มหาภารตะ · อัธยายะ 13.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.59.1
श्रुतं बलं प्रभावश्च योषितां मुनिसत्तम ।
एकस्य बहुभार्यस्य धर्ममिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.५९.१ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษี ข้าพเจ้าได้ยินถึงกำลังและอำนาจของสตรีแล้ว ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้ธรรมของชายผู้มีภรรยาหลายคน
13.59.2
बहुभार्यासु सक्तस्य नारीभोगेषु गेहिनः ।
ऋतौ विमुञ्चमानस्य सांनिध्ये भ्रूणहा स्मृतः ॥ १३.५९.२ ॥
คฤหัสถ์ผู้ยึดติดอยู่กับภรรยาหลายคนและหมกมุ่นในความสุขจากสตรี แต่ละเลยไม่ร่วมประเวณีในฤดูที่ภรรยาพร้อมจะมีบุตร ท่านว่าเป็นผู้ฆ่าทารกในครรภ์
13.59.3
वृद्धां वन्ध्यां सुव्रता च मृतापत्यामपुष्पिणीम् ।
कन्यां च बहुपुत्रां च वर्जयन्मुच्यते भयात् ॥ १३.५९.३ ॥
ผู้ที่หลีกเลี่ยงสตรีชรา สตรีมีครรภ์ยาก ผู้ถือศีลอย่างเคร่งครัด ผู้มีบุตรตายหมดแล้ว ผู้ไม่มีประจำเดือน หญิงสาวพรหมจารี หรือผู้มีบุตรชายมาก ย่อมพ้นจากความกลัว
13.59.4
व्याधितो बन्धनस्थो वा प्रवासेष्वथ पर्वसु ।
ऋतुकाले तु नारीणां भ्रूणहत्यां प्रमुञ्चति ॥ १३.५९.४ ॥
ชายผู้ป่วยไข้ หรือถูกล่ามโซ่จองจำ หรือเดินทางไกล หรือในวันเทศกาล แต่ในฤดูที่สตรีพร้อมจะมีบุตรกลับร่วมประเวณีกับภรรยา ย่อมพ้นจากบาปการฆ่าทารกในครรภ์
13.59.5
वैश्यनारीषु वै जाताः परप्रेष्यासु वा सुताः ।
कस्य ते बन्धुदायादा भवन्ति हि महामुने ॥ १३.५९.५ ॥
บุตรที่เกิดจากสตรีแพศย์ หรือบุตรที่เกิดจากสตรีผู้รับใช้ผู้อื่น ข้าแต่มหาฤๅษี พวกเขาเป็นญาติและทายาทของผู้ใดเล่า
13.59.6
पण्यस्त्रीषु प्रसूता ये यस्य स्त्री तस्य ते सुताः ।
क्रयाच्च कृत्रिमाः पुत्रा प्रदानाच्चैव दत्रिमाः ॥ १३.५९.६ ॥
บุตรที่เกิดจากสตรีที่ถูกซื้อขายเป็นของชายผู้เป็นเจ้าของนาง บุตรที่ได้มาด้วยการซื้อเรียกว่ากฤตริมะ (บุตรสร้างขึ้น) และบุตรที่ได้มาด้วยการให้เป็นของขวัญเรียกว่าทัตริมะ (บุตรที่ได้รับมอบ)
13.59.7
पण्यनारीष्वनियतः पुंसोऽर्थो वर्तते ध्रुवम् ।
अत्र चाहितगर्भायाः कस्य पुत्रं वदन्ति तम् ॥ १३.५९.७ ॥
ในหมู่สตรีโสเภณี ผลประโยชน์ของชายย่อมอยู่ที่ไม่แน่นอนอย่างแน่นอน ที่นี่ เมื่อสตรีตั้งครรภ์แล้ว เขาจะกล่าวว่าบุตรนั้นเป็นของผู้ใดเล่า
