મહાભારત · અધ્યાય 13.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.6.1
ब्राह्मण्यं यदि दुष्प्राप्यं त्रिभिर्वर्णैर्नराधिप ।
कथं प्राप्तं महाराज क्षत्रियेण महात्मना ॥ १३.६.१ ॥
હે નરાધિપ, જો બ્રાહ્મણત્વ ત્રણ વર્ણો માટે દુષ્પ્રાપ્ય હોય, તો હે મહારાજ, મહાત્મા ક્ષત્રિયે તે કેવી રીતે મેળવ્યું?
13.6.2
विश्वामित्रेण धर्मात्मन्ब्राह्मणत्वं नरर्षभ ।
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.६.२ ॥
હે ધર્માત્મા, હે નરશ્રેષ્ઠ, વિશ્વામિત્રે બ્રાહ્મણત્વ (કેવી રીતે મેળવ્યું તે) યથાર્થપણે સાંભળવા ઇચ્છું છું; હે પિતામહ, તે મને કહો.
13.6.3
तेन ह्यमितवीर्येण वसिष्ठस्य महात्मनः ।
हतं पुत्रशतं सद्यस्तपसाऽपि पितामह ॥ १३.६.३ ॥
હે પિતામહ, અમિત પરાક્રમી તેમના દ્વારા જ મહાત્મા વસિષ્ઠના સો પુત્રો તપના બળથી તરત જ મારી નખાયા.
13.6.4
यातुधानाश्च बहवो राक्षसास्तिग्मतेजसः ।
मन्युनाऽऽविष्टदेहेन सृष्टाः कालान्तकोपमाः ॥ १३.६.४ ॥
ક્રોધથી આવિષ્ટ દેહવાળા તેમણે સર્જેલા અનેક યાતુધાન અને તીવ્ર તેજવાળા રાક્ષસો કાલાંતક સમાન હતા.
13.6.5
महान्कुशिकवंशश्च ब्रह्मर्षिशतसंकुलः ।
स्थापितो नरलोकेऽस्मिन्विद्वद्ब्राह्मणसंकुलः ॥ १३.६.५ ॥
આ નરલોકમાં કૌશિકનો મહાન વંશ સ્થાપિત થયો; તે સેંકડો બ્રહ્મર્ષિઓ અને વિદ્વાન બ્રાહ્મણોથી ભરેલો છે.
13.6.6
ऋतीकस्यात्मजश्चैव शुनःशेपो महातपाः ।
विमोक्षितो महासत्रात्पशुतामप्युपागतः ॥ १३.६.६ ॥
ઋતીકનો પુત્ર મહાતપસ્વી શુનઃશેપ, જે પશુભાવને પણ પામ્યો હતો, તે મહાયજ્ઞમાંથી છોડાવાયો.
13.6.7
हरिश्चन्द्रक्रतौ देवांस्तोषयित्वाऽऽत्मतेजसा ।
पुत्रतामनुसंप्राप्तो विश्वामित्रस्य धीमतः ॥ १३.६.७ ॥
હરિશ્ચંદ્રના યજ્ઞમાં દેવતાઓને પોતાના આત્મતેજથી પ્રસન્ન કરીને તે બુદ્ધિમાન વિશ્વામિત્રનો પુત્ર બન્યો.
13.6.8
नाभिवादयते ज्येष्ठं देवरातं नराधिप ।
पुत्राः पञ्चशतं चापि शप्ताः श्वपचतां गताः ॥ १३.६.८ ॥
હે નરાધિપ, તેણે જ્યેષ્ઠ દેવરાતને અભિવાદન કર્યું નહીં; તેથી તેના પાંચસો પુત્રો પણ શાપિત થઈ શ્વપચ અવસ્થાને પામ્યા.
13.6.9
त्रिशङ्कुर्बन्धुभिर्मुक्त ऐक्ष्वाकः प्रीतिपूर्वकम् ।
अवाक्शिरादिवं नीतो दक्षिणामाश्रितोदिशम् ॥ १३.६.९ ॥
ઐક્ષ્વાક ત્રિશંકુને તેના બંધુઓએ પ્રેમપૂર્વક મુક્ત કર્યો; માથું નીચે રાખી દક્ષિણ દિશાનો આશ્રય લઈ તે સ્વર્ગે લઈ જવાયો.
