ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.79.1
यन्मूलं सर्वधर्माणां प्रजनस्य गृहस्य च ।
पितृदेवातिथीनां च तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.७९.१ ॥
ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ, ਸੰਤਾਨ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ।
13.79.2
अयं हि सर्वधर्माणां धर्मश्चिन्त्यतमो मतः ।
कीदृशाय प्रदेया स्यात्कन्येति वसुधाधिप ॥ १३.७९.२ ॥
ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਚਾਰਨਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕੰਨਿਆ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
13.79.3
शीलवृत्ते समाज्ञाय विद्यां योनिं च कर्म च ।
अद्भिरेव प्रदातव्या कन्या गुणवते भवेत्।
ब्राह्मणानां सतामेष नित्यं धर्मो युधिष्ठिर ॥ १३.७९.३ ॥
ਸ਼ੀਲ, ਆਚਰਣ, ਵਿੱਦਿਆ, ਕੁਲ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਜਲ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਣਵਾਨ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਸਜਨਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ।
13.79.4
आवाह्यमावहेदेवं यो दद्यादनुकूलतः ।
शिष्टानां क्षत्रियाणां च धर्म एष सनातनः ॥ १३.७९.४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਲਾਉਣ ਯੋਗ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਕੰਨਿਆ ਦੇਣਾ, ਇਹ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਅਤੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।
13.79.5
आत्माभिप्रेतमुत्सृज्य कन्याभिप्रेत एष यः ।
अभिप्रेता च या यस्य तस्मै देया युधिष्ठिर।
गान्धर्वमिति तं धर्मं प्राहुर्वेदविदो जनाः ॥ १३.७९.५ ॥
ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ ਕੰਨਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੰਨਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸੇ ਨੂੰ ਉਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਗੰਧਰਵ ਧਰਮ ਆਖਦੇ ਹਨ।
13.79.6
धनेन बहुधा क्रीत्वा सम्प्रलोभ्य च बान्धवान् ।
असुराणां नृपैतं वै धर्ममाहुर्मनीषिणः ॥ १३.७९.६ ॥
ਧਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਆਖਦੇ ਹਨ।
13.79.7
हत्वा छित्त्वा च शीर्षाणि रुदतां रुदतीं गृहात् ।
प्रसह्य हरणं तात राक्षसो विधिरुच्यते ॥ १३.७९.७ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਰੋਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ, ਰੋਂਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਚੁੱਕ ਲੈਣਾ ਰਾਖਸ਼ ਵਿਆਹ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.79.8
सुसां मत्तां प्रमत्तां वा रहो रात्रौ च गच्छति ।
स पापिष्ठो विवाहानां पैशाचः कथितोऽधमः ॥ १३.७९.८ ॥
ਜੋ ਸੁੱਤੀ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬੇਸੁਧ ਔਰਤ ਕੋਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਪਾਪੀ ਹੈ; ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨੀਵਾਂ ਪੈਸ਼ਾਚ ਵਿਆਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
13.79.9
पञ्चानां तु त्रयो धर्म्या द्वावधर्म्यौ युधिष्ठिर ।
पैशाचश्चासुरश्चैव न कर्तव्यौ कथञ्चन ॥ १३.७९.९ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਅਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ; ਪੈਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਆਸੁਰ ਵਿਆਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ।
13.79.10
ब्राह्मः क्षात्रोऽथ गान्धर्व एते धर्म्या नरर्षभ ।
पृथग्वा यदि वा मिश्राः कर्तव्या नात्र संशयः ॥ १३.७९.१० ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਾਹਮ, ਕਸ਼ਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ — ਇਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ; ਇਹ ਵੱਖਰੇ ਜਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
13.79.11
तिस्त्रो भार्या ब्राह्मणस्य द्वे भार्ये क्षत्रियस्य तु ।
वैश्यः स्वजात्यां विन्देत तास्वपत्यं हिताय हि ॥ १३.७९.११ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ, ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਦੀਆਂ ਦੋ; ਵੈਸ਼ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਆਹ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਨ ਹੀ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
13.79.12
द्विजस्य ब्राह्म्णी श्रेष्ठा क्षत्रिया क्षत्रियस्य तु ।
रत्यर्थमपि शूद्रा स्यान्नेत्याहुरपरे जनाः ॥ १३.७९.१२ ॥
