મહાભારત · અધ્યાય 13.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.71.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शक्रशम्बरसंवादं तन्निवोध युधिष्ठिर ॥ १३.७१.१ ॥
અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસને ઉદાહરણ તરીકે કહે છે — શક્ર અને શંબરનો સંવાદ. હે યુધિષ્ઠિર, તે સાંભળો.
13.71.2
शक्रो ह्यज्ञातरूपेण जटी भूत्वा सुवारुणः ।
विप्ररूपं समास्थाय प्रश्नं पप्रच्छ शम्बरम् ॥ १३.७१.२ ॥
શક્રે પોતાનું રૂપ છુપાવીને, જટાધારી થઈને, સુંદર વેશમાં, બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને શંબરને પ્રશ્ન પૂછ્યો.
13.71.3
केन शम्बर वृत्तेन स्वजात्यानधितिष्ठसि ।
श्रेष्ठं त्वां केन मन्यन्ते तद्वै प्रब्रूहि तत्त्वतः ॥ १३.७१.३ ॥
હે શંબર, કયા આચરણથી તું તારી જાતિથી ઉપર ઊભો છે? કયા કારણે લોકો તને શ્રેષ્ઠ માને છે? તે સાચે સાચું કહે.
13.71.4
नासूयामि सदा विप्रान्ब्राह्ममेव च मे मतम् ।
शास्त्राणि वदतो विप्रान्संमन्यामि यथासुखम् ॥ १३.७१.४ ॥
હું હંમેશાં બ્રાહ્મણો પર અસૂયા કરતો નથી; એ જ મારો મત છે. શાસ્ત્રો કહેનારા બ્રાહ્મણોનો હું સુખપૂર્વક આદર કરું છું.
13.71.5
श्रुत्वा च नावजानामि नापराध्यामि कर्हिचित् ।
अभ्यर्च्याभ्यनुपृच्छामि पादौ गृह्णामि धीमताम् ॥ १३.७१.५ ॥
સાંભળીને હું તેમની ક્યારેય અવગણના કરતો નથી, ક્યારેય અપરાધ કરતો નથી. તેમની પૂજા કરીને હું વધુ પૂછું છું; બુદ્ધિમાનોના ચરણ ગ્રહણ કરું છું.
13.71.6
ते विस्रब्धाः प्रभाषन्ते संयच्छन्ति च मां सदा ।
प्रमत्तेष्वप्रमत्तोऽस्मि सदा सुप्तेषु जागृमि ॥ १३.७१.६ ॥
તેઓ વિશ્વાસથી બોલે છે અને હંમેશાં મને સંયમમાં રાખે છે. બેધ્યાન લોકોમાં હું હંમેશાં સાવધ રહું છું; સૂતેલાઓમાં હું હંમેશાં જાગતો રહું છું.
13.71.7
ते मां शास्त्रपथे युक्तं ब्रह्मण्यमनसूयकम् ।
समासिञ्चति शास्तारः क्षौद्रं मध्विव मक्षिकाः ॥ १३.७१.७ ॥
શાસ્ત્રમાર્ગે યુક્ત, બ્રાહ્મણપ્રેમી, અસૂયારહિત એવા મારા પર ગુરુઓ મધ પર માખીઓની જેમ સિંચન કરે છે.
13.71.8
यच्च भाषन्ति संतुष्टास्तच्च गृह्णाम्यमायया ।
समाधिमात्मनो नित्यमनुलोममचिन्तयम् ॥ १३.७१.८ ॥
સંતુષ્ટ થઈને તેઓ જે કહે છે તે હું નિષ્કપટપણે ગ્રહણ કરું છું અને મારી સમાધિને અનુકૂળ રીતે સદા તેનો વિચાર કરું છું.
13.71.9
सोहं वागग्रमृष्टानां रसानामवलेहकः ।
स्वजात्यानधितिष्ठामि नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥ १३.७१.९ ॥
વાણીના અગ્રભાગથી શુદ્ધ થયેલા રસોનો હું આસ્વાદક છું; ચંદ્ર જેમ નક્ષત્રોથી ઉપર રહે તેમ હું મારી જાતિથી ઉપર રહું છું.
13.71.10
एतत्पृथिव्याममृतमेतच्चक्षुरनुत्तमम् ।
यद्ब्राह्मणमुखाच्छास्त्रमिह श्रुत्वा प्रवर्तते ॥ १३.७१.१० ॥
પૃથ્વી પર આ જ અમૃત છે, આ જ ઉત્તમ નેત્ર છે; બ્રાહ્મણના મુખથી શાસ્ત્ર સાંભળીને અહીં માણસ પ્રવૃત્ત થાય છે.