13.6.10
विश्वामित्रस्य भगिनी नदी देवर्षिसेविता ।
कौशिकीति कृता पुण्या ब्रह्मर्षिसुरसेविता ॥ १३.६.१० ॥
દેવર્ષિઓ દ્વારા સેવિત વિશ્વામિત્રની બહેન નદીને 'કૌશિકી' નામે પવિત્ર બનાવવામાં આવી; બ્રહ્મર્ષિઓ અને દેવતાઓ તેની સેવા કરે છે.
13.6.11
तपोविघ्नकरी चैव पञ्चचूडा सुसंमता ।
रम्भा नामाप्सराः शापाद्यस्य शैलत्वमागता ॥ १३.६.११ ॥
તપમાં વિઘ્ન નાખનારી, અત્યંત માન્ય પંચચૂડા; અને રંભા નામની અપ્સરા, જેને શાપથી પર્વતત્વ પ્રાપ્ત થયું.
13.6.12
तथैवास्य भयाद्बद्ध्वा वसिष्ठः सलिले पुरा ।
आत्मानं मञ्जयञ्श्रीमान्विपाशः पुनरुत्थितः ॥ १३.६.१२ ॥
એ જ રીતે, ભયથી પોતાને બાંધીને પૂર્વે શ્રીમાન વસિષ્ઠે પોતાને પાણીમાં ડુબાડ્યો; બંધનમુક્ત થઈને તે ફરી ઊભા થયા.
13.6.13
तदाप्रभृति पुण्या हि विपाशाऽभून्महानदी ।
विख्याता कर्मणा तेन वसिष्ठस्य महात्मनः ॥ १३.६.१३ ॥
ત્યારથી વિપાશા પવિત્ર મહાનદી બની; મહાત્મા વસિષ્ઠના તે કર્મથી તે વિખ્યાત થઈ.
13.6.14
वश्यश्च भगवान्येन देवसेनाग्रगः प्रभुः ।
स्तुतः प्रीतमनाश्चासीच्छापाच्चैनममुञ्चत ॥ १३.६.१४ ॥
જેના વડે દેવસેનાના અગ્રણી ભગવાન વશ થયા; સ્તુતિથી પ્રસન્ન થઈને તેમણે તેને શાપથી મુક્ત કર્યો.
13.6.15
ध्रुवस्यौत्तानपादस्य ब्रह्मर्षीणां तथैव च ।
मध्ये ज्वलति यो नित्यमुदीचीमाश्रितो दिशम् ॥ १३.६.१५ ॥
ઉત્તાનપાદના પુત્ર ધ્રુવ અને બ્રહ્મર્ષિઓની વચ્ચે, ઉત્તર દિશાને આશ્રિત થઈને જે સદા ઝળહળે છે.
13.6.16
तस्यैतानि च कर्माणि तथाऽन्यानि च कौरव ।
क्षत्रियस्येत्यतो जातमिदं कौहतूलं मम ॥ १३.६.१६ ॥
હે કૌરવ, તેનાં આ કર્મો અને બીજાં કર્મો પણ ક્ષત્રિયનાં છે; તેથી મારામાં આ કુતૂહલ જાગ્યું.
13.6.17
किमेतदिति तत्त्वेन प्रब्रूहि भरतर्षभ ।
देहान्तरमनासाद्य कथं स ब्राह्मणोऽभवत् ॥ १३.६.१७ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આ શું છે તે યથાર્થ રીતે કહો. બીજું શરીર મેળવ્યા વિના તે બ્રાહ્મણ કેવી રીતે થયો?
13.6.18
एतत्तत्वेन मे तात सर्वमाख्यातुमर्हसि ।
मतङ्गस्य यथातत्त्वं तथैवैतद्वदस्व मे ॥ १३.६.१८ ॥
હે તાત, આ બધું મને યથાર્થ રીતે કહેવું તમને યોગ્ય છે. મતંગનો યથાર્થ વૃત્તાંત પણ એ જ રીતે કહો.
13.6.19
स्थाने मतङ्गो ब्राह्मण्यं नालभद्भरतर्षभ ।
चण्डालयोनौजातो हि कथं ब्राह्मण्यमाप्तवान् ॥ १३.६.१९ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, મતંગને ખરેખર બ્રાહ્મણત્વ પ્રાપ્ત થયું ન હતું. ચાંડાળ યોનિમાં જન્મેલો તે બ્રાહ્મણત્વ કેવી રીતે પામ્યો?