महाभारत · अध्याय 13.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.57.1
श्रुता भार्याश्च पुत्राश्च विस्तरेण महामुने ।
आश्रमस्थाः कथं नार्यो न दुष्यन्तीति ब्रूहि भो ॥ १३.५७.१ ॥
हे महामुनी, पत्नी आणि पुत्रांविषयी विस्ताराने ऐकले. आश्रमात राहणाऱ्या स्त्रिया कशा दूषित होत नाहीत ते सांगा.
13.57.2
आश्रमस्थासु नारीषु बान्धवत्वं प्रणश्यति ।
नष्टवंश्या भवन्त्येता बन्धूनामथ भर्तृणाम् ॥ १३.५७.२ ॥
आश्रमात राहणाऱ्या स्त्रियांमधील नातेसंबंध नष्ट होतो. या स्त्रिया बंधू आणि पतींचा वंश गमावतात.
13.57.3
परदारा मुक्तदोषास्ता नार्योऽऽश्रमसंस्थिताः ।
स्वयमीशाः स्वदेहानां काम्यास्तद्गतमानसाः ॥ १३.५७.३ ॥
आश्रमात राहणाऱ्या त्या स्त्रिया परस्त्री असल्या तरी दोषमुक्त असतात. त्या स्वतःच्या देहाच्या स्वामिनी, इच्छित आणि मन त्यातच रमलेल्या असतात.
13.57.4
एवं नार्यो न दुष्यन्ति नराणां तत्प्रसूतिषु ।
धर्मपत्न्यो भवन्त्येताः सपुत्रा हव्यकव्यदाः ॥ १३.५७.४ ॥
अशा प्रकारे स्त्रिया मनुष्यांच्या संततीबाबत दूषित होत नाहीत. या धर्मपत्नी पुत्रांसह हव्य आणि कव्य अर्पण करणाऱ्या होतात.
13.57.5
परस्य भार्या या पूर्वं मृते भर्तरि या पुनः ।
अन्यं भजति भर्तारं ससुता असुता कथम् ॥ १३.५७.५ ॥
जी पूर्वी दुसऱ्याची पत्नी होती आणि पतीच्या मृत्यूनंतर पुन्हा दुसरा पती स्वीकारते — पुत्रवती असो वा पुत्रहीन — ती कशी (शुद्ध मानली जाते)?
13.57.6
असुता वा प्रसूता वा गृहस्थानां परस्त्रियः ।
परामृष्टेति ता वर्ज्या धर्माचारेषु दूषिताः ॥ १३.५७.६ ॥
पुत्रहीन असो वा पुत्रवती, गृहस्थांच्या परस्त्रिया — ज्या दुसऱ्याने स्पर्श केलेल्या आहेत — त्या त्याज्य आहेत; धर्माचरणात त्या दूषित मानल्या जातात.
13.57.7
न चासां हव्यकव्यानि प्रतिगृह्णन्ति देवताः ।
यस्तासु जनयेत्पुत्रान्न तैः पुत्रमवाप्नुयात् ॥ १३.५७.७ ॥
यांचे हव्य-कव्य देवता स्वीकारत नाहीत. जो त्यांच्यापासून पुत्र निर्माण करतो, त्याला त्या पुत्रांद्वारे पुत्रप्राप्ती होत नाही.
13.57.8
परक्षेत्रेषु यो बीजं चापलाद्विसृजेन्नरः ।
कथं पुत्रफलं तस्य भवेत्तदृषिसत्तम ॥ १३.५७.८ ॥
परक्षेत्रात चपलतेने बीज टाकणाऱ्या माणसाला पुत्रफल कसे मिळेल, हे ऋषिश्रेष्ठा?
13.57.9
अस्वामिके परक्षेत्रे यो नरो बीजमुत्सृजेत् ।
स्वयंवृतोऽऽश्रमस्थायां तद्बीजं न विनश्यति ॥ १३.५७.९ ॥
ज्याला मालक नाही अशा परक्षेत्रात जो माणूस बीज टाकतो, आणि आश्रमात राहणाऱ्या स्वयंवरा स्त्रीमध्ये जो बीज टाकतो, त्याचे ते बीज नष्ट होत नाही.
13.57.10
परक्षेत्रेषु यो बीजं नरो दर्पात्समुत्सृजेत् ।
क्षेत्रिकस्यैव तद्बीजं न बीजी लभते फलम् ॥ १३.५७.१० ॥
जो माणूस गर्वाने परक्षेत्रात बीज टाकतो, ते बीज क्षेत्रमालकाचेच होते; बीज टाकणाऱ्याला फळ मिळत नाही.
13.57.11
नातः परमधर्म्यं चाप्ययशस्यं तथोत्तरम् ।
गर्भादीनां च बहुभिस्ताश्च त्याज्याः समेष्वपि ॥ १३.५७.११ ॥
यापेक्षा मोठा अधर्म आणि अपयश नाही, आणि त्यानंतरचेही तसेच. गर्भादी प्रसंगी अनेकांनी त्यांचा त्याग करावा असे मानले आहे, समान परिस्थितीतही.
13.57.12
अथ ये परदारेषु पुत्रा जायन्ति नारद ।
कस्य ते बन्धुदायादा भवन्ति परमद्युते ॥ १३.५७.१२ ॥
आता, हे नारदा, परस्त्रियांमध्ये जन्मलेले पुत्र कोणाचे बांधव आणि वारस होतात, हे परमतेजस्वी?
