Mahābhārata · Adhyāya 13.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.59.1
श्रुतं बलं प्रभावश्च योषितां मुनिसत्तम ।
एकस्य बहुभार्यस्य धर्ममिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.५९.१ ॥
Oh mejor de los sabios, he oído del poder y la influencia de las mujeres. Deseo conocer el dharma de un hombre que tiene muchas esposas.
13.59.2
बहुभार्यासु सक्तस्य नारीभोगेषु गेहिनः ।
ऋतौ विमुञ्चमानस्य सांनिध्ये भ्रूणहा स्मृतः ॥ १३.५९.२ ॥
Un cabeza de familia apegado a muchas esposas, entregado a los placeres de las mujeres, que se aparta en la estación fértil, es declarado asesino de un embrión.
13.59.3
वृद्धां वन्ध्यां सुव्रता च मृतापत्यामपुष्पिणीम् ।
कन्यां च बहुपुत्रां च वर्जयन्मुच्यते भयात् ॥ १३.५९.३ ॥
Quien evita a una mujer anciana, a una estéril, a una devota de votos, a una cuya descendencia ha muerto, a una que no menstrúa, a una doncella o a una con muchos hijos, se libra del temor.
13.59.4
व्याधितो बन्धनस्थो वा प्रवासेष्वथ पर्वसु ।
ऋतुकाले तु नारीणां भ्रूणहत्यां प्रमुञ्चति ॥ १३.५९.४ ॥
Un hombre enfermo, o encadenado, o de viaje, o en días de fiesta, pero que en la estación fértil se une a las mujeres, se libra del pecado de matar un embrión.
13.59.5
वैश्यनारीषु वै जाताः परप्रेष्यासु वा सुताः ।
कस्य ते बन्धुदायादा भवन्ति हि महामुने ॥ १३.५९.५ ॥
Los hijos nacidos de mujeres vaiśyas, o de mujeres sirvientes de otros, ¡oh gran sabio!, ¿de quién son parientes y herederos?
13.59.6
पण्यस्त्रीषु प्रसूता ये यस्य स्त्री तस्य ते सुताः ।
क्रयाच्च कृत्रिमाः पुत्रा प्रदानाच्चैव दत्रिमाः ॥ १३.५९.६ ॥
Los hijos nacidos de mujeres vendidas pertenecen a aquel cuya esposa es ella. Un hijo obtenido por compra es 'kṛtrima' (artificial), y uno dado en donación es 'datrima' (dado).
13.59.7
पण्यनारीष्वनियतः पुंसोऽर्थो वर्तते ध्रुवम् ।
अत्र चाहितगर्भायाः कस्य पुत्रं वदन्ति तम् ॥ १३.५९.७ ॥
Entre las mujeres de alquiler, sin duda reside el interés de un hombre sin control. Aquí, de la mujer que ha concebido, ¿de quién dicen que es su hijo?
13.59.8
तीर्थभूतासु नारीषु ज्ञायते योऽभिगच्छति ।
ऋतौ तस्य भवेद्गर्भो यं वा नारी न शङ्कते ॥ १३.५९.८ ॥
Entre las mujeres que son como lugares sagrados, se conoce al que se une a ella; en la estación fértil, el embarazo es suyo, o de aquel del que la mujer no sospecha.
13.59.9
नराणां त्यजतां भार्यां कामक्रोधाद्गुणान्विताम् ।
अप्रसूतां प्रसूतां वा तेषां पृच्छामि निष्कृतिम् ॥ १३.५९.९ ॥
De los hombres que abandonan a su esposa virtuosa por deseo e ira, tenga o no hijos, pregunto cuál es su expiación.
13.59.10
अपापां त्यजमानस्य साध्वीं मत्वा यमादितः ।
आत्मवंशस्वधर्मो वा त्यजतो निष्कृतिर्न तु ॥ १३.५९.१० ॥
Para quien abandona a una esposa sin pecado y virtuosa, considerándola así desde el principio por decreto de Yama, no hay expiación, sea el deber de su propio linaje o del que abandona.