13.59.8
तीर्थभूतासु नारीषु ज्ञायते योऽभिगच्छति ।
ऋतौ तस्य भवेद्गर्भो यं वा नारी न शङ्कते ॥ १३.५९.८ ॥
ในหมู่สตรีผู้เปรียบเสมือนสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ ผู้ที่ร่วมประเวณีกับนางย่อมเป็นที่รู้กัน ครรภ์ที่ตั้งขึ้นในฤดูที่พร้อมจะมีบุตรเป็นของเขา หรือของผู้ที่สตรีไม่สงสัย
13.59.9
नराणां त्यजतां भार्यां कामक्रोधाद्गुणान्विताम् ।
अप्रसूतां प्रसूतां वा तेषां पृच्छामि निष्कृतिम् ॥ १३.५९.९ ॥
สำหรับชายผู้ละทิ้งภรรยาผู้มีคุณธรรม เพราะกามและความโกรธ ไม่ว่านางจะยังไม่เคยมีบุตรหรือมีบุตรแล้ว ข้าพเจ้าขอถามถึงการชดใช้บาปสำหรับพวกเขา
13.59.10
अपापां त्यजमानस्य साध्वीं मत्वा यमादितः ।
आत्मवंशस्वधर्मो वा त्यजतो निष्कृतिर्न तु ॥ १३.५९.१० ॥
สำหรับผู้ที่ละทิ้งภรรยาผู้ไม่มีบาปและมีคุณธรรม ซึ่งได้ถือว่านางเป็นเช่นนั้นตั้งแต่เดิมตามคำสั่งของพระยม ไม่มีการชดใช้บาป ไม่ว่าจะเป็นหน้าที่ของวงศ์ตระกูลของตนเองหรือของผู้ที่ละทิ้ง
13.59.11
यो नरस्त्यजते भार्या पुष्पिणीमप्रसूतिकाम् ।
स नष्टवंशः पितृभिर्युक्तस्त्यज्येत दैवतैः ॥ १३.५९.११ ॥
ชายผู้ละทิ้งภรรยาที่มีประจำเดือนและยังไม่มีบุตร วงศ์ตระกูลของเขาย่อมสูญสิ้น แม้จะรวมอยู่กับบรรพบุรุษ เขาก็จะถูกเทวดาละทิ้ง
13.59.12
भार्यामपत्यसञ्जातां प्रसूतां पुत्रपौत्रिणीम् ।
पुत्रदारपरित्यागी न स प्राप्नोति निष्कृतिम् ॥ १३.५९.१२ ॥
ผู้ที่ละทิ้งภรรยาผู้ตั้งครรภ์และได้มีบุตรแล้ว ผู้มีบุตรและหลาน ผู้ที่ละทิ้งทั้งบุตรและภรรยา ย่อมไม่บรรลุการชดใช้บาป
13.59.13
एवं हि भार्यां त्यजतां नराणां नास्ति निष्कृतिः ।
नार्हन्ति प्रमदास्त्यक्तुं पुत्रपौत्रप्रतिष्ठिताः ॥ १३.५९.१३ ॥
เช่นนี้แล สำหรับชายผู้ละทิ้งภรรยา ย่อมไม่มีการชดใช้บาป สตรีผู้ตั้งมั่นอยู่ในบุตรและหลาน ไม่ควรถูกละทิ้ง
13.59.14
कीदृशीं संत्यजन्भार्यां नरो दोषैर्न लिप्यते ।
एतदिच्छामि तत्वेन विज्ञातुमृषिसत्तम ॥ १३.५९.१४ ॥
ชายผู้ละทิ้งภรรยาเช่นไร จึงจะไม่ถูกมลทินด้วยโทษ ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้เรื่องนี้โดยแท้จริง ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษี
