મહાભારત · અધ્યાય 13.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.73.1
स्त्रीणां स्वभावमिच्छामि श्रोतुं भरतसत्तम ।
स्त्रियो हि मूलं दोषाणां लघुचित्ता हि ताः स्मृताः ॥ १३.७३.१ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, સ્ત્રીઓનો સ્વભાવ સાંભળવાની મારી ઇચ્છા છે. સ્ત્રીઓ જ દોષોનું મૂળ છે, તેઓ ચંચળ ચિત્તવાળી માનવામાં આવી છે.
13.73.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदस्य च संवादं पुंश्चल्या पञ्चचूडाया ॥ १३.७३.२ ॥
અહીં પણ આ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહેવામાં આવે છે — નારદ અને પંચચૂડા નામની એક વ્યભિચારિણી વચ્ચેનો સંવાદ.
13.73.3
लोकाननुचरन्सर्वान्देवर्षिर्नारदः पुरा ।
ददर्शाप्सरसं ब्राह्मीं पञ्चचूडामनिन्दिताम् ॥ १३.७३.३ ॥
એકવાર બધા લોકોમાં વિચરતા દેવર્ષિ નારદે બ્રહ્માથી ઉત્પન્ન, નિર્દોષ અપ્સરા પંચચૂડાને જોઈ.
13.73.4
तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं पप्रच्चाप्सरसं मुनिः ।
संशयो हृदि कश्चिन्मे ब्रूहि तन्मे सुमध्यमे ॥ १३.७३.४ ॥
તેને જોઈને, સર્વાંગસુંદર અપ્સરાને મુનિએ પૂછ્યું — "હે સુમધ્યમા, મારા મનમાં કોઈ સંશય છે; તે મને કહે."
13.73.5
एवमुक्ताऽथ सा विप्रं प्रत्युवाचाथ नारदम् ।
विषये सति वक्ष्यामि समर्थां मन्यसे च माम् ॥ १३.७३.५ ॥
આમ કહેવાયા પછી તેણે વિપ્ર નારદને ઉત્તર આપ્યો — "તે મારા અધિકારમાં હોય તો હું કહીશ; જો તમે મને સમર્થ માનતા હો તો."
13.73.6
न त्वामविषये भद्रे नियोक्ष्यामि कथञ्चन ।
स्त्रीणां स्वभावमिच्छामि त्वत्तः श्रोतुं वरानने ॥ १३.७३.६ ॥
નારદે કહ્યું — "હે ભદ્રે, તારા અધિકારથી બહારના કોઈ વિષયમાં હું તને કોઈ પણ રીતે નિયુક્ત નહીં કરું. હે વરાનને, તારી પાસેથી સ્ત્રીઓનો સ્વભાવ સાંભળવાની મારી ઇચ્છા છે."
13.73.7
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवर्षेरप्सरोत्तमा ।
प्रत्युवाच न शक्ष्यामि स्त्री सती निन्दितुं स्त्रियः ॥ १३.७३.७ ॥
તે દેવર્ષિનાં વચન સાંભળીને અપ્સરાઓમાં શ્રેષ્ઠ એ ઉત્તર આપ્યો, "સતી સ્ત્રી તરીકે હું સ્ત્રીઓની નિંદા કરી શકું નહીં."
13.73.8
विदितास्ते स्त्रियो याश्च यादृशाश्च स्वभावतः ।
न मामर्हसि देवर्षे नियोक्तुं कार्य ईदृशे ॥ १३.७३.८ ॥
હે દેવર્ષિ, કઈ સ્ત્રીઓ અને તેમનો સ્વભાવ કેવો છે તે આપ જાણો છો; આવા કાર્યમાં મને નિયુક્ત કરવું આપને યોગ્ય નથી.
13.73.9
तामुवाच स देवर्षिः सत्यं वद सुमध्यमे ।
मृषावादे भवेद्दोषः सत्ये दोषो न विद्यते ॥ १३.७३.९ ॥
તે દેવર્ષિએ તેને કહ્યું, "હે સુમધ્યમે, સત્ય બોલ; અસત્ય બોલવામાં દોષ છે, સત્યમાં દોષ નથી."
13.73.10
इत्युक्ता सा कृतमतिरभवच्चारुहासिनी ।
स्त्रीदोषाञ्शाश्वतान्सत्यान्भाषितुं सम्प्रचक्रमे ॥ १३.७३.१० ॥
એમ કહેવાતાં તે મધુર હસનારી દૃઢ સંકલ્પવાળી થઈ અને સ્ત્રીઓના શાશ્વત દોષો સત્ય રૂપે કહેવા લાગી.
13.73.11
कुलीना रूपवत्यश्च नाथवत्यश्च योषितः ।
मर्यादासु न तिष्ठन्ति स दोषः स्त्रीषु नारद ॥ १३.७३.११ ॥
કુલીન, રૂપવતી અને પતિ કે રક્ષકવાળી સ્ત્રીઓ પણ મર્યાદામાં રહેતી નથી; હે નારદ, સ્ત્રીઓમાં આ જ દોષ છે.
