ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.75.1
एवमेतन्महाबाहो नात्र मिथ्याऽस्ति किञ्चन ।
यथा ब्रवीषि कौरव्य नारीं प्रति जनाधिप ॥ १३.७५.१ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଏହା ଏପରି ହିଁ; ଏଥିରେ କିଛି ମିଥ୍ୟା ନାହିଁ। ହେ କୌରବ୍ୟ, ଜନାଧିପ, ତୁମେ ନାରୀ ବିଷୟରେ ଯେପରି କହୁଛ।
13.75.2
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन महात्मना ॥ १३.७५.२ ॥
ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହିବି; ପୂର୍ବରେ ମହାତ୍ମା ବିପୁଲ କିପରି ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ତାହା।
13.75.3
प्रमदाश्च यथा सृष्टा ब्रह्मणा भरतर्षभ ।
यदर्थं तच्च ते तात प्रवक्ष्यामि नराधिप ॥ १३.७५.३ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ବ୍ରହ୍ମା ନାରୀମାନଙ୍କୁ କିପରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ତାହା ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ କହିବି, ହେ ପୁତ୍ର, ନରାଧିପ।
13.75.4
न हि स्त्रीभ्यः परं पुत्र पापीयः किञ्चिदस्ति वै ।
अग्निर्हिः प्रमदा दीप्तो मायाश्च मयजा विभो।
क्षुरधारा विषं सर्पो मृत्युरित्येकतः स्त्रियः ॥ १३.७५.४ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ନାରୀଠାରୁ ଅଧିକ ପାପୀ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ନାରୀ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି, ହେ ବିଭୋ, ମାୟା ଓ ମୟଙ୍କଠାରୁ ଜାତ ଛଳନା; କ୍ଷୁରଧାର, ବିଷ, ସର୍ପ, ମୃତ୍ୟୁ — ଏହିସବୁ ଏକତ୍ର ନାରୀ।
13.75.5
प्रजा इमा महाबाहो धार्मिक्य इति नः श्रुतम् ।
स्वयं गच्छन्ति देवत्वं ततो देवानियाद्भयम् ॥ १३.७५.५ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ଧାର୍ମିକ; ସେମାନେ ନିଜେ ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତେଣୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଭୟ ହେଲା।
13.75.6
अथाभ्यागच्छन्देवास्ते पितामहमरिंदम ।
निवेद्य मानसं चापि तूष्णीमासन्नधोमुखाः ॥ १३.७५.६ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ସେହି ଦେବତାମାନେ ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ; ନିଜ ମନର କଥା ନିବେଦନ କରି ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନୀଚୁ କରି ନୀରବ ବସିଲେ।
13.75.7
तेषामन्तर्गतं ज्ञात्वा देवानां स पितामहः ।
मानवानां प्रमोहार्थं कृत्या नार्योऽसृजत्प्रभुः ॥ १३.७५.७ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ଅନ୍ତରର ଭାବ ଜାଣି ସେହି ପିତାମହ, ମାନବଙ୍କୁ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ କରିବା ପାଇଁ କୃତ୍ୟା ନାମକ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେ ପ୍ରଭୁ।
13.75.8
पूर्वसर्गे तु कौन्तेय साध्व्यो नार्य इहाभवन् ।
असाध्व्यस्तु समुत्पन्नाः कृत्याः सर्गात्प्रजापतेः ॥ १३.७५.८ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ପୂର୍ବ ସର୍ଗରେ ଏଠାରେ ସାଧ୍ବୀ ନାରୀମାନେ ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସର୍ଗରୁ ଅସାଧ୍ବୀ କୃତ୍ୟାମାନେ ଜାତ ହେଲେ।
13.75.9
ताः कामलुब्धाः प्रमदाः प्रामथ्नन्त नरान्सदा ॥ १३.७५.९ ॥
କାମଲୋଭୀ ସେହି ନାରୀମାନେ ସର୍ବଦା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କରୁଥିଲେ।
13.75.10
क्रोधं कामस्य देवेशः सहायं चासृजत्प्रभुः ।
असज्जन्त प्रजाः सर्वाः कामक्रोधवशङ्गताः ॥ १३.७५.१० ॥
ଦେବେଶ ପ୍ରଭୁ କାମର ସହାୟକ କ୍ରୋଧକୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ତେବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା କାମ-କ୍ରୋଧର ବଶୀଭୂତ ହୋଇ ଆସକ୍ତ ହେଲେ।
13.75.11
द्विजानां च गुरूणां च महागुरुनृपादिनाम् ।
क्षणस्त्रीसङ्गकामोत्था यातनाहो निरन्तरा ॥ १३.७५.११ ॥
ଦ୍ୱିଜ, ଗୁରୁ, ମହାଗୁରୁ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦି ଲୋକଙ୍କ କ୍ଷଣିକ ସ୍ତ୍ରୀସଙ୍ଗ-କାମରୁ ଉପୁଜିଥିବା ଯାତନା କେତେ ନିରନ୍ତର, ଅହୋ!
