ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.75.1
एवमेतन्महाबाहो नात्र मिथ्याऽस्ति किञ्चन ।
यथा ब्रवीषि कौरव्य नारीं प्रति जनाधिप ॥ १३.७५.१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਜਨਾਧਿਪ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।
13.75.2
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन महात्मना ॥ १३.७५.२ ॥
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ; ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਪੁਲ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ।
13.75.3
प्रमदाश्च यथा सृष्टा ब्रह्मणा भरतर्षभ ।
यदर्थं तच्च ते तात प्रवक्ष्यामि नराधिप ॥ १३.७५.३ ॥
ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰਚਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸ ਮਕਸਦ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਰਾਧਿਪ।
13.75.4
न हि स्त्रीभ्यः परं पुत्र पापीयः किञ्चिदस्ति वै ।
अग्निर्हिः प्रमदा दीप्तो मायाश्च मयजा विभो।
क्षुरधारा विषं सर्पो मृत्युरित्येकतः स्त्रियः ॥ १३.७५.४ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪਾਪੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਤਰੀ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਭੋ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਮਯ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਠੱਗੀ; ਛੁਰੀ ਦੀ ਧਾਰ, ਜ਼ਹਿਰ, ਸੱਪ, ਮੌਤ — ਇਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹਨ।
13.75.5
प्रजा इमा महाबाहो धार्मिक्य इति नः श्रुतम् ।
स्वयं गच्छन्ति देवत्वं ततो देवानियाद्भयम् ॥ १३.७५.५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਜਾ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈ; ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਦੇਵਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਿਆ।
13.75.6
अथाभ्यागच्छन्देवास्ते पितामहमरिंदम ।
निवेद्य मानसं चापि तूष्णीमासन्नधोमुखाः ॥ १३.७५.६ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਕੋਲ ਆਏ; ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਚੁੱਪ ਬੈਠ ਗਏ।
13.75.7
तेषामन्तर्गतं ज्ञात्वा देवानां स पितामहः ।
मानवानां प्रमोहार्थं कृत्या नार्योऽसृजत्प्रभुः ॥ १३.७५.७ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਰਚੀਆਂ; ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਸਨ।
13.75.8
पूर्वसर्गे तु कौन्तेय साध्व्यो नार्य इहाभवन् ।
असाध्व्यस्तु समुत्पन्नाः कृत्याः सर्गात्प्रजापतेः ॥ १३.७५.८ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਪਹਿਲੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਸਾਧਵੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਨ; ਪਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੋਂ ਅਸਾਧਵੀ ਕ੍ਰਿਤਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
13.75.9
ताः कामलुब्धाः प्रमदाः प्रामथ्नन्त नरान्सदा ॥ १३.७५.९ ॥
ਕਾਮ-ਲੋਭੀ ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਦਾ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।
13.75.10
क्रोधं कामस्य देवेशः सहायं चासृजत्प्रभुः ।
असज्जन्त प्रजाः सर्वाः कामक्रोधवशङ्गताः ॥ १३.७५.१० ॥
ਦੇਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਾਮ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਵੀ ਰਚਿਆ; ਤਦ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਕਾਮ-ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਆਸਕਤ ਹੋ ਗਈ।
13.75.11
द्विजानां च गुरूणां च महागुरुनृपादिनाम् ।
क्षणस्त्रीसङ्गकामोत्था यातनाहो निरन्तरा ॥ १३.७५.११ ॥
ਦ੍ਵਿਜਾਂ, ਗੁਰੂਆਂ, ਮਹਾਗੁਰੂਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਵੀ, ਇਸਤਰੀ-ਸੰਗ ਦੀ ਪਲ ਭਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਯਾਤਨਾ ਕਿੰਨੀ ਨਿਰੰਤਰ ਹੈ, ਅਹੋ!