13.73.12
न स्त्रीभ्यः किञ्चिदन्यद्वै पापीयस्तरमस्ति वै ।
स्त्रियो हि मूलं दोषाणां तथा त्वमपि वेत्थ ह ॥ १३.७३.१२ ॥
સ્ત્રીઓ કરતાં વધુ પાપી બીજું કંઈ નથી; સ્ત્રીઓ જ દોષોનું મૂળ છે, અને આપ પણ આ જાણો છો.
13.73.13
समाज्ञातानृद्धिमतः प्रतिरूपान्वशे स्थितान् ।
पतीनन्तरमासाद्य नालं नार्यः परीक्षितुम् ॥ १३.७३.१३ ॥
પ્રસિદ્ધ, સમૃદ્ધ, યોગ્ય અને વશમાં રહેલા પતિઓ હોવા છતાં, અન્ય પુરુષને પામીને સ્ત્રીઓ તેમની પરીક્ષા કરી શકતી નથી.
13.73.14
असद्धर्मस्त्वयं स्त्रीणामस्माकं भवति प्रभो ।
पापीयसो नरान्यद्वै लज्जां त्यक्त्वा भजामहे ॥ १३.७३.१४ ॥
હે પ્રભુ, આ સ્ત્રીઓનો દુષ્ટ સ્વભાવ છે; અમારો પણ એ જ છે. લજ્જા છોડીને અમે અતિ પાપી પુરુષોને પણ સેવીએ છીએ.
13.73.15
स्त्रियं हि यः प्रार्थयते सन्निकर्षं च गच्छति ।
ईषच्च कुरुते सेवां तमेवेच्छन्ति योषितः ॥ १३.७३.१५ ॥
જે પુરુષ સ્ત્રીને ઇચ્છે છે, તેની પાસે જાય છે અને થોડી સેવા કરે છે, સ્ત્રીઓ તેને જ ઇચ્છે છે.
13.73.16
अनर्थित्वान्मनुष्याणां भयात्परिजनस्य च ।
मर्यादायाममर्यादाः स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु ॥ १३.७३.१६ ॥
પુરુષોની ઉદાસીનતાને કારણે, ભયને કારણે અને પરિવારજનોને કારણે, મર્યાદા ઓળંગનારી સ્ત્રીઓ પતિઓ પાસે રહે છે.
13.73.17
नासां कश्चिदगम्योस्ति नासां वयसि निश्चयः ।
विरूपं रूपवन्तं वा पुमानित्येव भुञ्जते ॥ १३.७३.१७ ॥
તેમના માટે કોઈ અગમ્ય નથી; તેમની ઉંમરનો પણ કોઈ નિશ્ચય નથી. કુરૂપ હોય કે રૂપવાન, 'પુરુષ' એટલું જ પૂરતું માની તેઓ ભોગવે છે.
13.73.18
न भयान्नाप्यनुक्रोशान्नार्थहेतोः कथञ्चन ।
न ज्ञातिकुलसम्बन्धात्स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु ॥ १३.७३.१८ ॥
ભયથી નહીં, કરુણાથી નહીં, ધન માટે કોઈ પણ રીતે નહીં, કે જ્ઞાતિ-કુળના સંબંધથી પણ નહીં—સ્ત્રીઓ પતિઓ પાસે રહેતી નથી.
13.73.19
यौवने वर्तमानानां मृष्टाभरणवाससाम् ।
नारीणां खैरवृत्तीनां स्पृहयन्ति कुलस्त्रियः ॥ १३.७३.१९ ॥
યૌવનમાં રહેલી, ચમકતાં આભૂષણ અને વસ્ત્રો પહેરેલી, સ્વચ્છંદ આચરણ કરતી સ્ત્રીઓની કુલસ્ત્રીઓ પણ ઇચ્છા કરે છે.
13.73.20
याश्च शश्वद्बहुमता रक्ष्यन्ते दयिताः स्त्रियः ।
अपि ताः सम्प्रसज्जन्ते कुब्जान्धजडवामनैः ॥ १३.७३.२० ॥
જેમને સદા માન આપવામાં આવે છે, પ્રિય ગણીને રક્ષવામાં આવે છે, એવી સ્ત્રીઓ પણ કુબડા, આંધળા, મૂર્ખ અને વામનો સાથે જોડાઈ જાય છે.
13.73.21
पङ्गुष्वथ च देवर्षे ये चान्ये कुत्सिता नराः ।
स्त्रीणामगम्यो लोकेऽस्मिन्नास्ति कश्चिन्महामुने ॥ १३.७३.२१ ॥
હે દેવર્ષિ, લંગડાઓમાં અને બીજા નિંદિત પુરુષોમાં પણ; હે મહામુનિ, આ લોકમાં સ્ત્રીઓ માટે કોઈ અગમ્ય નથી.
