มหาภารตะ · อัธยายะ 13.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.75.1
एवमेतन्महाबाहो नात्र मिथ्याऽस्ति किञ्चन ।
यथा ब्रवीषि कौरव्य नारीं प्रति जनाधिप ॥ १३.७५.१ ॥
ดูกรผู้มีแขนกำยำ สิ่งนี้เป็นเช่นนั้น ไม่มีสิ่งใดในนั้นที่เป็นเท็จ ดังที่ท่านกล่าวถึงสตรี ดูกรเการพ ผู้เป็นจอมคน
13.75.2
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन महात्मना ॥ १३.७५.२ ॥
ในที่นี้ เราจะเล่าอิติหาสะโบราณให้ท่านฟัง คือเมื่อนานมาแล้ว วิปุละผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้สร้างการคุ้มครองไว้อย่างไร
13.75.3
प्रमदाश्च यथा सृष्टा ब्रह्मणा भरतर्षभ ।
यदर्थं तच्च ते तात प्रवक्ष्यामि नराधिप ॥ १३.७५.३ ॥
และพระพรหมทรงสร้างสตรีขึ้นอย่างไร ดูกรยอดแห่งวงศ์ภรตะ และเพื่อจุดประสงค์ใด เราจะอธิบายเรื่องนั้นแก่ท่านด้วย ดูกรบุตรรัก ผู้เป็นจอมคน
13.75.4
न हि स्त्रीभ्यः परं पुत्र पापीयः किञ्चिदस्ति वै ।
अग्निर्हिः प्रमदा दीप्तो मायाश्च मयजा विभो।
क्षुरधारा विषं सर्पो मृत्युरित्येकतः स्त्रियः ॥ १३.७५.४ ॥
ดูกรบุตร ไม่มีสิ่งใดชั่วร้ายยิ่งไปกว่าสตรีเลย สตรีคือไฟที่ลุกโพลง ดูกรผู้ยิ่งใหญ่ และเป็นมายาที่เกิดจากมย สตรีคือคมมีด พิษ งู และความตาย รวมอยู่ในสิ่งเดียวกัน
13.75.5
प्रजा इमा महाबाहो धार्मिक्य इति नः श्रुतम् ।
स्वयं गच्छन्ति देवत्वं ततो देवानियाद्भयम् ॥ १३.७५.५ ॥
ดูกรผู้มีแขนกำยำ พวกเราได้ยินมาว่าสรรพสัตว์เหล่านี้ประพฤติธรรม พวกเขาไปสู่ความเป็นเทวดาด้วยตนเอง เพราะเหตุนี้ความกลัวจึงเกิดแก่เหล่าเทวดา
13.75.6
अथाभ्यागच्छन्देवास्ते पितामहमरिंदम ।
निवेद्य मानसं चापि तूष्णीमासन्नधोमुखाः ॥ १३.७५.६ ॥
ดูกรผู้ปราบศัตรู ครั้นแล้วเหล่าเทวดาได้มาเฝ้าปู่พระพรหม เมื่อแจ้งความในใจแล้ว ก็นั่งนิ่งอยู่ด้วยหน้าก้มลง
13.75.7
तेषामन्तर्गतं ज्ञात्वा देवानां स पितामहः ।
मानवानां प्रमोहार्थं कृत्या नार्योऽसृजत्प्रभुः ॥ १३.७५.७ ॥
ปู่ผู้เป็นเจ้านั้น ทรงรู้ความในใจของเหล่าเทวดาแล้ว จึงทรงสร้างสตรีที่เรียกว่ากฤตยาขึ้น เพื่อทำให้มนุษย์หลงใหล
13.75.8
पूर्वसर्गे तु कौन्तेय साध्व्यो नार्य इहाभवन् ।
असाध्व्यस्तु समुत्पन्नाः कृत्याः सर्गात्प्रजापतेः ॥ १३.७५.८ ॥
ดูกรบุตรแห่งกุนตี ในการสร้างครั้งก่อน มีสตรีผู้ประพฤติดีอยู่ในโลกนี้ แต่กฤตยาที่ไม่ประพฤติดีนั้น เกิดขึ้นจากการสร้างของประชาบดี
13.75.9
ताः कामलुब्धाः प्रमदाः प्रामथ्नन्त नरान्सदा ॥ १३.७५.९ ॥
