మహాభారతం · అధ్యాయం 13.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.72.1
अपूर्वं वा भवेत्पात्रमथवाऽपि चिरोषितम् ।
दूरादभ्यागतं वाऽपि किं पात्रं स्यात्पितामह ॥ १३.७२.१ ॥
కొత్తవాడైనా, చాలాకాలంగా ఉన్నవాడైనా, లేక దూరం నుండి వచ్చినవాడైనా — తాతగారూ, ఎవరు పాత్రుడు?
13.72.2
क्रिया भवति केषांचिदुपांशुव्रतमुत्तमम् ।
यो नो याचेत यत्किंचित्सर्वं दद्याम इत्यपि ॥ १३.७२.२ ॥
కొందరికి ఇది రహస్య ఉత్తమ వ్రతంగా ఉంటుంది — మనల్ని ఏది అడిగినా అంతా ఇచ్చివేయాలి అనేది కూడా.
13.72.3
अपीडयन्भृत्यवर्गमित्येवमनुशुश्रुम ।
पीडयन्भृत्यवर्गं हि आत्मानमपकर्षति ॥ १३.७२.३ ॥
'సేవకవర్గాన్ని పీడించకూడదు' అని ఈ విధంగా మనం వినియున్నాము; ఎందుకంటే సేవకవర్గాన్ని పీడించేవాడు తనను తానే తగ్గించుకుంటాడు.
13.72.4
अपूर्वं चापि यत्पात्रं यच्चापि स्याच्चिरोषितम् ।
दूरादभ्यागतं चापि तत्पात्रं न विदुर्बुधाः ॥ १३.७२.४ ॥
కొత్తవాడైనా, చాలాకాలంగా ఉన్నవాడైనా, దూరం నుండి వచ్చినవాడైనా — అతన్ని పాత్రునిగా జ్ఞానులు భావించరు.
13.72.5
अपीडया च भूतानां धर्मस्याहिंसया तथा ।
पात्रं विद्यामतत्त्वेन यस्मै दत्तं न सन्तपेत् ॥ १३.७२.५ ॥
ప్రాణులను పీడించకుండా, ధర్మ అహింసతో — పాత్రుని సరిగ్గా తెలుసుకుని, ఎవరికి ఇచ్చామో వారికి చింత కలిగించకుండా ఉండాలి.
13.72.6
ऋत्विक्पुरोहिताचार्याः शिष्यसम्बन्धिबान्धवाः ।
सर्वे पूज्याश्च मान्याश्च श्रुतवन्तोऽनसूयकाः ॥ १३.७२.६ ॥
ఋత్విజులు, పురోహితులు, ఆచార్యులు, శిష్యులు, బంధువులు, జ్ఞాతులు — వీరందరూ పూజనీయులు, గౌరవనీయులు; శాస్త్రజ్ఞులు, అసూయ లేనివారు.
13.72.7
अतोऽन्यथा वर्तमानाः सर्वे नार्हन्ति सत्क्रियाम् ।
तस्माद्गुणैः परीक्षेत पुरुषान्प्रणिधाय वै ॥ १३.७२.७ ॥
దీనికి భిన్నంగా ప్రవర్తించేవారు ఎవరూ సత్కారానికి అర్హులు కారు. అందువల్ల మనుషులను వారి గుణాలతో, జాగ్రత్తగా గమనించి పరీక్షించాలి.
13.72.8
अक्रोधः सत्यवचनमहिंसा दम आर्जवम् ।
अद्रोहोऽनभिमानश्च ह्रीस्तितिक्षा दमः शमः ॥ १३.७२.८ ॥
కోపం లేకపోవడం, సత్యం పలకడం, అహింస, ఆత్మనిగ్రహం, సరళత, ద్రోహం చేయకపోవడం, గర్వం లేకపోవడం, సిగ్గు, సహనం, ఇంద్రియనిగ్రహం, శాంతి.
13.72.9
यस्मिन्नोतानि दृश्यन्ते न चाकार्याणि भारत ।
स्वभावतो निविष्टानि तत्पात्रं मानमर्हति ॥ १३.७२.९ ॥
ఓ భరతవంశీయుడా, ఇవి అల్లినట్లు కనిపించేవారిలో, అనుచిత కార్యాలు కనిపించనివారిలో, స్వభావంగానే వీటిలో నెలకొన్నవారే ఆ పాత్రుడు; అతడే గౌరవానికి అర్హుడు.
13.72.10
तथा चिरोषितं चापि सम्प्रत्यागतमेव च ।
अपूर्वं चैव पूर्वं च तत्पात्रं मानमर्हति ॥ १३.७२.१० ॥
అలాగే, చాలాకాలంగా ఉన్నవారు అయినా, ఇప్పుడే వచ్చినవారు అయినా, కొత్తవారు అయినా, పాతవారు అయినా, ఆ సుపాత్రుడే గౌరవానికి అర్హుడు.