13.75.12
अरक्तमनसां नित्यं ब्रह्मचर्यामलात्मनाम् ।
तपोदमार्चनाध्यानयुक्तानां शुद्धिरुत्तमा ॥ १३.७५.१२ ॥
ଯାହାଙ୍କ ମନ ସର୍ବଦା ଅନାସକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ଯାହାଙ୍କ ଆତ୍ମା ନିର୍ମଳ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ତପ, ଦମ, ପୂଜା ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଯୁକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି ଉତ୍ତମ।
13.75.13
न च स्त्रीणां क्रियाः काश्चिदिति धर्मो व्यवस्थितः ।
निरिन्द्रिया ह्यशास्त्राश्च स्त्रियोऽनृतमिति श्रुतिः ॥ १३.७५.१३ ॥
ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ବିଶେଷ କ୍ରିୟା ନାହିଁ, ଏହା ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଛି। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟହୀନ, ଶାସ୍ତ୍ରହୀନ ଓ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ବୋଲି ଶ୍ରୁତି କହେ।
13.75.14
शय्यासनमलङ्कारमन्नपानमनार्यताम् ।
दुर्वाग्भावं रतिं चैव ददौ स्त्रीभ्यः प्रजापतिः ॥ १३.७५.१४ ॥
ଶଯ୍ୟା, ଆସନ, ଅଳଙ୍କାର, ଅନ୍ନପାନ, ଅନାର୍ଯ୍ୟତା, କଟୁବାକ୍ୟ ଓ ରତି—ଏସବ ପ୍ରଜାପତି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ।
13.75.15
न तासां रक्षणं शक्यं कर्तुं पुंसां कथञ्चन ।
अपि विस्वकृता तात कुतस्तु पुरुषैरिह ॥ १३.७५.१५ ॥
ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ହେ ପୁତ୍ର, ବିଶ୍ୱସ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯଦି ହୋଇ ନ ପାରେ, ତେବେ ଏଠାର ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ କିପରି ସମ୍ଭବ?