ਦ੍ਵਿਜ ਦੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਤਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਹੈ, ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਦੀ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਆ; ਰਤੀ ਲਈ ਸ਼ੂਦਰ ਔਰਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕੁਝ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
13.79.13
अपत्यजन्म शूद्रायां न प्रशंसन्ति साधवः ।
शूद्रायां जनयविन्प्रः प्रायश्चित्ती विधीयते ॥ १३.७९.१३ ॥
ਸਾਧੂ ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿੱਤ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.79.14
नातिबालां वहन्त्यन्ते अनित्यत्वात्प्रजार्थिनः ।
वहन्ति कर्मिणस्तस्यामन्तः शुद्धिव्यपेक्षया ॥ १३.७९.१४ ॥
ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਬੱਚੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਨ ਅਨਿੱਤ ਹੈ। ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.79.15
अपरान्वयसम्भूतां संस्वप्नादिविवर्जिताम् ।
कामो यस्यां निषिद्धश्च केचिदिच्छन्ति चापदि ॥ १३.७९.१५ ॥
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਅਤੇ ਪਰਪੁਰਸ਼ ਸੰਸਰਗ ਵਰਗੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਵਰਜਿਤ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਵੀ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਦਾ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.79.16
त्रिंशद्वर्षो दशवर्षां भार्यां विन्देत नग्निकाम् ।
एकविंशतिवर्षो वा सप्तवर्षामवाप्नुयात् ॥ १३.७९.१६ ॥
ਤੀਹ ਸਾਲ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਨਗਨਿਕਾ (ਅਪ੍ਰੌੜ੍ਹ ਕੰਨਿਆ) ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ; ਜਾਂ ਇੱਕੀ ਸਾਲ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
13.79.17
यस्यास्तु न भवेद्भाता पिता वा भरतर्षभ ।
नोपयच्छेत तां जातु पुत्रिकाधर्मिणी हि सा ॥ १३.७९.१७ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜਿਸ ਦਾ ਭਰਾ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੁੱਤਰਿਕਾ-ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
13.79.18
त्रीणि वर्षाण्युदीक्षेत कन्या ऋतुमती सती ।
चतुर्थेऽत्वथ सम्प्राप्ते स्वयं भर्तारमर्जयेत् ॥ १३.७९.१८ ॥
ਰਜੋਧਰਮ ਵਾਲੀ ਸਤੀ ਕੰਨਿਆ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰੇ; ਚੌਥਾ ਸਾਲ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਆਪ ਪਤੀ ਲੱਭੇ।
13.79.19
प्रजा न हीयते तस्या रतिश्च भरतर्षभ ।
अतोऽन्यथा वर्तमाना भवेद्वाच्या प्रजापतेः ॥ १३.७९.१९ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦਾ ਆਨੰਦ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਆਚਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿੰਦਿਤ ਹੋਵੇਗੀ।
13.79.20
असपिण्डा च या मातुरसगोत्रा च या पितुः ।
इत्येतामुपयच्छेत तं धर्मं मनुरब्रवीत् ॥ १३.७९.२० ॥
ਜੋ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗੋਤਰ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਅਜਿਹੀ ਕੰਨਿਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਧਰਮ ਮਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
13.79.21
शुल्कमन्येन दत्तं स्याद्ददानीत्याह चापरः ।
बलादन्यः प्रभाषेत धनमन्यः प्रदर्शयेत् ॥ १३.७९.२१ ॥
ਕਿਸੇ ਨੇ ਸ਼ੁਲਕ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਹੇ 'ਮੈਂ ਦਿਆਂਗਾ'; ਕੋਈ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬੋਲੇ; ਕੋਈ ਧਨ ਵਿਖਾਵੇ।
13.79.22
पाणिग्रहीत्ता चान्यः स्यात्कस्य भार्या पितामह ।
तत्त्वं जिज्ञासमानानां चक्षुर्भवतु नो भवान् ॥ १३.७९.२२ ॥
ਜੇ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਉਹ ਕਿਸਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ? ਜਾਣਨ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅੱਖ ਬਣੋ।
13.79.23
यत्किञ्चित्कर्म मानुष्यं संस्थानाय प्रदृश्यते ।
मन्त्रवन्मन्त्रितं तस्य मृषावादस्तु पातकः ॥ १३.७९.२३ ॥
ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਤਰ ਵਾਂਗ ਸਹੁੰ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਪਾਪ ਹੈ।
13.79.24
भार्यापत्यृत्विगाचार्याः शिष्योपाध्याय एव च ।
मृषोक्ते दण्डमर्हन्ति नेत्याहुरपरे जनाः ॥ १३.७९.२४ ॥
ਪਤਨੀ, ਪਤੀ, ਰਿਤਵਿਜ, ਆਚਾਰੀਆ, ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਅਤੇ ਉਪਾਧਿਆਏ — ਇਹ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਤੇ ਦੰਡ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ 'ਨਹੀਂ'।
13.79.25
नह्यकामेन संवादं मनुरेवं प्रशंसति ।
अयशस्यमधर्म्यं च यन्मृषा धर्मगोपनम् ॥ १३.७९.२५ ॥