13.57.13
परदारेषु जायेते द्वौ पुत्रौ कुण्डगोलकौ ।
जीवत्यथ पतौ कुण्डो मृते भर्तरि गोलकः ॥ १३.५७.१३ ॥
परस्त्रियांपासून दोन पुत्र जन्मतात, कुंड आणि गोलक. पती जिवंत असताना जन्मलेला कुंड; पतीच्या मृत्यूनंतर जन्मलेला गोलक.
13.57.14
ते च जाताः परक्षेत्रे देहिनां प्रेत्य चेह च ।
दत्तानि हव्यकव्यानि नाशयन्त्यथ दातृणाम् ॥ १३.५७.१४ ॥
परक्षेत्री जन्मलेले ते देहधारींच्या मृत्यूनंतर आणि येथेही, दात्यांनी अर्पिलेली हव्य-कव्ये नष्ट करतात.
13.57.15
पितुहि नरकायैते गोलकस्तु विशेषतः ।
चण्डालतुल्यौ तज्जौ हि परत्रेह च नश्यतः ॥ १३.५७.१५ ॥
हे दोघे पित्यासाठी नरकासाठीच असतात; गोलक तर विशेषतः. चांडाळांसारखे जन्मलेले हे दोघे परलोकी आणि इहलोकीही नष्ट होतात.
13.57.16
कस्य ते गर्हिताः पुत्राः पितॄणां हव्यकव्यदाः ।
यस्य क्षेत्रे प्रसूयन्ते यो वा ताञ्जनयेत्सुतान् ॥ १३.५७.१६ ॥
पितरांना हव्य-कव्य देणारे ते निंदित पुत्र कोणाचे? ज्याच्या क्षेत्रात ते जन्मतात, किंवा जो ते पुत्र उत्पन्न करतो — त्यांपैकी कोणाचे?
13.57.17
क्षेत्रिकश्चैव बीजी च द्वावेतौ निरयं गतौ ।
न रक्षति च यो दारान्परदाराश्च गच्छति ॥ १३.५७.१७ ॥
क्षेत्राचा स्वामी आणि बीज पेरणारा — हे दोघे नरकात गेले आहेत. जो आपल्या पत्नींचे रक्षण करत नाही आणि परस्त्रीकडे जातो, तोही (नरकात जातो).
13.57.18
गर्हितास्ते नरा नित्यं धर्माचारबहिष्कृताः ।
कुण्डो भोक्ता च भोगी च कुत्सिताः पितृदैवतैः ॥ १३.५७.१८ ॥
ते मनुष्य नेहमी निंदित असून धर्माचारातून बहिष्कृत असतात. कुंड हा भोक्ता आणि भोगी आहे; पितर आणि देवता त्यांचा धिक्कार करतात.
13.57.19
तथैते गर्हिताः पुत्रा हव्यकव्यानि नारद ।
कस्य नित्यं प्रयच्छन्ति धर्मो वा तेषु किं फलं ॥ १३.५७.१९ ॥
त्याचप्रमाणे हे निंदित पुत्र, हे नारदा, हव्य व कव्य कोणाला नित्य अर्पण करतात? किंवा त्यांच्यात धर्माचे फळ काय?
13.57.20
यातुधानाः पिशाचाश्च प्रतिगृह्णन्ति तैर्हुतम् ।
हव्यं कव्यं च तैर्दत्तं ये च भूता निशाचराः ॥ १३.५७.२० ॥
यातुधान आणि पिशाच त्यांनी हवन केलेले हवन स्वीकारतात; आणि त्यांनी दिलेले हव्य व कव्य निशाचर भूत स्वीकारतात.
13.57.21
अथ ते राक्षसाः प्रीताः किं प्रयच्छन्ति दातृणाम् ।
किं वा धर्मफलं तेषां भवेत्तदृषिसत्तम ॥ १३.५७.२१ ॥
तेव्हा ते राक्षस प्रसन्न होऊन दात्यांना काय देतात? किंवा त्यांना धर्माचे फळ काय मिळेल, हे ऋषिश्रेष्ठा?
13.57.22
न दत्तं नश्यते किञ्चित्सर्वभूतेषु दातृणाम् ।
प्रेत्य चेह च तां पुष्टिमुपाश्नन्ति प्रदायिनः ॥ १३.५७.२२ ॥
दात्यांनी सर्व भूतांना दिलेले काहीही नष्ट होत नाही; मृत्यूनंतर आणि येथेही दाते ते पोषण मिळवतात.
13.57.23
अथ गोलककुण्डाभ्यां सन्ततिर्या भविष्यति ।
तयोर्ये बान्धवाः केचित्प्रदास्यन्ति कथं नु तं ॥ १३.५७.२३ ॥
आता गोलक आणि कुंड यांच्यापासून जी संतती होईल, तिला त्यांचे काही बांधव कसे देतील?
13.57.24
साध्वीजाताः सुतास्तेषां तां वृत्तिमनुतिष्ठताम् ।
प्रीणन्ति पितृदैवत्यं हव्यकव्यसमाहिताः ॥ १३.५७.२४ ॥
साध्वी स्त्रियांपासून जन्मलेले त्यांचे पुत्र त्या आचाराचे पालन करून हव्य-कव्यात तल्लीन होऊन पितर व देवतांना प्रसन्न करतात.
13.57.25
एवं गोलककुण्डाभ्यां ये च वर्णापदेशिनः ।
हव्यं कव्यं च शुद्धानां प्रतिगृह्णन्ति देवताः ॥ १३.५७.२५ ॥
अशा प्रकारे गोलक आणि कुंड यांपासून जन्मलेले आणि वर्णाचा दावा करणारे, शुद्धांचे हव्य व कव्य देवता स्वीकारतात.