13.75.16
वाचा च वधबन्धैर्वा क्लेशैर्वा विविधैस्तथा ।
न शक्या रक्षितुं नार्यस्ता हि नित्यमसंयताः ॥ १३.७५.१६ ॥
ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ବଧ-ବନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ବିବିଧ କ୍ଲେଶ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଇ ପାରେ ନାହିଁ; କାରଣ ସେମାନେ ସର୍ବଦା ଅସଂଯତ।
13.75.17
इदं तु पुरुषव्याघ्र पुरस्ताच्छ्रुतवानहम् ।
यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन गुरुस्त्रियाः ॥ १३.७५.१७ ॥
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବରେ ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ ବିପୁଳ କିପରି ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
13.75.18
ऋषिरासीन्महाभागो देवशर्मेति विश्रुतः ।
तस्य भार्या रुचिर्नाम रूपेणासदृशी भुवि ॥ १३.७५.१८ ॥
ଦେବଶର୍ମା ନାମକ ଏକ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଋଷି ଥିଲେ, ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରୁଚି ନାମର ଥିଲେ; ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କ ରୂପ ସହ ସମାନ କେହି ନ ଥିଲେ।
13.75.19
तस्या रूपेण सम्मत्ता देवगन्धर्वदानवाः ।
विशेषेण तु राजेन्द्र वृत्रहा पाकशासनः ॥ १३.७५.१९ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ରୂପରେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ମୋହିତ ହୋଇଥିଲେ; ବିଶେଷକରି ବୃତ୍ରହନ୍ତା ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର।
13.75.20
नारीणां चरितज्ञश्च देवशर्मा महामतिः ।
यथाशक्ति यथोस्साहं भार्यां तामभ्यरक्षत ॥ १३.७५.२० ॥
ନାରୀମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଜାଣୁଥିବା ମହାମତି ଦେବଶର୍ମା ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ଅନୁସାରେ ସେହି ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
13.75.21
पुरंदरं च जानंश्च परस्त्रीकामचारिणम् ।
तस्माद्यत्नेन भार्याया रक्षणं स चकार ह ॥ १३.७५.२१ ॥
ପରସ୍ତ୍ରୀକାମରେ ବୁଲୁଥିବା ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବାରୁ ସେ ଯତ୍ନ ସହିତ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
13.75.22
स कदाचिदृषिस्तात यज्ञं कर्तुमनास्तदा ।
भार्यासंरक्षणं कार्यं कथं स्यादित्यचिन्तयत् ॥ १३.७५.२२ ॥
ହେ ବତ୍ସ, ସେ ଋଷି ଥରେ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଭାବିଲେ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ରକ୍ଷା କିପରି ହେବ।
13.75.23
रक्षाविधानं मनसा स सञ्चिन्त्य महातपाः ।
आहूय दयितं शिष्यं विपुलं प्राह भार्गवम् ॥ १३.७५.२३ ॥
ମହାତପସ୍ବୀ ମନରେ ରକ୍ଷା ଉପାୟ ଭଲ ଭାବେ ଭାବି, ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟ ଭାର୍ଗବ ବିପୁଳଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ।
13.75.24
यज्ञकारो गमिष्यामि रुचिं चेमां सुरेश्वरः ।
यतः प्रार्थयते नित्यं तां रक्षस्व यथाबलम् ॥ १३.७५.२४ ॥
ମୁଁ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଯାଉଛି; ଏହି ରୁଚି ସର୍ବଦା ସୁରେଶ୍ୱର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଅତଏବ ତୁମ ବଳ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବ।
13.75.25