สตรีเหล่านั้นหลงใหลในกาม จึงรังควานมนุษย์อยู่เสมอ
13.75.10
क्रोधं कामस्य देवेशः सहायं चासृजत्प्रभुः ।
असज्जन्त प्रजाः सर्वाः कामक्रोधवशङ्गताः ॥ १३.७५.१० ॥
จอมเทพผู้เป็นเจ้าได้ทรงสร้างความโกรธขึ้นเป็นผู้ช่วยของกาม สรรพสัตว์ทั้งปวงตกอยู่ใต้อำนาจของกามและความโกรธ จึงยึดติดอยู่
13.75.11
द्विजानां च गुरूणां च महागुरुनृपादिनाम् ।
क्षणस्त्रीसङ्गकामोत्था यातनाहो निरन्तरा ॥ १३.७५.११ ॥
อนิจจา ความทรมานที่เกิดจากความปรารถนาจะเสพสังวาสกับสตรีชั่วขณะนั้น ไม่มีที่สิ้นสุด สำหรับผู้เกิดสองครั้ง สำหรับครูอาจารย์ สำหรับครูอาจารย์ผู้ยิ่งใหญ่ สำหรับพระราชาและผู้อื่น
13.75.12
अरक्तमनसां नित्यं ब्रह्मचर्यामलात्मनाम् ।
तपोदमार्चनाध्यानयुक्तानां शुद्धिरुत्तमा ॥ १३.७५.१२ ॥
สำหรับผู้ที่จิตไม่ยึดติดอยู่เสมอ มีตนบริสุทธิ์ไร้มลทินด้วยพรหมจรรย์ และมุ่งมั่นอยู่กับตบะ การข่มใจ การบูชา และการทำสมาธิ ความบริสุทธิ์ย่อมสูงสุด
13.75.13
न च स्त्रीणां क्रियाः काश्चिदिति धर्मो व्यवस्थितः ।
निरिन्द्रिया ह्यशास्त्राश्च स्त्रियोऽनृतमिति श्रुतिः ॥ १३.७५.१३ ॥
และไม่มีพิธีกรรมเฉพาะใดสำหรับสตรี ธรรมจึงถูกกำหนดไว้เช่นนี้ สตรีไม่มีการสำรวมอินทรีย์ ไม่มีคัมภีร์ และมักพูดเท็จ พระเวทกล่าวไว้เช่นนั้น
13.75.14
शय्यासनमलङ्कारमन्नपानमनार्यताम् ।
दुर्वाग्भावं रतिं चैव ददौ स्त्रीभ्यः प्रजापतिः ॥ १३.७५.१४ ॥
ที่นอนและที่นั่ง เครื่องประดับ อาหารและเครื่องดื่ม ความหยาบคาย ถ้อยคำหยาบช้า และความใคร่ ประชาบดีได้ประทานสิ่งเหล่านี้แก่สตรี
13.75.15
न तासां रक्षणं शक्यं कर्तुं पुंसां कथञ्चन ।
अपि विस्वकृता तात कुतस्तु पुरुषैरिह ॥ १३.७५.१५ ॥
มนุษย์ไม่อาจคุ้มครองสตรีเหล่านั้นได้ด้วยวิธีใดๆ ดูกรบุตรรัก แม้ผู้สร้างโลกเองก็ยังไม่อาจทำได้ แล้วมนุษย์ในโลกนี้จะทำได้อย่างไร
13.75.16
वाचा च वधबन्धैर्वा क्लेशैर्वा विविधैस्तथा ।
न शक्या रक्षितुं नार्यस्ता हि नित्यमसंयताः ॥ १३.७५.१६ ॥
สตรีไม่อาจถูกคุ้มครองด้วยถ้อยคำ ด้วยการฆ่าหรือการจองจำ หรือด้วยความทุกข์ยากต่างๆ เพราะสตรีเหล่านั้นไม่ถูกควบคุมอยู่เสมอ
13.75.17
इदं तु पुरुषव्याघ्र पुरस्ताच्छ्रुतवानहम् ।
यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन गुरुस्त्रियाः ॥ १३.७५.१७ ॥
ดูกรผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ข้าพเจ้าได้ฟังเรื่องนี้มาแต่กาลก่อน คือเรื่องที่วิปุละได้คุ้มครองภรรยาของอาจารย์ไว้อย่างไร
13.75.18
ऋषिरासीन्महाभागो देवशर्मेति विश्रुतः ।