13.75.12
अरक्तमनसां नित्यं ब्रह्मचर्यामलात्मनाम् ।
तपोदमार्चनाध्यानयुक्तानां शुद्धिरुत्तमा ॥ १३.७५.१२ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਅਨਾਸਕਤ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨਿਰਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਤਪ, ਦਮ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
13.75.13
न च स्त्रीणां क्रियाः काश्चिदिति धर्मो व्यवस्थितः ।
निरिन्द्रिया ह्यशास्त्राश्च स्त्रियोऽनृतमिति श्रुतिः ॥ १३.७५.१३ ॥
ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਧਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਸਤਰ-ਹੀਣ ਅਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਐਸੀ ਸ਼ਰੁਤੀ ਹੈ।
13.75.14
शय्यासनमलङ्कारमन्नपानमनार्यताम् ।
दुर्वाग्भावं रतिं चैव ददौ स्त्रीभ्यः प्रजापतिः ॥ १३.७५.१४ ॥
ਬਿਸਤਰਾ, ਆਸਨ, ਗਹਿਣੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਅਨਾਰਯਤਾ, ਕੌੜੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਰਤੀ—ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।
13.75.15
न तासां रक्षणं शक्यं कर्तुं पुंसां कथञ्चन ।
अपि विस्वकृता तात कुतस्तु पुरुषैरिह ॥ १३.७५.१५ ॥
ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਜੇ ਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ?
13.75.16
वाचा च वधबन्धैर्वा क्लेशैर्वा विविधैस्तथा ।
न शक्या रक्षितुं नार्यस्ता हि नित्यमसंयताः ॥ १३.७५.१६ ॥
ਬੋਲ ਨਾਲ, ਵਧ-ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਅਸੰਯਤ ਹਨ।
13.75.17
इदं तु पुरुषव्याघ्र पुरस्ताच्छ्रुतवानहम् ।
यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन गुरुस्त्रियाः ॥ १३.७५.१७ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਪੁਲ ਨੇ ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
13.75.18
ऋषिरासीन्महाभागो देवशर्मेति विश्रुतः ।
तस्य भार्या रुचिर्नाम रूपेणासदृशी भुवि ॥ १३.७५.१८ ॥
ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਭਾਗ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੁਚੀ ਨਾਮ ਦੀ ਸੀ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ।
13.75.19
तस्या रूपेण सम्मत्ता देवगन्धर्वदानवाः ।
विशेषेण तु राजेन्द्र वृत्रहा पाकशासनः ॥ १३.७५.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ; ਖ਼ਾਸਕਰ ਵ੍ਰਿਤਰਹੰਤਾ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਇੰਦਰ।
13.75.20
नारीणां चरितज्ञश्च देवशर्मा महामतिः ।
यथाशक्ति यथोस्साहं भार्यां तामभ्यरक्षत ॥ १३.७५.२० ॥
ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਮਤੀ ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਭਾਰਯਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
13.75.21
पुरंदरं च जानंश्च परस्त्रीकामचारिणम् ।
तस्माद्यत्नेन भार्याया रक्षणं स चकार ह ॥ १३.७५.२१ ॥
ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਭਾਰਯਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
13.75.22
स कदाचिदृषिस्तात यज्ञं कर्तुमनास्तदा ।
भार्यासंरक्षणं कार्यं कथं स्यादित्यचिन्तयत् ॥ १३.७५.२२ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕ ਵਾਰ ਯੱਗ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਭਾਰਯਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ।
13.75.23
रक्षाविधानं मनसा स सञ्चिन्त्य महातपाः ।
आहूय दयितं शिष्यं विपुलं प्राह भार्गवम् ॥ १३.७५.२३ ॥
ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਉਪਾਅ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਭਾਰਗਵ ਵਿਪੁਲ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ।
13.75.24
यज्ञकारो गमिष्यामि रुचिं चेमां सुरेश्वरः ।
यतः प्रार्थयते नित्यं तां रक्षस्व यथाबलम् ॥ १३.७५.२४ ॥
ਮੈਂ ਯੱਗ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਰੁਚੀ ਸਦਾ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬਲ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਂ।
13.75.25
अप्रमत्तेन ते भाव्यं सदा प्रति पुरंदरम् ।
