଥିବୀରେ ରୂପରେ ଅତୁଳନୀୟା ସୁପ୍ରଭା ନାମରେ ସେ, ଗୁଣ, ପ୍ରଭାବ, ଶୀଳ ଓ ଆଚରଣରେ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ।
13.50.13
सा तस्यर्षेर्मनो दृष्टा जहार शुभलोचना ।
वनराजी यथा चित्रा वसन्ते कुसुमाञचिता ॥ १३.५०.१३ ॥
ସେଇ ସୁନ୍ଦର ନୟନା ଋଷିଙ୍କ ମନ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ହରଣ କଲା, ବସନ୍ତରେ ଫୁଲରେ ସଜ୍ଜିତ ବିଚିତ୍ର ବନଶ୍ରେଣୀ ଯେପରି ମନ ହରଣ କରେ।
13.50.14
ऋषिस्तमाह देया मे सुता तुभ्यं हि तच्छृणु ॥ १३.५०.१४ ॥
ଋଷି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋ କନ୍ୟା ତୁମକୁ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ; ତାହା ଶୁଣ।'
13.50.15
अनन्यस्त्रीजनः प्राज्ञो ह्यप्रवासी प्रियंवदः ।
सुरूपः सम्मतो वीरः शीलवान्भोगभुक्छुचिः ॥ १३.५०.१५ ॥
ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ନ ଥିବା, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବିଦେଶ ନ ଯାଉଥିବା, ମଧୁରଭାଷୀ, ସୁନ୍ଦର, ସମ୍ମାନିତ, ବୀର, ଶୀଳବାନ, ଭୋଗ ଭୋଗକାରୀ ଓ ପବିତ୍ର।
13.50.16
दारानुमतयज्ञश्च सुनक्षत्रामथोद्वेहेत् ।
सभृत्यः स्वजनोपेत इह प्रेत्य च मोदते ॥ १३.५०.१६ ॥
ପତ୍ନୀଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଓ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ବିବାହ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଭୃତ୍ୟ ଓ ସ୍ୱଜନଙ୍କ ସହ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।
13.50.17
गच्छ तावद्दिशं पुण्यामुत्तरां द्रक्ष्यसे ततः ॥ १३.५०.१७ ॥
ଏବେ ସେଇ ପବିତ୍ର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଅ; ସେଠାରୁ ତୁମେ ଦେଖିବ।
13.50.18
किं द्रष्टव्यं मया तत्र वक्तुमर्हति मे भवान् ।
तथेदानीं मयो कार्यं यथा वक्ष्यति मां भवान् ॥ १३.५०.१८ ॥
ସେଠାରେ ମୋତେ କ'ଣ ଦେଖିବାକୁ ହେବ ତାହା ଆପଣ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ; ଏବେ ଆପଣ କହିବା ଅନୁସାରେ ମୋତେ କରିବାକୁ ହେବ।
13.50.19
धनदं समतिक्रम्य हिमवन्तं च पर्वतम् ।
रुद्रस्यायतनं दृष्ट्वा सिद्धचारणसेवितम् ॥ १३.५०.१९ ॥
ଧନଦ କୁବେରଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଏବଂ ହିମାଳୟ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଆବାସ ଦେଖି।
13.50.20
संहृष्टैः पार्षदैर्जुष्टं नृत्यद्भिर्विविधाननैः ।
दिव्याङ्गरागैः पैशाचैरन्यैर्नानाविधैः प्रभोः ॥ १३.५०.२० ॥
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ହୃଷ୍ଟ ପାର୍ଷଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ନାଚୁଥିବା ବିବିଧ ମୁଖର, ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗରାଗ ଲଗାଇଥିବା ପିଶାଚ ଓ ଅନ୍ୟ ବହୁ ପ୍ରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ।
13.50.21
पाणितालसुतालैश्च शम्पातालैः समैस्तथा ।
सम्प्रहृष्टैः प्रनृत्यद्भिः शर्वस्तत्र निषेव्यते ॥ १३.५०.२१ ॥
ହାତତାଳି, ସୁତାଳ, ଶମ୍ପାତାଳ ଓ ସମଲୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷରେ ନାଚୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ଶର୍ବଙ୍କ ସେବା ହୁଏ।
13.50.22
इष्टं किल गिरौ स्थानं तद्दिव्यमिति शुश्रुम ।
नित्यं सन्निहितो देवस्तथा ते पार्षदाः स्मृताः ॥ १३.५०.२२ ॥
ପର୍ବତରେ ସେହି ସ୍ଥାନ ପ୍ରିୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ସେଠାରେ ଦେବ ସର୍ବଦା ଉପସ୍ଥିତ ଥାନ୍ତି, ଓ ତାଙ୍କର ପାର୍ଷଦମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତ ହୁଅନ୍ତି।
13.50.23
तत्र देव्या तपस्तप्तं सङ्करार्थं सुदुश्चरम् ।
अतस्तदिष्टं देवस्य तथोमाया इति श्रुतिः ॥ १३.५०.२३ ॥
ସେଠାରେ ଦେବୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପାଇବା ପାଇଁ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଅତଏବ ସେହି ସ୍ଥାନ ଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଓ ଉମାଙ୍କ ମଧ୍ୟ — ଏହା ଶ୍ରୁତି।
13.50.24
पूर्वे तत्र महापार्श्वे देवस्योत्तरतस्तथा ।
ऋतवः कालरात्रिश्च ये दिव्या ये च मानुषाः ॥ १३.५०.२४ ॥
ସେଠାରେ ଦେବଙ୍କ ମହାପାର୍ଶ୍ୱରେ, ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତରରେ, ଋତୁଗଣ ଓ କାଳରାତ୍ରି ଅଛନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଦିବ୍ୟ ଓ ଯେଉଁମାନେ ମାନବ।
13.50.25
