महाभारत · अध्याय 13.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.73.1
स्त्रीणां स्वभावमिच्छामि श्रोतुं भरतसत्तम ।
स्त्रियो हि मूलं दोषाणां लघुचित्ता हि ताः स्मृताः ॥ १३.७३.१ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, स्त्रियांचा स्वभाव ऐकण्याची माझी इच्छा आहे. स्त्रिया हेच दोषांचे मूळ आहेत, त्या चंचलचित्त मानल्या गेल्या आहेत.
13.73.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदस्य च संवादं पुंश्चल्या पञ्चचूडाया ॥ १३.७३.२ ॥
येथेही हा प्राचीन इतिहास सांगितला जातो — नारद आणि पंचचूडा नावाच्या व्यभिचारिणीमधील संवाद.
13.73.3
लोकाननुचरन्सर्वान्देवर्षिर्नारदः पुरा ।
ददर्शाप्सरसं ब्राह्मीं पञ्चचूडामनिन्दिताम् ॥ १३.७३.३ ॥
एकदा सर्व लोकांमध्ये संचार करणारे देवर्षी नारद यांनी ब्रह्मदेवापासून जन्मलेल्या, निर्दोष अप्सरा पंचचूडेला पाहिले.
13.73.4
तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं पप्रच्चाप्सरसं मुनिः ।
संशयो हृदि कश्चिन्मे ब्रूहि तन्मे सुमध्यमे ॥ १३.७३.४ ॥
तिला पाहून, सर्वांगसुंदर अप्सरेला मुनींनी विचारले — "हे सुमध्यमे, माझ्या मनात काही संशय आहे; तो मला सांग."
13.73.5
एवमुक्ताऽथ सा विप्रं प्रत्युवाचाथ नारदम् ।
विषये सति वक्ष्यामि समर्थां मन्यसे च माम् ॥ १३.७३.५ ॥
असे सांगितल्यावर तिने विप्र नारदांना उत्तर दिले — "ते माझ्या कक्षेत असेल तर मी सांगेन; तुम्ही मला समर्थ मानत असाल तर."
13.73.6
न त्वामविषये भद्रे नियोक्ष्यामि कथञ्चन ।
स्त्रीणां स्वभावमिच्छामि त्वत्तः श्रोतुं वरानने ॥ १३.७३.६ ॥
नारद म्हणाले — "हे भद्रे, तुझ्या कक्षेबाहेरच्या कोणत्याही गोष्टीत मी तुला कोणत्याही प्रकारे गुंतवणार नाही. हे वरानने, तुझ्याकडून स्त्रियांचा स्वभाव ऐकण्याची माझी इच्छा आहे."
13.73.7
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवर्षेरप्सरोत्तमा ।
प्रत्युवाच न शक्ष्यामि स्त्री सती निन्दितुं स्त्रियः ॥ १३.७३.७ ॥
त्या देवर्षीचे बोलणे ऐकून अप्सरांमधील श्रेष्ठ अप्सरा म्हणाली, "सती स्त्री म्हणून मी स्त्रियांची निंदा करू शकणार नाही."
13.73.8
विदितास्ते स्त्रियो याश्च यादृशाश्च स्वभावतः ।
न मामर्हसि देवर्षे नियोक्तुं कार्य ईदृशे ॥ १३.७३.८ ॥
हे देवर्षी, कोणत्या स्त्रिया आणि त्यांचा स्वभाव कसा आहे हे आपणास ठाऊक आहे; अशा कार्यात मला नेमणे आपणास योग्य नाही.
13.73.9
तामुवाच स देवर्षिः सत्यं वद सुमध्यमे ।
मृषावादे भवेद्दोषः सत्ये दोषो न विद्यते ॥ १३.७३.९ ॥
त्या देवर्षीने तिला सांगितले, "हे सुमध्यमे, सत्य बोल; असत्य बोलण्यात दोष असतो, सत्यात दोष नसतो."
13.73.10
इत्युक्ता सा कृतमतिरभवच्चारुहासिनी ।
स्त्रीदोषाञ्शाश्वतान्सत्यान्भाषितुं सम्प्रचक्रमे ॥ १३.७३.१० ॥
असे सांगितल्यावर ती सुहास्यवदना दृढनिश्चयी झाली आणि स्त्रियांचे शाश्वत दोष सत्यरूपाने सांगू लागली.
13.73.11
कुलीना रूपवत्यश्च नाथवत्यश्च योषितः ।
मर्यादासु न तिष्ठन्ति स दोषः स्त्रीषु नारद ॥ १३.७३.११ ॥
कुलीन, रूपवती आणि पती किंवा रक्षक असलेल्या स्त्रियाही मर्यादेत राहत नाहीत; हे नारदा, स्त्रियांमधील दोष हाच आहे.