13.59.15
मोक्षधर्मस्थितानां तु अन्योन्यमनुजानताम् ।
भार्यापतीनां मुक्तानामधर्मो न विधीयते ॥ १३.५९.१५ ॥
สำหรับสามีภรรยาที่ตั้งมั่นในธรรมแห่งโมกษะ และยินยอมซึ่งกันและกัน ผู้ได้รับการปลดปล่อยแล้ว ย่อมไม่มีการกำหนดให้เป็นอธรรม
13.59.16
अन्यसङ्गां गतापत्यां शूद्रगां परगामिनीम् ।
परीक्ष्य त्यजमानानां नराणां नास्ति पातकम् ॥ १३.५९.१६ ॥
สำหรับชายที่ตรวจสอบอย่างรอบคอบแล้ว ละทิ้งภรรยาผู้ผูกพันกับชายอื่น มีบุตรของผู้อื่น ไปหาศูทร หรือไปหาชายอื่น ย่อมไม่มีบาป
13.59.17
पातकेऽपि तु भर्तव्यौ द्वौ तु माता पिता तथा ॥ १३.५९.१७ ॥
แม้ในกรณีที่มีบาป บิดาและมารดาทั้งสองก็ต้องได้รับการเลี้ยงดูอย่างแน่นอน
13.59.18
भार्यायां व्यभिचारिण्यां नरस्य त्यजतो रुषा ।
कथं धर्मोऽप्यधर्मो वा भवतीह महामते ॥ १३.५९.१८ ॥
เมื่อภรรยาประพฤตินอกใจ และชายละทิ้งนางด้วยความโกรธ ข้าแต่ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ การกระทำนี้จะกลายเป็นธรรมหรืออธรรมได้อย่างไรในที่นี้
13.59.19
अनृतेऽपि हि सत्ये वा यो नारीं दूषितां त्यजेत् ।
अरक्षमाणः स्वां भार्यां नरो भवति भ्रूणहा ॥ १३.५९.१९ ॥
ไม่ว่าข้อกล่าวหาจะเป็นเท็จหรือจริง ชายผู้ละทิ้งภรรยาที่ถูกมลทิน โดยไม่ปกป้องภรรยาของตน ย่อมกลายเป็นผู้ฆ่าทารกในครรภ์
13.59.20
अपत्यहेतोर्या नारी भर्तारमतिलङ्घयेत् ।
लोलेन्द्रियेति सा रक्ष्या न सन्त्याज्या कथञ्चन ॥ १३.५९.२० ॥
หากสตรีผู้หนึ่งเพราะต้องการบุตร ละเมิดสามีของตน นางพึงได้รับการคุ้มครอง แม้จะถูกเรียกว่าผู้มีอินทรีย์ไม่ยับยั้ง นางไม่ควรถูกละทิ้งโดยประการใดเลย
13.59.21
नद्यश्च नार्यश्च समस्वभावा ।
नैताः प्रमुञ्चन्ति नरावगाढाः।
स्रोतांसि नद्यो वहते निपातं ।
नारी रजोभिः पुनरेति शौचम् ॥ १३.५९.२१ ॥
แม่น้ำและสตรีมีสภาวะเหมือนกัน ผู้ใดดำลงไปในนั้นแล้วก็ไม่ปล่อยให้ออกมา แม่น้ำพัดกระแสของตนไปสู่ที่ต่ำ ส่วนสตรีย่อมกลับคืนสู่ความบริสุทธิ์อีกครั้งด้วยระดูของตน
13.59.22
एवं नार्यो न दुष्यन्ति व्यभिचारेऽपि भर्तृणाम् ।
मासिमासि भवेद्रागस्ततः शुद्धा भवन्त्युत ॥ १३.५९.२२ ॥
ดังนั้น สตรีแม้ประพฤตินอกใจสามีก็ไม่เป็นมลทิน ทุกเดือนย่อมมีระดู และด้วยระดูนั้นเธอจึงกลับเป็นผู้บริสุทธิ์อีกครั้ง
