મહાભારત · અધ્યાય 13.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.75.1
एवमेतन्महाबाहो नात्र मिथ्याऽस्ति किञ्चन ।
यथा ब्रवीषि कौरव्य नारीं प्रति जनाधिप ॥ १३.७५.१ ॥
હે મહાબાહો, એ આમ જ છે; એમાં કંઈ મિથ્યા નથી. હે કૌરવ્ય, જનાધિપ, તમે સ્ત્રીઓ વિશે જે કહો છો તે જ આ છે.
13.75.2
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन महात्मना ॥ १३.७५.२ ॥
અહીં હું તમને એક પ્રાચીન ઇતિહાસ કહીશ; પૂર્વે મહાત્મા વિપુલે કેવી રીતે રક્ષા કરી હતી તે.
13.75.3
प्रमदाश्च यथा सृष्टा ब्रह्मणा भरतर्षभ ।
यदर्थं तच्च ते तात प्रवक्ष्यामि नराधिप ॥ १३.७५.३ ॥
હે ભરતર્ષભ, બ્રહ્માએ સ્ત્રીઓને કેવી રીતે સર્જી અને શા માટે, તે પણ હું તમને કહીશ, હે તાત, નરાધિપ.
13.75.4
न हि स्त्रीभ्यः परं पुत्र पापीयः किञ्चिदस्ति वै ।
अग्निर्हिः प्रमदा दीप्तो मायाश्च मयजा विभो।
क्षुरधारा विषं सर्पो मृत्युरित्येकतः स्त्रियः ॥ १३.७५.४ ॥
હે પુત્ર, સ્ત્રીઓ કરતાં વધુ પાપી કંઈ નથી. સ્ત્રી સળગતી અગ્નિ છે, હે વિભો, માયા અને મયથી જન્મેલી છળકપટ; ક્ષુરધાર, વિષ, સર્પ, મૃત્યુ — આ બધું એકસાથે સ્ત્રીઓ છે.
13.75.5
प्रजा इमा महाबाहो धार्मिक्य इति नः श्रुतम् ।
स्वयं गच्छन्ति देवत्वं ततो देवानियाद्भयम् ॥ १३.७५.५ ॥
હે મહાબાહો, આ પ્રજાઓ ધાર્મિક છે એમ અમે સાંભળ્યું છે; તેઓ પોતે જ દેવત્વ પામે છે, તેથી દેવોને ભય થયો.
13.75.6
अथाभ्यागच्छन्देवास्ते पितामहमरिंदम ।
निवेद्य मानसं चापि तूष्णीमासन्नधोमुखाः ॥ १३.७५.६ ॥
પછી, હે અરિંદમ, તે દેવો પિતામહ પાસે આવ્યા; પોતાના મનની વાત નિવેદિત કરીને પણ તેઓ મુખ નીચું કરીને મૌન બેઠા.
13.75.7
तेषामन्तर्गतं ज्ञात्वा देवानां स पितामहः ।
मानवानां प्रमोहार्थं कृत्या नार्योऽसृजत्प्रभुः ॥ १३.७५.७ ॥
દેવોના અંતરનો ભાવ જાણીને તે પિતામહે, મનુષ્યોને મોહિત કરવા માટે કૃત્યા નામની સ્ત્રીઓ સર્જી; તે પ્રભુ હતા.
13.75.8
पूर्वसर्गे तु कौन्तेय साध्व्यो नार्य इहाभवन् ।
असाध्व्यस्तु समुत्पन्नाः कृत्याः सर्गात्प्रजापतेः ॥ १३.७५.८ ॥
હે કૌન્તેય, પૂર્વ સર્ગમાં અહીં સાધ્વી સ્ત્રીઓ હતી; પરંતુ પ્રજાપતિની સૃષ્ટિથી અસાધ્વી કૃત્યાઓ ઉત્પન્ન થઈ.
13.75.9
ताः कामलुब्धाः प्रमदाः प्रामथ्नन्त नरान्सदा ॥ १३.७५.९ ॥
કામલોભી તે સ્ત્રીઓ સદા પુરુષોને પીડતી રહી.
