મહાભારત · અધ્યાય 13.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.79.1
यन्मूलं सर्वधर्माणां प्रजनस्य गृहस्य च ।
पितृदेवातिथीनां च तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.७९.१ ॥
જે સર્વ ધર્મોનું, સંતાનનું, ગૃહસ્થજીવનનું તથા પિતૃ, દેવ અને અતિથિઓનું મૂળ છે, તે મને કહો, હે પિતામહ.
13.79.2
अयं हि सर्वधर्माणां धर्मश्चिन्त्यतमो मतः ।
कीदृशाय प्रदेया स्यात्कन्येति वसुधाधिप ॥ १३.७९.२ ॥
સર્વ ધર્મોમાં આ ધર્મ સૌથી વધુ વિચારણીય માનવામાં આવે છે. હે પૃથ્વીપતિ, કન્યા કેવા પુરુષને આપવી જોઈએ?
13.79.3
शीलवृत्ते समाज्ञाय विद्यां योनिं च कर्म च ।
अद्भिरेव प्रदातव्या कन्या गुणवते भवेत्।
ब्राह्मणानां सतामेष नित्यं धर्मो युधिष्ठिर ॥ १३.७९.३ ॥
શીલ, આચરણ, વિદ્યા, કુળ અને કર્મ સારી રીતે જાણીને, કન્યાને માત્ર જળદાનથી ગુણવાન પુરુષને આપવી જોઈએ. હે યુધિષ્ઠિર, આ જ બ્રાહ્મણો અને સજ્જનોનો નિત્ય ધર્મ છે.
13.79.4
आवाह्यमावहेदेवं यो दद्यादनुकूलतः ।
शिष्टानां क्षत्रियाणां च धर्म एष सनातनः ॥ १३.७९.४ ॥
આ રીતે આમંત્રણ યોગ્યને આમંત્રી, પરસ્પર સંમતિથી કન્યા આપનાર, આ જ શિષ્ટ અને ક્ષત્રિયોનો સનાતન ધર્મ છે.
13.79.5
आत्माभिप्रेतमुत्सृज्य कन्याभिप्रेत एष यः ।
अभिप्रेता च या यस्य तस्मै देया युधिष्ठिर।
गान्धर्वमिति तं धर्मं प्राहुर्वेदविदो जनाः ॥ १३.७९.५ ॥
પોતાની ઇચ્છા છોડીને કન્યાની ઇચ્છાને અનુસરીને જે થાય છે, કન્યા જેને ઇચ્છે તેને જ તેને આપવી. હે યુધિષ્ઠિર, વેદજ્ઞો તેને ગાંધર્વ ધર્મ કહે છે.
13.79.6
धनेन बहुधा क्रीत्वा सम्प्रलोभ्य च बान्धवान् ।
असुराणां नृपैतं वै धर्ममाहुर्मनीषिणः ॥ १३.७९.६ ॥
ધનથી અનેક રીતે ખરીદીને અને સગાંઓને લલચાવીને, હે રાજન્, મનીષીઓ આને અસુરોનો ધર્મ કહે છે.
13.79.7
हत्वा छित्त्वा च शीर्षाणि रुदतां रुदतीं गृहात् ।
प्रसह्य हरणं तात राक्षसो विधिरुच्यते ॥ १३.७९.७ ॥
હે વત્સ, રડતા લોકોને મારીને અને તેમના માથાં કાપીને, રડતી કન્યાને ઘરમાંથી બળપૂર્વક હરણ કરવું તે રાક્ષસ વિધિ કહેવાય છે.
13.79.8
सुसां मत्तां प्रमत्तां वा रहो रात्रौ च गच्छति ।
स पापिष्ठो विवाहानां पैशाचः कथितोऽधमः ॥ १३.७९.८ ॥
સૂતેલી, મદમસ્ત કે બેદરકાર સ્ત્રી પાસે રાત્રે એકાંતમાં જનાર સૌથી પાપી છે; લગ્નોમાં તે અધમ પૈશાચ વિધિ કહેવાયો છે.