तस्य भार्या रुचिर्नाम रूपेणासदृशी भुवि ॥ १३.७५.१८ ॥
มีฤๅษีผู้มีโชคยิ่งใหญ่ ชื่อเทวศรรมัน เป็นที่รู้จักกันดี ภรรยาของท่านชื่อรุจิ ในโลกนี้ไม่มีใครเทียบความงามกับนางได้
13.75.19
तस्या रूपेण सम्मत्ता देवगन्धर्वदानवाः ।
विशेषेण तु राजेन्द्र वृत्रहा पाकशासनः ॥ १३.७५.१९ ॥
ดูกรจอมกษัตริย์ เหล่าเทวดา คนธรรพ์ และทานพต่างถูกความงามของนางทำให้หลงใหล โดยเฉพาะพระอินทร์ ผู้สังหารวฤตร ผู้เป็นใหญ่แห่งปากะ
13.75.20
नारीणां चरितज्ञश्च देवशर्मा महामतिः ।
यथाशक्ति यथोस्साहं भार्यां तामभ्यरक्षत ॥ १३.७५.२० ॥
เทวศรรมันผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ผู้รู้ความประพฤติของสตรี ได้คุ้มครองภรรยาของตนนั้นตามกำลังและความขยันหมั่นเพียรของตน
13.75.21
पुरंदरं च जानंश्च परस्त्रीकामचारिणम् ।
तस्माद्यत्नेन भार्याया रक्षणं स चकार ह ॥ १३.७५.२१ ॥
ท่านรู้ว่าปุรันทระ คืออินทร์ เที่ยวไปด้วยความใคร่ในภรรยาของผู้อื่น ฉะนั้น ท่านจึงรักษาภรรยาของตนด้วยความระมัดระวังอย่างยิ่ง
13.75.22
स कदाचिदृषिस्तात यज्ञं कर्तुमनास्तदा ।
भार्यासंरक्षणं कार्यं कथं स्यादित्यचिन्तयत् ॥ १३.७५.२२ ॥
ลูกรัก ครั้งหนึ่งฤๅษีผู้นั้นประสงค์จะประกอบยัญ จึงคิดว่า การรักษาภรรยาควรทำอย่างไรเล่า
13.75.23
रक्षाविधानं मनसा स सञ्चिन्त्य महातपाः ।
आहूय दयितं शिष्यं विपुलं प्राह भार्गवम् ॥ १३.७५.२३ ॥
ฤๅษีผู้มีตบะยิ่งใหญ่นั้น ครุ่นคิดในใจถึงวิธีการรักษาแล้ว จึงเรียกศิษย์ผู้เป็นที่รัก คือวิปุลาผู้สืบเชื้อสายภฤගุ มากล่าวกับเขาว่า
13.75.24
यज्ञकारो गमिष्यामि रुचिं चेमां सुरेश्वरः ।
यतः प्रार्थयते नित्यं तां रक्षस्व यथाबलम् ॥ १३.७५.२४ ॥
เราจะไปประกอบยัญ ส่วนรุจินี้ปรารถนาจะได้เป็นของพระอินทร์ผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดาอยู่เสมอ เจ้าจงรักษานางตามกำลังของเจ้าเถิด
13.75.25
अप्रमत्तेन ते भाव्यं सदा प्रति पुरंदरम् ।
स हि रूपाणि कुरुते विविधानि भृगूत्तम ॥ १३.७५.२५ ॥
เจ้าต้องไม่ประมาท เฝ้าระวังปุรันทระอยู่เสมอ เพราะเขาแปลงกายเป็นรูปต่าง ๆ ได้มากมาย ผู้ประเสริฐแห่งภฤගุเอ๋ย
13.75.26
इत्युक्तो विपुलस्तेन तपस्वी नियतेन्द्रियः ।
सदैवोग्रतपा राजन्नग्र्यर्कसदृशद्युतिः ॥ १३.७५.२६ ॥
วิปุลาผู้มีตบะ มีอินทรีย์ที่สำรวมแล้ว เมื่อได้รับคำสั่งจากท่านดังนี้ ก็มีตบะอันร้อนแรงอยู่เสมอ โอ้พระราชา มีรัศมีเปรียบดังดวงอาทิตย์อันประเสริฐ
13.75.27
धर्मज्ञः सत्यवादी च तथेति प्रत्यभाषत ।