अप्रमत्तेन ते भाव्यं सदा प्रति पुरंदरम् ।
स हि रूपाणि कुरुते विविधानि भृगूत्तम ॥ १३.७५.२५ ॥
ତୁମେ ସର୍ବଦା ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ପ୍ରତି ସାବଧାନ ରହିବା ଉଚିତ। ସେ ବିବିଧ ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
13.75.26
इत्युक्तो विपुलस्तेन तपस्वी नियतेन्द्रियः ।
सदैवोग्रतपा राजन्नग्र्यर्कसदृशद्युतिः ॥ १३.७५.२६ ॥
ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ବିପୁଳ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମୀ ତପସ୍ୱୀ, ସର୍ବଦା ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା, ହେ ରାଜନ୍, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ।
13.75.27
धर्मज्ञः सत्यवादी च तथेति प्रत्यभाषत ।
पुनश्चेदं महाराज पप्रच्छ प्रस्थितं गुरुम् ॥ १३.७५.२७ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ସେ 'ସେହିପରି' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ପୁଣି, ହେ ମହାରାଜ, ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେ ଏହା ପଚାରିଲେ।
13.75.28
कानि रूपाणि शक्रस्य भवन्त्यागच्छतो मुने ।
वपुस्तेजश्च कीदृग्वै तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.७५.२८ ॥
ହେ ମୁନି, ଆସୁଥିବା ଶକ୍ରଙ୍କ (ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ) କେଉଁ ରୂପ ହୁଏ? ତାଙ୍କ ଶରୀର ଓ ତେଜ କେମିତି? ତାହା ମୋତେ ବୁଝାଇବା ଆପଣଙ୍କର ଉଚିତ।
13.75.29
ततः स भगवांस्तस्मै विपुलाय महात्मने ।
आचचक्षे यथातत्त्वं मायां शक्रस्य भारत ॥ १३.७५.२९ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଭଗବାନ ସେହି ମହାତ୍ମା ବିପୁଳଙ୍କୁ, ହେ ଭାରତ, ଶକ୍ରଙ୍କ ମାୟା ଯଥାର୍ଥରେ ବୁଝାଇଲେ।
13.75.30
बहुमायः स विप्रर्षे बलहा पाकशासनः ।
तांस्तान्विकुरुते भावान्बहूनथ मुहुर्मुहुः ॥ १३.७५.३० ॥
ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ବଳହନ୍ତା ପାକଶାସନ ସେ ବହୁ ମାୟାବୀ। ସେ ବାରମ୍ବାର ବିବିଧ ରୂପ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
13.75.31
किरीटी वज्रधृग्धन्वी मुकुटी बद्धकुण्डलः ।
भवत्यथ मुहूर्तेनि चण्डालसमदर्शनः ॥ १३.७५.३१ ॥
କିରୀଟୀ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଧନୁର୍ଧର, ମୁକୁଟଧାରୀ ଓ କୁଣ୍ଡଳଧାରୀ ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଚାଣ୍ଡାଳ ପରି ଦେଖାଯାଏ।
13.75.32
शिखी जटी चीरवासाः पुनर्भवति पुत्रक ।
बृहच्छरीरश्च पनश्चीरवासाः पुनः कृशः ॥ १३.७५.३२ ॥
ପୁତ୍ର, ସେ ଶିଖାଧାରୀ, ଜଟାଧାରୀ, ବଲ୍ଗଳ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ପୁଣି ହୁଏ; ପୁଣି ବିଶାଳ ଶରୀରବିଶିଷ୍ଟ, ଓ ପୁଣି ବଲ୍ଗଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି କୃଶ ହୁଏ।
13.75.33
गौरं श्यामं च कृष्णं च वर्णं विकुरुते पुनः ।
विरूपो रूपवांश्चैव युवा वृद्धस्तथैव च ॥ १३.७५.३३ ॥
ସେ ପୁଣି ଗୌର, ଶ୍ୟାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରେ; ବିରୂପ ଓ ରୂପବାନ, ଯୁବକ ଓ ବୃଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହୁଏ।
13.75.34
प्राज्ञो जडश्च मूकश्च ह्रस्वो दीर्घस्तथैव च ।
ब्राह्मणः क्षत्रियश्चैव वैश्यः शूद्रस्तथैव च ॥ १३.७५.३४ ॥
ସେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଓ ଜଡ଼, ମୂକ, ହ୍ରସ୍ୱ ଓ ଦୀର୍ଘ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହୁଏ; ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହୁଏ।