13.59.23
कानि तीर्थानि भगवन्नृणां देहाश्रितानि वै ।
तानि वै शंस भगवन्याथातथ्येन पृच्छतः ॥ १३.५९.२३ ॥
ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ ท่านีร์ถะอันใดบ้างที่อาศัยอยู่ในร่างกายของมนุษย์ ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ ข้าพเจ้าถามด้วยความจริงแท้ ขอท่านโปรดบอกข้าพเจ้าเถิด
13.59.24
सर्वतीर्थेषु सर्वज्ञ किं तीर्थं परमं नृणाम् ।
यत्रोपस्पृश्य पूतो यो नरो भवति नित्यशः ॥ १३.५९.२४ ॥
ข้าแต่ผู้รู้ทุกสิ่ง ในบรรดาท่านีร์ถะทั้งปวง ท่านีร์ถะใดเป็นท่านีร์ถะสูงสุดของมนุษย์ ที่ผู้ซึ่งอาบชำระในท่านีร์ถะนั้นย่อมบริสุทธิ์อยู่เป็นนิตย์
13.59.25
देवर्षिपितृतीर्थानि ब्राह्मं मध्येऽथं वैष्णवम् ।
नृणां तीर्थानि पञ्चाहुः पाणौ सन्निहितानि वै ॥ १३.५९.२५ ॥
ท่านีร์ถะของเทพ ฤๅษี และบรรพบุรุษ ต่อมาคือท่านีร์ถะของพรหม และที่กลางนั้นคือท่านีร์ถะของวิษณุ กล่าวกันว่ามีท่านีร์ถะห้าอย่างของมนุษย์ที่สถิตอยู่ในฝ่ามือ
13.59.26
आद्यतीर्थं तु तीर्थानां वैष्णवो भाग उच्यते ।
यत्रोपस्पृश्य वर्णानां चतुर्णां वर्धते कुलम्।
पितृदैवतकार्याणि वर्धन्ते प्रेत्य चेह च ॥ १३.५९.२६ ॥
ท่านีร์ถะแรกในบรรดาท่านีร์ถะ เรียกว่าส่วนของวิษณุ เมื่อสัมผัสแตะต้องแล้ว วงศ์ตระกูลของวรรณะทั้งสี่ย่อมเจริญขึ้น และพิธีกรรมสำหรับบรรพบุรุษและเทพก็เจริญงอกงาม ทั้งหลังความตายและในโลกนี้
13.59.27
नराणां कामवृत्तानां या नार्यो निरवग्रहाः ।
यासामभिग्रहो नास्ति ता मे कथय नारद ॥ १३.५९.२७ ॥
ในบรรดาสตรีที่ประพฤติตามความใคร่ของชายทั้งหลาย ผู้ที่ไม่มีการควบคุม และไม่มีข้อผูกมัดใดๆ ต่อตน ข้าแต่นารท ขอท่านโปรดบอกข้าพเจ้าเกี่ยวกับนางเหล่านั้น
13.59.28
पाशुर्वैश्या नटी गोपी तान्तुकी तुन्नवायिकी ।
नारी किराती शबरी नर्तकी चानवग्रहा ॥ १३.५९.२८ ॥
ปาศุ นางโสเภณี นางรำ หญิงเลี้ยงวัว หญิงทอผ้า หญิงตัดเย็บ สตรี หญิงกิราตะ หญิงศบรี และนางระบำ เหล่านี้ล้วนไม่มีข้อผูกมัด
13.59.29
एतासु जाता नारीषु सर्ववर्णेषु ये सुताः ।
केषु के बन्धुदायादा भवन्ति ऋषिसत्तम ॥ १३.५९.२९ ॥
บุตรที่เกิดจากสตรีเหล่านี้ในทุกวรรณะ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษี บุตรเหล่านั้นจะเป็นญาติและผู้รับมรดกของผู้ใดเล่า