13.75.10
क्रोधं कामस्य देवेशः सहायं चासृजत्प्रभुः ।
असज्जन्त प्रजाः सर्वाः कामक्रोधवशङ्गताः ॥ १३.७५.१० ॥
દેવેશ પ્રભુએ કામના સહાયક ક્રોધનું પણ સર્જન કર્યું; ત્યારે સર્વ પ્રજા કામ-ક્રોધને વશ થઈને આસક્ત થઈ.
13.75.11
द्विजानां च गुरूणां च महागुरुनृपादिनाम् ।
क्षणस्त्रीसङ्गकामोत्था यातनाहो निरन्तरा ॥ १३.७५.११ ॥
દ્વિજો, ગુરુઓ, મહાગુરુઓ, રાજાઓ વગેરેની પણ ક્ષણિક સ્ત્રીસંગની કામનાથી ઉદ્ભવતી યાતના કેટલી નિરંતર છે, અહો!
13.75.12
अरक्तमनसां नित्यं ब्रह्मचर्यामलात्मनाम् ।
तपोदमार्चनाध्यानयुक्तानां शुद्धिरुत्तमा ॥ १३.७५.१२ ॥
જેમનું મન સદા અનાસક્ત છે, બ્રહ્મચર્યથી જેમનો આત્મા નિર્મળ છે, અને જે તપ, દમ, પૂજા તથા ધ્યાનમાં લીન છે, તેમની શુદ્ધિ ઉત્તમ છે.
13.75.13
न च स्त्रीणां क्रियाः काश्चिदिति धर्मो व्यवस्थितः ।
निरिन्द्रिया ह्यशास्त्राश्च स्त्रियोऽनृतमिति श्रुतिः ॥ १३.७५.१३ ॥
સ્ત્રીઓ માટે કોઈ વિશેષ ક્રિયા નથી, એવો ધર્મ સ્થાપિત છે. સ્ત્રીઓ ઇન્દ્રિયહીન, શાસ્ત્રહીન અને અસત્યવાદી છે, એવી શ્રુતિ છે.
13.75.14
शय्यासनमलङ्कारमन्नपानमनार्यताम् ।
दुर्वाग्भावं रतिं चैव ददौ स्त्रीभ्यः प्रजापतिः ॥ १३.७५.१४ ॥
શય્યા, આસન, અલંકાર, અન્નપાન, અનાર્યતા, કટુવચન અને રતિ—એ પ્રજાપતિએ સ્ત્રીઓને આપ્યાં.
13.75.15
न तासां रक्षणं शक्यं कर्तुं पुंसां कथञ्चन ।
अपि विस्वकृता तात कुतस्तु पुरुषैरिह ॥ १३.७५.१५ ॥
પુરુષો દ્વારા તેમનું રક્ષણ કોઈ પણ રીતે શક્ય નથી. હે તાત, વિશ્વકર્માથી પણ જો ન થયું, તો અહીંના પુરુષોથી કેવી રીતે થાય?
13.75.16
वाचा च वधबन्धैर्वा क्लेशैर्वा विविधैस्तथा ।
न शक्या रक्षितुं नार्यस्ता हि नित्यमसंयताः ॥ १३.७५.१६ ॥
વચનથી, વધ-બંધનથી કે વિવિધ ક્લેશોથી પણ તે સ્ત્રીઓનું રક્ષણ કરી શકાતું નથી, કારણ કે તેઓ સદા અસંયત છે.
13.75.17
इदं तु पुरुषव्याघ्र पुरस्ताच्छ्रुतवानहम् ।
यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन गुरुस्त्रियाः ॥ १३.७५.१७ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, પૂર્વે વિપુલે ગુરુપત્ની કેવી રીતે રક્ષી હતી, એ મેં સાંભળ્યું છે.