13.59.11
यो नरस्त्यजते भार्या पुष्पिणीमप्रसूतिकाम् ।
स नष्टवंशः पितृभिर्युक्तस्त्यज्येत दैवतैः ॥ १३.५९.११ ॥
El hombre que abandona a su esposa menstruante y sin hijos, pierde su linaje; aunque esté unido a los antepasados, será abandonado por los dioses.
13.59.12
भार्यामपत्यसञ्जातां प्रसूतां पुत्रपौत्रिणीम् ।
पुत्रदारपरित्यागी न स प्राप्नोति निष्कृतिम् ॥ १३.५९.१२ ॥
Quien abandona a una esposa que ha concebido y dado a luz, que tiene hijos y nietos — quien abandona al hijo y a la esposa — no alcanza expiación.
13.59.13
एवं हि भार्यां त्यजतां नराणां नास्ति निष्कृतिः ।
नार्हन्ति प्रमदास्त्यक्तुं पुत्रपौत्रप्रतिष्ठिताः ॥ १३.५९.१३ ॥
Así, para los hombres que abandonan a sus esposas no hay expiación; las mujeres establecidas en hijos y nietos no merecen ser abandonadas.
13.59.14
कीदृशीं संत्यजन्भार्यां नरो दोषैर्न लिप्यते ।
एतदिच्छामि तत्वेन विज्ञातुमृषिसत्तम ॥ १३.५९.१४ ॥
¿Qué clase de esposa, abandonada por un hombre, no lo mancha con faltas? Deseo saberlo verdaderamente, mejor de los sabios.
13.59.15
मोक्षधर्मस्थितानां तु अन्योन्यमनुजानताम् ।
भार्यापतीनां मुक्तानामधर्मो न विधीयते ॥ १३.५९.१५ ॥
Para los esposos establecidos en el dharma de la liberación, que se consienten mutuamente y quedan libres, no se prescribe adharma.
13.59.16
अन्यसङ्गां गतापत्यां शूद्रगां परगामिनीम् ।
परीक्ष्य त्यजमानानां नराणां नास्ति पातकम् ॥ १३.५९.१६ ॥
Para los hombres que, tras examinar cuidadosamente a una mujer apegada a otro, que ha tenido hijos de otro, que ha ido con un śūdra o con otro hombre, la abandonan, no hay pecado.
13.59.17
पातकेऽपि तु भर्तव्यौ द्वौ तु माता पिता तथा ॥ १३.५९.१७ ॥
Incluso en caso de pecado, tanto la madre como el padre deben ser sustentados.
13.59.18
भार्यायां व्यभिचारिण्यां नरस्य त्यजतो रुषा ।
कथं धर्मोऽप्यधर्मो वा भवतीह महामते ॥ १३.५९.१८ ॥
Cuando la esposa es adúltera y el hombre la abandona con ira, ¿cómo se convierte aquí en dharma o en adharma, oh de gran mente?
13.59.19
अनृतेऽपि हि सत्ये वा यो नारीं दूषितां त्यजेत् ।
अरक्षमाणः स्वां भार्यां नरो भवति भ्रूणहा ॥ १३.५९.१९ ॥
Sea falsa o verdadera la acusación, el hombre que abandona a una mujer mancillada y no protege a su propia esposa se convierte en asesino de un embrión.
13.59.20
अपत्यहेतोर्या नारी भर्तारमतिलङ्घयेत् ।
लोलेन्द्रियेति सा रक्ष्या न सन्त्याज्या कथञ्चन ॥ १३.५९.२० ॥
Si una mujer, por causa de descendencia, transgrede a su marido, debe ser protegida aunque se la llame de sentidos desenfrenados; de ninguna manera debe ser abandonada.
13.59.21
नद्यश्च नार्यश्च समस्वभावा ।
नैताः प्रमुञ्चन्ति नरावगाढाः।
स्रोतांसि नद्यो वहते निपातं ।
नारी रजोभिः पुनरेति शौचम् ॥ १३.५९.२१ ॥
Los ríos y las mujeres son de naturaleza semejante: no sueltan a los hombres que se sumergen en ellos. Los ríos llevan sus corrientes hacia abajo; la mujer recobra la pureza de nuevo mediante sus flujos.