देवं चोपासते सर्वे रूपिणः किल तत्र ह ।
तदतिक्रम्य भवनं त्वया यातव्यमेव हि ॥ १३.५०.२५ ॥
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ରୂପଧାରୀ ପ୍ରାଣୀ ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ସେହି ଭବନ ଅତିକ୍ରମ କରି ତୁମକୁ ଅବଶ୍ୟ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
13.50.26
ततो नीलं वनोद्देशं द्रक्ष्यसे मेघसन्निभम् ।
रमणीयं मनोग्राहि तत्र वै द्रक्ष्यसे स्त्रियम् ॥ १३.५०.२६ ॥
ତା'ପରେ ମେଘ ପରି ନୀଳ ଏକ ବନପ୍ରଦେଶ ତୁମେ ଦେଖିବ। ସେଠାରେ ମନ ମୋହୁଥିବା ରମଣୀୟ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖିବ।
13.50.27
तपस्विनीं महाभागां वृद्धां दीक्षामनुष्ठिताम् ।
द्रष्टव्या सा त्वया तत्र सम्पूज्या चैव यत्नतः ॥ १३.५०.२७ ॥
ସେଠାରେ ତପସ୍ବିନୀ, ମହାଭାଗା, ବୃଦ୍ଧା, ଦୀକ୍ଷା ପାଳନ କରୁଥିବା ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
13.50.28
तां दृष्ट्वा विनिवृत्तस्त्वं ततः पाणिं ग्रहीष्यसि ।
यद्येष समयः सर्वः साध्यतां तत्र गम्यताम् ॥ १३.५०.२८ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଫେରିଲା ପରେ ତୁମେ ପାଣିଗ୍ରହଣ କରିବ। ଏହା ଯଦି ସମସ୍ତ ଚୁକ୍ତି, ତେବେ ତାହା ସାଧନ କର; ସେଠାକୁ ଯାଅ।
13.50.29
तथाऽस्तु साधयिष्यामि तत्र यास्याम्यसंशयम् ।
यत्र त्वं वदसे साधो भवान्भवतु सत्यवाक् ॥ १३.५०.२९ ॥
ସେହିପରି ହେଉ; ମୁଁ ତାହା ସାଧନ କରିବି, ସନ୍ଦେହ ବିନା ତୁମେ କୁହିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଯିବି, ହେ ସାଧୁ। ଆପଣ ସତ୍ୟବାକ୍ୟ ହୁଅନ୍ତୁ।
13.50.30
ततोऽगच्छत्स भगवानुत्तरामुत्तरां दिशम् ।
हिमवन्तं गिरिश्रेष्ठं सिद्धचारणसेवितम् ॥ १३.५०.३० ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଭଗବାନ ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଗଲେ; ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣଙ୍କ ସେବିତ ହିମବନ୍ତ ଆଡ଼କୁ।
13.50.31
स गत्वा द्विजशार्दूलो हिमवन्तं महागिरिम् ।
अभ्यगच्छन्नदीं पुण्यां बाहुदां पुण्यदायिनीम् ॥ १३.५०.३१ ॥
ସେହି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାନ ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତରେ ଯାଇ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ପବିତ୍ର ବାହୁଦା ନଦୀ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
13.50.32
अशोके विमले तीर्थे स्नात्वा वै तर्प्य देवताः ।
तत्र वासाय शयने कौशे सुखमुवास ह ॥ १३.५०.३२ ॥
ଅଶୋକ ନାମକ ନିର୍ମଳ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି, ସେଠାରେ କୁଶ ଶଯ୍ୟାରେ ସୁଖରେ ରହିଲେ।
13.50.33
ततो रात्र्यां व्यतीतायां प्रातरुत्थाय स द्विजः ।
स्नात्वा प्रादुश्चकाराग्निं हुत्वा चैवं विधानतः ॥ १३.५०.३३ ॥
ତା'ପରେ ରାତି ଗଲେ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ସେ ଦ୍ୱିଜ ସ୍ନାନ କଲେ, ବିଧି ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନି ଜାଳି ଆହୁତି ଦେଲେ।
13.50.34
रुद्राणीकूपमासाद्य ह्रदे तत्र समाश्वसत् ।
विश्रान्तश्च समुत्थाय कैलासमभितो ययौ ॥ १३.५०.३४ ॥
ରୁଦ୍ରାଣୀ-କୂପରେ ପହଞ୍ଚି ସେଠାକାର ହ୍ରଦରେ ସେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ। ବିଶ୍ରାମ କରି ଉଠି କୈଳାସ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
13.50.35
सोऽपश्यत्काञ्चनद्वारं दीप्यमानमिव श्रिया ।
मन्दाकिनीं च नलिनीं धनदस्य महात्मनः ॥ १३.५०.३५ ॥
ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର ଦେଖିଲେ, ଯାହା ନିଜ ଶୋଭାରେ ଝଲସୁଥିଲା; ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଧନଦଙ୍କ ମନ୍ଦାକିନୀ ଓ ପଦ୍ମସରୋବର ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
13.50.36
अथ ते राक्षसाः सर्वे येऽभिरक्षन्ति पद्मिनीम् ।
प्रत्युत्थिता भगवन्तं माणिभद्रपुरोगमाः ॥ १३.५०.३६ ॥
ତେବେ ସେହି ପଦ୍ମସରୋବର ରକ୍ଷାକାରୀ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ, ମାଣିଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ପୂଜ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ଉଠି ଠିଆ ହେଲେ।
13.50.37
स तान्प्रत्यर्चयामास राक्षसान्भीमविक्रमान् ।
निवेदयत मां क्षिप्रं धनदायेति चाब्रवीत् ॥ १३.५०.३७ ॥