13.71.11
एतत्कारणमाज्ञाय दृष्ट्वा देवासुरं पुरा ।
युद्धं पिता मे हृष्टात्मा विस्मितः समपद्यत ॥ १३.७१.११ ॥
પૂર્વે દેવાસુર યુદ્ધ જોઈને આ કારણ જાણીને મારા પિતા હર્ષિત અને વિસ્મિત થયા.
13.71.12
दृष्ट्वा च ब्राह्मणानां तु महिमानं महात्मनाम् ।
पर्यपृच्छत्कथममी सिद्धा इति निशाकरम् ॥ १३.७१.१२ ॥
મહાત્મા બ્રાહ્મણોની મહિમા જોઈને, 'આ સિદ્ધો કેવી રીતે થયા?' એમ તેમણે ચંદ્રને પૂછ્યું.
13.71.13
ब्राह्मणास्तपसा सर्वे सिध्यन्ते वाग्बलाः सदा ।
भुजवीर्याश्च राजानो वागस्त्राश्च द्विजातयः ॥ १३.७१.१३ ॥
બ્રાહ્મણો સદા તપથી સિદ્ધ થાય છે, તેમનું બળ વાણીમાં છે; રાજાઓ ભુજબળવાળા છે, અને દ્વિજો વાણીને જ અસ્ત્ર બનાવે છે.
13.71.14
प्रवसन्वाप्यधीयीत ब्राह्मीर्दुर्वसतीर्वसन् ।
निर्मन्युरपि निर्वाणो यतिः स्यात्समदर्शनः ॥ १३.७१.१४ ॥
પરદેશમાં રહીને પણ, અથવા ખરાબ નિવાસોમાં રહીને પણ, તે વેદનો અભ્યાસ કરે; ક્રોધરહિત અને શાંત થઈને તે યતિ બને અને સૌને સમદૃષ્ટિથી જુએ.
13.71.15
अपि च ज्ञानसम्पन्नः सर्वान्वेदान्पितुर्गृहे ।
श्लाघमान इवाधीयाद्ग्राम्य इत्येव तं विदुः ॥ १३.७१.१५ ॥
જ્ઞાનસંપન્ન હોવા છતાં, જે પિતાના ઘરમાં સર્વ વેદો અભિમાનથી ભણે છે, તેને લોકો "ગ્રામ્ય" જ ગણે છે.
13.71.16
भूमिरेतौ निगिरति सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाप्ययोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ १३.७१.१६ ॥
દરમાં રહેતો સાપ (ઉંદરને) ગળે તેમ, પૃથ્વી આ બેને ગળી જાય છે: જે રાજા યુદ્ધ કરતો નથી, અને જે બ્રાહ્મણ પરદેશ જતો નથી.
13.71.17
अभिमानः श्रियं हन्ति पुरुषस्याल्पमेधसः ।
गर्भेण दुष्यते कन्या गृहवासेन च द्विजः ॥ १३.७१.१७ ॥
અભિમાન અલ્પબુદ્ધિ પુરુષની લક્ષ્મીનો નાશ કરે છે; કન્યા ગર્ભથી દૂષિત થાય છે, અને દ્વિજ ગૃહવાસથી દૂષિત થાય છે.
13.71.18
विद्याविदो लोकविदस्तपोदमसमन्विताः ।
नित्यपूज्याश्च वन्द्याश्च द्विजा लोकद्वयेच्छुभिः ॥ १३.७१.१८ ॥
વિદ્યા જાણનારા, લોક જાણનારા, તપ અને દમથી યુક્ત દ્વિજો સદા પૂજનીય અને વંદનીય છે; બંને લોકની ઇચ્છા રાખનારાઓ દ્વારા.
13.71.19
इत्येतन्मे पिता श्रुत्वा सोमादद्भुतदर्शनात् ।
ब्राह्मणान्पूजयामास तथैवाहं महाव्रतान् ॥ १३.७१.१९ ॥
સોમના અદ્ભુત દર્શનથી મારા પિતાએ આ સાંભળીને બ્રાહ્મણોની પૂજા કરી; એ જ રીતે મેં પણ મહાવ્રતી બ્રાહ્મણોની પૂજા કરી.
13.71.20
श्रुत्वैतद्वचनं शक्रो दानवेन्द्रमुखाच्च्युतम् ।
द्विजान्संम्पूजयामास महेन्द्रत्वमवाप च ॥ १३.७१.२० ॥
દાનવેન્દ્રના મુખમાંથી સરી પડેલું આ વચન સાંભળીને ઇન્દ્રે બ્રાહ્મણોની સારી રીતે પૂજા કરી અને મહેન્દ્રપદ પ્રાપ્ત કર્યું.