स हि रूपाणि कुरुते विविधानि भृगूत्तम ॥ १३.७५.२५ ॥
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
13.75.26
इत्युक्तो विपुलस्तेन तपस्वी नियतेन्द्रियः ।
सदैवोग्रतपा राजन्नग्र्यर्कसदृशद्युतिः ॥ १३.७५.२६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਵਿਪੁਲ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤਪਸਵੀ, ਸਦਾ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ।
13.75.27
धर्मज्ञः सत्यवादी च तथेति प्रत्यभाषत ।
पुनश्चेदं महाराज पप्रच्छ प्रस्थितं गुरुम् ॥ १३.७५.२७ ॥
ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ।
13.75.28
कानि रूपाणि शक्रस्य भवन्त्यागच्छतो मुने ।
वपुस्तेजश्च कीदृग्वै तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.७५.२८ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਤੇਜ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ।
13.75.29
ततः स भगवांस्तस्मै विपुलाय महात्मने ।
आचचक्षे यथातत्त्वं मायां शक्रस्य भारत ॥ १३.७५.२९ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਪੁਲ ਨੂੰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਈ।
13.75.30
बहुमायः स विप्रर्षे बलहा पाकशासनः ।
तांस्तान्विकुरुते भावान्बहूनथ मुहुर्मुहुः ॥ १३.७५.३० ॥
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ, ਬਲ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਾਕ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਾਇਆਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਰਚਦਾ ਹੈ।
13.75.31
किरीटी वज्रधृग्धन्वी मुकुटी बद्धकुण्डलः ।
भवत्यथ मुहूर्तेनि चण्डालसमदर्शनः ॥ १३.७५.३१ ॥
ਕਿਰੀਟੀ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਮੁਕਟਧਾਰੀ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਉਹ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚੰਡਾਲ ਵਰਗਾ ਦਿੱਸਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
13.75.32
शिखी जटी चीरवासाः पुनर्भवति पुत्रक ।
बृहच्छरीरश्च पनश्चीरवासाः पुनः कृशः ॥ १३.७५.३२ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਸ਼ਿਖਾਧਾਰੀ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਛਾਲ ਦੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਫਿਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਛਾਲ ਦੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.75.33
गौरं श्यामं च कृष्णं च वर्णं विकुरुते पुनः ।
विरूपो रूपवांश्चैव युवा वृद्धस्तथैव च ॥ १३.७५.३३ ॥
ਉਹ ਫਿਰ ਗੋਰਾ, ਸਾਂਵਲਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਕੁਰੂਪ ਅਤੇ ਰੂਪਵਾਨ, ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਬੁੱਢਾ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.75.34
प्राज्ञो जडश्च मूकश्च ह्रस्वो दीर्घस्तथैव च ।
ब्राह्मणः क्षत्रियश्चैव वैश्यः शूद्रस्तथैव च ॥ १३.७५.३४ ॥
ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ, ਗੂੰਗਾ, ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.75.35
प्रतिलोमोऽनुलोमश्च भवत्यथ शतक्रतुः ।
शुकवायसरूपी च हंसकोकिलरूपवान् ॥ १३.७५.३५ ॥
ਪ੍ਰਤਿਲੋਮ ਅਤੇ ਅਨੁਲੋਮ ਵੀ ਉਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਇੰਦਰ ਤੋਤੇ ਅਤੇ ਕਾਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਹੰਸ ਤੇ ਕੋਇਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ।
13.75.36
सिंहव्याघ्रगजानां च रूपं धारयते पुनः ।
दैवं दैत्यमथो राज्ञां वपुर्धारयतेऽपि च ॥ १३.७५.३६ ॥
ਸ਼ੇਰ, ਬਾਘ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਉਹ ਫਿਰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਉਹ ਧਾਰਦਾ ਹੈ।
13.75.37
अकृशो मायुभग्राङ्गः शकुनिर्विकृतस्तथा ।
चतुष्पाद्बहुरूपश्च पुनर्भवति बालिशः ॥ १३.७५.३७ ॥
ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਟੁੱਟਦੇ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਪੰਛੀ, ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਮੂਰਖ ਵਰਗਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.75.38