13.75.35
प्रतिलोमोऽनुलोमश्च भवत्यथ शतक्रतुः ।
शुकवायसरूपी च हंसकोकिलरूपवान् ॥ १३.७५.३५ ॥
ପ୍ରତିଲୋମ ଓ ଅନୁଲୋମ ମଧ୍ୟ ସେ ହୁଏ; ପୁଣି ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଶୁକ ଓ କାଉର ରୂପ ଏବଂ ହଂସ ଓ କୋଇଲିର ରୂପ ଧାରଣ କରେ।
13.75.36
सिंहव्याघ्रगजानां च रूपं धारयते पुनः ।
दैवं दैत्यमथो राज्ञां वपुर्धारयतेऽपि च ॥ १३.७५.३६ ॥
ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର ଓ ହାତୀଙ୍କ ରୂପ ସେ ପୁଣି ଧାରଣ କରେ; ଦୈବ ଓ ଦୈତ୍ୟଙ୍କ, ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କ ଶରୀର ମଧ୍ୟ ସେ ଧାରଣ କରେ।
13.75.37
अकृशो मायुभग्राङ्गः शकुनिर्विकृतस्तथा ।
चतुष्पाद्बहुरूपश्च पुनर्भवति बालिशः ॥ १३.७५.३७ ॥
ସେ କୃଶ ହୁଏ ନାହିଁ, ମାୟାରେ ତାର ଅଙ୍ଗ ଭଗ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେ ପକ୍ଷୀ, ବିକୃତରୂପ, ଚାରିପାଦ ଓ ବହୁରୂପ ହୋଇ ପୁଣି ମୂର୍ଖ ପରି ହୁଏ।
13.75.38
मक्षिकामशकादीनां वपुर्धारयतेऽपि च ।
न शक्यमस्य ग्रहणं कर्तुं विपुल केनचित् ॥ १३.७५.३८ ॥
ସେ ମାଛି, ମଶା ଆଦିର ରୂପ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରେ। ହେ ବିପୁଳ, କାହା ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ଧରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
13.75.39
अपि विश्वकृता तात येन सृष्टमिदं जगत् ।
पुनरन्तर्हितः शक्रो दृश्यते ज्ञानचक्षुषा ॥ १३.७५.३९ ॥
ହେ ତାତ, ଯିଏ ଏ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ସେହି ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପରି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୁଚିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁରେ ହିଁ ଦେଖାଯାଏ।
13.75.40
वायुभूतश्च स पुनर्देवराजो भवत्युतः ।
एवंरूपाणि सततं कुरुते पाकशासनः।
तस्माद्विपुल यत्नेन रक्षेमां तनुमध्यमाम् ॥ १३.७५.४० ॥
ସେ ବାୟୁରୂପ ହୋଇ ପୁଣି ଦେବରାଜ ହୁଏ; ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ସତତ ଏପରି ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ହେ ବିପୁଳ, ମହା ଯତ୍ନରେ ଏ କୃଶମଧ୍ୟା ନାରୀକୁ ରକ୍ଷା କର।
13.75.41
यथा रुचिं नवलिहेद्देवेन्द्रो भृगुसत्तम ।
क्रतावुपहिते न्यस्तं हविः श्वेव दुरात्मवान् ॥ १३.७५.४१ ॥
ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞରେ ଅର୍ପିତ ହବିଷ୍ୟକୁ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପୁଣି ଚାଟନ୍ତି, ସେପରି ଦୁରାତ୍ମା କୁକୁର ପରି ସେ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି।
13.75.42
एवमाख्याय स मुनिर्यज्ञकारोऽगमत्तदा ।
देवशर्मा महाभागस्ततो भरतसत्तम ॥ १३.७५.४२ ॥
ଏପରି କହି, ଯଜ୍ଞକାରୀ ସେ ମୁନି ସେତେବେଳେ ଚାଲିଗଲେ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତା'ପରେ ମହାଭାଗ ଦେବଶର୍ମା (ଚାଲିଗଲେ)।
13.75.43
विपुलस्तु वचः श्रुत्वा गुरोश्चिन्तामुपेयिवान् ।
रक्षां च परमां चक्रे देवराजान्महाबलात् ॥ १३.७५.४३ ॥
ବିପୁଳ ଗୁରୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ; ମହାବଳୀ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ପରମ ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