13.73.22
यदि पुंसां गतिर्ब्रह्मन्कथंचिन्नोपपद्यते ।
अप्यन्योन्यं प्रवर्तन्ते न हि तिष्ठन्ति भर्तृषु ॥ १३.७३.२२ ॥
હે બ્રાહ્મણ, જો પુરુષોને કોઈ પણ રીતે ગતિ ન મળે તો તેઓ એકબીજા સાથે વર્તે છે; ખરેખર સ્ત્રીઓ પતિઓ પાસે ટકતી નથી.
13.73.23
दुष्टाचाराः पापरता असत्या मायया वृताः ।
अदृष्टबुद्धिबहुलाः प्रायेणेत्यवगम्यताम् ॥ १३.७३.२३ ॥
તેઓ દુષ્ટ આચરણવાળી, પાપમાં રત, અસત્ય, માયાથી ઘેરાયેલી અને અદૃષ્ટ બુદ્ધિથી ભરેલી હોય છે; સામાન્યરીતે એમ સમજવું.
13.73.24
अलाभात्पुरुषाणां हि भयात्परिजनस्य च ।
वधबन्धभयाच्चापि स्वयं गुप्ता भवन्ति ताः ॥ १३.७३.२४ ॥
પુરુષોના અભાવથી, પરિજનોના ભયથી, અને વધ તથા બંધનના ભયથી જ તેઓ પોતે સુરક્ષિત રહે છે.
13.73.25
चलस्वभावा दुःसेव्या दुर्ग्राह्या भावतस्तथा ।
प्राज्ञस्य पुरुषस्येह यथाभावास्तथा स्त्रियः ॥ १३.७३.२५ ॥
સ્ત્રીઓ ચંચળ સ્વભાવની, સેવા કરવી મુશ્કેલ, સ્વભાવથી સમજવી મુશ્કેલ હોય છે; જ્ઞાની પુરુષ માટે અહીં તેઓ તેમના ભાવ પ્રમાણે જ હોય છે.
13.73.26
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः ।
नान्तकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचनाः ॥ १३.७३.२६ ॥
અગ્નિ લાકડાંથી તૃપ્ત થતો નથી, મહાસાગર નદીઓથી તૃપ્ત થતો નથી, મૃત્યુ સર્વ પ્રાણીઓથી તૃપ્ત થતું નથી; તેમ સુંદર નેત્રવાળી સ્ત્રીઓ પુરુષોથી તૃપ્ત થતી નથી.
13.73.27
इदमन्यच्च देवर्षे रहस्यं सर्वयोषिताम् ।
दृष्ट्वैव पुरुषं ह्यन्यं योनिः प्रक्लिद्यते स्त्रियाः ॥ १३.७३.२७ ॥
હે દેવર્ષિ, આ પણ સર્વ સ્ત્રીઓનું બીજું રહસ્ય છે: બીજા પુરુષને જોતાં જ સ્ત્રીની યોનિ ભીની થઈ જાય છે.
13.73.28
कामानामपि दातारं कर्तारं मानसान्त्वयोः ।
रक्षितारं न मृष्यन्ति स्वभर्तारमसत्स्त्रियः ॥ १३.७३.२८ ॥
ઇચ્છાઓ આપનાર, મનને સાંત્વના આપનાર, રક્ષણ કરનાર પોતાના પતિને પણ દુષ્ટ સ્ત્રીઓ સહન કરતી નથી.
13.73.29
न कामभोगान्विपुलान्नालङ्कारार्थसञ्चयान् ।
तथैव बहुमन्वन्ते यथा रत्यामनुग्रहम् ॥ १३.७३.२९ ॥
વિપુલ કામભોગ, અલંકારો અને ધનસંચયને તેઓ એટલું મૂલ્ય આપતી નથી, જેટલું રતિથી મળતી કૃપાને આપે છે.
13.73.30
अन्तकः शमनो मृत्युः पातालं बडबामुखम् ।
क्षुरधारा विषं सर्पो वह्निरित्येकतः स्त्रियः ॥ १३.७३.३० ॥
અંતક, શમન, મૃત્યુ, પાતાળ, બડબામુખ, ક્ષુરધાર, વિષ, સર્પ, અગ્નિ — આ બધું એક બાજુ, અને સ્ત્રીઓ એક બાજુ.
13.73.31
यतश्च भूतानि महान्ति पञ्च ।
यतश्च लोका विहिता विधात्रा।
यतः पुमांसः प्रमदाश्च निर्मिता-
स्ततश्च दोषाः प्रमदासु नारद ॥ १३.७३.३१ ॥
જેમાંથી પાંચ મહાભૂતો છે, જેમાંથી વિધાતાએ લોકોની રચના કરી, જેમાંથી પુરુષો અને સ્ત્રીઓ નિર્માણ પામ્યાં, તેમાંથી જ સ્ત્રીઓમાં દોષો છે, હે નારદ.