મહાભારત · અધ્યાય 13.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.55.1
श्रुतं वर्णावरैर्दत्तं हव्यं कव्यं च नारद ।
सम्प्रयोगे च पुत्राणां कन्यानां च ब्रवीहि मे ॥ १३.५५.१ ॥
હે નારદ, વર્ણાવરો દ્વારા સાંભળેલા અને આપેલા હવ્ય અને કવ્ય વિશે, તથા પુત્રો અને કન્યાઓના સંયોગ વિશે મને કહો.
13.55.2
कन्याप्रदानं प्रत्राणां स्त्रीणां संयोगमेव च ।
आनुपूर्व्यान्मया सम्यगुच्यमानं निबोध मे ॥ १३.५५.२ ॥
કન્યાદાન, પુત્રો અને સ્ત્રીઓનો સંયોગ, એ હું ક્રમ પ્રમાણે સારી રીતે કહું છું; મારી પાસેથી સમજો.
13.55.3
जातमात्रा तु दातव्या कन्यका सदृशे वरे ।
काले दत्तासु कन्यासु पिता धर्मेण युज्यते ॥ १३.५५.३ ॥
કન્યાનો જન્મ થતાં જ યોગ્ય વરને આપવી જોઈએ; સમયસર કન્યાઓ આપવાથી પિતા ધર્મથી યુક્ત થાય છે.
13.55.4
यस्तु पुष्पवतीं कन्यां बान्धवो न प्रयच्छति ।
मासिमासि गते बन्धुस्तस्या भ्रौणघ्न्यमाप्नुते ॥ १३.५५.४ ॥
જે બાંધવ રજસ્વલા કન્યાને આપતો નથી, તે દર મહિને ગર્ભહત્યાનું પાપ પામે છે.
13.55.5
यस्तु कन्यां गृहे रुन्ध्याद्ग्राम्यैर्भोगैर्विवर्जिताम् ।
अवध्यातः स कन्याया बन्धुः प्राप्नोति भ्रूणहाम् ॥ १३.५५.५ ॥
જે બાંધવ કન્યાને ઘરમાં સાંસારિક ભોગોથી વંચિત રાખીને રોકી રાખે છે, તે કન્યા પ્રત્યે અપરાધી થઈને ગર્ભહત્યાનું પાપ પામે છે.
13.55.6
दूषिता पाणिमात्रेण मृते भर्तरि दारिका ।
संस्कारं लभते नारी द्वितीये सा पुनः पतौ ॥ १३.५५.६ ॥
પતિનું મૃત્યુ થતાં, માત્ર હાથ પકડવાથી જ દૂષિત થયેલી તે બાળા બીજા પતિ સાથે ફરી સંસ્કાર પામે છે.
13.55.7
पुनर्भूर्नाम सा कन्या सपुत्रा हव्यकव्यदा ।
अदूष्या सा प्रसूतीषु प्रजानां दारकर्मणि ॥ १३.५५.७ ॥
પુનર્ભૂ નામની તે કન્યા પુત્રવતી છે અને હવ્ય-કવ્ય આપનારી છે. સંતાનોત્પત્તિ અને વિવાહકર્મમાં તે દોષરહિત છે.
13.55.8
या तु कन्या प्रसूयेत गर्भिणी या तु वा भवेत् ।
कथं दारक्रियां भूयः सा भवेदृषिसत्तम ॥ १३.५५.८ ॥
પરંતુ જે કન્યા પ્રસવી હોય, અથવા જે ગર્ભવતી હોય, તે ફરીથી વિવાહકર્મને કેવી રીતે યોગ્ય બને, હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ?
13.55.9
तत्वार्थनिश्चितं शब्दं कन्यका नयतेऽग्नये ।
तस्मात्कुर्वन्ति वै भावं कुमार्यस्ता न कन्यकाः ॥ १३.५५.९ ॥
તત્ત્વાર્થમાં નિશ્ચિત વચન છે: કન્યાને અગ્નિ પાસે લઈ જવામાં આવે છે. તેથી તેમને 'કુમારી' ગણવામાં આવે છે; તેઓ કન્યા નથી.
13.55.10
ब्रह्महत्यात्रिभागेन गर्भाधानविशोधितः ।
गृह्णीयात्तां चतुर्भागविशुद्धां सर्जनात्पुनः ॥ १३.५५.१० ॥
બ્રહ્મહત્યાના ત્રીજા ભાગથી, ગર્ભાધાનથી શુદ્ધ થયેલી તેને સ્વીકારવી; પ્રસવ પછી ચોથા ભાગથી શુદ્ધ થયેલી તેને ફરી સ્વીકારવી.
13.55.11
कथं कन्यासु ये जाता बन्धूनां दूषिताः सदा ।
कस्य ते हव्यकव्यानि प्रदास्यन्ति महामुने ॥ १३.५५.११ ॥
કન્યાઓથી જન્મેલા, સ્વજનો માટે સદા દૂષિત ગણાતા, તેઓ કોના માટે હવ્ય-કવ્ય આપશે, હે મહામુનિ?
