ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.54.1
पुत्रैः कथं महाराज पुरुषस्तारितो भवेत् ।
यावन्न लब्धवान्पुत्रमफलः पुरुषो नृप ॥ १३.५४.१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਤਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
13.54.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदेन पुरा गीतं मार्कण्डेयाय पृच्छते ॥ १३.५४.२ ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਹ ਗਾਇਆ ਸੀ।
13.54.3
पर्वतं नारदं चैव असितं देवलं च तम् ।
आरुणेयं च रैभ्यं च एतानत्रागतान्पुरा ॥ १३.५४.३ ॥
ਪਰਵਤ, ਨਾਰਦ, ਅਸਿਤ, ਦੇਵਲ, ਆਰੁਣੇਯ ਅਤੇ ਰੈਭ੍ਯ — ਇਹ ਸਭ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ।
13.54.4
गङ्गायमुनयोर्मध्ये भोगवत्याः समागमे ।
दृष्ट्वा पूर्वं समासीनान्मार्कण्डेयोऽभ्यगच्छत ॥ १३.५४.४ ॥
ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਭੋਗਵਤੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇੜੇ ਗਏ।
13.54.5
ऋषयस्तु मुनिं दृष्ट्वा समुत्थायोन्मुखाः स्थिताः ।
अर्चयित्वाऽर्हतो विप्रं किं कुर्म इति चाब्रुवन् ॥ १३.५४.५ ॥
ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ; ਉਸ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਬੋਲੇ, "ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?"
13.54.6
अयं समागमः सद्भिर्यत्नेनासादितो मया ।
अत्र प्राप्स्यामि धर्माणामाचारस्य च निश्चयम् ॥ १३.५४.६ ॥
ਇਹ ਮੇਲ ਸਾਧੂਆਂ ਲਈ ਮੈਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਜੁਟਾਇਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਆਚਾਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।
13.54.7
ऋजुः कृतयुगे धर्मस्तस्मिन्क्षीणे विमुह्यति ।
युगेयुगे महर्षिभ्यो धर्ममिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.५४.७ ॥
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਿੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਘਟਣ ਤੇ ਉਹ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਮ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
13.54.8
ऋषिभिर्नारदः प्रोक्तो ब्रूहि यत्रास्य संशयः ।
धर्माधर्मेषु तत्वज्ञ त्वं हि च्छेत्ता हि संशयान् ॥ १३.५४.८ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸਿਆ। ਹੇ ਤੱਤਵਗਿਆਨੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਸ਼ਯ ਹੈ ਉਹ ਦੱਸੋ; ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸ਼ਯ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ।
13.54.9
ऋषिभ्योऽनुमतं वाक्यं नियोगान्नारदस्तदा ।
सर्वधर्मार्थतत्वज्ञं मार्कण्डेयं ततोऽब्रवीत् ॥ १३.५४.९ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤਦ ਨਾਰਦ ਨੇ ਸਰਬ ਧਰਮ-ਅਰਥ ਦੇ ਤੱਤਵਗਿਆਨੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
13.54.10
दीर्घायो तपसा दीप्त वदेवदाङ्गतत्ववित् ।
यत्र ते संशयो ब्रह्मन्समुत्पन्नः स उच्यताम् ॥ १३.५४.१० ॥
ਹੇ ਦੀਰਘਾਯੂ, ਤਪ ਨਾਲ ਦੀਪਤ, ਵੇਦ-ਵੇਦਾਂਗ ਦੇ ਤੱਤਵਗਿਆਨੀ! ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੰਸ਼ਯ ਉੱਠਿਆ ਹੈ ਉਹ ਦੱਸੋ।
13.54.11
धर्मं लोकोपकारं वा यच्चान्यच्छ्रोतुमिच्छसि ।
तदहं कथयिष्यामि ब्रूहि त्वं सुमहातपाः ॥ १३.५४.११ ॥
ਧਰਮ, ਲੋਕ-ਹਿਤ, ਜਾਂ ਜੋ ਵੀ ਹੋਰ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ—ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ।
13.54.12
युगेयुगे व्यतीतेऽस्मिन्धर्मसेतुः प्रणश्यति ।
कथं धर्मच्छलेनाहं प्राप्नुयामिति मे मतिः ॥ १३.५४.१२ ॥
ਹਰ ਯੁਗ ਬੀਤਣ ਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਧਰਮ-ਸੇਤੂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪਾਵਾਂ—ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।
13.54.13
आसीद्धर्मः पुरा विप्र चतुष्पादः कृते युगे ।
ततो ह्यधर्मः कालेन प्रसूतः किञ्चिदूनतः ॥ १३.५४.१३ ॥
ਹੇ ਵਿਪਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘਟਿਆ।
13.54.14
ततस्त्रेतायुगं नाम प्रवृत्तं धर्मदूषणम् ॥ १३.५४.१४ ॥
ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਨਾਮ ਦਾ ਯੁਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਾ।
13.54.15
तस्मिन्नतीते सम्प्राप्तं तृतीयं द्वापरं युगम् ।