13.79.9
पञ्चानां तु त्रयो धर्म्या द्वावधर्म्यौ युधिष्ठिर ।
पैशाचश्चासुरश्चैव न कर्तव्यौ कथञ्चन ॥ १३.७९.९ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, પાંચમાંથી ત્રણ ધર્મ્ય છે અને બે અધર્મ્ય છે; પૈશાચ અને આસુર વિવાહ કોઈ પણ રીતે ન કરવા.
13.79.10
ब्राह्मः क्षात्रोऽथ गान्धर्व एते धर्म्या नरर्षभ ।
पृथग्वा यदि वा मिश्राः कर्तव्या नात्र संशयः ॥ १३.७९.१० ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, બ્રાહ્મ, ક્ષાત્ર અને ગાંધર્વ — એ ધર્મ્ય છે; એ અલગ કે મિશ્ર રીતે કરવા, એમાં સંશય નથી.
13.79.11
तिस्त्रो भार्या ब्राह्मणस्य द्वे भार्ये क्षत्रियस्य तु ।
वैश्यः स्वजात्यां विन्देत तास्वपत्यं हिताय हि ॥ १३.७९.११ ॥
બ્રાહ્મણને ત્રણ પત્નીઓ, ક્ષત્રિયને બે પત્નીઓ; વૈશ્યે પોતાની જ્ઞાતિમાં વિવાહ કરવો, કારણ કે તેમનામાં જન્મેલી સંતાન જ હિતકારક છે.
13.79.12
द्विजस्य ब्राह्म्णी श्रेष्ठा क्षत्रिया क्षत्रियस्य तु ।
रत्यर्थमपि शूद्रा स्यान्नेत्याहुरपरे जनाः ॥ १३.७९.१२ ॥
દ્વિજની શ્રેષ્ઠ પત્ની બ્રાહ્મણી છે; ક્ષત્રિયની ક્ષત્રિયા; આનંદ માટે શૂદ્રા પણ હોઈ શકે એમ કેટલાક લોકો માનતા નથી.
13.79.13
अपत्यजन्म शूद्रायां न प्रशंसन्ति साधवः ।
शूद्रायां जनयविन्प्रः प्रायश्चित्ती विधीयते ॥ १३.७९.१३ ॥
સજ્જનો શૂદ્ર સ્ત્રીથી સંતાનજન્મની પ્રશંસા કરતા નથી. બ્રાહ્મણ શૂદ્ર સ્ત્રીથી સંતાન ઉત્પન્ન કરે તો તેના માટે પ્રાયશ્ચિત્ત વિધાન છે.
13.79.14
नातिबालां वहन्त्यन्ते अनित्यत्वात्प्रजार्थिनः ।
वहन्ति कर्मिणस्तस्यामन्तः शुद्धिव्यपेक्षया ॥ १३.७९.१४ ॥
સંતાનની ઇચ્છા રાખનારા અતિ નાની બાળકી સાથે લગ્ન કરતા નથી, કારણ કે જીવન અનિત્ય છે. કર્મ કરનારા શુદ્ધિનો વિચાર કરીને અંતે તેને જ પરણે છે.
13.79.15
अपरान्वयसम्भूतां संस्वप्नादिविवर्जिताम् ।
कामो यस्यां निषिद्धश्च केचिदिच्छन्ति चापदि ॥ १३.७९.१५ ॥
બીજા વંશમાં જન્મેલી અને પરપુરુષ-સંસર્ગ જેવા દોષોથી મુક્ત કન્યાને સ્વીકારી શકાય. જેમાં કામ નિષિદ્ધ છે, તેને પણ કેટલાક આપત્તિમાં ઇચ્છે છે.
13.79.16
त्रिंशद्वर्षो दशवर्षां भार्यां विन्देत नग्निकाम् ।
एकविंशतिवर्षो वा सप्तवर्षामवाप्नुयात् ॥ १३.७९.१६ ॥
ત્રીસ વર્ષનો પુરુષ દસ વર્ષની નગ્નિકા (અપ્રૌઢ કન્યા)ને પત્ની તરીકે સ્વીકારે; અથવા એકવીસ વર્ષનો પુરુષ સાત વર્ષની કન્યાને પ્રાપ્ત કરે.