13.59.22
एवं नार्यो न दुष्यन्ति व्यभिचारेऽपि भर्तृणाम् ।
मासिमासि भवेद्रागस्ततः शुद्धा भवन्त्युत ॥ १३.५९.२२ ॥
Así, las mujeres no quedan mancilladas ni siquiera por el adulterio contra sus maridos. Mes tras mes llega el flujo menstrual, y por medio de él vuelven a quedar puras.
13.59.23
कानि तीर्थानि भगवन्नृणां देहाश्रितानि वै ।
तानि वै शंस भगवन्याथातथ्येन पृच्छतः ॥ १३.५९.२३ ॥
Oh venerable, ¿cuáles son los vados sagrados que habitan en los cuerpos de los hombres? Oh venerable, pregunto con sinceridad; decláramelos.
13.59.24
सर्वतीर्थेषु सर्वज्ञ किं तीर्थं परमं नृणाम् ।
यत्रोपस्पृश्य पूतो यो नरो भवति नित्यशः ॥ १३.५९.२४ ॥
Oh omnisciente, entre todos los vados sagrados, ¿cuál es el vado supremo para los hombres, en el que quien se baña queda purificado siempre?
13.59.25
देवर्षिपितृतीर्थानि ब्राह्मं मध्येऽथं वैष्णवम् ।
नृणां तीर्थानि पञ्चाहुः पाणौ सन्निहितानि वै ॥ १३.५९.२५ ॥
Los vados de los dioses, de los sabios y de los antepasados, luego el vado de Brahmā y, en medio, el vado de Viṣṇu: se dice que cinco vados de los hombres están presentes en la mano.
13.59.26
आद्यतीर्थं तु तीर्थानां वैष्णवो भाग उच्यते ।
यत्रोपस्पृश्य वर्णानां चतुर्णां वर्धते कुलम्।
पितृदैवतकार्याणि वर्धन्ते प्रेत्य चेह च ॥ १३.५९.२६ ॥
El primero de los vados se llama la porción de Viṣṇu; al tocarlo crece el linaje de las cuatro varṇas, y los ritos a los antepasados y a los dioses aumentan, tanto tras la muerte como aquí.
13.59.27
नराणां कामवृत्तानां या नार्यो निरवग्रहाः ।
यासामभिग्रहो नास्ति ता मे कथय नारद ॥ १३.५९.२७ ॥
Acerca de las mujeres que, con hombres que siguen el deseo, viven sin freno y sin restricción alguna — dímelo, Nārada.
13.59.28
पाशुर्वैश्या नटी गोपी तान्तुकी तुन्नवायिकी ।
नारी किराती शबरी नर्तकी चानवग्रहा ॥ १३.५९.२८ ॥
La pāśu, la cortesana, la bailarina, la mujer pastora, la tejedora, la costurera, la mujer, la kirāta, la śabarī y la bailarina: todas son sin restricción.
13.59.29
एतासु जाता नारीषु सर्ववर्णेषु ये सुताः ।
केषु के बन्धुदायादा भवन्ति ऋषिसत्तम ॥ १३.५९.२९ ॥
Los hijos nacidos de estas mujeres en todas las varṇas — mejor de los sabios, ¿de quiénes se convierten en parientes y herederos?
13.59.30
य एताः परिगृह्णन्ति तेषामेव हि ते सुताः ।
सर्वत्र तु प्रवृत्तासु बीजं नश्यति देहिनाम् ॥ १३.५९.३० ॥
Quienes las toman son en verdad sus hijos; pero cuando se entregan a ellas en todas partes, la semilla de los seres encarnados se pierde.
