ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.71.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शक्रशम्बरसंवादं तन्निवोध युधिष्ठिर ॥ १३.७१.१ ॥
ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ — ਸ਼ਕ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਬਰ ਦਾ ਸੰਵਾਦ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਹ ਸੁਣੋ।
13.71.2
शक्रो ह्यज्ञातरूपेण जटी भूत्वा सुवारुणः ।
विप्ररूपं समास्थाय प्रश्नं पप्रच्छ शम्बरम् ॥ १३.७१.२ ॥
ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ।
13.71.3
केन शम्बर वृत्तेन स्वजात्यानधितिष्ठसि ।
श्रेष्ठं त्वां केन मन्यन्ते तद्वै प्रब्रूहि तत्त्वतः ॥ १३.७१.३ ॥
ਹੇ ਸ਼ੰਬਰ, ਕਿਸ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਦੇ ਹਨ? ਉਹ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਦੱਸ।
13.71.4
नासूयामि सदा विप्रान्ब्राह्ममेव च मे मतम् ।
शास्त्राणि वदतो विप्रान्संमन्यामि यथासुखम् ॥ १३.७१.४ ॥
ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
13.71.5
श्रुत्वा च नावजानामि नापराध्यामि कर्हिचित् ।
अभ्यर्च्याभ्यनुपृच्छामि पादौ गृह्णामि धीमताम् ॥ १३.७१.५ ॥
ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰਾਦਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜਦਾ ਹਾਂ।
13.71.6
ते विस्रब्धाः प्रभाषन्ते संयच्छन्ति च मां सदा ।
प्रमत्तेष्वप्रमत्तोऽस्मि सदा सुप्तेषु जागृमि ॥ १३.७१.६ ॥
ਉਹ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਬੇਪਰਵਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਦਾ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਸੁੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਦਾ ਜਾਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
13.71.7
ते मां शास्त्रपथे युक्तं ब्रह्मण्यमनसूयकम् ।
समासिञ्चति शास्तारः क्षौद्रं मध्विव मक्षिकाः ॥ १३.७१.७ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ, ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਗੁਰੂ ਸ਼ਹਿਦ ਉੱਤੇ ਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਿੰਜਦੇ ਹਨ।
13.71.8
यच्च भाषन्ति संतुष्टास्तच्च गृह्णाम्यमायया ।
समाधिमात्मनो नित्यमनुलोममचिन्तयम् ॥ १३.७१.८ ॥
ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਛਲ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
13.71.9
सोहं वागग्रमृष्टानां रसानामवलेहकः ।
स्वजात्यानधितिष्ठामि नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥ १३.७१.९ ॥
ਬੋਲ ਦੇ ਅਗਰਭਾਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ ਰਸਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਸਵਾਦੀ ਹਾਂ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਉੱਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹਾਂ।
13.71.10
एतत्पृथिव्याममृतमेतच्चक्षुरनुत्तमम् ।
यद्ब्राह्मणमुखाच्छास्त्रमिह श्रुत्वा प्रवर्तते ॥ १३.७१.१० ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨੇਤਰ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਵਰਤਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.71.11
एतत्कारणमाज्ञाय दृष्ट्वा देवासुरं पुरा ।
युद्धं पिता मे हृष्टात्मा विस्मितः समपद्यत ॥ १३.७१.११ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ-ਮਨ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
13.71.12
दृष्ट्वा च ब्राह्मणानां तु महिमानं महात्मनाम् ।
पर्यपृच्छत्कथममी सिद्धा इति निशाकरम् ॥ १३.७१.१२ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਸਿੱਧ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ?'
13.71.13
ब्राह्मणास्तपसा सर्वे सिध्यन्ते वाग्बलाः सदा ।
भुजवीर्याश्च राजानो वागस्त्राश्च द्विजातयः ॥ १३.७१.१३ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਤਪ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਲ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਰਾਜੇ ਬਾਹੂਬਲ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ਬੋਲ ਨੂੰ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.71.14
प्रवसन्वाप्यधीयीत ब्राह्मीर्दुर्वसतीर्वसन् ।
निर्मन्युरपि निर्वाणो यतिः स्यात्समदर्शनः ॥ १३.७१.१४ ॥
ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ, ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ, ਉਹ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ; ਕ੍ਰੋਧ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਯਤੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖੇ।
13.71.15
अपि च ज्ञानसम्पन्नः सर्वान्वेदान्पितुर्गृहे ।
श्लाघमान इवाधीयाद्ग्राम्य इत्येव तं विदुः ॥ १३.७१.१५ ॥
ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਮਾਣ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ "ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲਾ" ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
13.71.16
भूमिरेतौ निगिरति सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाप्ययोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ १३.७१.१६ ॥
ਖੁੱਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੱਪ (ਚੂਹੇ ਨੂੰ) ਨਿਗਲਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ, ਧਰਤੀ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ: ਜੋ ਰਾਜਾ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਦੇਸ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
13.71.17
अभिमानः श्रियं हन्ति पुरुषस्याल्पमेधसः ।
गर्भेण दुष्यते कन्या गृहवासेन च द्विजः ॥ १३.७१.१७ ॥
ਹੰਕਾਰ ਘੱਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕੁੜੀ ਗਰਭ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.71.18
विद्याविदो लोकविदस्तपोदमसमन्विताः ।
नित्यपूज्याश्च वन्द्याश्च द्विजा लोकद्वयेच्छुभिः ॥ १३.७१.१८ ॥
ਵਿੱਦਿਆ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦ੍ਵਿਜ ਸਦਾ ਪੂਜਨੀਯ ਅਤੇ ਵੰਦਨੀਯ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ।
13.71.19
इत्येतन्मे पिता श्रुत्वा सोमादद्भुतदर्शनात् ।
ब्राह्मणान्पूजयामास तथैवाहं महाव्रतान् ॥ १३.७१.१९ ॥
ਸੋਮ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਮਹਾਵ੍ਰਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
13.71.20
श्रुत्वैतद्वचनं शक्रो दानवेन्द्रमुखाच्च्युतम् ।
द्विजान्संम्पूजयामास महेन्द्रत्वमवाप च ॥ १३.७१.२० ॥
ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਇਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਹੇਂਦਰਪਦ ਪਾਇਆ।