13.79.17
यस्यास्तु न भवेद्भाता पिता वा भरतर्षभ ।
नोपयच्छेत तां जातु पुत्रिकाधर्मिणी हि सा ॥ १३.७९.१७ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! જેને ભાઈ કે પિતા ન હોય, તેને ક્યારેય પરણવી નહિ, કારણ કે તે પુત્રિકાધર્મી છે.
13.79.18
त्रीणि वर्षाण्युदीक्षेत कन्या ऋतुमती सती ।
चतुर्थेऽत्वथ सम्प्राप्ते स्वयं भर्तारमर्जयेत् ॥ १३.७९.१८ ॥
ઋતુમતી થયેલી સતી કન્યા ત્રણ વર્ષ રાહ જુએ; ચોથું વર્ષ આવે ત્યારે તેણે પોતે પતિ શોધવો.
13.79.19
प्रजा न हीयते तस्या रतिश्च भरतर्षभ ।
अतोऽन्यथा वर्तमाना भवेद्वाच्या प्रजापतेः ॥ १३.७९.१९ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેની સંતતિ નષ્ટ થતી નથી અને તેનો આનંદ પણ નહીં. તેનાથી વિરુદ્ધ આચરણ કરનારી પ્રજાપતિ દ્વારા નિંદાપાત્ર બનશે.
13.79.20
असपिण्डा च या मातुरसगोत्रा च या पितुः ।
इत्येतामुपयच्छेत तं धर्मं मनुरब्रवीत् ॥ १३.७९.२० ॥
જે માતાના સપિંડમાં નથી અને પિતાના ગોત્રની નથી, એવી કન્યા સાથે લગ્ન કરવું જોઈએ — આ ધર્મ મનુએ કહ્યો છે.
13.79.21
शुल्कमन्येन दत्तं स्याद्ददानीत्याह चापरः ।
बलादन्यः प्रभाषेत धनमन्यः प्रदर्शयेत् ॥ १३.७९.२१ ॥
કોઈએ શુલ્ક પહેલેથી આપ્યું હોય; બીજો કહે 'હું આપીશ'; કોઈ બળથી બોલે; કોઈ ધન બતાવે.
13.79.22
पाणिग्रहीत्ता चान्यः स्यात्कस्य भार्या पितामह ।
तत्त्वं जिज्ञासमानानां चक्षुर्भवतु नो भवान् ॥ १३.७९.२२ ॥
પાણિગ્રહણ કરનાર બીજો હોય તો, હે પિતામહ, તે કોની પત્ની? જાણવા ઇચ્છુક અમારા માટે આપ જ નેત્ર બનો.
13.79.23
यत्किञ्चित्कर्म मानुष्यं संस्थानाय प्रदृश्यते ।
मन्त्रवन्मन्त्रितं तस्य मृषावादस्तु पातकः ॥ १३.७९.२३ ॥
વ્યવસ્થાની સ્થાપના માટે મનુષ્યોનું જે કોઈ કર્મ દેખાય છે, તે મંત્ર જેમ શપથથી બંધાયેલું હોય છે; અને અસત્ય બોલવું એ પાપ છે.
13.79.24
भार्यापत्यृत्विगाचार्याः शिष्योपाध्याय एव च ।
मृषोक्ते दण्डमर्हन्ति नेत्याहुरपरे जनाः ॥ १३.७९.२४ ॥
પત્ની, પતિ, ઋત્વિજ, આચાર્ય, શિષ્ય અને ઉપાધ્યાય — અસત્ય બોલે તો તેઓ દંડને પાત્ર છે; બીજા લોકો કહે છે 'ના'.
13.79.25
नह्यकामेन संवादं मनुरेवं प्रशंसति ।
अयशस्यमधर्म्यं च यन्मृषा धर्मगोपनम् ॥ १३.७९.२५ ॥
મનુ અનિચ્છુક સાથેના સંવાદની આ રીતે પ્રશંસા કરતા નથી. અસત્ય અપયશકારક અને અધર્મ છે; તે ધર્મનું ગોપન છે.