पुनश्चेदं महाराज पप्रच्छ प्रस्थितं गुरुम् ॥ १३.७५.२७ ॥
ผู้รู้ธรรมและพูดแต่ความจริง กล่าวตอบว่า "เป็นเช่นนั้น" แล้วโอ้มหาราช เขาจึงถามอาจารย์ผู้กำลังจะจากไปอีกว่า
13.75.28
कानि रूपाणि शक्रस्य भवन्त्यागच्छतो मुने ।
वपुस्तेजश्च कीदृग्वै तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.७५.२८ ॥
ข้าแต่มุนี เมื่อพระอินทร์เสด็จมานั้น จะมีรูปอะไรบ้าง ร่างกายและรัศมีของพระองค์เป็นอย่างไร ขอท่านโปรดอธิบายเรื่องนั้นแก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด
13.75.29
ततः स भगवांस्तस्मै विपुलाय महात्मने ।
आचचक्षे यथातत्त्वं मायां शक्रस्य भारत ॥ १३.७५.२९ ॥
ครั้งนั้น ท่านผู้ทรงฤทธิ์ได้อธิบายแก่วิปุลาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นตามความเป็นจริง ถึงมายาของพระอินทร์ โอ้ภรตะ
13.75.30
बहुमायः स विप्रर्षे बलहा पाकशासनः ।
तांस्तान्विकुरुते भावान्बहूनथ मुहुर्मुहुः ॥ १३.७५.३० ॥
โอ้ฤๅษีผู้เป็นพราหมณ์ พระอินทร์ผู้ทำลายพละ ผู้เป็นใหญ่เหนือปากะ ทรงมีมายามากมาย และแปลงกายเป็นสภาวะต่าง ๆ มากมายซ้ำแล้วซ้ำเล่า
13.75.31
किरीटी वज्रधृग्धन्वी मुकुटी बद्धकुण्डलः ।
भवत्यथ मुहूर्तेनि चण्डालसमदर्शनः ॥ १३.७५.३१ ॥
ทรงมงกุฎ ถือสายฟ้า ถือธนู สวมชฎา และสวมต่างหูที่ผูกไว้ ในพริบตาเดียวพระองค์ก็ปรากฏเหมือนจัณฑาล
13.75.32
शिखी जटी चीरवासाः पुनर्भवति पुत्रक ।
बृहच्छरीरश्च पनश्चीरवासाः पुनः कृशः ॥ १३.७५.३२ ॥
ลูกเอ๋ย พระองค์กลับกลายเป็นผู้มีแหงมงกุฎ ผมเป็นเกลียว นุ่งห่มเปลือกไม้ อีกครั้งก็มีร่างกายใหญ่โต แล้วกลับผอมบาง นุ่งห่มเปลือกไม้อีก
13.75.33
गौरं श्यामं च कृष्णं च वर्णं विकुरुते पुनः ।
विरूपो रूपवांश्चैव युवा वृद्धस्तथैव च ॥ १३.७५.३३ ॥
พระองค์แปลงผิวกายเป็นสีขาว สีคล้ำ และสีดำอีกครั้ง ทั้งอัปลักษณ์และงดงาม ทั้งหนุ่มและแก่ ก็แปลงได้เช่นกัน
13.75.34
प्राज्ञो जडश्च मूकश्च ह्रस्वो दीर्घस्तथैव च ।
ब्राह्मणः क्षत्रियश्चैव वैश्यः शूद्रस्तथैव च ॥ १३.७५.३४ ॥
ทั้งฉลาดและทึบ ใบ้ ทั้งเตี้ยและสูง ก็แปลงได้เช่นกัน ทั้งเป็นพราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ และศูทร ก็แปลงได้เช่นกัน
13.75.35
प्रतिलोमोऽनुलोमश्च भवत्यथ शतक्रतुः ।
शुकवायसरूपी च हंसकोकिलरूपवान् ॥ १३.७५.३५ ॥
พระศตกรตุยังกลายเป็นผู้มีลำดับวรรณะกลับหัว และผู้มีลำดับวรรณะตามธรรมชาติ แล้วพระองค์แปลงเป็นนกแก้วและนกกา เป็นหงส์และนกกาเหว่า
13.75.36
सिंहव्याघ्रगजानां च रूपं धारयते पुनः ।
