महाभारत · अध्याय 13.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.70.1
जन्मनैव महाभागो ब्राह्मणो नाम जायते ।
नमस्यः सर्वभूतानामतिथिः प्रश्रिताग्रभुक् ॥ १३.७०.१ ॥
ब्राह्मण जन्मानेच महाभाग्यवान असतो. तो सर्व प्राण्यांना नमस्कार करण्यायोग्य आहे; विनयाने आमंत्रित अतिथी म्हणून तो सर्वप्रथम भोजन करतो.
13.70.2
सर्वेषां सुहृदस्तात ब्राह्मणाः सुमनोमुकाः ।
सर्वानेते हनिष्यन्ति ब्राह्मणा जातमन्यवः।
गीर्भिर्मङ्गलयुक्ताभिरनुध्यायन्ति पूजिताः ॥ १३.७०.२ ॥
हे पुत्रा! ब्राह्मण सर्वांचे सुहृद आहेत; प्रसन्न मुखाचे आहेत. पण क्रोध उत्पन्न झाल्यास हे ब्राह्मण सर्वांचा नाश करतील. सन्मानित झाल्यावर ते मंगल वाणीने ध्यान करतात.
13.70.3
सर्वान्नो द्विषतस्तात ब्राह्मणा जातमन्यवः ।
गीर्भिर्दारुणयुक्ताभिर्हन्युश्चैते ह्यपूजिताः ॥ १३.७०.३ ॥
हे पुत्रा! क्रोध उत्पन्न झालेले हे ब्राह्मण आपला द्वेष करणाऱ्या सर्वांना कठोर वाणीने ठार मारतील; त्यांचा अपमान झाल्यास हेच घडेल.
13.70.4
अत्र गाथाः पुरा गीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
सृष्ट्वा द्विजातीन्धाता हि यथापूर्वं समादधत् ॥ १३.७०.४ ॥
येथे प्राचीन जाणकार पूर्वी गायिलेल्या गाथा सांगतात: सृष्टिकर्ता धाता द्विजांना निर्माण करून पूर्वीप्रमाणेच त्यांची स्थापना करता झाला.
13.70.5
न वोऽन्यदिह कर्तव्यं किञ्चिदूर्ध्वायनं विधि ।
गुप्तो गोपायते ब्रह्मा श्रेयो वस्तेन शोभनम् ॥ १३.७०.५ ॥
तुम्हाला येथे दुसरे काही करायचे नाही; केवळ ऊर्ध्वगतीचे विधान आहे. ब्रह्माने रक्षिलेल्याचे रक्षण ब्रह्माच करतो; त्यामुळे तुमचे कल्याण आणि शोभा होईल.
13.70.6
स्वमेव कुर्वतां कर्म श्रीर्वो ब्राह्मी भविष्यति ।
प्रमाणं सर्वभूतानां प्रग्रहाश्च भविष्यथ ॥ १३.७०.६ ॥
आपापले कर्म करणाऱ्यांना तुमची ब्राह्मी श्री लाभेल. तुम्ही सर्व प्राण्यांचे प्रमाण आणि मार्गदर्शक लगाम व्हाल.
13.70.7
न शौद्रं कर्म कर्तव्यं ब्राह्मणेन विपश्चिता ।
शौद्रं हि कुर्वतः कर्म ब्राह्मी श्रीरुपरुध्यते ॥ १३.७०.७ ॥
विद्वान ब्राह्मणाने शूद्राचे कर्म करू नये. शूद्राचे कर्म करणाऱ्याची ब्राह्मी श्री रोखली जाते.
13.70.8
श्रीश्च बुद्धिश्च तेजश्च विभूतिश्च प्रतापिनी ।
स्वाध्यायेनैव महात्म्यं विपुलं प्रतिपत्स्यथ ॥ १३.७०.८ ॥
श्री, बुद्धी, तेज आणि प्रतापी विभूती — स्वाध्यायानेच तुम्ही विपुल महात्म्य प्राप्त कराल.
13.70.9
हुत्वा चाहवनीयस्थं महाभाग्ये प्रतिष्ठिताः ।
अग्रभोज्याः प्रसूतीनां श्रिया ब्राह्मयाऽनुकल्पिताः ॥ १३.७०.९ ॥
आहवनीय अग्नीत आहुती देऊन, महाभाग्यात स्थित होऊन, यज्ञांचे अग्रभोजी व्हाल आणि ब्राह्मी श्रीने नियुक्त व्हाल.
13.70.10
श्रद्धया परया युक्ता ह्यनभिद्रोहलब्धया ।
दमस्वाध्यायनिरताः सर्वान्कामानवाप्स्यथ ॥ १३.७०.१० ॥
परम श्रद्धेने युक्त, कोणाचाही द्रोह न करता मिळवलेल्या धनाने, दम आणि स्वाध्यायात रत राहून तुम्ही सर्व इच्छा प्राप्त कराल.
13.70.11
यच्चैव मानुषे लोके यच्च देवेषु किञ्चन ।
सर्वं वस्तपसा साध्यं ज्ञानेन नियमेन च ॥ १३.७०.११ ॥
मानवलोकात जे काही आहे आणि देवांमध्ये जे काही आहे, ते सर्व तप, ज्ञान आणि नियमाने साधता येते.
13.70.12
युष्मत्संमाननां प्रीतिं पावनैः क्षत्रिया भृशम् ।
अमुत्रेह समायान्ति वैश्यशूद्राधिकास्तथा ॥ १३.७०.१२ ॥
तुमच्या सन्मानाने आणि पावनांवरील प्रेमाने क्षत्रिय इहलोकी व परलोकी मोठ्या प्रमाणात येतात; वैश्य व शूद्रही तसेच येतात.
