ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.72.1
अपूर्वं वा भवेत्पात्रमथवाऽपि चिरोषितम् ।
दूरादभ्यागतं वाऽपि किं पात्रं स्यात्पितामह ॥ १३.७२.१ ॥
ନୂଆ ହେଉ, ଦୀର୍ଘକାଳ ରହୁଥିବା ହେଉ, କିମ୍ବା ଦୂରରୁ ଆସିଥିବା ହେଉ — ହେ ପିତାମହ, କିଏ ପାତ୍ର?
13.72.2
क्रिया भवति केषांचिदुपांशुव्रतमुत्तमम् ।
यो नो याचेत यत्किंचित्सर्वं दद्याम इत्यपि ॥ १३.७२.२ ॥
କେତେକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଗୁପ୍ତ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ — ଆମ ପାଖରୁ ଯାହା ମାଗିବେ ସବୁ ଦେଇ ଦେବା, ଏହା ମଧ୍ୟ।
13.72.3
अपीडयन्भृत्यवर्गमित्येवमनुशुश्रुम ।
पीडयन्भृत्यवर्गं हि आत्मानमपकर्षति ॥ १३.७२.३ ॥
'ସେବକବର୍ଗଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେବ ନାହିଁ' — ଏହିପରି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; କାରଣ ସେବକବର୍ଗଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଥିବା ଲୋକ ନିଜକୁ ହିଁ ତଳକୁ ଟାଣେ।
13.72.4
अपूर्वं चापि यत्पात्रं यच्चापि स्याच्चिरोषितम् ।
दूरादभ्यागतं चापि तत्पात्रं न विदुर्बुधाः ॥ १३.७२.४ ॥
ନୂଆ ହେଉ, ଦୀର୍ଘକାଳ ରହୁଥିବା ହେଉ, କିମ୍ବା ଦୂରରୁ ଆସିଥିବା ହେଉ — ତାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାତ୍ର ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
13.72.5
अपीडया च भूतानां धर्मस्याहिंसया तथा ।
पात्रं विद्यामतत्त्वेन यस्मै दत्तं न सन्तपेत् ॥ १३.७२.५ ॥
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ନ ଦେଇ, ଧର୍ମର ଅହିଂସା ଦ୍ୱାରା — ପାତ୍ରକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣି, ଯାହାକୁ ଦିଆଯାଇଛି ତାକୁ ଅନୁତାପ ନ ହେଉ।
13.72.6
ऋत्विक्पुरोहिताचार्याः शिष्यसम्बन्धिबान्धवाः ।
सर्वे पूज्याश्च मान्याश्च श्रुतवन्तोऽनसूयकाः ॥ १३.७२.६ ॥
ଋତ୍ୱିଜ, ପୁରୋହିତ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଶିଷ୍ୟ, ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ବାନ୍ଧବ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ପୂଜନୀୟ ଓ ମାନନୀୟ; ଯେଉଁମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଓ ଈର୍ଷାରହିତ।
13.72.7
अतोऽन्यथा वर्तमानाः सर्वे नार्हन्ति सत्क्रियाम् ।
तस्माद्गुणैः परीक्षेत पुरुषान्प्रणिधाय वै ॥ १३.७२.७ ॥
ଏହାର ବିପରୀତ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ସମସ୍ତେ ସତ୍କାରର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି। ତେଣୁ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା, ସତର୍କତାର ସହ ଦେଖି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
13.72.8
अक्रोधः सत्यवचनमहिंसा दम आर्जवम् ।
अद्रोहोऽनभिमानश्च ह्रीस्तितिक्षा दमः शमः ॥ १३.७२.८ ॥
କ୍ରୋଧହୀନତା, ସତ୍ୟବାକ୍ୟ, ଅହିଂସା, ଆତ୍ମସଂଯମ, ସରଳତା, ଦ୍ରୋହହୀନତା, ଅଭିମାନହୀନତା, ଲଜ୍ଜା, ସହିଷ୍ଣୁତା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ଓ ଶାନ୍ତି।
13.72.9
यस्मिन्नोतानि दृश्यन्ते न चाकार्याणि भारत ।
स्वभावतो निविष्टानि तत्पात्रं मानमर्हति ॥ १३.७२.९ ॥
ହେ ଭରତ, ଯାହାଠାରେ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ବୁଣା ହୋଇଥିବା ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଅନୁଚିତ କର୍ମ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ଯେ ସ୍ୱଭାବତଃ ଏଥିରେ ସ୍ଥିତ, ସେ ହିଁ ସେହି ସୁପାତ୍ର; ସେ ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ।
13.72.10
तथा चिरोषितं चापि सम्प्रत्यागतमेव च ।
अपूर्वं चैव पूर्वं च तत्पात्रं मानमर्हति ॥ १३.७२.१० ॥