13.73.12
न स्त्रीभ्यः किञ्चिदन्यद्वै पापीयस्तरमस्ति वै ।
स्त्रियो हि मूलं दोषाणां तथा त्वमपि वेत्थ ह ॥ १३.७३.१२ ॥
स्त्रियांपेक्षा अधिक पापी असे दुसरे काहीच नाही; स्त्रिया हेच दोषांचे मूळ आहे, आणि आपणही हे जाणता.
13.73.13
समाज्ञातानृद्धिमतः प्रतिरूपान्वशे स्थितान् ।
पतीनन्तरमासाद्य नालं नार्यः परीक्षितुम् ॥ १३.७३.१३ ॥
प्रसिद्ध, समृद्ध, योग्य आणि वशात असलेले पती असूनही, दुसऱ्या पुरुषाजवळ गेल्यावर स्त्रिया त्यांची परीक्षा घेण्यास समर्थ नसतात.
13.73.14
असद्धर्मस्त्वयं स्त्रीणामस्माकं भवति प्रभो ।
पापीयसो नरान्यद्वै लज्जां त्यक्त्वा भजामहे ॥ १३.७३.१४ ॥
हे प्रभो, हा स्त्रियांचा दुराचरणी स्वभाव आहे; आमचाही तोच आहे. लाज सोडून आम्ही अत्यंत पापी पुरुषांचीही सेवा करतो.
13.73.15
स्त्रियं हि यः प्रार्थयते सन्निकर्षं च गच्छति ।
ईषच्च कुरुते सेवां तमेवेच्छन्ति योषितः ॥ १३.७३.१५ ॥
जो पुरुष स्त्रीची इच्छा करतो, तिच्याजवळ जातो आणि थोडी सेवा करतो, त्यालाच स्त्रिया इच्छितात.
13.73.16
अनर्थित्वान्मनुष्याणां भयात्परिजनस्य च ।
मर्यादायाममर्यादाः स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु ॥ १३.७३.१६ ॥
पुरुषांच्या उदासीनतेमुळे, भीतीमुळे आणि आप्तजनांमुळे, मर्यादेचे उल्लंघन करणाऱ्या स्त्रिया पतींकडेच राहतात.
13.73.17
नासां कश्चिदगम्योस्ति नासां वयसि निश्चयः ।
विरूपं रूपवन्तं वा पुमानित्येव भुञ्जते ॥ १३.७३.१७ ॥
त्यांच्यासाठी कोणीही अगम्य नाही; त्यांच्या वयाचाही निश्चय नाही. कुरूप असो वा रूपवान, 'पुरुष' एवढेच पुरे मानून त्या उपभोग घेतात.
13.73.18
न भयान्नाप्यनुक्रोशान्नार्थहेतोः कथञ्चन ।
न ज्ञातिकुलसम्बन्धात्स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु ॥ १३.७३.१८ ॥
भीतीमुळे नाही, करुणेमुळे नाही, धनासाठी कोणत्याही प्रकारे नाही, नातेवाईक-कुलाच्या संबंधामुळेही नाही—स्त्रिया पतींकडे राहत नाहीत.
13.73.19
यौवने वर्तमानानां मृष्टाभरणवाससाम् ।
नारीणां खैरवृत्तीनां स्पृहयन्ति कुलस्त्रियः ॥ १३.७३.१९ ॥
तारुण्यात असलेल्या, सुशोभित अलंकार व वस्त्रे धारण करणाऱ्या, स्वैराचारी स्त्रियांची कुलस्त्रियाही इच्छा करतात.
13.73.20
याश्च शश्वद्बहुमता रक्ष्यन्ते दयिताः स्त्रियः ।
अपि ताः सम्प्रसज्जन्ते कुब्जान्धजडवामनैः ॥ १३.७३.२० ॥
जिला नेहमी मान दिला जातो, प्रिय मानून जपले जाते अशा स्त्रियाही कुबड्या, आंधळे, मूर्ख व बटूंकडे आसक्त होतात.
13.73.21
पङ्गुष्वथ च देवर्षे ये चान्ये कुत्सिता नराः ।
स्त्रीणामगम्यो लोकेऽस्मिन्नास्ति कश्चिन्महामुने ॥ १३.७३.२१ ॥
हे देवर्षी, पांगळ्यांमध्ये आणि इतर निंद्य पुरुषांमध्येही; हे महामुने, या जगात स्त्रियांना अगम्य असा कोणीही नाही.
