મહાભારત · અધ્યાય 13.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.69.1
ब्राह्मणानेव सततं भृशं सम्परिपूजयेत् ।
एते हि सोमराजान ईश्वरः सुखदुःखयोः ॥ १३.६९.१ ॥
બ્રાહ્મણોનો સદા અત્યંત આદરપૂર્વક સત્કાર કરવો જોઈએ; તેઓ જ સોમના રાજા અને સુખ-દુઃખના સ્વામી છે.
13.69.2
एते भोगैरलङ्कारैरन्यैश्चैव किमिच्छकैः ।
सदा पूज्या नमस्कारै रक्ष्याश्च पितृवन्नृपैः।
ततो राष्ट्राय शान्तिर्हि भूतानामिव वासवात् ॥ १३.६९.२ ॥
રાજાઓએ તેમને ભોગ, અલંકાર અને અન્ય ઈચ્છિત વસ્તુઓથી તથા નમસ્કારથી સદા પૂજવા અને પિતાની જેમ રક્ષવા; વાસવથી પ્રાણીઓને શાંતિ મળે તેમ રાષ્ટ્રને શાંતિ મળે છે.
13.69.3
ज्ञानवान्ब्रह्मवर्चस्वी राष्ट्रे वै ब्राह्मणः शुचिः ।
महारथश्च राजन्य एष्टव्यः शत्रुतापनः ॥ १३.६९.३ ॥
રાષ્ટ્રમાં જ્ઞાની, બ્રહ્મતેજવાળો, શુચિ બ્રાહ્મણ અને શત્રુઓને તપાવનાર મહારથી ક્ષત્રિય શોધવા જોઈએ.
13.69.4
ब्राह्मणं जातिसम्पन्नं धर्मज्ञं संशितव्रतम् ।
बोजयीत गृहे राजन्न तस्मात्परमस्ति वै ॥ १३.६९.४ ॥
હે રાજન્! ઉત્તમ કુળમાં જન્મેલા, ધર્મ જાણનારા, દૃઢવ્રતી બ્રાહ્મણને ઘરે ભોજન કરાવવું જોઈએ; તેનાથી ઉત્તમ કંઈ નથી.
13.69.5
ब्राह्मणेभ्यो हविर्दत्तं प्रतिगृह्णन्ति देवताः ।
पितरः सर्वभूतानां नैतेभ्यो विद्यते परम् ॥ १३.६९.५ ॥
બ્રાહ્મણોને અપાયેલું હવિ દેવતાઓ સ્વીકારે છે; સર્વ પ્રાણીઓના પિતૃઓ પણ સ્વીકારે છે; તેમનાથી ઉત્તમ કંઈ નથી.
13.69.6
आदित्यश्चन्द्रमा विष्णुः सङ्करोऽग्निः प्रजापतिः ।
सर्वे ब्राह्मणमाविश्य सदाऽन्नमुपभुञ्जते ॥ १३.६९.६ ॥
આદિત્ય, ચંદ્ર, વિષ્ણુ, શંકર, અગ્નિ અને પ્રજાપતિ — આ સર્વ બ્રાહ્મણમાં પ્રવેશીને સદા અન્ન ભોગવે છે.
13.69.7
न तस्याश्नन्ति पितरो यस्य विप्रा न भुञ्जते ।
देवाश्चाप्यस्य नाश्नन्ति पापस्य ब्राह्मणद्विषः ॥ १३.६९.७ ॥
જેનું અન્ન બ્રાહ્મણો ગ્રહણ કરતા નથી, તેનું અન્ન પિતૃઓ પણ આરોગતા નથી. પાપી અને બ્રાહ્મણદ્વેષી માણસનું અન્ન દેવો પણ આરોગતા નથી.
13.69.8
ब्राह्मणेषु तु तुष्टेषु प्रीयन्ते पितरः सदा ।
तथैव देवता राजन्नात्र कार्या विचारणा ॥ १३.६९.८ ॥
બ્રાહ્મણો સંતુષ્ટ થાય ત્યારે પિતૃઓ સદા પ્રસન્ન થાય છે. હે રાજન, તેવી જ રીતે દેવતાઓ પણ પ્રસન્ન થાય છે; આમાં સંશય ન કરવો.
13.69.9
तथैव तेऽपि प्रीयन्ते येषां भवति तद्धविः ।
न च प्रेत्य विनश्यन्ति गच्छन्ति च परां गतिम् ॥ १३.६९.९ ॥
તેવી જ રીતે જેમને તે હવિ અર્પિત થાય છે તેઓ પણ પ્રસન્ન થાય છે. મૃત્યુ પછી તેઓ નાશ પામતા નથી, પણ પરમ ગતિ પામે છે.
13.69.10
येनयेनैव प्रीयन्ते पितरो देवतास्तथा ।
तेनतेनैव प्रीयन्ते पितरो देवतास्तथा ॥ १३.६९.१० ॥
જે જે રીતે પિતૃઓ અને દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે, તે જ રીતે તેઓ પ્રસન્ન થાય છે.
13.69.11
ब्राह्मणादेव तद्भूतं प्रभवन्ति यतः प्रजाः ।
यतश्चायं प्रभवति प्रेत्य यत्र च गच्छति ॥ १३.६९.११ ॥
બ્રાહ્મણમાંથી જ તે ભૂત ઉત્પન્ન થાય છે, જેમાંથી પ્રજાઓ જન્મે છે; જેમાંથી આ ઉત્પન્ન થાય છે અને મૃત્યુ પછી જ્યાં જાય છે, તે પણ ત્યાંથી જ.