13.75.18
ऋषिरासीन्महाभागो देवशर्मेति विश्रुतः ।
तस्य भार्या रुचिर्नाम रूपेणासदृशी भुवि ॥ १३.७५.१८ ॥
દેવશર્મા નામે એક મહાભાગ્યવાન ઋષિ હતા, જે વિખ્યાત હતા. તેમની પત્ની રુચિ નામે હતી; પૃથ્વી પર તેના રૂપની સમાન કોઈ ન હતી.
13.75.19
तस्या रूपेण सम्मत्ता देवगन्धर्वदानवाः ।
विशेषेण तु राजेन्द्र वृत्रहा पाकशासनः ॥ १३.७५.१९ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તેના રૂપથી દેવ, ગંધર્વ અને દાનવો મોહિત થયા; વિશેષે કરીને વૃત્રહંતા પાકશાસન ઇન્દ્ર.
13.75.20
नारीणां चरितज्ञश्च देवशर्मा महामतिः ।
यथाशक्ति यथोस्साहं भार्यां तामभ्यरक्षत ॥ १३.७५.२० ॥
સ્ત્રીઓના આચરણને જાણનાર મહામતિ દેવશર્માએ પોતાની શક્તિ અને ઉત્સાહ પ્રમાણે તે ભાર્યાની રક્ષા કરી.
13.75.21
पुरंदरं च जानंश्च परस्त्रीकामचारिणम् ।
तस्माद्यत्नेन भार्याया रक्षणं स चकार ह ॥ १३.७५.२१ ॥
પરસ્ત્રીની કામનાથી ફરતા પુરંદર (ઇન્દ્ર)ને જાણતો હોવાથી તેણે યત્નપૂર્વક ભાર્યાની રક્ષા કરી.
13.75.22
स कदाचिदृषिस्तात यज्ञं कर्तुमनास्तदा ।
भार्यासंरक्षणं कार्यं कथं स्यादित्यचिन्तयत् ॥ १३.७५.२२ ॥
હે વત્સ, તે ઋષિ એક વાર યજ્ઞ કરવાની ઇચ્છાથી ભાર્યાની રક્ષા કેવી રીતે થશે તેનો વિચાર કરવા લાગ્યા.
13.75.23
रक्षाविधानं मनसा स सञ्चिन्त्य महातपाः ।
आहूय दयितं शिष्यं विपुलं प्राह भार्गवम् ॥ १३.७५.२३ ॥
મહાતપસ્વીએ મનમાં રક્ષાનો ઉપાય બરાબર વિચારીને, પ્રિય શિષ્ય ભાર્ગવ વિપુલને બોલાવીને કહ્યું.
13.75.24
यज्ञकारो गमिष्यामि रुचिं चेमां सुरेश्वरः ।
यतः प्रार्थयते नित्यं तां रक्षस्व यथाबलम् ॥ १३.७५.२४ ॥
હું યજ્ઞ કરવા જાઉં છું; આ રુચિ સદા સુરેશ્વર (ઇન્દ્ર)ની કામના કરે છે; તેથી તું તારા બળ પ્રમાણે તેની રક્ષા કરજે.
13.75.25
अप्रमत्तेन ते भाव्यं सदा प्रति पुरंदरम् ।
स हि रूपाणि कुरुते विविधानि भृगूत्तम ॥ १३.७५.२५ ॥
તમારે હંમેશાં પુરંદર (ઇન્દ્ર) પ્રત્યે સાવધ રહેવું જોઈએ. તે અનેક રૂપો ધારણ કરે છે, હે ભૃગુશ્રેષ્ઠ.
13.75.26
इत्युक्तो विपुलस्तेन तपस्वी नियतेन्द्रियः ।
सदैवोग्रतपा राजन्नग्र्यर्कसदृशद्युतिः ॥ १३.७५.२६ ॥
આમ તેમના દ્વારા કહેવાયેલો વિપુલ, ઇન્દ્રિયોને નિયમમાં રાખનાર તપસ્વી, હંમેશાં ઉગ્ર તપ કરનાર, હે રાજન, શ્રેષ્ઠ સૂર્ય સમાન તેજવાળો હતો.