दैवं दैत्यमथो राज्ञां वपुर्धारयतेऽपि च ॥ १३.७५.३६ ॥
อีกครั้งพระองค์แปลงกายเป็นสิงโต เสือ และช้าง ทั้งยังแปลงเป็นร่างของเทวดา อสูร และกษัตริย์ได้อีกด้วย
13.75.37
अकृशो मायुभग्राङ्गः शकुनिर्विकृतस्तथा ।
चतुष्पाद्बहुरूपश्च पुनर्भवति बालिशः ॥ १३.७५.३७ ॥
พระองค์ไม่ผอมลง และอวัยวะก็ไม่ถูกมายาทำให้หัก พระองค์กลายเป็นนก เป็นสัตว์ที่บิดเบี้ยว เป็นสัตว์สี่เท้า เป็นสิ่งที่มีรูปมากมาย และอีกครั้งก็กลายเป็นผู้เขลาเหมือนเด็ก
13.75.38
मक्षिकामशकादीनां वपुर्धारयतेऽपि च ।
न शक्यमस्य ग्रहणं कर्तुं विपुल केनचित् ॥ १३.७५.३८ ॥
พระองค์ยังแปลงร่างเป็นแมลงวัน ยุง และสิ่งที่คล้ายกัน โอ้วิปุลา ไม่มีใครสามารถจับพระองค์ได้
13.75.39
अपि विश्वकृता तात येन सृष्टमिदं जगत् ।
पुनरन्तर्हितः शक्रो दृश्यते ज्ञानचक्षुषा ॥ १३.७५.३९ ॥
ลูกรัก แม้แต่ผู้สร้างจักรวาล ผู้ซึ่งสร้างโลกนี้ขึ้น พระอินทร์ก็ทรงซ่อนพระองค์ได้อีก และเห็นได้เพียงด้วยดวงตาแห่งปัญญาเท่านั้น
13.75.40
वायुभूतश्च स पुनर्देवराजो भवत्युतः ।
एवंरूपाणि सततं कुरुते पाकशासनः।
तस्माद्विपुल यत्नेन रक्षेमां तनुमध्यमाम् ॥ १३.७५.४० ॥
แล้วพระองค์ก็กลายเป็นลม และอีกครั้งก็กลับเป็นจอมเทวดา พระปากศาสนีผู้ลงโทษปากะ แปลงกายเช่นนี้อยู่เสมอ ฉะนั้น โอ้วิปุลา จงรักษาหญิงผู้มีเอวบางนี้ด้วยความพยายามอย่างยิ่งเถิด
13.75.41
यथा रुचिं नवलिहेद्देवेन्द्रो भृगुसत्तम ।
क्रतावुपहिते न्यस्तं हविः श्वेव दुरात्मवान् ॥ १३.७५.४१ ॥
ภฤคุศรษฐ์ เปรียบเหมือนพระอินทร์ผู้เป็นเจ้าแห่งเทวดา ย่อมเลียเครื่องบูชาที่วางไว้ในพิธียัชญ์ที่จัดขึ้นแล้วอีกครั้งตามอำเภอใจ ผู้มีจิตชั่วร้ายก็เป็นเช่นสุนัขนั้น
13.75.42
एवमाख्याय स मुनिर्यज्ञकारोऽगमत्तदा ।
देवशर्मा महाभागस्ततो भरतसत्तम ॥ १३.७५.४२ ॥
ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว มุนีผู้ประกอบพิธียัชญ์นั้นก็จากไป จากนั้น โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในพงศ์ภรต เทวศรมันผู้มีบุญยิ่งก็จากไปเช่นกัน
13.75.43
विपुलस्तु वचः श्रुत्वा गुरोश्चिन्तामुपेयिवान् ।
रक्षां च परमां चक्रे देवराजान्महाबलात् ॥ १३.७५.४३ ॥
วิปุละได้ฟังถ้อยคำของอาจารย์แล้วก็เกิดความกังวลใจ จึงตั้งการคุ้มครองอย่างยิ่งต่อพระอินทร์ผู้เป็นเจ้าแห่งเทวดา ผู้มีกำลังมหาศาล
13.75.44
किन्नु शक्यं मया कर्तुं गुरुदाराभिरक्षणे ।
मायावी हि सुरेन्द्रोसौ दुर्धर्षश्चापि वीर्यवान् ॥ १३.७५.४४ ॥