13.75.44
किन्नु शक्यं मया कर्तुं गुरुदाराभिरक्षणे ।
मायावी हि सुरेन्द्रोसौ दुर्धर्षश्चापि वीर्यवान् ॥ १३.७५.४४ ॥
ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ମୁଁ କ'ଣ କରିପାରିବି? ସେହି ସୁରେନ୍ଦ୍ର ମାୟାବୀ, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ୍।
13.75.45
नीपिधायाश्रमं शक्यो रक्षितुं पाकशासनः ।
उटजं वा तथा ह्यस्य नानाविधसरूपता ॥ १३.७५.४५ ॥
ଆଶ୍ରମକୁ ଘୋଡ଼ାଇଲେ ମଧ୍ୟ ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରୋକିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; କିମ୍ବା ତାଙ୍କର କୁଟୀରଟି ମଧ୍ୟ ନାନା ରୂପ ଧାରଣ କରେ।
13.75.46
वायुरूपेण वा शक्रो गुरुपत्नीं प्रधर्षयेत् ।
तस्मादिमां सम्प्रविश्य रुचिं स्थास्येहमद्य वै ॥ १३.७५.४६ ॥
କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ର ବାୟୁରୂପରେ ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିପାରନ୍ତି; ତେଣୁ ଆଜି ମୁଁ ଏହାଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତାଙ୍କର ତେଜ ହୋଇ ରହିବି।
13.75.47
अथवा पौरुषेणेयं न शक्या रक्षितुं मया ।
बहुरूपो हि भगवाञ्छ्रूयते पाकशासनः ॥ १३.७५.४७ ॥
କିମ୍ବା ମାନବ ପରାକ୍ରମରେ ମୁଁ ଏହାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବି ନାହିଁ; କାରଣ ଭଗବାନ ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ବହୁରୂପୀ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ।
13.75.48
सोहं योगबलादेनां रक्षिष्ये पाकशासनात् ।
गात्राणि गात्रैरस्याहं सम्प्रवेक्ष्ये हि रक्षितुम् ॥ १३.७५.४८ ॥
ତେଣୁ ମୁଁ ଯୋଗବଳରେ ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଏହାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି; ଏହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଅଙ୍ଗ ହୋଇ ମୁଁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
13.75.49
यद्युच्छिष्टामिमां पत्नीमद्य पश्यति मे गुरुः ।
शप्स्यत्यसंशयं कोपाद्दिव्यज्ञानो महातपाः ॥ १३.७५.४९ ॥
ଯଦି ଆଜି ମୋ ଗୁରୁ ଏହି ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ଦିବ୍ୟଜ୍ଞାନୀ ଓ ମହାତପା ସେ ନିଶ୍ଚୟ କ୍ରୋଧରେ ଅଭିଶାପ ଦେବେ।
13.75.50
न चेयं रक्षितुं शक्या यथाऽन्या प्रमदा नृभिः ।
मायावी हि सुरेन्द्रोसावहो प्राप्तोस्मि संशयम् ॥ १३.७५.५० ॥
ଏହି ନାରୀକୁ ଅନ୍ୟ ନାରୀଙ୍କ ପରି ମଣିଷମାନେ ରକ୍ଷା କରି ପାରିବେ ନାହିଁ; ସେ ମାୟାବୀ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର। ଅହୋ, ମୁଁ ସଂଶୟରେ ପଡ଼ିଛି।
13.75.51
अवश्यं करणीयं हि गुरोरिह हि शासनम् ।
यदि त्वेतदहं कुर्यामाश्चर्यं स्यात्कृतं मया ॥ १३.७५.५१ ॥
ଏଠାରେ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅବଶ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ମୁଁ ଏହା କରେ, ତେବେ ମୋ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଏହି କାମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବ।
13.75.52
योगेनाथ प्रविश्येदं गुरुपत्न्याः कलेवरम् ।
असक्तः पद्मपत्रस्थो जलबिन्दुर्यथा चलः ॥ १३.७५.५२ ॥
ଯୋଗବଳରେ ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କ ଏହି ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପଦ୍ମପତ୍ରସ୍ଥ ଜଳବିନ୍ଦୁ ପରି ଅଲିପ୍ତ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ରହିବି।