13.59.30
य एताः परिगृह्णन्ति तेषामेव हि ते सुताः ।
सर्वत्र तु प्रवृत्तासु बीजं नश्यति देहिनाम् ॥ १३.५९.३० ॥
ผู้ที่รับนางเหล่านี้ไว้ บุตรเหล่านั้นก็เป็นของผู้นั้นเอง แต่เมื่อการปล่อยตัวไปเป็นไปทั่วทุกแห่ง เชื้อพันธุ์ของสัตว์ที่มีร่างกายย่อมถูกทำลาย
13.59.31
सर्वस्त्रीषु प्रवृत्ताश्च साधुवेदविवर्जिताः ।
मानवाः काण्डपृष्ठाश्च वेदमन्त्रबहिष्कृताः।
नियुक्ता हव्यकव्येषु तेषां दत्तं कथं भवेत् ॥ १३.५९.३१ ॥
หากมนุษย์ที่หมกมุ่นอยู่กับสตรีทั้งปวง ปราศจากความประพฤติอันดีและพระเวท มีความประพฤติต่ำทราม และถูกกีดกันจากมนต์แห่งพระเวท ถูกแต่งตั้งให้ทำหน้าที่ในการถวายแด่เทพและบรรพบุรุษ เช่นนั้นสิ่งที่ถวายแก่เขาจะให้ผลได้อย่างไร
13.59.32
नार्हन्ति हव्यकव्यानि सावित्रीवर्जिता द्विजाः ।
व्रात्येष्वन्नप्रदानं तद्यथा शूद्रेषु वै तथा ॥ १३.५९.३२ ॥
พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งที่ขาดมนต์สาวิตรีย่อมไม่สมควรรับเครื่องบูชาแด่เทพและบรรพบุรุษ การให้อาหารแก่วราตยะก็เหมือนกับการให้แก่ศูทร
13.59.33
धर्मेष्वधिकृतानां तु नराणां मुह्यते मनः ।
कथं न विघ्नो भवति एतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.५९.३३ ॥
จิตใจของมนุษย์ผู้ได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่ตามธรรมย่อมสับสน เหตุใดสิ่งนี้จึงไม่เป็นอุปสรรค ข้าพเจ้าประสงค์จะรู้เรื่องนี้
13.59.34
अर्थाश्च नार्यश्च समानमेन-
च्छ्रेयांसि पुंसामिह मोहयन्ति।
रतिप्रमोदात्प्रमदा हरन्ति ।
भोगैर्धनं चाप्युपहन्ति धर्मान् ॥ १३.५९.३४ ॥
ทรัพย์และสตรีเหมือนกันที่ทำให้ความเจริญสูงสุดของชายหลงลืมในโลกนี้ ด้วยความยินดีในความรักและความเพลิดเพลิน สตรีย่อมพรากชายไปจากตน และด้วยการเสพสุข ทรัพย์ก็ถูกผลาญ ทั้งธรรมก็ถูกทำลาย
13.59.35
हव्यं कव्यं च धर्मात्मा सर्वं तच्छ्रोत्रियोऽर्हति ।
दत्तं हि श्रोत्रिये साधौ ज्वलिताग्नाविवाहुतिः ॥ १३.५९.३५ ॥
ผู้มีธรรมในใจ ผู้เป็นศรมณะผู้รอบรู้พระเวทเท่านั้นที่สมควรรับเครื่องบูชาทั้งหมดของหวยยะและกวยยะ เพราะสิ่งที่ถวายแก่ผู้เป็นศรมณะผู้ดีย่อมเปรียบดั่งเครื่องบูชาที่หยดลงในกองไฟที่กำลังลุกโชน