ସେହିପରି, ଦୀର୍ଘକାଳ ବାସ କରିଥିବା ହେଉ ବା ଏବେ ଆସିଥିବା ହେଉ, ନୂତନ ହେଉ ବା ପୁରାତନ, ସେହି ସୁପାତ୍ର ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ।
13.72.11
अप्रामाण्यं च वेदानां शास्त्राणां चाभिलङ्घनम् ।
अव्यवस्था च सर्वत्र एतन्नाशनमात्मनः ॥ १३.७२.११ ॥
ବେଦର ପ୍ରାମାଣ୍ୟ ଅସ୍ୱୀକାର, ଶାସ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲଂଘନ ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ଅବ୍ୟବସ୍ଥା — ଏହିସବୁ ନିଜର ବିନାଶର କାରଣ।
13.72.12
भवेत्पण्डितमानी यो ब्राह्मणो वेदनिन्दकः ।
आन्वीक्षिकीं तर्कविद्यामनुरक्तो निरर्थिकां ॥ १३.७२.१२ ॥
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜକୁ ପଣ୍ଡିତ ମନେ କରେ, ବେଦର ନିନ୍ଦା କରେ ଏବଂ ନିରର୍ଥକ ଆନ୍ୱୀକ୍ଷିକୀ ଓ ତର୍କବିଦ୍ୟାରେ ଆସକ୍ତ —
13.72.13
हेतुवादान्बुवन्सत्सु विजेताऽहेतुवादकः ।
आक्रोष्टा चातिवक्ता च ब्राह्मणानां सदैवहि ॥ १३.७२.१३ ॥
ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେତୁବାଦ ଦ୍ୱାରା ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା, ଅହେତୁବାଦ କରୁଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା, ଅତ୍ୟଧିକ କଥା କହୁଥିବା—ସେମାନେ ସଦା (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିନ୍ଦନୀୟ)।
13.72.14
सर्वाभिशङ्की मूढश्च बालः कटुकवागपि ।
बोद्धव्यस्तादृशस्तात नरं श्वानं हि तं विदुः ॥ १३.७२.१४ ॥
ହେ ପୁତ୍ର! ଯିଏ ସବୁ ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ କରେ, ମୂର୍ଖ ଓ ବାଳବୁଦ୍ଧି, କଟୁ କଥା କହେ—ଏପରି ମନୁଷ୍ୟକୁ (ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ); ଲୋକମାନେ ତାକୁ କୁକୁର ପରି ଜାଣନ୍ତି।
13.72.15
यथा श्वा भषितुं चैव हन्तु चैवावसज्जते ।
एवं सम्भाषणार्थाय सर्वशास्त्रवधाय च।
अल्पश्रुताः कुतर्काश्च दृष्टाः सृष्टाः कुपण्डिताः ॥ १३.७२.१५ ॥
କୁକୁର ଭୁକିବା ଓ କାମୁଡ଼ିବା ପାଇଁ ଲାଗି ରହେ ପରି, କଥା ପାଇଁ ଓ ସବୁ ଶାସ୍ତ୍ରର ବିନାଶ ପାଇଁ ଅଳ୍ପଜ୍ଞ କୁତର୍କୀ ଓ କୁପଣ୍ଡିତମାନେ ଜନ୍ମନ୍ତି ଓ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
13.72.16
श्रुतिस्मृती चेतिहासपुराणारण्यवेदिनः ।
अनुरुन्ध्याद्बहुज्ञांश्च सारज्ञाश्चैव पण्डिताः ॥ १३.७२.१६ ॥
ଶ୍ରୁତି, ସ୍ମୃତି, ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଓ ଆରଣ୍ୟକ ବେଦ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ, ବହୁଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ଓ ସାର ଜାଣିଥିବା ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ହିଁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.72.17
लोकयात्रा च द्रष्टव्या धर्मश्चात्महितानि च ।
एवं नरो वर्तमानः शाश्वतीर्वर्धते समाः ॥ १३.७२.१७ ॥
ଲୋକବ୍ୟବହାର, ଧର୍ମ ଓ ନିଜ ହିତ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଆଚରଣ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
13.72.18
ऋणमुन्मुच्य देवानामृषीणां च तथैव च ।
पितॄणामथ विप्राणामतिथीनां च पञ्चमम् ॥ १३.७२.१८ ॥
ଦେବତା, ଋଷି, ସେହିପରି ପିତୃ, ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅତିଥିମାନଙ୍କ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ—ପଞ୍ଚମଟି ମଧ୍ୟ (ଶୋଧିବା ଉଚିତ)।
13.72.19
पर्यायेण विमुक्तो यः सुनिर्णिक्तेन कर्मणा ।
एवं गृहस्थः कर्माणि कुर्वन्धर्मानन हीयते ॥ १३.७२.१९ ॥
ଯିଏ କ୍ରମାନୁସାରେ, ଉତ୍ତମରୂପେ ଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୁଏ — ଏହିପରି ଗୃହସ୍ଥ କର୍ମ କରି ଧର୍ମରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ ନାହିଁ।