ସେ ସେହି ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିଲା, "ଧନଦ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ଜଣାଅ।"
13.50.38
ते राक्षसास्तथा राजन्भगवन्तमथाब्रुवन् ।
असौ वैश्रवणो राजा स्वयमायाति तेऽन्तिकम् ॥ १३.५०.३८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତା'ପରେ ସେହି ରାକ୍ଷସମାନେ ସେହି ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ବୈଶ୍ରବଣ ରାଜା ନିଜେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।"
13.50.39
विदितो भगवानस्य कार्यमागमनस्य यत् ।
पश्यैनं त्वं महाभागं ज्वलन्तमिव तेजसा ॥ १३.५०.३९ ॥
ଭଗବାନ୍, ତାଙ୍କ ଆସିବାର କାରଣ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣା ପଡ଼ିଥିବ। ତେଜରେ ଜଳୁଥିବା ସେହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ।
13.50.40
ततो वैश्रवणोऽभ्येत्य अष्टावक्रमनिन्दितम् ।
विधिवत्कुशलं पृष्ट्वा ततो ब्रह्मर्षिमब्रवीत् ॥ १३.५०.४० ॥
ତା'ପରେ ବୈଶ୍ରବଣ ନିକଟକୁ ଆସି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଅଷ୍ଟାବକ୍ରଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ କୁଶଳ ପଚାରି ସେହି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କୁ କହିଲେ।
13.50.41
सुखं प्राप्तो भवान्कच्चित्किंवा मत्तश्चिकीर्षति ।
ब्रूहि सर्वं करिष्यामि यन्मां वक्ष्यसि वै द्विज ॥ १३.५०.४१ ॥
"ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଆପଣ ସୁଖରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି? ଅଥବା ମୋଠାରୁ କିଛି କରାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି କି? ଆପଣ ଯାହା କହିବେ ସବୁ ମୁଁ କରିବି।"
13.50.42
भवनं प्रविश त्वं मे यथाकामं द्विजोत्तम ।
सत्कृतः कृतकार्यश्च भवान्यास्यत्यविघ्नतः ॥ १३.५०.४२ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ମୋ ଭବନରେ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ସତ୍କୃତ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିତ ହୋଇ ଆପଣ ବିଘ୍ନରହିତ ଭାବରେ ଯିବେ।
13.50.43
प्राविशद्भवनं स्वं वै गृहीत्वा तं द्विजोत्तमम् ।
आसनं स्वं ददौ चैव पाद्यमर्घ्यं तथैव च ॥ १३.५०.४३ ॥
ସେ ସେହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କୁ ନେଇ ନିଜ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ନିଜ ଆସନ ଦେଲେ ଏବଂ ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଦେଲେ।
13.50.44
अथोपविष्टयोस्तत्र माणिभद्रपुरोगमाः ।
निषेदुस्तत्र कौबेरा यक्षगन्धर्वकिन्नराः ॥ १३.५०.४४ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ସେଠାରେ ବସିଲା ପରେ, ମଣିଭଦ୍ରଙ୍କ ଆଗୁଆରେ କୁବେରଙ୍କ ଅନୁଚର ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସେଠାରେ ବସିଲେ।
13.50.45
ततस्तेषां निषण्णानां धनदो वाक्यमब्रवीत् ।
भवच्छन्दं समाज्ञाय नृत्येरन्नप्सरोगणाः ॥ १३.५०.४५ ॥
ତା'ପରେ ବସିଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଧନଦ କହିଲେ — 'ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି ଅପ୍ସରାଗଣ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତୁ।'
13.50.46
आतिथ्यं परमं कार्यं शुश्रूषा भवतस्तथा ।
संवर्ततामित्युवाच मुनिर्मधुरया गिरा ॥ १३.५०.४६ ॥
'ପରମ ଆତିଥ୍ୟ ହେଉ; ଆପଣଙ୍କ ସେବା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହେଉ' — ଏହା କହି ମୁନି ମଧୁର ବାଣୀରେ କହିଲେ।
13.50.47
यथोर्वरा मिश्रकेशी रम्भा चैवोर्वशी तथा ।
अलम्बुसा घृताची च चित्रा चित्राङ्गदारुचिः ॥ १३.५०.४७ ॥
ଊର୍ବରା, ମିଶ୍ରକେଶୀ, ରମ୍ଭା ଓ ଊର୍ବଶୀ, ଏବଂ ଅଲମ୍ବୁଷା, ଘୃତାଚୀ, ଚିତ୍ରା ଓ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦାରୁଚି।
13.50.48
मनोहरा सुकेशी च सुमुखी हासिनी प्रभा ।
विद्युता प्रशमी दान्ता विद्योता रतिरेव च ॥ १३.५०.४८ ॥
ମନୋହରା, ସୁକେଶୀ, ସୁମୁଖୀ, ହାସିନୀ, ପ୍ରଭା, ବିଦ୍ୟୁତା, ପ୍ରଶମୀ, ଦାନ୍ତା, ବିଦ୍ୟୋତା ଓ ରତି ମଧ୍ୟ।
13.50.49
एताश्चान्याश्च वै बह्व्यः प्रनृत्ताप्सरसः शुभाः ।
अवादयंश्च गन्धर्वा वाद्यानि विविधानि च ॥ १३.५०.४९ ॥
ଏମାନେ ଏବଂ ଆହୁରି ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଅପ୍ସରା ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବିବିଧ ବାଦ୍ୟ ବଜାଉଥିଲେ।
13.50.50