13.59.31
सर्वस्त्रीषु प्रवृत्ताश्च साधुवेदविवर्जिताः ।
मानवाः काण्डपृष्ठाश्च वेदमन्त्रबहिष्कृताः।
नियुक्ता हव्यकव्येषु तेषां दत्तं कथं भवेत् ॥ १३.५९.३१ ॥
Si los hombres entregados a todas las mujeres, carentes de buena conducta y del Veda, de conducta vil y excluidos de los mantras védicos, son designados para las ofrendas a dioses y antepasados, ¿cómo podría dar fruto lo que se les entrega?
13.59.32
नार्हन्ति हव्यकव्यानि सावित्रीवर्जिता द्विजाः ।
व्रात्येष्वन्नप्रदानं तद्यथा शूद्रेषु वै तथा ॥ १३.५९.३२ ॥
Los dvija privados del mantra Sāvitrī no merecen las ofrendas havya y kavya. Dar alimento a los vrātya es igual que dárselo a los śūdra.
13.59.33
धर्मेष्वधिकृतानां तु नराणां मुह्यते मनः ।
कथं न विघ्नो भवति एतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.५९.३३ ॥
La mente de los hombres designados para los deberes del dharma se confunde. ¿Cómo no es esto un obstáculo? Deseo saberlo.
13.59.34
अर्थाश्च नार्यश्च समानमेन-
च्छ्रेयांसि पुंसामिह मोहयन्ति।
रतिप्रमोदात्प्रमदा हरन्ति ।
भोगैर्धनं चाप्युपहन्ति धर्मान् ॥ १३.५९.३४ ॥
La riqueza y las mujeres, por igual, confunden aquí el bien supremo de los hombres. Por el deleite del placer, las mujeres arrebatan (a los hombres). Mediante los goces incluso dilapidan la riqueza y destruyen los deberes del dharma.
13.59.35
हव्यं कव्यं च धर्मात्मा सर्वं तच्छ्रोत्रियोऽर्हति ।
दत्तं हि श्रोत्रिये साधौ ज्वलिताग्नाविवाहुतिः ॥ १३.५९.३५ ॥
Solo el brahmán védico instruido y de espíritu justo merece todas las ofrendas havya y kavya. Pues lo dado a un hombre bueno y versado es como una ofrenda vertida en fuego ardiente.
13.59.36
श्रोत्रियाणां कुले जाता वेदार्थविदितात्मनाम् ।
हित्वा कस्मात्त्रयीं विद्यां वार्तां वृत्तिमुपाश्रिताः ॥ १३.५९.३६ ॥
Nacidos en las familias de los śrotriya, cuyos yo se conocen por el sentido de los Veda, ¿por qué abandonan el saber triple y adoptan el oficio del comercio y la agricultura?
13.59.37
चातुर्वर्ण्यं पुरा न्यस्तं सुविद्वत्सु द्विजातिषु ।
तस्माद्वर्णौः संविभज्या वृत्तिः सङ्करवर्जिता ॥ १३.५९.३७ ॥
En tiempos antiguos el cuadruple orden fue confiado a los dvija más doctos; por eso, el oficio, bien repartido según los varṇa, debe estar libre de mezcla.
13.59.38
ये चान्ये श्रोत्रिया जाताः संस्कृताः पुत्रगृध्नुभिः ।
पूर्वनिर्वाणनिर्वृत्तां जातां वृत्तिमुपाश्रिताः ॥ १३.५९.३८ ॥
Y los demás śrotriya nacidos, consagrados por quienes desean hijos, recurren al oficio de nacimiento logrado por una liberación anterior.
13.59.39
असंस्कृताः श्रोत्रियजाः संस्कृता ज्ञानिजाः कथम्। ॥ १३.५९.३९ ॥
¿Cómo son no consagrados los nacidos de śrotriya, y cómo son consagrados los nacidos de hombres de conocimiento?
13.59.40
असंस्कारो वैदिकश्च स मान्यः श्रोत्रियात्मजः ।
शुद्धान्वयः श्रोत्रियस्तु सुविद्वद्भिः समोऽन्यथा ॥ १३.५९.४० ॥
La falta de consagración védica también es honrada: el hijo de un śrotriya, solo un śrotriya de linaje puro, es considerado igual por los muy doctos; de otro modo, no.
