মহাভারত · অধ্যায় 13.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.55.1
श्रुतं वर्णावरैर्दत्तं हव्यं कव्यं च नारद ।
सम्प्रयोगे च पुत्राणां कन्यानां च ब्रवीहि मे ॥ १३.५५.१ ॥
হে নারদ, নিম্নবর্ণের দ্বারা শ্রুত ও প্রদত্ত হব্য ও কব্য সম্পর্কে, এবং পুত্র ও কন্যাদের মিলন সম্পর্কে আমাকে বলুন।
13.55.2
कन्याप्रदानं प्रत्राणां स्त्रीणां संयोगमेव च ।
आनुपूर्व्यान्मया सम्यगुच्यमानं निबोध मे ॥ १३.५५.२ ॥
কন্যাদান, পুত্র ও নারীদের মিলন আমি যথাক্রমে ভালোভাবে বলছি; আমার কাছ থেকে শুনুন।
13.55.3
जातमात्रा तु दातव्या कन्यका सदृशे वरे ।
काले दत्तासु कन्यासु पिता धर्मेण युज्यते ॥ १३.५५.३ ॥
কন্যা জন্মের সঙ্গে সঙ্গেই উপযুক্ত বরকে দান করা উচিত; যথাসময়ে কন্যাদান করলে পিতা ধর্মযুক্ত হন।
13.55.4
यस्तु पुष्पवतीं कन्यां बान्धवो न प्रयच्छति ।
मासिमासि गते बन्धुस्तस्या भ्रौणघ्न्यमाप्नुते ॥ १३.५५.४ ॥
যে আত্মীয় রজস্বলা কন্যাকে দান করে না, প্রতি মাস অতিবাহিত হলে সেই আত্মীয় ভ্রূণহত্যার পাপ লাভ করে।
13.55.5
यस्तु कन्यां गृहे रुन्ध्याद्ग्राम्यैर्भोगैर्विवर्जिताम् ।
अवध्यातः स कन्याया बन्धुः प्राप्नोति भ्रूणहाम् ॥ १३.५५.५ ॥
যে আত্মীয় ঘরে কন্যাকে সাংসারিক ভোগ থেকে বঞ্চিত করে আটকে রাখে, সে কন্যার প্রতি অবহেলার অপরাধী হয়ে ভ্রূণহত্যার পাপ লাভ করে।
13.55.6
दूषिता पाणिमात्रेण मृते भर्तरि दारिका ।
संस्कारं लभते नारी द्वितीये सा पुनः पतौ ॥ १३.५५.६ ॥
স্বামীর মৃত্যু হলে, কেবল হাত ধরার দ্বারাই দূষিত হওয়া সেই বালিকা দ্বিতীয় স্বামীর সঙ্গে পুনরায় সংস্কার লাভ করে।
13.55.7
पुनर्भूर्नाम सा कन्या सपुत्रा हव्यकव्यदा ।
अदूष्या सा प्रसूतीषु प्रजानां दारकर्मणि ॥ १३.५५.७ ॥
পুনর্ভূ নামের সেই কন্যা পুত্রবতী এবং হব্য-কব্যদাত্রী। সন্তানোৎপাদনে ও বিবাহকর্মে সে নির্দোষ।
13.55.8
या तु कन्या प्रसूयेत गर्भिणी या तु वा भवेत् ।
कथं दारक्रियां भूयः सा भवेदृषिसत्तम ॥ १३.५५.८ ॥
কিন্তু যে কন্যা প্রসব করে, অথবা যে গর্ভবতী, সে আবার কীভাবে বিবাহকর্মের যোগ্য হতে পারে, হে শ্রেষ্ঠ ঋষি?
13.55.9
तत्वार्थनिश्चितं शब्दं कन्यका नयतेऽग्नये ।
तस्मात्कुर्वन्ति वै भावं कुमार्यस्ता न कन्यकाः ॥ १३.५५.९ ॥
তত্ত্বার্থে নিশ্চিত বাক্য: কন্যাকে অগ্নির নিকট নিয়ে যাওয়া হয়। তাই তাদের কুমারী বলে গণ্য করা হয়; তারা কন্যা নয়।
13.55.10
ब्रह्महत्यात्रिभागेन गर्भाधानविशोधितः ।
गृह्णीयात्तां चतुर्भागविशुद्धां सर्जनात्पुनः ॥ १३.५५.१० ॥
ব্রহ্মহত্যার তিন ভাগের এক ভাগ দ্বারা, গর্ভাধান দ্বারা শোধিত হয়ে, তাকে গ্রহণ করা যায়; আবার প্রসবের পর চতুর্থ ভাগে শুদ্ধা হলে তাকে পুনরায় গ্রহণ করা উচিত।
13.55.11
कथं कन्यासु ये जाता बन्धूनां दूषिताः सदा ।
कस्य ते हव्यकव्यानि प्रदास्यन्ति महामुने ॥ १३.५५.११ ॥
কন্যাদের মধ্যে যারা জন্মেছে এবং স্বজনদের কাছে সর্বদা দূষিত, তারা কার জন্য হব্য-কব্য দেবে, হে মহামুনি?