अथ प्रवृत्ते गान्धर्वे दिव्ये ऋषिरुपाविशत् ।
दिव्यं संवत्सरं तत्रारमतैष महातपाः ॥ १३.५०.५० ॥
ଅନନ୍ତର ଦିବ୍ୟ ଗାନ୍ଧର୍ବ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ସେଇ ମହାତପା ଋଷି ବସିଲେ; ସେଠାରେ ସେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଆନନ୍ଦିତ ରହିଲେ।
13.50.51
ततो वैश्रवणो राजा भगवन्तमुवाच ह ।
साग्रः संवत्सरो यातो विप्रेह तव पश्यतः ॥ १३.५०.५१ ॥
ତାପରେ ରାଜା ବୈଶ୍ରବଣ ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ବିପ୍ର, ଆପଣ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ ଏଠାରେ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି।'
13.50.52
हार्योऽयं विषयो ब्रह्मन्गान्धर्वो नाम नामतः ।
छन्दतो वर्ततां विप्र यथा वदति वा भवान् ॥ १३.५०.५२ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଏହା ଗାନ୍ଧର୍ବ ନାମକ ମନୋହର ପ୍ରଦେଶ। ହେ ବିପ୍ର, ଆପଣ ଯେମିତି କହନ୍ତି, ସେମିତି ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଏହା ଚାଲୁ ରହୁ।
13.50.53
अतिथिः पूजनीयस्त्वमिदं च भवतो गृहम् ।
सर्वमाज्ञाप्यतामाशु परवन्तो वयं त्वयि ॥ १३.५०.५३ ॥
ଆପଣ ଅତିଥି ଓ ପୂଜନୀୟ; ଏହି ଗୃହ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କର। ସବୁ କିଛି ଶୀଘ୍ର ଆଜ୍ଞା କରନ୍ତୁ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଅଧୀନ।
13.50.54
अथ वैश्रवणं प्रीतो भगवान्प्रत्यभाषत ।
अर्चितोस्मि यथान्यायं गमिष्यामि धनेश्वर ॥ १३.५०.५४ ॥
ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନ ଭଗବାନ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଯଥାନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଆପଣ ମୋତେ ସମ୍ମାନିତ କରିଛନ୍ତି; ହେ ଧନେଶ୍ୱର, ଏବେ ମୁଁ ଯିବି।'
13.50.55
प्रीतोस्मि सदृशं चैव तव सर्वं धनाधिप ।
तव प्रसादाद्भगवन्महर्षेश्च महात्मनः।
नियोगादद्य यास्यामि वृद्दिमानृद्धिमान्भव ॥ १३.५०.५५ ॥
ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛି। ହେ ଧନାଧିପ, ଏ ସବୁ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଭଗବାନ ଓ ମହାତ୍ମା ମହର୍ଷିଙ୍କ କୃପାରେ, ଆଜି ସେମାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ଯିବି। ତୁମେ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଧନବାନ ହୁଅ।
13.50.56
अथ निष्क्रम्य भगवान्प्रययावुत्तरामुखः ।
कैलासे सङ्करावासमभिवीक्ष्य प्रणम्य च ॥ १३.५०.५६ ॥
ତା'ପରେ ଭଗବାନ ବାହାରି ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହୋଇ ଗଲେ। କୈଳାସରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ଦେଖି ଓ ପ୍ରଣାମ କରି।
13.50.57
गौरीशं शङ्करं दान्तं शरणागतवत्सलम् ।
गङ्गाधरं गोपतिनं गणावृतमकल्पषम् ॥ १३.५०.५७ ॥
ଗୌରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଶଙ୍କର, ଦାନ୍ତ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ, ଗଙ୍ଗାଧର, ଗୋପତି, ଗଣବେଷ୍ଟିତ, ନିଷ୍କଳଙ୍କ।
13.50.58
कैलासं मन्दरं हैमं सर्वाननुचचार ह ।
तानतीत्य महाशैलान्कैरातं स्थानमुत्तमम् ॥ १३.५०.५८ ॥
କୈଳାସ, ମନ୍ଦର ଓ ହୈମ — ଏ ସମସ୍ତ ପର୍ବତର ଚାରିପାଶେ ସେ ଭ୍ରମଣ କଲେ। ସେହି ମହାପର୍ବତମାନ ଅତିକ୍ରମ କରି କିରାତଙ୍କ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
13.50.59
प्रदक्षिणं तथा चक्रे प्रयतः शिरसा नतः ।
धरणीमवतीर्याथ पूतात्माऽसौ तदाऽभकवत् ॥ १३.५०.५९ ॥
ସେହିପରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ, ସଂଯମରେ ମସ୍ତକ ନତ କରି। ତା'ପରେ ଭୂମିକୁ ଓହ୍ଲାଇ ସେହି ପବିତ୍ରାତ୍ମା ସେତେବେଳେ ଶିଶୁ ପରି ହେଲେ।
13.50.60
स तं प्रदक्षिणं कृत्वा निर्यातश्चोत्तरामुखः ।
समेन भूमिभागेन ययौ प्रीतिपुरस्कृतः ॥ १३.५०.६० ॥
ସେ ସେହି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସମତଳ ଭୂମି ଦେଇ, ପ୍ରୀତିକୁ ଆଗରେ ରଖି ସେ ଗଲେ।
13.50.61
ततोऽपरं वनोद्देशं रमणीयमपश्यत ।
सर्वर्तुभिर्मूलफलैः पक्षिभिश्च समन्वितैः।
रमणीयैर्वनोद्देशैस्तत्रतत्र विभूषितम् ॥ १३.५०.६१ ॥
ତା'ପରେ ସେ ସବୁ ଋତୁର ମୂଳ-ଫଳ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ରମଣୀୟ ବନପ୍ରଦେଶରେ ସଜ୍ଜିତ ଆଉ ଏକ ବନପ୍ରଦେଶ ଦେଖିଲେ।
13.50.62
तत्राश्रमपदं दिव्यं ददर्श भगवानथ ॥ १३.५०.६२ ॥
ସେଠାରେ ଭଗବାନ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ରମସ୍ଥଳୀ ଦେଖିଲେ।