13.59.36
श्रोत्रियाणां कुले जाता वेदार्थविदितात्मनाम् ।
हित्वा कस्मात्त्रयीं विद्यां वार्तां वृत्तिमुपाश्रिताः ॥ १३.५९.३६ ॥
เกิดในตระกูลของศรมณะ ผู้มีตนรู้แจ้งด้วยความหมายแห่งพระเวท เหตุใดจึงละทิ้งวิทยาแห่งไตรเวท แล้วหันไปยึดอาชีพการค้าและการเกษตรเล่า
13.59.37
चातुर्वर्ण्यं पुरा न्यस्तं सुविद्वत्सु द्विजातिषु ।
तस्माद्वर्णौः संविभज्या वृत्तिः सङ्करवर्जिता ॥ १३.५९.३७ ॥
แต่ก่อนนั้น การแบ่งวรรณะสี่ได้มอบไว้แก่พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งที่รอบรู้ยิ่ง ฉะนั้น อาชีพควรแบ่งแยกตามวรรณะอย่างเหมาะสม ปราศจากการปะปนกัน
13.59.38
ये चान्ये श्रोत्रिया जाताः संस्कृताः पुत्रगृध्नुभिः ।
पूर्वनिर्वाणनिर्वृत्तां जातां वृत्तिमुपाश्रिताः ॥ १३.५९.३८ ॥
และศรมณะอื่นๆ ที่เกิดมาและได้รับพิธีสังสการจากผู้ปรารถนาบุตร ก็ดำรงชีวิตด้วยอาชีพที่สำเร็จมาแต่การเกิดในครั้งก่อน
13.59.39
असंस्कृताः श्रोत्रियजाः संस्कृता ज्ञानिजाः कथम्। ॥ १३.५९.३९ ॥
เหตุใดผู้เกิดจากศรมณะจึงไม่ได้รับพิธีสังสการ และเหตุใดผู้เกิดจากผู้มีปัญญาจึงได้รับพิธีสังสการ
13.59.40
असंस्कारो वैदिकश्च स मान्यः श्रोत्रियात्मजः ।
शुद्धान्वयः श्रोत्रियस्तु सुविद्वद्भिः समोऽन्यथा ॥ १३.५९.४० ॥
การไม่มีพิธีสังสการตามพระเวทนั้นก็เป็นที่ยอมรับ บุตรของศรมณะย่อมได้รับการนับถือ ศรมณะผู้มีวงศ์บริสุทธิ์เท่านั้น ผู้รอบรู้ยิ่งจึงถือว่าเสมอกัน มิฉะนั้นก็ไม่เสมอกัน
13.59.41
अनधीयानपुत्राश्च वेदसंस्कारवर्जिताः ।
तस्मात्ते वेदविज्ञाऽपि विप्राः श्रुतिनिकारिणः ॥ १३.५९.४१ ॥
พราหมณ์ที่บุตรไม่ศึกษาพระเวท และไม่ได้รับพิธีสังสการแห่งพระเวท ดังนั้นแม้จะรู้พระเวท พวกเขาก็เป็นผู้ปฏิเสธศรุติ
13.59.42
ब्रह्मराशौ पुरा सृष्टा वेदसंस्कारसंस्कृताः ।
तस्मात्तेष्वेव ते जाताः साधवः कुलधारिणः ॥ १३.५९.४२ ॥
ในกาลก่อน พวกเขาถูกสร้างจากมวลแห่งพรหมัน ได้รับการชำระด้วยพิธีสังสการแห่งพระเวท ดังนั้นผู้ดีที่เกิดจากพวกเขา จึงกลายเป็นผู้ดำรงสืบวงศ์ตระกูล
13.59.43
स्वयं क्रीतासु प्रेष्यासु प्रसूयन्ते तु ये नराः ।