13.75.27
धर्मज्ञः सत्यवादी च तथेति प्रत्यभाषत ।
पुनश्चेदं महाराज पप्रच्छ प्रस्थितं गुरुम् ॥ १३.७५.२७ ॥
ધર્મજ્ઞ અને સત્યવાદી એવા તેમણે 'એમ જ' કહીને ઉત્તર આપ્યો. અને ફરી, હે મહારાજ, પ્રસ્થાન કરતા ગુરુને તેમણે આ પૂછ્યું.
13.75.28
कानि रूपाणि शक्रस्य भवन्त्यागच्छतो मुने ।
वपुस्तेजश्च कीदृग्वै तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.७५.२८ ॥
હે મુનિ, આવતા શક્ર (ઇન્દ્ર)ના કયા રૂપો હોય છે? તેનું શરીર અને તેજ કેવા હોય છે? તે મને સમજાવવું તમારે યોગ્ય છે.
13.75.29
ततः स भगवांस्तस्मै विपुलाय महात्मने ।
आचचक्षे यथातत्त्वं मायां शक्रस्य भारत ॥ १३.७५.२९ ॥
પછી તે ભગવાને તે મહાત્મા વિપુલને, હે ભારત, શક્રની માયા યથાર્થ રીતે સમજાવી.
13.75.30
बहुमायः स विप्रर्षे बलहा पाकशासनः ।
तांस्तान्विकुरुते भावान्बहूनथ मुहुर्मुहुः ॥ १३.७५.३० ॥
હે વિપ્રર્ષિ, બળનો હંતા અને પાકશાસન એવો તે બહુમાયાવાળો છે. તે વારંવાર વિવિધ રૂપો રચે છે.
13.75.31
किरीटी वज्रधृग्धन्वी मुकुटी बद्धकुण्डलः ।
भवत्यथ मुहूर्तेनि चण्डालसमदर्शनः ॥ १३.७५.३१ ॥
કિરીટી, વજ્રધારી, ધનુર્ધર, મુકુટધારી અને કુંડળ પહેરેલો તે ક્ષણવારમાં ચાંડાળ જેવો દેખાય છે.
13.75.32
शिखी जटी चीरवासाः पुनर्भवति पुत्रक ।
बृहच्छरीरश्च पनश्चीरवासाः पुनः कृशः ॥ १३.७५.३२ ॥
પુત્ર, તે શિખાધારી, જટાધારી, વલ્કલવસ્ત્રધારી ફરી થાય છે; પછી વિશાળ શરીરવાળો, અને ફરી વલ્કલવસ્ત્ર પહેરેલો કૃશ થાય છે.
13.75.33
गौरं श्यामं च कृष्णं च वर्णं विकुरुते पुनः ।
विरूपो रूपवांश्चैव युवा वृद्धस्तथैव च ॥ १३.७५.३३ ॥
તે ફરી ગોરો, શ્યામ અને કાળો વર્ણ ધારણ કરે છે; કુરૂપ અને રૂપવાન, યુવાન અને વૃદ્ધ પણ એ જ રીતે થાય છે.
13.75.34
प्राज्ञो जडश्च मूकश्च ह्रस्वो दीर्घस्तथैव च ।
ब्राह्मणः क्षत्रियश्चैव वैश्यः शूद्रस्तथैव च ॥ १३.७५.३४ ॥
તે પ્રાજ્ઞ અને જડ, મૂંગો, ટૂંકો અને લાંબો પણ એ જ રીતે થાય છે; બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર પણ એ જ રીતે થાય છે.
13.75.35
प्रतिलोमोऽनुलोमश्च भवत्यथ शतक्रतुः ।
शुकवायसरूपी च हंसकोकिलरूपवान् ॥ १३.७५.३५ ॥
પ્રતિલોમ અને અનુલોમ પણ તે થાય છે; પછી શતક્રતુ ઇન્દ્ર પોપટ અને કાગડાનું રૂપ ધારણ કરે છે, અને હંસ તથા કોયલનું રૂપ પણ.