13.50.63
शैलांश्च विविधाकारान्काञ्चनान्रत्नभूषितान् ।
मणिभूमौ निविष्टाश्च पुष्करिण्यस्तथैव च ॥ १३.५०.६३ ॥
ସୁନାର, ରତ୍ନରେ ସଜ୍ଜିତ ବିବିଧ ଆକାରର ପର୍ବତ ଏବଂ ମଣି-ଭୂମିରେ ଥିବା ପଦ୍ମସରୋବର ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖିଲେ।
13.50.64
अन्यान्यपि सुरम्याणि ददर्श सुबहून्यथ ।
भृशं तस्य मनो रमे महर्षेर्भावितात्मनः ॥ १३.५०.६४ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଆହୁରି ଅନେକ ଅତି ରମଣୀୟ ବସ୍ତୁ ଦେଖିଲେ। ଭାବିତାତ୍ମା ସେହି ମହର୍ଷିଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା।
13.50.65
स तत्र काञ्चनं दिव्यं सर्वरत्नमयं गृहम् ।
ददर्शाद्भुतसङ्काशं धनदस्य गृहाद्वरम् ॥ १३.५०.६५ ॥
ସେଠାରେ ସେ ସୁନାର, ସର୍ବ ରତ୍ନମୟ, ଅଦ୍ଭୁତ ସଦୃଶ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଗୃହ ଦେଖିଲେ; ତାହା ଧନଦ (କୁବେର)ଙ୍କ ଗୃହଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲା।
13.50.66
महान्तो यत्र विविधा मणिकाञ्चनपर्वताः ।
विमानानि च रम्याणि रत्नानि विविधानि च ॥ १३.५०.६६ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ମଣି ଓ ସୁନାର ବିଶାଳ ବିବିଧ ପର୍ବତ, ରମଣୀୟ ବିମାନ ଓ ବିବିଧ ରତ୍ନ ଥିଲା।
13.50.67
मन्दारपुष्पैः सङ्कीर्णां तथा मन्दाकिनीं नदीम् ।
स्वयम्प्रभाश्च मणयो वज्रैर्भूमिश्च भूषिता ॥ १३.५०.६७ ॥
ମନ୍ଦାର ଫୁଲରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ, ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭ ମଣିସମୂହ ଏବଂ ବଜ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଭୂମି।
13.50.68
नानाविधैश्च भवनैर्विचित्रमणितोरणैः ।
मुक्ताजालविनिक्षिप्तैर्मणिरत्नविभूषितैः ॥ १३.५०.६८ ॥
ନାନା ପ୍ରକାର ଭବନ, ବିଚିତ୍ର ମଣିମୟ ତୋରଣ, ମୁକ୍ତାଜାଲରେ ଝୁଲାଯାଇଥିବା, ମଣିରତ୍ନରେ ବିଭୂଷିତ।
13.50.69
मनोद्दष्टिहरै रम्यैः सर्वतः संवृतं शुभैः ।
ऋषिभिश्चावृतं तत्र आश्रमं तं मनोहरम् ॥ १३.५०.६९ ॥
ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ହରଣକାରୀ, ରମ୍ୟ, ଶୁଭ ବସ୍ତୁରେ ସବୁଆଡ଼େ ଘେରା, ଏବଂ ସେଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ସେହି ମନୋହର ଆଶ୍ରମ।
13.50.70
ततस्तस्याभवच्चिन्ता कुत्र वासो भवेदिति ।
अथ द्वारं समभितो गत्वा स्थित्वा ततोऽब्रवीत् ॥ १३.५०.७० ॥
ତେବେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଚିନ୍ତା ହେଲା ଯେ ମୋର ବାସ କେଉଁଠି ହେବ? ତା'ପରେ ଦ୍ୱାର ନିକଟକୁ ଯାଇ ଠିଆ ହୋଇ ସେ କହିଲେ।
13.50.71
अतिथिं समनुप्राप्तमभिजानन्तु येऽत्र वै ॥ १३.५०.७१ ॥
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆଗତ ଅତିଥିକୁ ଜାଣନ୍ତୁ।
13.50.72
अथ कन्याः परिवृता गृहात्तस्माद्विनिर्गताः ।
नानारूपाः सप्त विभो कन्याः सर्वा मनोहराः ॥ १३.५०.७२ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଗୃହରୁ କନ୍ୟାମାନେ ଘେରିହୋଇ ବାହାରିଲେ। ହେ ବିଭୋ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ସାତ କନ୍ୟା, ସମସ୍ତେ ମନୋହରା।
13.50.73
यांयामपश्यत्कन्यां वै सासा तस्य मनोऽहरत् ।
न च शक्तो वारयितुं मनोऽस्याथावसीदति।
ततो धृतिः समुत्पन्ना तस्य विप्रस्य धीमतः ॥ १३.५०.७३ ॥
ସେ ଯେଉଁ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲା, ସେ ତାହାର ମନ ହରଣ କଲା। ମନକୁ ରୋକିବାକୁ ସେ ସମର୍ଥ ହେଲା ନାହିଁ, ତାହାର ମନ ବୁଡ଼ିଗଲା। ତହିଁରେ ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
13.50.74
अथ तं प्रमदाः प्राहुर्भगवान्प्रविशत्विति ।
स च तासां सुरुपेण तस्यैव भवनस्य च।
कौतूहलं समाविष्टः प्रविवेश गृहं द्विजः ॥ १३.५०.७४ ॥
ତେବେ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାହାକୁ କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍, ଭିତରକୁ ପଧାରନ୍ତୁ।' ଆଉ ସେହି ଦ୍ୱିଜ, ସେମାନଙ୍କ ରୂପ ଓ ସେହି ଗୃହ ପ୍ରତି କୌତୂହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
13.50.75
तत्रापश्यज्जरायुक्तामरजोम्बरधारिणीम् ।
वृद्धां पर्यङ्कमासीनां सर्वाभरणभूषिताम् ॥ १३.५०.७५ ॥
ସେଠାରେ ସେ ଜରାଗ୍ରସ୍ତ, ଧୂଳିହୀନ ବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ ଏକ ବୃଦ୍ଧାକୁ ଦେଖିଲା; ସେ ପର୍ଯ୍ୟଙ୍କରେ ବସିଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତା ଥିଲେ।
13.50.76