13.69.12
वेदैष मार्गं स्वर्गस्य तथैव नरकस्य च ।
आगतानागते चोमे ब्राह्मणो द्विपदांवरः ॥ १३.६९.१२ ॥
આ વેદ જ સ્વર્ગનો માર્ગ છે, તેમજ નરકનો પણ. ભૂત અને ભવિષ્ય, દ્વિપદોમાં શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ જ જાણે છે.
13.69.13
ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठः स्वधर्मं चैव वेद यः ।
ये चैनमनुवर्तन्ते ते न यान्ति पराभवम्।
न ते प्रेत्य विनश्यन्ति गच्छन्ति न पराभवम् ॥ १३.६९.१३ ॥
દ્વિપદોમાં શ્રેષ્ઠ એવો બ્રાહ્મણ, જે પોતાના ધર્મને જાણે છે, અને જે તેનું અનુસરણ કરે છે, તેઓ પરાભવ પામતા નથી. તેઓ મૃત્યુ પછી નાશ પામતા નથી, પરાભવ પામતા નથી.
13.69.14
यद्ब्राह्मणमुखात्प्राप्तं प्रतिगृह्णन्ति वै वचः ।
कृतात्मानो महात्मानस्ते न यान्ति पराभवम् ॥ १३.६९.१४ ॥
બ્રાહ્મણના મુખેથી મળેલું વચન જેઓ ગ્રહણ કરે છે, તેઓ સંયમી મહાત્મા છે; તેઓ પરાભવ પામતા નથી.
13.69.15
क्षत्रियाणां प्रतपतां तेजसा च बलेन च ।
ब्राह्मणेष्वेव शाम्यन्ति तेजांसि च बलानि च ॥ १३.६९.१५ ॥
પ્રતાપથી તપતા ક્ષત્રિયોનું તેજ અને બળ બ્રાહ્મણોમાં જ શાંત થાય છે.
13.69.16
भृगवस्तालजङ्घांश्च नीपानाङ्गिरसोऽजयन् ।
भरद्वाजो वैतहव्यानैलांश्च भरतर्षभ ॥ १३.६९.१६ ॥
ભૃગુઓએ તાલજંઘોને, આંગિરસોએ નીપોને જીત્યા; હે ભરતર્ષભ, ભરદ્વાજે વૈતહવ્યો અને ઐલોને જીત્યા.
13.69.17
चित्रायुधांश्चाप्यजयन्नेते कृष्णाजिनध्वजाः ।
प्रक्षिप्याथ च कुम्भान्वै पारगामिनमारभेत् ॥ १३.६९.१७ ॥
કૃષ્ણાજિન ધ્વજવાળા આ લોકોએ ચિત્રાયુધોને પણ જીત્યા; પછી ઘડા ફેંકીને પારગામીનો આરંભ કરવો જોઈએ.
13.69.18
यत्किंचित्कथ्यते लोके श्रूयते पठ्यतेऽपि वा ।
सर्वं तद्ब्राह्मणेष्वेव गूढोऽग्निरिव दारुषु ॥ १३.६९.१८ ॥
જગતમાં જે કંઈ કહેવાય છે, સંભળાય છે કે વંચાય છે, તે બધું બ્રાહ્મણોમાં જ છે; લાકડામાં છુપાયેલા અગ્નિ જેવું.
13.69.19
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
संवादं वासुदेवस्य पृथ्व्याश्च भरतर्षभ ॥ १३.६९.१९ ॥
અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહે છે — વાસુદેવ અને પૃથ્વીનો સંવાદ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
13.69.20
मातरं सर्वभूतानां पृच्छे त्वां संशयं शुभे ।
केनस्वित्कर्मणा पापं व्यपोहति नरो गृही ॥ १३.६९.२० ॥
હે સર્વભૂતોની માતા, હે શુભે, તને એક સંશય પૂછું છું — કયા કર્મથી ગૃહસ્થ માણસ પોતાનું પાપ દૂર કરે છે?
13.69.28
ब्राह्मणानुमते तिष्ठेत्पुरुषः शुचिरात्मवान् ॥ १३.६९.२८ ॥
બ્રાહ્મણોની અનુમતિથી ચાલતો, શુદ્ધ અને આત્મસંયમી પુરુષ સ્થિર રહેવો જોઈએ.
13.69.29
इत्येतद्वचनं श्रुत्वा मेदिन्या मधूसूदनः ।
साधुसाध्विति कौरव्य मेदिनीं प्रत्यपूजयत् ॥ १३.६९.२९ ॥
પૃથ્વીના આ વચન સાંભળીને મધુસૂદને 'સાધુ, સાધુ' કહ્યું અને હે કૌરવ્ય, પૃથ્વીનું સન્માન કર્યું.
13.69.30
एतां श्रुत्वोपमां पार्थ प्रयतो ब्राह्मणर्षभान् ।
सततं पूजयेथास्त्वं ततः श्रेयोऽभिपत्स्यसे ॥ १३.६९.३० ॥
હે પાર્થ, આ ઉપમા સાંભળીને સંયમપૂર્વક બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠોની સદા પૂજા કર; ત્યારે તને કલ્યાણ પ્રાપ્ત થશે.