ข้าพเจ้าจะทำอะไรได้เล่า ในการพิทักษ์ภริยาของอาจารย์ เพราะพระอินทร์นั้นเป็นผู้มีมายา ยากที่ใครจะต่อกรได้ และยังมีพลังอำนาจมากด้วย
13.75.45
नीपिधायाश्रमं शक्यो रक्षितुं पाकशासनः ।
उटजं वा तथा ह्यस्य नानाविधसरूपता ॥ १३.७५.४५ ॥
แม้จะปิดคลุมอาศรมไว้ พระอินทร์ผู้ลงทัณฑ์แก่ปากาสุระก็ยังคุ้มกันไม่ได้ หรือกระท่อมของท่านก็อาจแปรเป็นรูปต่างๆ นานาได้
13.75.46
वायुरूपेण वा शक्रो गुरुपत्नीं प्रधर्षयेत् ।
तस्मादिमां सम्प्रविश्य रुचिं स्थास्येहमद्य वै ॥ १३.७५.४६ ॥
หรือพระอินทร์อาจแปลงเป็นลมแล้วล่วงเกินภริยาของอาจารย์ ดังนั้น ข้าพเจ้าจะเข้าไปอยู่ในนางและดำรงอยู่ในฐานะรัศมีของนางในวันนี้
13.75.47
अथवा पौरुषेणेयं न शक्या रक्षितुं मया ।
बहुरूपो हि भगवाञ्छ्रूयते पाकशासनः ॥ १३.७५.४७ ॥
หรือมิฉะนั้น ข้าพเจ้าก็คุ้มครองนางด้วยกำลังของมนุษย์ไม่ได้ เพราะได้ยินว่าพระผู้เป็นเจ้าอินทร์ผู้ลงทัณฑ์แก่ปากาสุระมีรูปมากมาย
13.75.48
सोहं योगबलादेनां रक्षिष्ये पाकशासनात् ।
गात्राणि गात्रैरस्याहं सम्प्रवेक्ष्ये हि रक्षितुम् ॥ १३.७५.४८ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าพเจ้าจะคุ้มครองนางจากพระอินทร์ผู้ลงทัณฑ์แก่ปากาสุระด้วยพลังแห่งโยคะ ข้าพเจ้าจะเข้าไปในร่างของนางทีละอวัยวะเพื่อปกป้องนาง
13.75.49
यद्युच्छिष्टामिमां पत्नीमद्य पश्यति मे गुरुः ।
शप्स्यत्यसंशयं कोपाद्दिव्यज्ञानो महातपाः ॥ १३.७५.४९ ॥
หากวันนี้อาจารย์ของข้าพเจ้าเห็นภริยาคนนี้ในสภาพที่มลทิน ท่านผู้มีญาณทิพย์และตบะสูงส่งจะสาปข้าพเจ้าด้วยความโกรธเป็นแน่
13.75.50
न चेयं रक्षितुं शक्या यथाऽन्या प्रमदा नृभिः ।
मायावी हि सुरेन्द्रोसावहो प्राप्तोस्मि संशयम् ॥ १३.७५.५० ॥
ทั้งนางก็ไม่อาจให้บุรุษคุ้มครองได้เหมือนหญิงสาวอื่นๆ เพราะพระอินทร์ผู้เป็นเจ้าแห่งเทวดานั้นเป็นผู้มีมายา อ้า ข้าพเจ้าตกอยู่ในความลังเลแล้ว
13.75.51
अवश्यं करणीयं हि गुरोरिह हि शासनम् ।
यदि त्वेतदहं कुर्यामाश्चर्यं स्यात्कृतं मया ॥ १३.७५.५१ ॥
คำสั่งของอาจารย์ต้องปฏิบัติตามอย่างแน่นอนในที่นี้ หากข้าพเจ้าจะทำสิ่งนี้ สิ่งที่ข้าพเจ้าทำก็จะเป็นเรื่องอัศจรรย์
13.75.52
योगेनाथ प्रविश्येदं गुरुपत्न्याः कलेवरम् ।
असक्तः पद्मपत्रस्थो जलबिन्दुर्यथा चलः ॥ १३.७५.५२ ॥
ต่อจากนั้น ด้วยพลังแห่งโยคะ ข้าพเจ้าจะเข้าไปในร่างของภริยาอาจารย์ คงไม่ติดข้อง และเคลื่อนไหวอยู่ในนั้น ดั่งหยดน้ำบนใบบัวที่เคลื่อนไหวไปมา
13.75.53
एवमेव शरीरे ऽस्या निवत्स्यामि समाहितः ।