13.72.11
अप्रामाण्यं च वेदानां शास्त्राणां चाभिलङ्घनम् ।
अव्यवस्था च सर्वत्र एतन्नाशनमात्मनः ॥ १३.७२.११ ॥
వేదాల ప్రామాణ్యాన్ని తిరస్కరించడం, శాస్త్రాలను అతిక్రమించడం, ప్రతిచోటా అవ్యవస్థ — ఇవే తనకు తానే నాశనం తెచ్చుకునే మార్గం.
13.72.12
भवेत्पण्डितमानी यो ब्राह्मणो वेदनिन्दकः ।
आन्वीक्षिकीं तर्कविद्यामनुरक्तो निरर्थिकां ॥ १३.७२.१२ ॥
తనను తాను పండితుడిగా భావించుకుని, వేదాలను నిందించి, వ్యర్థమైన ఆన్వీక్షికీ మరియు తర్కవిద్యలో మునిగిపోయే బ్రాహ్మణుడు—
13.72.13
हेतुवादान्बुवन्सत्सु विजेताऽहेतुवादकः ।
आक्रोष्टा चातिवक्ता च ब्राह्मणानां सदैवहि ॥ १३.७२.१३ ॥
సత్పురుషుల మధ్య హేతువాదాలతో గెలవాలనుకునేవాడు, అహేతువాదం చేసేవాడు, బ్రాహ్మణులను దూషించేవాడు, అతిగా మాట్లాడేవాడు—వీరు ఎల్లప్పుడూ (బ్రాహ్మణులకు నిందార్హులు).
13.72.14
सर्वाभिशङ्की मूढश्च बालः कटुकवागपि ।
बोद्धव्यस्तादृशस्तात नरं श्वानं हि तं विदुः ॥ १३.७२.१४ ॥
ఓ తాతా! అన్నిటిపై అనుమానించేవాడు, మూర్ఖుడు, బాలబుద్ధి గలవాడు, కఠిన మాటలాడేవాడు—ఇటువంటి మనిషిని (గుర్తించాలి); అతడిని కుక్కతో సమానుడిగా తెలుసుకుంటారు.
13.72.15
यथा श्वा भषितुं चैव हन्तु चैवावसज्जते ।
एवं सम्भाषणार्थाय सर्वशास्त्रवधाय च।
अल्पश्रुताः कुतर्काश्च दृष्टाः सृष्टाः कुपण्डिताः ॥ १३.७२.१५ ॥
కుక్క మొరగడానికి, కరవడానికి అతుక్కుపోయినట్లు, మాటల కోసం, సర్వ శాస్త్రాల నాశనం కోసం అల్పజ్ఞులైన కుతర్కులు, కపట పండితులే పుట్టి కనిపిస్తారు.
13.72.16
श्रुतिस्मृती चेतिहासपुराणारण्यवेदिनः ।
अनुरुन्ध्याद्बहुज्ञांश्च सारज्ञाश्चैव पण्डिताः ॥ १३.७२.१६ ॥
శ్రుతి, స్మృతి, ఇతిహాస, పురాణ, ఆరణ్యక వేదాలను తెలిసినవారిని, బహుజ్ఞులను, సారాన్ని తెలిసిన పండితులను అనుసరించాలి.
13.72.17
लोकयात्रा च द्रष्टव्या धर्मश्चात्महितानि च ।
एवं नरो वर्तमानः शाश्वतीर्वर्धते समाः ॥ १३.७२.१७ ॥
లోక వ్యవహారాన్ని, ధర్మాన్ని, తన హితాన్ని కూడా చూడాలి. ఈ విధంగా ప్రవర్తించే మనిషి శాశ్వత సంవత్సరాల పాటు వర్ధిల్లుతాడు.
13.72.18
ऋणमुन्मुच्य देवानामृषीणां च तथैव च ।
पितॄणामथ विप्राणामतिथीनां च पञ्चमम् ॥ १३.७२.१८ ॥
దేవతలు, ఋషులు, అదే విధంగా పితరులు, తర్వాత బ్రాహ్మణులు మరియు అతిథుల ఋణం నుండి విముక్తుడై—ఐదవది (కూడా తీర్చాలి).
13.72.19
पर्यायेण विमुक्तो यः सुनिर्णिक्तेन कर्मणा ।
एवं गृहस्थः कर्माणि कुर्वन्धर्मानन हीयते ॥ १३.७२.१९ ॥
క్రమంగా, చక్కగా శుద్ధి చేయబడిన కర్మ ద్వారా విముక్తుడైనవాడు, ఈ విధంగా గృహస్థుడు కర్మలను చేస్తూ ధర్మం నుండి తొలగడు.