13.79.26
नैकान्तो दोष एकस्मिंस्तदा केनोपपद्यते ।
धर्मतो यां प्रयच्छन्ति यां च क्रीणन्ति भारत ॥ १३.७९.२६ ॥
એક પ્રસંગમાં સંપૂર્ણ દોષ નથી હોતો; ત્યારે તે કોના દ્વારા સિદ્ધ થશે? હે ભારત, ધર્મથી જેને આપવામાં આવે છે અને જેને ખરીદવામાં આવે છે.
13.79.27
बन्धुभिः समनुज्ञाते मन्त्रहोमौ प्रयोजयेत् ।
तथा सिध्यन्ति ते मन्त्रा नादत्तायाः कथञ्चन ॥ १३.७९.२७ ॥
સ્વજનોની અનુમતિ મળ્યા પછી મંત્ર અને હોમ કરવા જોઈએ; એ રીતે જ તે મંત્રો સફળ થાય છે, ન આપેલી સ્ત્રી માટે કોઈ પણ રીતે નહીં.
13.79.28
यस्त्वत्र मन्इत्रसमयो भार्यापत्योर्मिथः कृतः ।
तमेवाहुर्गरीयांसं यश्चासौ ज्ञातिभिः कृतः ॥ १३.७९.२८ ॥
પરંતુ અહીં પતિ-પત્નીએ પરસ્પર કરેલા મનુસંમત કરારને તેઓ વધુ ગંભીર કહે છે, અને સ્વજનોએ કરેલો કરાર પણ એવો જ.
13.79.29
देवदत्तां पतिर्भार्यां वेत्ति धर्मस्य शासनात् ।
स दैवीं मानुषीं वाचमनृतां पर्युदस्यति ॥ १३.७९.२९ ॥
પતિ ધર્મના શાસનથી દેવદત્તાને પત્ની તરીકે જાણે છે; તે દૈવી અને માનુષી વાણીનું અસત્ય દૂર કરે છે.
13.79.30
कन्यायां प्राप्तसुल्कायां ज्यायांश्चेदाव्रजेद्वरः ।
धर्मकामार्थसम्पन्नो वाच्यमत्रानृतं न वा ॥ १३.७९.३० ॥
કન્યાનું શુલ્ક સ્વીકારાયેલું હોય ત્યારે, ધર્મ-કામ-અર્થથી સંપન્ન મોટો વર તેની પાસે આવે, તો અહીં અસત્ય કહેવું કે નહીં?
13.79.31
तस्मिन्नुभयतो दोषे कुर्वञ्श्रेयः समाचरेत् ।
अयं नः सर्वधर्माणां धर्मश्चिन्त्यतमो मतः ॥ १३.७९.३१ ॥
બંને બાજુ દોષ હોય ત્યારે શ્રેયસ્કર આચરવું. અમારા મતે સર્વ ધર્મોમાં આ સૌથી વિચારણીય ધર્મ છે.
13.79.32
तत्त्वं जिज्ञासमानानां चक्षुर्भवतु नो भवान् ।
तदेतत्सर्वमाचक्ष्व न हि तृप्यामि कथ्यताम् ॥ १३.७९.३२ ॥
તત્ત્વ જાણવા ઇચ્છતા અમારા માટે આપ નેત્ર બનો. તે બધું કહો; હું સાંભળીને તૃપ્ત થતો નથી.
13.79.33
नैव निष्ठाकरं शुल्कं ज्ञात्वाऽऽसीत्तेन नानृतम् ।
न हि शुल्कपराः सन्तः कन्यां ददति कर्हिचित्।
अन्यैर्गुणैरुपेतं तु शुल्कं याचन्ति बान्धवाः ॥ १३.७९.३३ ॥
દહેજને નિશ્ચિત બંધન જાણીને તેમાં અસત્ય નથી. માત્ર દહેજને માટે કન્યા આપનારા સજ્જનો ક્યારેય આપતા નથી. પરંતુ સગાં અન્ય ગુણોવાળા વર માટે દહેજ માંગે છે.