13.75.53
एवमेव शरीरे ऽस्या निवत्स्यामि समाहितः ।
निर्मुक्तस्य रजोरूपान्नापराधो भवेन्मम ॥ १३.७५.५३ ॥
ଏହିପରି ଏହାର ଶରୀରରେ ମୁଁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ରହିବି। ରଜୋଗୁଣ ରୂପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ମୋର କୌଣସି ଅପରାଧ ହେବ ନାହିଁ।
13.75.54
यथाहि शून्यां पथिकः सभामध्यावसेत्यथि ।
तथाऽद्यावासयिष्यामि गुरुपत्न्याः कलेवरम्।
एवमेव शरीरे ऽस्य निवत्स्यामि समाहितः ॥ १३.७५.५४ ॥
ପଥିକ ଯେପରି ଶୂନ୍ୟ ସଭାଗୃହରେ ରହେ, ସେହିପରି ଆଜି ମୁଁ ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କ ଶରୀରକୁ ବାସସ୍ଥାନ କରିବି। ଏହିପରି ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଏହାର ଶରୀରରେ ରହିବି।
13.75.55
इत्येवं धर्ममालोक्य वेदवेदांश्च सर्वशः ।
तपश्च विपुलं दृष्ट्वा गुरोरात्मन एव च ॥ १३.७५.५५ ॥
ଏହିପରି ଧର୍ମ, ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗକୁ ବିଚାର କରି, ଗୁରୁ ଓ ନିଜର ବିପୁଳ ତପସ୍ୟା ଦେଖି—
13.75.56
इति निश्चित्य मनसा रक्षां प्रति स भार्गवः ।
अन्वतिष्ठत्परं यत्नं यथा तच्छृणु पार्थिव ॥ १३.७५.५६ ॥
ଏପରି ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ଭାର୍ଗବ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପରମ ଯତ୍ନ କଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ତାହା କିପରି କଲେ ଶୁଣ।
13.75.57
गुरुपत्नीं समासीनो विपुलः स महातपाः ।
उपासीनामनिन्द्याङ्गी कथार्थैः समलोभयत् ॥ १३.७५.५७ ॥
ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କ ପାଖରେ ବସି ସେ ମହାତପସ୍ୱୀ ବିପୁଳ, ନିର୍ଦୋଷ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟା ସେହି ନାରୀକୁ କଥା ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।
13.75.58
नेत्राभ्यां नेत्रयोरस्या रश्मिं संयोज्य रश्मिभिः ।
विवेश विपुलः कायमाकाशं पवनो यथा ॥ १३.७५.५८ ॥
ନିଜ ଆଖିରେ ତାଙ୍କ ଆଖିର ରଶ୍ମିକୁ ଯୋଡ଼ି, ପବନ ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ସେପରି ବିପୁଳ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
13.75.59
लक्षणं लक्षणेनैव वदनं वदनेन च ।
अविचेष्टन्नतिष्ठद्वै छायेवान्तर्गतो मुनिः ॥ १३.७५.५९ ॥
ଗୋଟିଏ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ସେହି ଅଙ୍ଗ, ମୁଖ ସହିତ ମୁଖ ମିଶି, ସେ ମୁନି ଛାୟା ପରି ଭିତରେ ମିଶି ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଲେ।
13.75.60
ततो विष्टभ्य विपुलो गुरुपत्न्याः कलेवरम् ।
उवास रक्षणे युक्तो न च सा तमबुध्यत ॥ १३.७५.६० ॥
ତା'ପରେ ବିପୁଳ ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଧରି, ରକ୍ଷାରେ ନିୟୁକ୍ତ ହୋଇ ସେଠାରେ ରହିଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।
13.75.61
यं कालं नागतो राजन्गुरुस्तस्य महात्मनः ।
क्रतुं समाप्य स्वगृहं तं कालं सोऽभ्यरक्षत ॥ १३.७५.६१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଗୁରୁ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ କରି ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରି ନ ଆସିବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ତାହାର ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।