मक्षिकामशकादीनां वपुर्धारयतेऽपि च ।
न शक्यमस्य ग्रहणं कर्तुं विपुल केनचित् ॥ १३.७५.३८ ॥
ਉਹ ਮੱਖੀ, ਮੱਛਰ ਆਦਿ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪੁਲ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਫੜਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
13.75.39
अपि विश्वकृता तात येन सृष्टमिदं जगत् ।
पुनरन्तर्हितः शक्रो दृश्यते ज्ञानचक्षुषा ॥ १३.७५.३९ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਜਗਤ ਰਚਿਆ ਹੈ ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਰਗਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਇੰਦਰ ਗਿਆਨ-ਨੇਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.75.40
वायुभूतश्च स पुनर्देवराजो भवत्युतः ।
एवंरूपाणि सततं कुरुते पाकशासनः।
तस्माद्विपुल यत्नेन रक्षेमां तनुमध्यमाम् ॥ १३.७५.४० ॥
ਉਹ ਹਵਾ ਬਣ ਕੇ ਫਿਰ ਦੇਵਰਾਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਇੰਦਰ ਅਜਿਹੇ ਰੂਪ ਸਦਾ ਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਵਿਪੁਲ, ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਸ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
13.75.41
यथा रुचिं नवलिहेद्देवेन्द्रो भृगुसत्तम ।
क्रतावुपहिते न्यस्तं हविः श्वेव दुरात्मवान् ॥ १३.७५.४१ ॥
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵੇਂਦਰ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਹਵਿ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਚੱਟਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਦੁਸ਼ਟ-ਮਨ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਉਹ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.75.42
एवमाख्याय स मुनिर्यज्ञकारोऽगमत्तदा ।
देवशर्मा महाभागस्ततो भरतसत्तम ॥ १३.७५.४२ ॥
ਏਦਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮੁਨੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਫਿਰ ਮਹਾਭਾਗ ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ (ਚਲਾ ਗਿਆ)।
13.75.43
विपुलस्तु वचः श्रुत्वा गुरोश्चिन्तामुपेयिवान् ।
रक्षां च परमां चक्रे देवराजान्महाबलात् ॥ १३.७५.४३ ॥
ਵਿਪੁਲ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ; ਮਹਾਬਲੀ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਪਰਮ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
13.75.44
किन्नु शक्यं मया कर्तुं गुरुदाराभिरक्षणे ।
मायावी हि सुरेन्द्रोसौ दुर्धर्षश्चापि वीर्यवान् ॥ १३.७५.४४ ॥
ਗੁਰੂ ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਉਹ ਸੁਰੇਂਦਰ ਮਾਇਆਵੀ, ਦੁਰਧਰਸ਼ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੈ।
13.75.45
नीपिधायाश्रमं शक्यो रक्षितुं पाकशासनः ।
उटजं वा तथा ह्यस्य नानाविधसरूपता ॥ १३.७५.४५ ॥
ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਵੀ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਦੀ ਹੈ।
13.75.46
वायुरूपेण वा शक्रो गुरुपत्नीं प्रधर्षयेत् ।
तस्मादिमां सम्प्रविश्य रुचिं स्थास्येहमद्य वै ॥ १३.७५.४६ ॥
ਜਾਂ ਇੰਦਰ ਵਾਯੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਪਤਨੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਇਸਦੀ ਕਾਂਤੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਾਂਗਾ।
13.75.47
अथवा पौरुषेणेयं न शक्या रक्षितुं मया ।
बहुरूपो हि भगवाञ्छ्रूयते पाकशासनः ॥ १३.७५.४७ ॥
ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਵਾਨ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਇੰਦਰ ਬਹੁਰੂਪੀ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.75.48
सोहं योगबलादेनां रक्षिष्ये पाकशासनात् ।
गात्राणि गात्रैरस्याहं सम्प्रवेक्ष्ये हि रक्षितुम् ॥ १३.७५.४८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਯੋਗਬਲ ਨਾਲ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗ ਬਣ ਕੇ ਮੈਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਵਾਂਗਾ।
13.75.49
यद्युच्छिष्टामिमां पत्नीमद्य पश्यति मे गुरुः ।
शप्स्यत्यसंशयं कोपाद्दिव्यज्ञानो महातपाः ॥ १३.७५.४९ ॥