13.79.34
अलङ्कृत्वा वहस्वेति यो दद्यादनुकूलतः ।
यच्च तां च ददत्येवं न शुल्कं विक्रयो न सः।
प्रतिगृह्य भवेद्देमेव धर्मः सनातनः ॥ १३.७९.३४ ॥
'શણગારીને લઈ જાઓ' એમ કહીને જે સ્વેચ્છાએ આપે છે, અને એ રીતે તેને પણ આપે છે, તે દહેજ નથી કે વેચાણ પણ નથી. તેને સ્વીકારવા છતાં તે દાન જ રહે છે; આ સનાતન ધર્મ છે.
13.79.35
दास्यामि भवते कन्यामिति पूर्वं नभाषितम् ।
ये चाहुर्ये च नाहुर्ये ये चावश्यं वदन्त्युत ॥ १३.७९.३५ ॥
'તને કન્યા આપીશ' એવું પૂર્વે કહેવાયું નથી. જેઓ કહે છે, જેઓ નથી કહેતા, અને જેઓ અવશ્ય કહે છે, (તેમની પણ આ જ સ્થિતિ છે).
13.79.36
तस्मादाग्रहणात्पाणेर्याचयन्ति परस्परम् ।
कन्यावरः पुरा दत्तो मरुद्भिरिति नः श्रुतम् ॥ १३.७९.३६ ॥
તેથી પાણિગ્રહણ પહેલાં તેઓ એકબીજાને માંગે છે. પૂર્વે મરુતોએ કન્યા માટે વર આપ્યો હતો એમ અમે સાંભળ્યું છે.
13.79.37
नानिष्टाय प्रदातव्या कन्या इत्यृषिचोदितम् ।
तन्मूलं काममूलस्य प्रजनस्येति मे मतिः ॥ १३.७९.३७ ॥
અનિષ્ટ પુરુષને કન્યા ન આપવી, એમ ઋષિઓએ કહ્યું છે. તેનું મૂળ કામ છે; કામથી જ સંતાન જન્મે છે, એવો મારો મત છે.
13.79.38
समीक्ष्य च बहून्दोषान्संवासाद्विद्धि पाणयोः ।
यथा निष्ठाकरं शुल्कं न जात्वासीत्तथा शृणु ॥ १३.७९.३८ ॥
ઘણા દોષોનો વિચાર કરીને જાણ કે પાણિગ્રહણથી જ સંવાસ થાય છે. પૂર્ણતાનું કારણ બનતું શુલ્ક ક્યારેય નહોતું; તે કેવી રીતે હતું તે સાંભળ.
13.79.39
अहं विचित्रवीर्यस्य द्वे कन्ये समुदावहम् ।
जित्वाऽङ्गमागधान्सर्वान्काशीनथ च कोसलान् ॥ १३.७९.३९ ॥
વિચિત્રવીર્ય માટે મેં બે કન્યાઓ લાવી; અંગો, માગધો બધાને, કાશીઓ અને કોસલોને જીતીને.
13.79.40
गृहीतपाणिरेकाऽऽसीत्प्राप्तशुल्काऽपराऽभवत् ।
कन्याऽगृहीता तत्रैव विसर्ज्या इति मे पिता।
अब्रवीदितरां कन्यामावहेति स कौरवः ॥ १३.७९.४० ॥
એકનું પાણિગ્રહણ થઈ ચૂક્યું હતું; બીજીનું શુલ્ક મળી ચૂક્યું હતું. અવિવાહિત કન્યાને ત્યાંથી જ વિદાય આપવી, એમ મારા પિતાએ કહ્યું. ત્યારે તે કૌરવે બીજી કન્યા લાવવા કહ્યું.