स्वस्तीति तेन चैवोक्ता सा स्त्री प्रत्यवदत्तदा ।
प्रत्युत्थाय च तं विप्रमास्यतामित्युवाच ह ॥ १३.५०.७६ ॥
'ସ୍ୱସ୍ତି' କହି ସେ ତାହାକୁ ସମ୍ବୋଧିଲା, ତେବେ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ପରେ ଉଠି ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ବସନ୍ତୁ।'
13.50.77
सर्वाः स्वानालयान्यान्तु एका मामुपतिष्ठतु ।
प्रज्ञाता या प्रशान्ता या शेषा गच्छन्तु च्छन्दतः ॥ १३.५०.७७ ॥
'ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; କେବଳ ଜଣେ ମୋର ସେବା କରୁ। ଯେ ପ୍ରଜ୍ଞାବତୀ ଓ ପ୍ରଶାନ୍ତା, ସେ ରହୁ; ବାକିମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯାଆନ୍ତୁ।'
13.50.78
ततः प्रदक्षिणीकृत्य कन्यास्तास्तमृषिं तदा ।
निश्चक्रमुर्गृहात्तस्मात्सा वृद्धाऽथ व्यतिष्ठतः।
तया सम्पूजितस्तत्र शयने चापि निर्मले ॥ १३.५०.७८ ॥
ତା'ପରେ ସେହି କନ୍ୟାମାନେ ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ସେହି ସମୟରେ ସେହି ଗୃହରୁ ବାହାରି ଗଲେ; ସେହି ବୃଦ୍ଧା କେବଳ ସେଠାରେ ରହିଲା। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଋଷି ନିର୍ମଳ ଶଯ୍ୟାରେ (ଶୟନ କଲେ)।
13.50.79
अथ तां संविशन्प्राह शयने भास्वरे तदा ।
त्वयाऽपि सुप्यतां भद्रे रजनी ह्यतिवर्तते ॥ १३.५०.७९ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଶୟନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶଯ୍ୟାରେ ସେତେବେଳେ ଋଷି କହିଲେ, "ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶୋଇ ପଡ଼; ରାତ୍ରି ବିତିଯାଉଛି।"
13.50.80
संलापात्तेन विप्रेण तथा सा तत्र भाषिता ।
द्वितीये शयने दिव्ये संविवेश महाप्रभे ॥ १३.५०.८० ॥
ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ସେହି ଆଳାପରେ ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଏପରି କୁହାଗଲା; ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ, ଦିବ୍ୟ, ଅତ୍ୟଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଲା।
13.50.81
अथ सा वेपमानाङ्गी निमित्तं शीतजं तदा ।
व्यपदिश्य महर्षेर्वै शयनं व्यवरोहत ॥ १३.५०.८१ ॥
ତା'ପରେ କମ୍ପମାନ ଅଙ୍ଗରେ ସେ, ଶୀତରୁ ଜାତ ବୋଲି ଛଳନା କରି, ସେତେବେଳେ ମହର୍ଷିଙ୍କ ଶଯ୍ୟାରେ ଚଢ଼ିଲା।
13.50.82
स्वागतेनागतां तां तु भगवानभ्यभाषत ।
सा जुगूह भुजाभ्यां तु ऋषिं प्रीत्या नरर्षभ ॥ १३.५०.८२ ॥
ସ୍ୱାଗତ ସହିତ ଆସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ କହିଲେ; ସେ ପ୍ରୀତିରେ ଦୁଇ ବାହୁରେ ଋଷିଙ୍କୁ ଜାବୁଡ଼ି ଧରିଲା, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ।
13.50.83
निर्विकारमृषिं चापि काष्ठकुड्योपमं तदा ।
दुखिता प्रेक्ष्य सञ्जल्पमकार्षीदृषिणा सह ॥ १३.५०.८३ ॥
ଋଷିଙ୍କୁ ନିର୍ବିକାର, କାଠ କାନ୍ଥ ପରି ଦେଖି ସେତେବେଳେ ଦୁଃଖିତା ହୋଇ ସେ ଋଷି ସହିତ ଆଳାପ କଲା।
13.50.84
ब्रह्मन्नकामकरोस्ति स्त्रीणां पुरुषतो धृतिः ।
कामेन मोहिता चाहं त्वां भजन्तीं भजस्व माम् ॥ १३.५०.८४ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ପୁରୁଷ ପ୍ରତି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ନ ଥାଏ; କାମରେ ମୋହିତା ମୁଁ ତୁମକୁ ଭଜନା କରୁଛି, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।
13.50.85
प्रहृष्टो भव विप्रर्षे समागच्छ मया सह ।
उपगूह च भां विप्र कामार्ताऽहं भृशं त्वयि ॥ १३.५०.८५ ॥
ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ ଓ ମୋ ସହିତ ମିଳିତ ହୁଅ; ହେ ବିପ୍ର, ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କର; କାମପୀଡ଼ିତା ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ।
13.50.86
एतद्वि तव धर्मात्मंस्तपसः पूज्यते फलम् ।
प्रार्थितं दर्शनादेव भजमानां भजस्व माम् ॥ १३.५०.८६ ॥
ହେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ଏହା ହିଁ ତୁମ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ମୋତେ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ଏହା ପ୍ରାର୍ଥିତ ହୋଇଛି। ତୁମକୁ ଭଜନା କରୁଥିବା ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।
13.50.87
सद्म चेदं धनं सर्वं यच्चान्यदपि पश्यसि ।
प्रभुस्त्वं भव सर्वत्र मयि चैव न संशयः ॥ १३.५०.८७ ॥
ଏ ଗୃହ, ଏ ସମସ୍ତ ଧନ, ଏବଂ ତୁମେ ଆଉ ଯାହା ଦେଖୁଛ ସବୁ ତୁମର। ସର୍ବତ୍ର ତୁମେ ପ୍ରଭୁ ହୁଅ, ମୋ ଉପରେ ମଧ୍ୟ; ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ।