निर्मुक्तस्य रजोरूपान्नापराधो भवेन्मम ॥ १३.७५.५३ ॥
ข้าพเจ้าจะพำนักอยู่ในร่างของนางด้วยใจที่มั่นคงเช่นนี้เอง เมื่อหลุดพ้นจากรูปของความกำหนัดแล้ว ข้าพเจ้าก็จะไม่มีความผิด
13.75.54
यथाहि शून्यां पथिकः सभामध्यावसेत्यथि ।
तथाऽद्यावासयिष्यामि गुरुपत्न्याः कलेवरम्।
एवमेव शरीरे ऽस्य निवत्स्यामि समाहितः ॥ १३.७५.५४ ॥
เหมือนดังผู้เดินทางพักอยู่ในท้องพระโรงที่ว่างเปล่า วันนี้ข้าพเจ้าจะทำร่างของภริยาอาจารย์ให้เป็นที่พำนักของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะพำนักอยู่ในร่างของนางด้วยใจที่มั่นคงเช่นนี้เอง
13.75.55
इत्येवं धर्ममालोक्य वेदवेदांश्च सर्वशः ।
तपश्च विपुलं दृष्ट्वा गुरोरात्मन एव च ॥ १३.७५.५५ ॥
เมื่อพิจารณาธรรมเช่นนี้ และพิจารณาเวทและส่วนประกอบทั้งหมดของเวทโดยรอบด้าน ทั้งได้เห็นตบะอันยิ่งใหญ่ของคุรุและของตนเองด้วย
13.75.56
इति निश्चित्य मनसा रक्षां प्रति स भार्गवः ।
अन्वतिष्ठत्परं यत्नं यथा तच्छृणु पार्थिव ॥ १३.७५.५६ ॥
เมื่อตัดสินใจในใจดังนี้เพื่อคุ้มครองนาง ภารควะนั้นก็พยายามอย่างยิ่ง โอ้กษัตริย์ จงฟังเถิดว่าท่านทำอย่างไร
13.75.57
गुरुपत्नीं समासीनो विपुलः स महातपाः ।
उपासीनामनिन्द्याङ्गी कथार्थैः समलोभयत् ॥ १३.७५.५७ ॥
วิปุละผู้มีตบะยิ่งใหญ่นั่งอยู่ข้างภริยาของอาจารย์ นางมีอวัยวะไร้ที่ติ และขณะนางนั่งใกล้ เขาก็ทำให้นางเพลิดเพลินด้วยเรื่องราวและถ้อยคำที่มีความหมาย
13.75.58
नेत्राभ्यां नेत्रयोरस्या रश्मिं संयोज्य रश्मिभिः ।
विवेश विपुलः कायमाकाशं पवनो यथा ॥ १३.७५.५८ ॥
วิปุละประสานรัศมีแห่งดวงตาของตนกับรัศมีแห่งดวงตาของนาง แล้วเข้าไปในร่างของนาง ดั่งลมที่เข้าไปในอากาศ
13.75.59
लक्षणं लक्षणेनैव वदनं वदनेन च ।
अविचेष्टन्नतिष्ठद्वै छायेवान्तर्गतो मुनिः ॥ १३.७५.५९ ॥
อวัยวะประสานกับอวัยวะ และใบหน้าประสานกับใบหน้า มุนีนั้นยืนนิ่งอยู่ภายใน ดั่งเงาที่ซ่อนอยู่ข้างใน
13.75.60
ततो विष्टभ्य विपुलो गुरुपत्न्याः कलेवरम् ।
उवास रक्षणे युक्तो न च सा तमबुध्यत ॥ १३.७५.६० ॥
ต่อจากนั้น วิปุละค้ำยันร่างของภริยาอาจารย์ไว้ ตั้งใจคุ้มครอง แล้วอยู่ตรงนั้น และนางก็ไม่รู้ตัวว่าเขาอยู่ในร่างนั้น
13.75.61
यं कालं नागतो राजन्गुरुस्तस्य महात्मनः ।
क्रतुं समाप्य स्वगृहं तं कालं सोऽभ्यरक्षत ॥ १३.७५.६१ ॥
พระราชา ในช่วงเวลาที่คุรุของท่านผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นยังไม่กลับถึงบ้านหลังจากทำพิธียัญจนเสร็จสิ้น เขาเป็นผู้เฝ้าระวังดูแลช่วงเวลานั้น