13.79.41
अप्यन्याननुपप्रच्छ शङ्कमानः पितुर्वचः ।
अतीव ह्यस्य धर्मेच्छा पितुर्मेऽभ्यधिकाऽभवत् ॥ १३.७९.४१ ॥
પિતાના વચન પર શંકા કરીને તેણે બીજાઓને પણ પૂછ્યું. ખરેખર તેની ધર્મેચ્છા મારા પિતાની ધર્મેચ્છા કરતાં વધારે હતી.
13.79.42
ततोहमब्रवं राजन्नाचारेप्सुरिदं वचः ।
आचारं तत्त्वतो वेत्तुमिच्छामि च पुनःपुनः ॥ १३.७९.४२ ॥
ત્યારે, હે રાજન, આચાર જાણવાની ઇચ્છાથી મેં આ વચન કહ્યું: આચારને યથાર્થ રીતે જાણવાની હું વારંવાર ઇચ્છા રાખું છું.
13.79.43
ततो मयैवमुक्ते तु वाक्ये धर्मभृतावरः ।
पिता मम महाराज बीह्लीको वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.७९.४३ ॥
ત્યારે મેં આમ કહ્યું ત્યારે, હે મહારાજ, ધર્મધારીઓમાં અધમ એવા મારા પિતા બાહ્લીકે આ વચન કહ્યું.
13.79.44
यदि व शुल्कतो निष्ठा न पाणिग्रहणात्तथा ।
लाजान्तरमुपासीत प्राप्तशुल्क इति स्मृतिः ॥ १३.७९.४४ ॥
જો લગ્નની નિષ્ઠા પાણિગ્રહણથી નહીં પણ શુલ્કથી હોય, તો લાજાહોમના અંતર સુધી રાહ જોવી; શુલ્ક પ્રાપ્ત કરનાર તેમ ગણાય છે એમ સ્મૃતિ કહે છે.
13.79.45
न हि धर्मविदः प्राहुः प्रमाणं वाक्यतः स्मृतम् ।
येषां वै शुल्कतो निष्ठा न पाणिग्रहणात्तथा ॥ १३.७९.४५ ॥
ધર્મજ્ઞો કેવળ વચનને પ્રમાણ કહેતા નથી; જેમની નિષ્ઠા શુલ્કથી જ હોય, પાણિગ્રહણથી નહીં, તેઓ જ એમ માને છે.
13.79.46
प्रसिद्धं भाषितं दाने नैषां प्रत्यायकं पुनः ।
ये मन्यन्ते क्रयं शुल्कं न ते धर्मविदो नराः ॥ १३.७९.४६ ॥
દાન વિશે પ્રસિદ્ધ રીતે કહેવાયેલું વચન આમને ફરી વિશ્વાસપાત્ર લાગતું નથી. શુલ્કને ક્રય માનનારા લોકો ધર્મજ્ઞ મનુષ્યો નથી.
13.79.47
न चैतेभ्यः प्रदातव्या न वोढव्या तथाविधा ।
न ह्येव भार्या क्रेतव्या न विक्रय्यां कथञ्चन ॥ १३.७९.४७ ॥
આવી કન્યા આમને ન આપવી, અને આવીને પત્ની તરીકે સ્વીકારવી પણ નહીં. પત્નીને ખરીદવી નહીં, અને કોઈ પણ રીતે વેચવી નહીં.
13.79.48
ये च क्रीणन्ति दासीवद्विक्रीणन्ति तथैव च ।
भवेत्तेषां तथा निष्ठा लुब्धानां पापचेतसाम् ॥ १३.७९.४८ ॥
જે લોકો દાસીની જેમ ખરીદે છે અને તેમ વેચે પણ છે — તે લોભી અને પાપી મનવાળા લોકોની નિષ્ઠા (ગતિ) એવી જ થશે.
13.79.49
अस्मिन्नर्थे सत्यवन्तं पर्यपृच्छन्त वै जनाः ।
कन्यायाः प्राप्तशुल्कायाः शुल्कदः प्रशमं गतः ॥ १३.७९.४९ ॥
આ બાબતમાં લોકોએ સત્યવાનને પૂછ્યું; કન્યાનું શુલ્ક મળી ગયા પછી શુલ્કદાતા શાંત થયો હતો.