13.70.13
अरक्षिताश्च युष्माभिर्विरुद्धा यान्ति विप्रवम् ।
युष्मत्तेजोधृता लोकास्तद्रक्ष्यथ जगत्त्रयम् ॥ १३.७०.१३ ॥
तुम्ही त्यांचे रक्षण केले नाही तर ते विरोधी होऊन ब्राह्मणांच्या नाशाकडे जातील. तुमच्या तेजानेच लोक धारण केलेले आहेत; म्हणून तुम्ही त्रिभुवनाचे रक्षण करा.
13.70.14
इत्येवं ब्रह्मगीतास्ते समाख्याता मयाऽनघ ।
विप्रानुकम्पार्थमिदं तेन प्रोक्तं हि धीमता ॥ १३.७०.१४ ॥
हे निष्पाप, अशा प्रकारे ब्रह्मगीते म्हणून ती मी तुला सांगितली. बुद्धिमान अशा त्याने ब्राह्मणांवरील अनुकंपेमुळे हे सांगितले होते.
13.70.15
भूयस्तेषां बलं मन्ये यथा राज्ञस्तपस्विनः ।
दुरासदाश्च चण्डाश्च तपसा क्षिप्रकारिणः ॥ १३.७०.१५ ॥
त्यांचे बळ राजांसारखे आणि तपस्व्यांसारखे आहे असे मला वाटते; ते दुर्जेय, उग्र आणि तपाच्या बळाने त्वरित कार्य करणारे आहेत.
13.70.16
सन्त्येषां सिम्हसत्वाश्च व्याघ्रसत्वास्तथाऽपरे ।
वराहमृगसत्वाश्च गजसत्वास्तथाऽपरे ॥ १३.७०.१६ ॥
त्यांच्यात काही सिंहवृत्तीचे, तर काही व्याघ्रवृत्तीचे आहेत; इतर वराह व मृगवृत्तीचे, तर आणखी काही गजवृत्तीचे आहेत.
13.70.17
सर्पस्पर्शसमाः केचित्तथाऽन्ये मकरस्पृशः ।
विभाष्य घातिनः केचित्तथा चक्षुर्हणोऽपरे ॥ १३.७०.१७ ॥
काही सर्पस्पर्शासारखे, तर काही मकरस्पर्शासारखे आहेत; काही बोलून घात करणारे, तर काही डोळे हिरावणारे आहेत.
13.70.18
सन्ति चाशीविषसमाः सन्ति मन्दास्तथाऽपरे ।
विविधानीह वृत्तानि ब्राह्मणानां युधिष्ठिर ॥ १३.७०.१८ ॥
काही विषारी सापांसारखे आहेत, तर इतर मंद आहेत. हे युधिष्ठिरा, येथे ब्राह्मणांची वर्तने विविध प्रकारची आहेत.
13.70.19
मेकला द्राविडा लाटाः पौण्ड्राः कान्वशिरास्तथा ।
शौण्डिका दरदा दार्वाश्चोराः शबरबर्बराः ॥ १३.७०.१९ ॥
मेकल, द्राविड, लाट, पौण्ड्र, कान्वशिरा तसेच शौण्डिक, दरद, दार्व, चोर, शबर आणि बर्बर.
13.70.20
किराता यवनाश्चैव तास्ताः क्षत्रियजातयः ।
वृषत्वमनुप्राप्ता ब्राह्मणानामदर्शनात् ॥ १३.७०.२० ॥
किरात आणि यवन हे सुद्धा — ते सर्व क्षत्रिय वंश ब्राह्मणांचा आदर न केल्यामुळे वृषलत्व पावले.
13.70.21
ब्राह्मणानां परिभवादसुराः सलिलेशयाः ।
ब्राह्मणानां प्रसादाच्च देवाः स्वर्गनिवासिनः ॥ १३.७०.२१ ॥
ब्राह्मणांच्या अपमानामुळे असुर पाण्यात शयन करणारे झाले; आणि ब्राह्मणांच्या प्रसादाने देव स्वर्गात निवास करतात.
13.70.22
अशक्यं स्प्रष्टुमाकाशमचाल्यो हिमवान्गिरिः ।
अवार्या सेतुना गङ्गा दुर्जया ब्राह्ममा भुवि ॥ १३.७०.२२ ॥
आकाशाला स्पर्श करणे अशक्य; हिमवान पर्वत अचल आहे; सेतूने गंगेला अडवता येत नाही; पृथ्वीवर ब्राह्मी (ब्राह्मण-शक्ती) दुर्जय आहे.
13.70.23
न ब्राह्मणविरोधेन शक्या शास्तुं वसुन्धरा ।
ब्राह्मणा हि महात्मानो देवानामपि देवताः ॥ १३.७०.२३ ॥
ब्राह्मणांच्या विरोधाने पृथ्वीवर शासन करणे शक्य नाही; ब्राह्मण हे महात्मे आहेत, देवांचेही देव आहेत.
13.70.24
तान्पूजयस्व सततं दानेन परिचर्यया ।
यदीच्छसि महीं भोक्तमिमां सागरमेखलाम् ॥ १३.७०.२४ ॥
सागर-मेखला असलेली ही पृथ्वी उपभोगण्याची इच्छा असेल तर त्यांची सतत दानाने आणि सेवेने पूजा कर.
13.70.25
प्रतिग्रहेण तेजो हि विप्राणा शाम्यतेऽनघ ।
प्रतिग्रहं ये नेच्छेयुस्तेऽपि रक्ष्यास्त्वया नृप ॥ १३.७०.२५ ॥
हे निष्पाप, प्रतिग्रहानेच ब्राह्मणांचे तेज शांत होते. हे नृपा, जे प्रतिग्रह इच्छीत नाहीत, त्यांचेही तू रक्षण करावे.