13.75.36
सिंहव्याघ्रगजानां च रूपं धारयते पुनः ।
दैवं दैत्यमथो राज्ञां वपुर्धारयतेऽपि च ॥ १३.७५.३६ ॥
સિંહ, વાઘ અને હાથીનું રૂપ તે ફરી ધારણ કરે છે; દૈવી અને દૈત્યનું, તથા રાજાઓનું શરીર પણ તે ધારણ કરે છે.
13.75.37
अकृशो मायुभग्राङ्गः शकुनिर्विकृतस्तथा ।
चतुष्पाद्बहुरूपश्च पुनर्भवति बालिशः ॥ १३.७५.३७ ॥
તે કૃશ થતો નથી, માયાથી તેનાં અંગો ભાંગતાં નથી; તે પક્ષી, વિકૃત રૂપવાળો, ચાર પગવાળો અને અનેક રૂપવાળો થઈને ફરી મૂર્ખ જેવો બને છે.
13.75.38
मक्षिकामशकादीनां वपुर्धारयतेऽपि च ।
न शक्यमस्य ग्रहणं कर्तुं विपुल केनचित् ॥ १३.७५.३८ ॥
તે માખી, મચ્છર વગેરેનું રૂપ પણ ધારણ કરે છે. હે વિપુલ, તેને કોઈ પણ પકડી શકતું નથી.
13.75.39
अपि विश्वकृता तात येन सृष्टमिदं जगत् ।
पुनरन्तर्हितः शक्रो दृश्यते ज्ञानचक्षुषा ॥ १३.७५.३९ ॥
હે તાત, જેણે આ જગત સર્જ્યું છે તે વિશ્વકર્મા જેવો હોય તોપણ, છુપાયેલો ઇન્દ્ર જ્ઞાનચક્ષુથી જ દેખાય છે.
13.75.40
वायुभूतश्च स पुनर्देवराजो भवत्युतः ।
एवंरूपाणि सततं कुरुते पाकशासनः।
तस्माद्विपुल यत्नेन रक्षेमां तनुमध्यमाम् ॥ १३.७५.४० ॥
તે વાયુરૂપ થઈને પછી ફરી દેવરાજ બને છે; પાકશાસન ઇન્દ્ર સતત આવાં રૂપો ધારણ કરે છે. તેથી હે વિપુલ, મોટા પ્રયત્નથી આ પાતળી કમરવાળી સ્ત્રીનું રક્ષણ કર.
13.75.41
यथा रुचिं नवलिहेद्देवेन्द्रो भृगुसत्तम ।
क्रतावुपहिते न्यस्तं हविः श्वेव दुरात्मवान् ॥ १३.७५.४१ ॥
હે ભૃગુશ્રેષ્ઠ, યજ્ઞમાં અર્પિત હવિને દેવેન્દ્ર પોતાની ઇચ્છાથી ફરી ચાટે છે, તેમ દુષ્ટાત્મા કૂતરાની જેમ તે પણ કરે છે.
13.75.42
एवमाख्याय स मुनिर्यज्ञकारोऽगमत्तदा ।
देवशर्मा महाभागस्ततो भरतसत्तम ॥ १३.७५.४२ ॥
આ પ્રમાણે કહીને તે યજ્ઞ કરનાર મુનિ ત્યારે ચાલ્યા ગયા. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, પછી મહાભાગ દેવશર્મા (ચાલ્યા ગયા).
13.75.43
विपुलस्तु वचः श्रुत्वा गुरोश्चिन्तामुपेयिवान् ।
रक्षां च परमां चक्रे देवराजान्महाबलात् ॥ १३.७५.४३ ॥
વિપુલે ગુરુનું વચન સાંભળીને ચિંતા કરી; મહાબલી દેવરાજ ઇન્દ્રથી પરમ રક્ષણની વ્યવસ્થા કરી.
13.75.44
किन्नु शक्यं मया कर्तुं गुरुदाराभिरक्षणे ।
मायावी हि सुरेन्द्रोसौ दुर्धर्षश्चापि वीर्यवान् ॥ १३.७५.४४ ॥
ગુરુપત્નીના રક્ષણમાં હું શું કરી શકું? તે સુરેન્દ્ર માયાવી, દુર્ધર્ષ અને પરાક્રમી છે.