13.50.88
सर्वान्कामान्विधास्यामि रमस्व सहितो मया ।
रमणीये वने विप्र सर्वकामफलप्रदे ॥ १३.५०.८८ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେବି; ହେ ବିପ୍ର, ସବୁ କାମନାର ଫଳଦାୟୀ ରମଣୀୟ ବନରେ ମୋ ସହିତ ରମଣ କର।
13.50.89
त्वद्वशाऽहं भविष्यामि रंस्यसे च मया सह ।
सर्वान्कामानुपाश्नीमो ये दिव्या ये च मानुषाः ॥ १३.५०.८९ ॥
ମୁଁ ତୁମ ବଶରେ ରହିବି, ଏବଂ ମୋ ସହିତ ତୁମେ ରମଣ କରିବ। ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବୀୟ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଆମେ ଭୋଗ କରିବା।
13.50.90
नातः परं हि नारीणां विद्यते च कदाचन ।
यथा पुरुषसंसर्गः परमेतद्धि नः फलम् ॥ १३.५०.९० ॥
ଏଥିରୁ ବଡ଼ କିଛି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ନାହିଁ; ପୁରୁଷ-ସଂସର୍ଗ ହିଁ ଆମର ପରମ ଫଳ।
13.50.91
आत्मच्छन्देन वर्तन्ते नार्यो मन्मथचोदिताः ।
न च दह्यन्ति गच्छन्त्यः सुतप्तैरपि पांसुभिः ॥ १३.५०.९१ ॥
ମନ୍ମଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆଚରଣ କରନ୍ତି; ଅତ୍ୟଧିକ ତପ୍ତ ଧୂଳି ଉପରେ ଚାଲିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଜଳନ୍ତି ନାହିଁ।
13.50.92
परदारानहं भद्रे न गच्छेयं कथञ्चन ।
दूषितं धर्मशास्त्रज्ञैः परदाराभिमर्शनम् ॥ १३.५०.९२ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣି, ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ପରସ୍ତ୍ରୀ ନିକଟକୁ ଯିବି ନାହିଁ; ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ପରସ୍ତ୍ରୀ-ସ୍ପର୍ଶକୁ ଦୂଷିତ କହିଛନ୍ତି।
13.50.93
शुद्धक्षेत्रे ब्रह्महत्याप्रायश्चित्तमथोच्यते ।
पुनश्च पातकं दृष्टं विप्रक्षेत्रे विशेषतः ॥ १३.५०.९३ ॥
ଶୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପାପ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
13.50.94
भद्रे निर्वेष्टुकामोऽहं तत्रावकिरणं मम ।
प्रायश्चित्तं महदतो दारग्रहणपूर्वकम् ॥ १३.५०.९४ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣି, ସେହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମୁଁ ସେଠାରେ ମୋର ବୀଜ ତ୍ୟାଗ କରିବି; ତେଣୁ ଭାର୍ୟା ଗ୍ରହଣ ସହିତ କରାଯାଉଥିବା ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ମହାନ।
13.50.95
बीजं न शुद्ध्यते वोढुरन्यथा कृतनिष्कृतेः ।
मातृतः पितृतः शुद्धो ज्ञेयः पुत्रो यथार्थतः ॥ १३.५०.९५ ॥
ନଚେତ୍, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିଥିବା ବରର ବୀଜ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ; ମାତୃପକ୍ଷ ଓ ପିତୃପକ୍ଷ ଉଭୟରୁ ଶୁଦ୍ଧ ପୁତ୍ରକୁ ହିଁ ଯଥାର୍ଥରେ ଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
13.50.96
विषयेष्वनभिज्ञोऽहं धर्मार्थं किल सन्ततिः ।
एवं लोकान्गमिष्यामि पुत्रैरिति न संशयः ॥ १३.५०.९६ ॥
ମୁଁ ବିଷୟରେ ଅନଭିଜ୍ଞ; ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମ ପାଇଁ ହିଁ ସନ୍ତତି। ଏହିପରି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଲୋକସମୂହ ପାଇବି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
13.50.97
भद्रे धर्मं विजानीहि ज्ञात्वा चोपरमस्व ह ॥ १३.५०.९७ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଧର୍ମ ଜାଣ; ଜାଣି ବିରତ ହୁଅ।
13.50.98
नानिलोऽग्निर्न वरुणो न चान्ये त्रिदशा द्विज ।
प्रियाः स्त्रीणां यथा कामो रतिशीला हि योषितः ॥ १३.५०.९८ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ ବା ଅନ୍ୟ ଦେବତା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସେତେ ପ୍ରିୟ ନୁହନ୍ତି; କାମ ହିଁ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, କାରଣ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ରତିପ୍ରିୟ ସ୍ୱଭାବର।
13.50.99
सहस्रे किल नारीणां प्राप्येतैका कदाचन ।
तथा शतसहस्रेषु यदि काचित्पतिव्रता ॥ १३.५०.९९ ॥
ହଜାରେ ସ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟରୁ କଦାଚିତ୍ ଜଣେ ମିଳେ; ସେହିପରି ଲକ୍ଷେ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି କେହି ପତିବ୍ରତା ହୁଏ।
13.50.100
नैता जानन्ति पितरं न कुलं न च मातरम् ।
न भ्रातॄन्न च भर्तारं न च पुत्रान्न देवरान् ॥ १३.५०.१०० ॥