तदा धर्मस्य द्वौ पादावधर्मो नाशयिष्यति ॥ १३.५४.१५ ॥
ਉਹ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜਾ ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਤਦ ਅਧਰਮ ਧਰਮ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰੇਗਾ।
13.54.16
द्वापरे तु परिक्षीणे नन्दिके समुपस्थिते ।
लोकवृत्तं च धर्मं च उच्यमानं निबोध मे ॥ १३.५४.१६ ॥
ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨੰਦਿਕ ਯੁਗ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਜੋ ਲੋਕ-ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸਮਝ ਲੈ।
13.54.17
चतुर्थं नन्दिकं नाम धर्मः पादावशेषितः ।
ततः प्रभृति जायन्ते क्षीणप्रज्ञायुपो नराः।
क्षीणप्राणधना लोके धर्माचारबहिष्कृताः ॥ १३.५४.१७ ॥
ਚੌਥਾ ਨੰਦਿਕ ਨਾਮ ਦਾ ਯੁਗ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਪੈਰ ਬਚਣਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਘਟੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਉਮਰ ਨਾਲ ਜੰਮਦੇ ਹਨ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਧਨ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮਾਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.54.18
एवं विलुलिते धर्मे लोके चाधर्मसंयुते ।
चातुर्वर्ण्यस्य नियतं हव्यं कव्यं नियच्छति ॥ १३.५४.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਡੋਲ ਜਾਣ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਹਵਯ ਅਤੇ ਕਵਯ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.54.19
मन्त्रपूतं सदा हव्यं कव्यं चैव न नश्यति ।
प्रतिगृह्णन्ति तद्देवा दातुर्न्यायात्प्रयच्छतः ॥ १३.५४.१९ ॥
ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹਵਿਆ ਅਤੇ ਕਵਿਆ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦਾਤਾ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.54.20
सत्वयुक्तं च दाता च सर्वान्कामानवाप्नुयात् ।
अवाप्तकामः स्वर्गे च महीयेत यथेप्सितम् ॥ १३.५४.२० ॥
ਸਦਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦਾਤਾ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.54.21
चत्वारो ह्यथ ये वर्णा हव्यं कव्यं प्रदास्यति ।
मन्त्रहीनमपन्यायं तेषां दत्तं क्व गच्छति ॥ १३.५४.२१ ॥
ਚਾਰਾਂ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਮੰਤਰ ਬਿਨਾਂ, ਅਨਿਆਂ ਨਾਲ ਹਵਿਆ ਅਤੇ ਕਵਿਆ ਦੇਵੇਗਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
13.54.22
असुरान्गच्छते दत्तं विप्रै रक्षांसि क्षत्रियैः ।
वैश्यैः प्रेतानि वै दत्तं शूद्रैर्भूतानि गच्छति ॥ १३.५४.२२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਅਸੁਰਾਂ ਕੋਲ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਕੋਲ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਭੂਤਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.54.23
अथ वर्णावरे जाताश्चातुर्वर्ण्योपदेशिनः ।
दास्यन्ति हव्यकव्यानि तेषां दत्तं क्व गच्छति ॥ १३.५४.२३ ॥
ਹੁਣ, ਨੀਵੇਂ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਚਾਤੁਰਵਰਣਯ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਜੇ ਹਵਿਆ ਤੇ ਕਵਿਆ ਦੇਣਗੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
13.54.24
वर्णावराणां भूतानां हव्यकव्यप्रदातृणाम् ।
नैव देवा न पितरः प्रतिगृह्णन्ति तत्स्वयम् ॥ १३.५४.२४ ॥
ਨੀਵੇਂ ਵਰਣ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਹਵਿਆ ਅਤੇ ਕਵਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਦਾਨ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਪਿਤਰ ਆਪ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
13.54.25
यातुधानाः पिशाचाश्च भूता ये चापि नैर्ऋताः ।
तेषां सा विहिता वृत्तिः पितृदैवतनिर्गताः ॥ १३.५४.२५ ॥
ਯਾਤੁਧਾਨ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਭੂਤ ਅਤੇ ਨੈਰ੍ਰਤ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖੀ ਗਈ ਉਹੀ ਜੀਵਿਕਾ ਨਿਯਤ ਹੈ।
13.54.26
तेषां सर्वप्रदातॄणां हव्यकव्यं समाहिताः ।
यत्प्रयच्छन्ति विधइवत्तद्वै भुञ्जन्ति देवताः ॥ १३.५४.२६ ॥
ਸਾਰੇ ਦਾਤੇ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਹਵਿ-ਕਵਿ ਅਰਪਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਦੇਵਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।