13.75.45
नीपिधायाश्रमं शक्यो रक्षितुं पाकशासनः ।
उटजं वा तथा ह्यस्य नानाविधसरूपता ॥ १३.७५.४५ ॥
આશ્રમને ઢાંકી દઈએ તોપણ પાકશાસન ઇન્દ્રને રોકવો શક્ય નથી; અથવા તેની ઝૂંપડી પણ અનેક રૂપ ધારણ કરે છે.
13.75.46
वायुरूपेण वा शक्रो गुरुपत्नीं प्रधर्षयेत् ।
तस्मादिमां सम्प्रविश्य रुचिं स्थास्येहमद्य वै ॥ १३.७५.४६ ॥
અથવા ઇન્દ્ર વાયુરૂપે ગુરુપત્નીનું અપમાન કરી શકે; તેથી આજે હું આમાં પ્રવેશીને તેની કાંતિ બનીને રહીશ.
13.75.47
अथवा पौरुषेणेयं न शक्या रक्षितुं मया ।
बहुरूपो हि भगवाञ्छ्रूयते पाकशासनः ॥ १३.७५.४७ ॥
અથવા માનવ પરાક્રમથી હું એનું રક્ષણ કરી શકું નહીં; કારણ કે ભગવાન પાકશાસન ઇન્દ્ર બહુરૂપી સંભળાય છે.
13.75.48
सोहं योगबलादेनां रक्षिष्ये पाकशासनात् ।
गात्राणि गात्रैरस्याहं सम्प्रवेक्ष्ये हि रक्षितुम् ॥ १३.७५.४८ ॥
તેથી હું યોગબળથી પાકશાસન ઇન્દ્રથી એનું રક્ષણ કરીશ; એના અંગોમાં અંગ બનીને હું પ્રવેશ કરીશ.
13.75.49
यद्युच्छिष्टामिमां पत्नीमद्य पश्यति मे गुरुः ।
शप्स्यत्यसंशयं कोपाद्दिव्यज्ञानो महातपाः ॥ १३.७५.४९ ॥
આજે જો મારા ગુરુ આ પત્નીને ઉચ્છિષ્ટ અવસ્થામાં જોશે, તો દિવ્ય જ્ઞાન અને મહાન તપવાળા તેઓ ક્રોધથી નિઃસંશય શાપ આપશે.
13.75.50
न चेयं रक्षितुं शक्या यथाऽन्या प्रमदा नृभिः ।
मायावी हि सुरेन्द्रोसावहो प्राप्तोस्मि संशयम् ॥ १३.७५.५० ॥
આને બીજી સ્ત્રીઓની જેમ મનુષ્યો રક્ષી શકે નહીં; તે માયાવી દેવરાજ ઇન્દ્ર છે. અરેરે, હું સંશયમાં પડ્યો છું.
13.75.51
अवश्यं करणीयं हि गुरोरिह हि शासनम् ।
यदि त्वेतदहं कुर्यामाश्चर्यं स्यात्कृतं मया ॥ १३.७५.५१ ॥
અહીં ગુરુની આજ્ઞા અવશ્ય પાળવી જોઈએ. જો હું આવું કરું, તો મારા દ્વારા થયેલું આ કાર્ય આશ્ચર્ય ગણાશે.
13.75.52
योगेनाथ प्रविश्येदं गुरुपत्न्याः कलेवरम् ।
असक्तः पद्मपत्रस्थो जलबिन्दुर्यथा चलः ॥ १३.७५.५२ ॥
યોગબળથી ગુરુપત્નીના આ શરીરમાં પ્રવેશીને, કમળના પાંદડા પરના પાણીના ટીપાની જેમ અલિપ્ત અને ચંચળ રહીશ.