कस्य नार्यः सुताश्चैव भवन्ति ऋषिसत्तम ॥ १३.५९.४३ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษี ภรรยาและบุตรของชายที่มีบุตรกับทาสหญิงที่ตนซื้อมาด้วยตนเอง จะเป็นของผู้ใดเล่า
13.59.44
स्वदास्यां यो नरो मोहात्प्रसूयेत स पापकृत् ।
इहाभिनिन्दितः प्रेत्य अपत्यं प्रेष्यतां नयेत् ॥ १३.५९.४४ ॥
ชายผู้ใดด้วยความหลงมีบุตรกับทาสหญิงของตน ชายนั้นเป็นผู้ทำบาป ถูกติเตียนในโลกนี้ และหลังความตาย บุตรของเขาต้องถูกนำไปเป็นทาส
13.59.45
सा तस्य भार्या पुत्रा ये हव्यकव्यप्रदास्तु ते ।
तस्या ये बान्धवाः केचिद्विषक्ताः प्रेष्यतां गताः।
सर्वे तस्यास्तु सम्बन्धा मुच्यन्ते प्रेष्यकर्मसु ॥ १३.५९.४५ ॥
นางเป็นภรรยาของเขา และบุตรที่ถวายโอชะแด่เทพและบรรพชนนั้นเป็นของเขา แต่ญาติใดของนางที่ผูกพันอยู่กับการเป็นทาสและตกอยู่ในสภาพทาส ญาติทั้งหมดของนางนั้นย่อมพ้นจากหน้าที่ของทาส
13.59.46
एतत्ते कथितं सर्वं यदभिव्याहृतं त्वया ।
अथवा संशयः कश्चिद्भूयः सम्प्रष्टुमर्हसि ॥ १३.५९.४६ ॥
สิ่งทั้งหมดที่ท่านกล่าวมาแล้วนั้น ได้ถูกบอกแก่ท่านแล้ว หรือหากยังมีความสงสัยอยู่บ้าง ท่านก็อาจถามซ้ำได้
13.59.47
अमिथ्यादर्शनालोके नारदः सर्वकोविदः ।
प्रत्यक्षदर्शी लोकानां स्वयंभुरिव सत्तमः ॥ १३.५९.४७ ॥
ในแสงแห่งทัศนะที่ไม่ผิดพลาด พระนารทะรู้ทุกสิ่ง เป็นผู้เห็นโลกทั้งหลายโดยตรง ประเสริฐที่สุด ดุจพระสวยัมภูเจ้า
13.59.48
इति सम्भाष्य ऋषिभिर्मार्कण्डेयो महातपाः ।
नारदं चापि सत्कृत्य तेन चैवाभिसत्कृतः।
आमन्त्रयित्वा ऋषिभिः प्रययावाश्रमं मुनिः ॥ १३.५९.४८ ॥
เมื่อสนทนากับฤๅษีทั้งหลายดังนี้แล้ว มารกัณเฑยะผู้มีตบะยิ่งใหญ่ ได้แสดงความเคารพต่อพระนารทะ และพระนารทะก็ตอบแสดงความเคารพแก่ท่านเช่นกัน มุนีนั้นลาฤๅษีทั้งหลายแล้วก็เดินทางกลับไปยังอาศรมของตน
13.59.49
ऋषयश्चापि तीर्थानां परिचर्यां प्रचक्रमुः ॥ १३.५९.४९ ॥
และฤๅษีทั้งหลายก็เริ่มปฏิบัติรับใช้บรรดาตีรถะทั้งหลาย
13.59.50
सुक्षेत्रबीजसंस्कारविशुद्धो ब्रह्मिचर्यया ।
नित्यनैमित्तिकात्स्नातो मनश्शुद्ध्या च शुद्ध्यति ॥ १३.५९.५० ॥
ผู้ที่บริสุทธิ์ด้วยพิธีสังสการแห่งการหว่านเมล็ดพืชในนาอันดี ด้วยการครองพรหมจรรย์ และอาบน้ำชำระตามพิธีประจำและพิธีเฉพาะกาล ย่อมบริสุทธิ์ยิ่งขึ้นด้วยความบริสุทธิ์แห่งจิต