13.55.12
कन्यायास्तु पितुः पुत्राः कानीना हव्यकव्यदाः ।
अन्तर्वत्नयास्तु यः पाणिं गृह्णीयात्स सहोढजः ॥ १३.५५.१२ ॥
કન્યાના પિતાના પુત્રો કાનીન છે; તેઓ હવ્ય-કવ્ય આપનારા છે. જે ગર્ભવતીનો પાણિગ્રહણ કરે છે, તેનો પુત્ર સહોઢજ છે.
13.55.13
अथ येनाहितो गर्भः कन्यायां तत्र नारद ।
कथं पुत्रफलं तस्य भवेदेतत्प्रचक्ष्व मे ॥ १३.५५.१३ ॥
નારદ, જેના દ્વારા કન્યામાં ગર્ભ સ્થાપિત થાય છે, તેને પુત્રફળ કેવી રીતે થશે? તે મને કહો.
13.55.14
धर्माचारेषु ते नित्यं दूषकाः कृतशोधनाः ।
बीजं च नश्यते तेषां मोघचेष्टा भवन्ति ते ॥ १३.५५.१४ ॥
ધર્માચરણમાં તેઓ સદા દૂષક રહે છે, શુદ્ધિ સંસ્કાર કર્યા છતાં. તેમનું બીજ નાશ પામે છે અને તેમના પ્રયત્નો વ્યર્થ થાય છે.
13.55.15
अथ काचिद्भवेत्कन्या क्रीता दत्ता हृताऽपि वा ।
कथं पुत्रकृतं तस्यास्तद्भवेद्दषिसत्तम ॥ १३.५५.१५ ॥
હવે કોઈ કન્યા ખરીદાયેલી, આપેલી, કે હરણ કરાયેલી હોય, તો તેનું પુત્રકર્મ કેવી રીતે થશે? હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, તે કેવી રીતે થશે?
13.55.16
क्रीता दत्ता हृता चैव या कन्या पाणिवर्जिता ।
कौमारी नाम सा भार्या प्रसवेदौरसान्सुतान्।
न पत्न्यर्थे शुभा प्रोक्ता तत्कर्मण्यपराजिते ॥ १३.५५.१६ ॥
ખરીદાયેલી, આપેલી, હરણ કરાયેલી અને પાણિગ્રહણ વિનાની કન્યા 'કૌમારી' કહેવાય છે; તે પત્ની બનીને ઔરસ પુત્રોને જન્મ આપશે એવું કહેવાયું નથી; હે અપરાજિત, તે કર્મ માટે તે શુભ કહેવાઈ નથી.
13.55.17
केन मङ्गलकृत्येषु विनियुज्यन्ति कन्यकाः ।
एतदिच्छामि विज्ञातुं तत्वेनेह महामुने ॥ १३.५५.१७ ॥
મંગળ કાર્યોમાં કન્યાઓને કોના દ્વારા નિયોજિત કરવામાં આવે છે? હે મહામુનિ, આ અહીં યથાર્થ રીતે જાણવાની મારી ઇચ્છા છે.
13.55.18
नित्यं निवसते लक्ष्मीः कन्यकासु प्रतिष्ठिता ।
शोभना शुभयोग्या च पूज्या मङ्गलकर्मसु ॥ १३.५५.१८ ॥
લક્ષ્મી સદા કન્યાઓમાં પ્રતિષ્ઠિત થઈને વસે છે; તેઓ શોભાયુક્ત, શુભ કાર્યોને યોગ્ય અને મંગળ કર્મોમાં પૂજનીય છે.
13.55.19
आकरस्थं यथा रत्नं सर्वकामफलोपगम् ।
तथा कन्या महालक्ष्मीः सर्वलोकस्य मङ्गलम् ॥ १३.५५.१९ ॥
ખાણમાં રહેલું રત્ન જેમ સર્વ કામનાઓનું ફળ આપે છે, તેમ કન્યા મહાલક્ષ્મી છે; તે સમસ્ત લોકનું મંગળ છે.
13.55.20
एवं कन्या परा लक्ष्मी रतिस्तोषश्च देहिनाम् ।
महाकुलानां चारित्रवृत्तेन निकषोपलम् ॥ १३.५५.२० ॥
આ રીતે કન્યા પરમ લક્ષ્મી છે; દેહધારીઓને આનંદ અને સંતોષ તે જ છે. મહાન કુળો માટે તે આચાર અને ચારિત્ર્યની કસોટીનો પથ્થર છે.
13.55.21
आनयित्वा स्वकाद्वर्णात्कन्यकां यो भजेन्नरः ।
दातारं हव्यकव्यानां पुत्रकं या प्रसूयति ॥ १३.५५.२१ ॥
જે માણસ પોતાના જ વર્ણમાંથી કન્યા લાવીને તેને અપનાવે છે, તે કન્યા દેવો અને પિતૃઓને હવ્ય-કવ્ય આપનાર પુત્રને જન્મ આપે છે.
13.55.22
साध्वी कुलं वर्धयति साध्वी पुष्टिग्रहे परा ।
साध्वी लक्ष्मी रतिः साक्षात्प्रतिष्ठा सन्ततिस्तथा ॥ १३.५५.२२ ॥
સાધ્વી સ્ત્રી કુળને વધારે છે; સમૃદ્ધિના ઘરમાં સાધ્વી જ શ્રેષ્ઠ છે. સાધ્વી લક્ષ્મી સાક્ષાત્ આનંદ, આધાર અને સંતતિ છે.