13.73.22
यदि पुंसां गतिर्ब्रह्मन्कथंचिन्नोपपद्यते ।
अप्यन्योन्यं प्रवर्तन्ते न हि तिष्ठन्ति भर्तृषु ॥ १३.७३.२२ ॥
हे ब्राह्मणा, पुरुषांना कोणत्याही प्रकारे गती मिळत नसेल तर ते एकमेकांशी व्यवहार करतात; खरोखर स्त्रिया पतींजवळ टिकत नाहीत.
13.73.23
दुष्टाचाराः पापरता असत्या मायया वृताः ।
अदृष्टबुद्धिबहुलाः प्रायेणेत्यवगम्यताम् ॥ १३.७३.२३ ॥
त्या दुराचारी, पापात रमणाऱ्या, असत्य बोलणाऱ्या, मायेने वेढलेल्या आणि अदृश्य बुद्धीने भरलेल्या असतात; साधारणपणे असेच समजावे.
13.73.24
अलाभात्पुरुषाणां हि भयात्परिजनस्य च ।
वधबन्धभयाच्चापि स्वयं गुप्ता भवन्ति ताः ॥ १३.७३.२४ ॥
पुरुषांच्या अभावामुळे, कुटुंबियांच्या भीतीमुळे आणि वध व बंधनाच्या भीतीमुळेच त्या स्वतः सुरक्षित राहतात.
13.73.25
चलस्वभावा दुःसेव्या दुर्ग्राह्या भावतस्तथा ।
प्राज्ञस्य पुरुषस्येह यथाभावास्तथा स्त्रियः ॥ १३.७३.२५ ॥
स्त्रिया चंचल स्वभावाच्या, सेवा करण्यास कठीण, स्वभावानेच समजण्यास कठीण असतात; ज्ञानी पुरुषासाठी येथे त्या त्यांच्या भावाप्रमाणेच असतात.
13.73.26
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः ।
नान्तकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचनाः ॥ १३.७३.२६ ॥
अग्नी लाकडांनी तृप्त होत नाही, महासागर नद्यांनी तृप्त होत नाही, मृत्यू सर्व प्राण्यांनी तृप्त होत नाही; तसेच सुंदर नेत्रांच्या स्त्रिया पुरुषांनी तृप्त होत नाहीत.
13.73.27
इदमन्यच्च देवर्षे रहस्यं सर्वयोषिताम् ।
दृष्ट्वैव पुरुषं ह्यन्यं योनिः प्रक्लिद्यते स्त्रियाः ॥ १३.७३.२७ ॥
हे देवर्षे, हेही सर्व स्त्रियांचे आणखी एक रहस्य आहे: दुसऱ्या पुरुषाला पाहताच स्त्रीची योनी ओलसर होते.
13.73.28
कामानामपि दातारं कर्तारं मानसान्त्वयोः ।
रक्षितारं न मृष्यन्ति स्वभर्तारमसत्स्त्रियः ॥ १३.७३.२८ ॥
इच्छा पूर्ण करणाऱ्या, मनाला सांत्वन देणाऱ्या, रक्षण करणाऱ्या आपल्या पतीलाही दुष्ट स्त्रिया सहन करत नाहीत.
13.73.29
न कामभोगान्विपुलान्नालङ्कारार्थसञ्चयान् ।
तथैव बहुमन्वन्ते यथा रत्यामनुग्रहम् ॥ १३.७३.२९ ॥
विपुल कामभोग, अलंकार आणि धनसंचय यांना त्या तितकी किंमत देत नाहीत, जितकी रतीतून मिळणाऱ्या कृपेला देतात.
13.73.30
अन्तकः शमनो मृत्युः पातालं बडबामुखम् ।
क्षुरधारा विषं सर्पो वह्निरित्येकतः स्त्रियः ॥ १३.७३.३० ॥
अंतक, शमन, मृत्यू, पाताळ, बडबामुख, क्षुरधार, विष, सर्प, अग्नी — हे सर्व एका बाजूला, आणि स्त्रिया एका बाजूला.
13.73.31
यतश्च भूतानि महान्ति पञ्च ।
यतश्च लोका विहिता विधात्रा।
यतः पुमांसः प्रमदाश्च निर्मिता-
स्ततश्च दोषाः प्रमदासु नारद ॥ १३.७३.३१ ॥
ज्यापासून पाच महाभूते आहेत, ज्यापासून विधात्याने लोक निश्चित केले, ज्यापासून पुरुष आणि स्त्रिया निर्माण झाल्या, त्यापासूनच स्त्रियांत दोष आहेत, हे नारदा.