13.75.53
एवमेव शरीरे ऽस्या निवत्स्यामि समाहितः ।
निर्मुक्तस्य रजोरूपान्नापराधो भवेन्मम ॥ १३.७५.५३ ॥
એ જ રીતે તેના શરીરમાં હું એકાગ્ર થઈને રહીશ. રજોગુણરૂપથી મુક્ત થયેલા મારો કોઈ અપરાધ નહીં થાય.
13.75.54
यथाहि शून्यां पथिकः सभामध्यावसेत्यथि ।
तथाऽद्यावासयिष्यामि गुरुपत्न्याः कलेवरम्।
एवमेव शरीरे ऽस्य निवत्स्यामि समाहितः ॥ १३.७५.५४ ॥
જેમ મુસાફર ખાલી સભામંડપમાં ઉતારો લે છે, તેમ આજે હું ગુરુપત્નીના શરીરને નિવાસસ્થાન બનાવીશ. એ જ રીતે એકાગ્ર થઈને તેના શરીરમાં રહીશ.
13.75.55
इत्येवं धर्ममालोक्य वेदवेदांश्च सर्वशः ।
तपश्च विपुलं दृष्ट्वा गुरोरात्मन एव च ॥ १३.७५.५५ ॥
આ રીતે ધર્મ, સર્વ વેદો અને વેદાંગોનો વિચાર કરીને, તથા ગુરુ અને પોતાના વિપુલ તપને જોઈને—
13.75.56
इति निश्चित्य मनसा रक्षां प्रति स भार्गवः ।
अन्वतिष्ठत्परं यत्नं यथा तच्छृणु पार्थिव ॥ १३.७५.५६ ॥
આ રીતે મનમાં નિશ્ચય કરીને તે ભાર્ગવે રક્ષા માટે પરમ પ્રયત્ન કર્યો. હે રાજન્, તે કેવી રીતે કર્યો તે સાંભળો.
13.75.57
गुरुपत्नीं समासीनो विपुलः स महातपाः ।
उपासीनामनिन्द्याङ्गी कथार्थैः समलोभयत् ॥ १३.७५.५७ ॥
ગુરુપત્ની પાસે બેઠેલા તે મહાતપસ્વી વિપુલે નિર્દોષ અંગોવાળી તે સ્ત્રીને કથાઓ અને અર્થપૂર્ણ વાતોથી આનંદિત કરી.
13.75.58
नेत्राभ्यां नेत्रयोरस्या रश्मिं संयोज्य रश्मिभिः ।
विवेश विपुलः कायमाकाशं पवनो यथा ॥ १३.७५.५८ ॥
પોતાની આંખોથી તેની આંખોના કિરણો જોડીને, પવન જેમ આકાશમાં પ્રવેશે તેમ વિપુલ તેના શરીરમાં પ્રવેશ્યો.
13.75.59
लक्षणं लक्षणेनैव वदनं वदनेन च ।
अविचेष्टन्नतिष्ठद्वै छायेवान्तर्गतो मुनिः ॥ १३.७५.५९ ॥
એક અંગ સાથે તે જ અંગ, મુખ સાથે મુખ જોડાઈને, તે મુનિ છાયાની જેમ અંદર સમાઈ જઈ સ્થિર રહ્યા.
13.75.60
ततो विष्टभ्य विपुलो गुरुपत्न्याः कलेवरम् ।
उवास रक्षणे युक्तो न च सा तमबुध्यत ॥ १३.७५.६० ॥
પછી વિપુલે ગુરુપત્નીના શરીરને ટેકો આપીને, રક્ષણમાં લાગીને ત્યાં નિવાસ કર્યો; તે સ્ત્રી તેને જાણી શકી નહીં.
13.75.61
यं कालं नागतो राजन्गुरुस्तस्य महात्मनः ।
क्रतुं समाप्य स्वगृहं तं कालं सोऽभ्यरक्षत ॥ १३.७५.६१ ॥
હે રાજન, તે મહાત્માના ગુરુ યજ્ઞ પૂર્ણ કરીને પોતાના ઘરે પાછા ન આવ્યા તે સમય સુધી તેણે તેની રક્ષા કરી.