13.59.41
अनधीयानपुत्राश्च वेदसंस्कारवर्जिताः ।
तस्मात्ते वेदविज्ञाऽपि विप्राः श्रुतिनिकारिणः ॥ १३.५९.४१ ॥
Quienes tienen hijos que no estudian y carecen de la consagración védica: por eso, aunque conozcan el Veda, son negadores del śruti.
13.59.42
ब्रह्मराशौ पुरा सृष्टा वेदसंस्कारसंस्कृताः ।
तस्मात्तेष्वेव ते जाताः साधवः कुलधारिणः ॥ १३.५९.४२ ॥
Antaño creados de la masa de Brahman, purificados por los ritos védicos; por eso los virtuosos nacidos de ellos fueron sostenedores del linaje.
13.59.43
स्वयं क्रीतासु प्रेष्यासु प्रसूयन्ते तु ये नराः ।
कस्य नार्यः सुताश्चैव भवन्ति ऋषिसत्तम ॥ १३.५९.४३ ॥
¿De quién son las esposas y los hijos de los hombres que engendran con sirvientas que ellos mismos compraron, oh mejor de los sabios?
13.59.44
स्वदास्यां यो नरो मोहात्प्रसूयेत स पापकृत् ।
इहाभिनिन्दितः प्रेत्य अपत्यं प्रेष्यतां नयेत् ॥ १३.५९.४४ ॥
El hombre que, por ofuscación, engendra un hijo con su propia esclava es un pecador; censurado aquí, tras la muerte su descendencia debe ser llevada a la servidumbre.
13.59.45
सा तस्य भार्या पुत्रा ये हव्यकव्यप्रदास्तु ते ।
तस्या ये बान्धवाः केचिद्विषक्ताः प्रेष्यतां गताः।
सर्वे तस्यास्तु सम्बन्धा मुच्यन्ते प्रेष्यकर्मसु ॥ १३.५९.४५ ॥
Ella es su esposa, y los hijos que ofrecen havya y kavya son los suyos; pero los parientes de ella que, apegados a la servidumbre, cayeron en condición servil, todos sus vínculos quedan libres de las tareas serviles.
13.59.46
एतत्ते कथितं सर्वं यदभिव्याहृतं त्वया ।
अथवा संशयः कश्चिद्भूयः सम्प्रष्टुमर्हसि ॥ १३.५९.४६ ॥
Todo lo que has dicho te ha sido explicado; o si queda alguna duda, puedes volver a preguntar.
13.59.47
अमिथ्यादर्शनालोके नारदः सर्वकोविदः ।
प्रत्यक्षदर्शी लोकानां स्वयंभुरिव सत्तमः ॥ १३.५९.४७ ॥
A la luz de una visión sin error, Nārada lo sabe todo; vidente directo de los mundos, el mejor, como el autoexistente.
13.59.48
इति सम्भाष्य ऋषिभिर्मार्कण्डेयो महातपाः ।
नारदं चापि सत्कृत्य तेन चैवाभिसत्कृतः।
आमन्त्रयित्वा ऋषिभिः प्रययावाश्रमं मुनिः ॥ १३.५९.४८ ॥
Tras conversar así con los sabios, el gran asceta Mārkaṇḍeya también honró a Nārada; y, honrado a su vez por él, el sabio se despidió de los sabios y se marchó a su ermita.
13.59.49
ऋषयश्चापि तीर्थानां परिचर्यां प्रचक्रमुः ॥ १३.५९.४९ ॥
Y los sabios también emprendieron el cuidado de los vados sagrados.
13.59.50
सुक्षेत्रबीजसंस्कारविशुद्धो ब्रह्मिचर्यया ।
नित्यनैमित्तिकात्स्नातो मनश्शुद्ध्या च शुद्ध्यति ॥ १३.५९.५० ॥
Quien se purifica con el rito de sembrar en un buen campo, con la disciplina del celibato, y se baña en los ritos regulares y ocasionales, se purifica por la pureza de la mente.