13.79.50
पाणिग्रहीता वाऽन्यः स्यादत्र नो धर्मसंशयः ।
तन्नश्छिन्धि महाप्राज्ञ त्वं हि वै प्राज्ञसम्मतः ॥ १३.७९.५० ॥
અહીં અમને ધર્મ વિશે સંશય છે: પાણિગ્રહણ કરનાર બીજો કોઈ હોઈ શકે? હે મહાપ્રાજ્ઞ, તે અમારા માટે કાપી આપો; તું જ્ઞાનીઓ દ્વારા માન્ય છે.
13.79.51
तत्त्वं जिज्ञासमानानां चक्षुर्भवतु नो भवान् ।
तानेवं ब्रुवतः सर्वान्सत्यवान्वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.७९.५१ ॥
સત્ય જાણવા ઇચ્છતા અમારા માટે તમે આંખ બનો. આ રીતે બોલતા તે બધાને સત્યવાને આ વચન કહ્યું.
13.79.52
यत्रेष्टं तत्र देया स्यान्नात्र कार्या विचारणा ।
कुर्वते जीवतोप्येवं मृते नैवास्ति संशयः ॥ १३.७९.५२ ॥
જ્યાં ઇચ્છા હોય ત્યાં તેને આપવી જોઈએ; આમાં વિચારણાની જરૂર નથી. જીવતાં પણ આવું કરનારા છે; મૃત્યુ પછી તો આમાં સંશય જ નથી.
13.79.53
देवरं प्रविशेत्कन्या तप्येद्वाऽपि तपः पुनः ।
तमेवानुगता भूत्वा पाणिग्राहस्य नाम सा ॥ १३.७९.५३ ॥
કન્યા દિયર પાસે જઈ શકે, અથવા ફરી તપ કરી શકે; તેને જ અનુસરીને તે પાણિગ્રાહકના નામવાળી બને.
13.79.54
लिखन्त्येव तु केषांचिदपरेषां शनैरपि ।
इति ये संवदन्त्यत्र त एतं निश्चयं विदुः ॥ १३.७९.५४ ॥
કેટલાક લખે છે જ; બીજા ધીમે ધીમે પણ લખે છે. અહીં આ રીતે ચર્ચા કરનારા આ નિશ્ચય જાણે છે.
13.79.55
तत्पाणिग्रहणात्पूर्वमन्तरं यत्र वर्तते ।
सर्वमङ्गलमन्त्रं वै मृषावादस्तु पातकः ॥ १३.७९.५५ ॥
પાણિગ્રહણ પહેલાં જ્યાં અંતર હોય ત્યાં સર્વમંગલ મંત્ર હોય છે; પરંતુ જૂઠ બોલવું એ પાપ છે.
13.79.56
पाणिग्रहणमन्त्राणां निष्ठा स्यात्सप्तमे पदे ।
पाणिग्रहस्य भार्या स्याद्यस्य चाद्भिः प्रदीयते ॥ १३.७९.५६ ॥
પાણિગ્રહણ મંત્રોની પૂર્ણતા સાતમા પગલે થાય છે; જેને જળ સાથે આપવામાં આવે છે, તે જ પાણિગૃહીત પત્ની થાય છે.
13.79.57
इति देयं वदन्त्यत्र त एतं निश्चयं विदुः ।
अनुकूलामनुवशां भ्रात्रा दत्तामुपाग्निकाम्।
परिक्रम्य यथान्यायं भार्यां विन्देद्द्विजोत्तमः ॥ १३.७९.५७ ॥
અહીં 'આપવી જોઈએ' એમ કહેનારા આ નિશ્ચય જાણે છે. ભાઈએ આપેલી, અનુકૂળ અને આજ્ઞાંકિત કન્યાને, અગ્નિ પાસે યથાવિધિ પ્રદક્ષિણા કરીને શ્રેષ્ઠ દ્વિજે પત્ની તરીકે પ્રાપ્ત કરવી.