ਜੇ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਇਸ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਦਿਵਿਆ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਵਾਲੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸਰਾਪ ਦੇਣਗੇ।
13.75.50
न चेयं रक्षितुं शक्या यथाऽन्या प्रमदा नृभिः ।
मायावी हि सुरेन्द्रोसावहो प्राप्तोस्मि संशयम् ॥ १३.७५.५० ॥
ਇਸ ਔਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਉਹ ਮਾਇਆਵੀ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਹੈ। ਅਹੋ, ਮੈਂ ਸੰਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ।
13.75.51
अवश्यं करणीयं हि गुरोरिह हि शासनम् ।
यदि त्वेतदहं कुर्यामाश्चर्यं स्यात्कृतं मया ॥ १३.७५.५१ ॥
ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜ਼ਰੂਰ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹੋਇਆ ਇਹ ਕੰਮ ਅਚੰਭਾ ਹੋਵੇਗਾ।
13.75.52
योगेनाथ प्रविश्येदं गुरुपत्न्याः कलेवरम् ।
असक्तः पद्मपत्रस्थो जलबिन्दुर्यथा चलः ॥ १३.७५.५२ ॥
ਯੋਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ, ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਪਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਚੰਚਲ ਰਹਾਂਗਾ।
13.75.53
एवमेव शरीरे ऽस्या निवत्स्यामि समाहितः ।
निर्मुक्तस्य रजोरूपान्नापराधो भवेन्मम ॥ १३.७५.५३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਾਂਗਾ। ਰਜੋਗੁਣ ਰੂਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
13.75.54
यथाहि शून्यां पथिकः सभामध्यावसेत्यथि ।
तथाऽद्यावासयिष्यामि गुरुपत्न्याः कलेवरम्।
एवमेव शरीरे ऽस्य निवत्स्यामि समाहितः ॥ १३.७५.५४ ॥
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਹੀ ਖਾਲੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾਣਾ ਬਣਾਵਾਂਗਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਾਂਗਾ।
13.75.55
इत्येवं धर्ममालोक्य वेदवेदांश्च सर्वशः ।
तपश्च विपुलं दृष्ट्वा गुरोरात्मन एव च ॥ १३.७५.५५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—
13.75.56
इति निश्चित्य मनसा रक्षां प्रति स भार्गवः ।
अन्वतिष्ठत्परं यत्नं यथा तच्छृणु पार्थिव ॥ १३.७५.५६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪਰਮ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੁਣੋ।
13.75.57
गुरुपत्नीं समासीनो विपुलः स महातपाः ।
उपासीनामनिन्द्याङ्गी कथार्थैः समलोभयत् ॥ १३.७५.५७ ॥
ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਵਿਪੁਲ ਨੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥ-ਭਰਪੂਰ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
13.75.58
नेत्राभ्यां नेत्रयोरस्या रश्मिं संयोज्य रश्मिभिः ।
विवेश विपुलः कायमाकाशं पवनो यथा ॥ १३.७५.५८ ॥
ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਹਵਾ ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਪੁਲ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
13.75.59
लक्षणं लक्षणेनैव वदनं वदनेन च ।
अविचेष्टन्नतिष्ठद्वै छायेवान्तर्गतो मुनिः ॥ १३.७५.५९ ॥
ਇੱਕ ਅੰਗ ਨਾਲ ਉਹੀ ਅੰਗ, ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਜੁੜ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗ ਅੰਦਰ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਬਿਨਾਂ ਹਿਲੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
13.75.60
ततो विष्टभ्य विपुलो गुरुपत्न्याः कलेवरम् ।
उवास रक्षणे युक्तो न च सा तमबुध्यत ॥ १३.७५.६० ॥
ਫਿਰ ਵਿਪੁਲ ਨੇ ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ, ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ ਉੱਥੇ ਵਾਸ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਨਾ ਸਕੀ।
13.75.61
यं कालं नागतो राजन्गुरुस्तस्य महात्मनः ।
क्रतुं समाप्य स्वगृहं तं कालं सोऽभ्यरक्षत ॥ १३.७५.६१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਯੱਗ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਪਰਤੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।