13.55.12
कन्यायास्तु पितुः पुत्राः कानीना हव्यकव्यदाः ।
अन्तर्वत्नयास्तु यः पाणिं गृह्णीयात्स सहोढजः ॥ १३.५५.१२ ॥
কন্যার পিতার পুত্ররা কানীন; তারা হব্য-কব্য দাতা। যে গর্ভবতীর পাণিগ্রহণ করে, তার সন্তান সহোঢ়জ।
13.55.13
अथ येनाहितो गर्भः कन्यायां तत्र नारद ।
कथं पुत्रफलं तस्य भवेदेतत्प्रचक्ष्व मे ॥ १३.५५.१३ ॥
নারদ, যার দ্বারা কন্যার গর্ভে সন্তান স্থাপিত হয়, তার পুত্রফল কীভাবে হবে? তা আমাকে বলুন।
13.55.14
धर्माचारेषु ते नित्यं दूषकाः कृतशोधनाः ।
बीजं च नश्यते तेषां मोघचेष्टा भवन्ति ते ॥ १३.५५.१४ ॥
ধর্মাচরণে তারা সর্বদা দূষক; শুদ্ধিক্রিয়া করা হলেও। তাদের বীজ নষ্ট হয়, তাদের চেষ্টা নিষ্ফল হয়।
13.55.15
अथ काचिद्भवेत्कन्या क्रीता दत्ता हृताऽपि वा ।
कथं पुत्रकृतं तस्यास्तद्भवेद्दषिसत्तम ॥ १३.५५.१५ ॥
এখন কোনো কন্যা কেনা, দান করা, বা হরণ করা হলেও, তার পুত্রকর্ম কীভাবে হবে? হে শ্রেষ্ঠ ঋষি, তা কীভাবে হবে?
13.55.16
क्रीता दत्ता हृता चैव या कन्या पाणिवर्जिता ।
कौमारी नाम सा भार्या प्रसवेदौरसान्सुतान्।
न पत्न्यर्थे शुभा प्रोक्ता तत्कर्मण्यपराजिते ॥ १३.५५.१६ ॥
কেনা, দান করা বা হরণ করা, পাণিগ্রহণ হয়নি এমন কন্যাকে 'কৌমারী' বলা হয়; সে স্ত্রী হয়ে ঔরস পুত্র প্রসব করবে—এমন বলা হয়নি; হে অপরাজিত, সেই কর্মে তাকে শুভ বলা হয়নি।
13.55.17
केन मङ्गलकृत्येषु विनियुज्यन्ति कन्यकाः ।
एतदिच्छामि विज्ञातुं तत्वेनेह महामुने ॥ १३.५५.१७ ॥
মঙ্গলকর্মে কন্যাদের কার দ্বারা নিয়োজিত করা হয়? হে মহামুনি, এখানে তা যথার্থভাবে জানতে চাই।
13.55.18
नित्यं निवसते लक्ष्मीः कन्यकासु प्रतिष्ठिता ।
शोभना शुभयोग्या च पूज्या मङ्गलकर्मसु ॥ १३.५५.१८ ॥
লক্ষ্মী সর্বদা কন্যাদের মধ্যে প্রতিষ্ঠিত হয়ে বাস করেন; তারা শোভন, শুভকাজের যোগ্য এবং মঙ্গলকর্মে পূজনীয়।
13.55.19
आकरस्थं यथा रत्नं सर्वकामफलोपगम् ।
तथा कन्या महालक्ष्मीः सर्वलोकस्य मङ्गलम् ॥ १३.५५.१९ ॥
খনিতে থাকা রত্ন যেমন সব কামনার ফল দেয়, তেমনি কন্যা মহালক্ষ্মী; সে সমস্ত লোকের মঙ্গল।
13.55.20
एवं कन्या परा लक्ष्मी रतिस्तोषश्च देहिनाम् ।
महाकुलानां चारित्रवृत्तेन निकषोपलम् ॥ १३.५५.२० ॥
এইভাবে কন্যা পরম লক্ষ্মী; দেহধারীদের আনন্দ ও তৃপ্তি সে-ই। মহান কুলের জন্য সে আচরণ ও চরিত্রের নিকষ পাথর।
13.55.21
आनयित्वा स्वकाद्वर्णात्कन्यकां यो भजेन्नरः ।
दातारं हव्यकव्यानां पुत्रकं या प्रसूयति ॥ १३.५५.२१ ॥
যে মানুষ নিজের বর্ণ থেকে কন্যাকে এনে গ্রহণ করে, সে কন্যা দেবতা ও পিতৃদের হব্য-কব্য দাতা পুত্রের জন্ম দেয়।
13.55.22
साध्वी कुलं वर्धयति साध्वी पुष्टिग्रहे परा ।
साध्वी लक्ष्मी रतिः साक्षात्प्रतिष्ठा सन्ततिस्तथा ॥ १३.५५.२२ ॥
সাধ্বী নারী কুলের বৃদ্ধি ঘটায়; সমৃদ্ধির গৃহে সাধ্বীই পরম। সাধ্বী লক্ষ্মীই সাক্ষাৎ আনন্দ, ভিত্তি ও সন্তান।