ସେମାନେ ପିତାଙ୍କୁ, କୁଳକୁ କି ମାତାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ଭାଇମାନଙ୍କୁ, ପତିଙ୍କୁ, ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ କି ଦିଅରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
13.50.101
लीलायन्त्यः कुलं घ्नन्ति कूलानीव सरिद्वराः ।
दोषान्सर्वाश्च मत्वाऽऽशु प्रजापतिरभाषत ॥ १३.५०.१०१ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀମାନେ ଯେପରି କୂଳ ଭାଙ୍ଗନ୍ତି, ସେପରି ଖେଳ ଖେଳି ସେମାନେ କୁଳକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଜାଣି ପ୍ରଜାପତି ଶୀଘ୍ର ଏପରି କହିଲେ।
13.50.102
ततः स ऋषिरेकाग्रस्तां स्त्रियं प्रत्यभाषत ।
आस्यतांरुचितश्छन्दः किञ्च कार्यं ब्रवीहि मे ॥ १३.५०.१०२ ॥
ତେବେ ସେ ଋଷି ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀକୁ କହିଲେ, "ବସ, ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ। ମୋ ପାଖରୁ କଣ କାମ ଅଛି କୁହ।"
13.50.103
सा स्त्री प्रोवाच भगवन्द्रक्ष्यसे देशकालतः ।
वस तावन्महाभाग कृतकृत्यो भविष्यसि ॥ १३.५०.१०३ ॥
ସେହି ସ୍ତ୍ରୀ କହିଲା, "ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଦେଶ-କାଳ ଅନୁସାରେ ଦେଖିବେ। ହେ ମହାଭାଗ, ଏବେ ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ, ଆପଣ କୃତକୃତ୍ୟ ହେବେ।"
13.50.104
ब्रह्मर्षिस्तामथोवाच स तथेति युधिष्ठिर ।
वत्स्येऽहं यावदुत्साहो भवत्या नात्र संशयः ॥ १३.५०.१०४ ॥
ତେବେ ସେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତଥାସ୍ତୁ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ଉତ୍ସାହ ରହିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।"
13.50.105
अथर्षिरभिसम्प्रेक्ष्य स्त्रियं तां जरयाऽर्दिताम् ।
चिन्तां परमिकां भेजे सन्तप्त इव चाभवत् ॥ १३.५०.१०५ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଋଷି ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ପୀଡ଼ିତ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଭଲ ଭାବେ ଦେଖି ଅତ୍ୟଧିକ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ; ଯେପରି ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇଗଲେ।
13.50.106
यद्यदङ्गं हि सोऽपश्यत्तस्या विप्रर्षभस्तदा ।
नारमत्तत्रतत्रास्य दृष्टी रूपविरागिता ॥ १३.५०.१०६ ॥
ସେହି ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କର ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗ ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ରମିଲା ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ରୂପ ପ୍ରତି ସେ ବିରକ୍ତ ହେଲେ।
13.50.107
देवतेयं गृहस्यास्य शापात्किंनु विरूपिता ।
अस्याश्च कारणं वेत्तुं न युक्तं सहसा भया ॥ १३.५०.१०७ ॥
"ଏ ଏହି ଘରର ଦେବତା; କେଉଁ ଅଭିଶାପରେ ଏ ବିରୂପ ହୋଇଛି? ଏହାର କାରଣ ଜାଣିବା ହଠାତ୍, ଭୟରେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।"
13.50.108
इति चिन्ताविषक्तस्य तमर्थं ज्ञातुमिच्छतः ।
व्यगमद्रात्रिशेषः स मनसा व्याकुलेन तु ॥ १३.५०.१०८ ॥
ଏହିପରି ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ, ସେହି ବିଷୟ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ତାଙ୍କର ରାତିର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ବ୍ୟାକୁଳ ମନରେ ହିଁ କଟିଗଲା।
13.50.109
अथ सा स्त्री तथोवाच भगवन्पश्य वै रवेः ।
रूपं सन्ध्याभ्रसंरक्तं किमुपस्थाप्यतां तव ॥ १३.५०.१०९ ॥
ଏଥିରେ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀ ଏହିପରି କହିଲା: 'ହେ ଭଗବନ୍, ଦେଖନ୍ତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରୂପ ସନ୍ଧ୍ୟା ମେଘରେ ଲାଲ ହୋଇଛି; ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କ'ଣ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଉ?'
13.50.110
स उवाच ततस्तां स्त्रीं स्नानोदकमिहानय ।
उपासिष्ये ततः सन्ध्यां वाग्यतो नियतेन्द्रियः ॥ १३.५०.११० ॥
ତା'ପରେ ସେ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀକୁ କହିଲା: 'ଏଠାକୁ ସ୍ନାନର ଜଳ ଆଣ; ତା'ପରେ ବାଣୀକୁ ସଂଯତ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ବଶ ରଖି ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କରିବି।'