ਮਨੂ ਅਣਚਾਹੁੰਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਝੂਠ ਬਦਨਾਮੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਹੈ; ਇਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣਾ ਹੈ।
13.79.26
नैकान्तो दोष एकस्मिंस्तदा केनोपपद्यते ।
धर्मतो यां प्रयच्छन्ति यां च क्रीणन्ति भारत ॥ १३.७९.२६ ॥
ਇੱਕ ਹੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਤਦ ਇਹ ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ? ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਿਸਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.79.27
बन्धुभिः समनुज्ञाते मन्त्रहोमौ प्रयोजयेत् ।
तथा सिध्यन्ति ते मन्त्रा नादत्तायाः कथञ्चन ॥ १३.७९.२७ ॥
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਤਰ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਏਦਾਂ ਹੀ ਉਹ ਮੰਤਰ ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਨਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।
13.79.28
यस्त्वत्र मन्इत्रसमयो भार्यापत्योर्मिथः कृतः ।
तमेवाहुर्गरीयांसं यश्चासौ ज्ञातिभिः कृतः ॥ १३.७९.२८ ॥
ਪਰ ਇੱਥੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਮਨੂ-ਸੰਮਤ ਇਕਰਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਉਹ ਵੱਡਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵੀ।
13.79.29
देवदत्तां पतिर्भार्यां वेत्ति धर्मस्य शासनात् ।
स दैवीं मानुषीं वाचमनृतां पर्युदस्यति ॥ १३.७९.२९ ॥
ਪਤੀ ਧਰਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਦੇਵਦੱਤਾ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਮਾਨੁਸ਼ੀ ਬੋਲ ਦੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.79.30
कन्यायां प्राप्तसुल्कायां ज्यायांश्चेदाव्रजेद्वरः ।
धर्मकामार्थसम्पन्नो वाच्यमत्रानृतं न वा ॥ १३.७९.३० ॥
ਕੁੜੀ ਦਾ ਸ਼ੁਲਕ ਲਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਕਾਮ-ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਵਰ ਉਸ ਕੋਲ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਇੱਥੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?
13.79.31
तस्मिन्नुभयतो दोषे कुर्वञ्श्रेयः समाचरेत् ।
अयं नः सर्वधर्माणां धर्मश्चिन्त्यतमो मतः ॥ १३.७९.३१ ॥
ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਦੋਸ਼ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਯ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਚਾਰਨਯੋਗ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
13.79.32
तत्त्वं जिज्ञासमानानां चक्षुर्भवतु नो भवान् ।
तदेतत्सर्वमाचक्ष्व न हि तृप्यामि कथ्यताम् ॥ १३.७९.३२ ॥
ਤੱਤ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਣੋ। ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.79.33
नैव निष्ठाकरं शुल्कं ज्ञात्वाऽऽसीत्तेन नानृतम् ।
न हि शुल्कपराः सन्तः कन्यां ददति कर्हिचित्।
अन्यैर्गुणैरुपेतं तु शुल्कं याचन्ति बान्धवाः ॥ १३.७९.३३ ॥
ਦਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਬੰਧਨ-ਸ਼ਰਤ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਸਜਣ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਜ ਲਈ ਕੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਪਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵਰ ਲਈ ਦਾਜ ਮੰਗਦੇ ਹਨ।
13.79.34
अलङ्कृत्वा वहस्वेति यो दद्यादनुकूलतः ।
यच्च तां च ददत्येवं न शुल्कं विक्रयो न सः।
प्रतिगृह्य भवेद्देमेव धर्मः सनातनः ॥ १३.७९.३४ ॥
'ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੇ ਲੈ ਜਾਓ' ਕਹਿ ਕੇ ਜੋ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਜ ਨਹੀਂ ਨਾ ਵੇਚਣਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹ ਦਾਨ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।
13.79.35
दास्यामि भवते कन्यामिति पूर्वं नभाषितम् ।
ये चाहुर्ये च नाहुर्ये ये चावश्यं वदन्त्युत ॥ १३.७९.३५ ॥
'ਤੈਨੂੰ ਕੰਨਿਆ ਦਿਆਂਗਾ' ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਹੈ)।
13.79.36
तस्मादाग्रहणात्पाणेर्याचयन्ति परस्परम् ।
कन्यावरः पुरा दत्तो मरुद्भिरिति नः श्रुतम् ॥ १३.७९.३६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਪਾਣੀਗ੍ਰਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਮਰੁਤਾਂ ਨੇ ਕੰਨਿਆ ਲਈ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
13.79.37
नानिष्टाय प्रदातव्या कन्या इत्यृषिचोदितम् ।
तन्मूलं काममूलस्य प्रजनस्येति मे मतिः ॥ १३.७९.३७ ॥
ਅਨਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਕੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਮੂਲ ਕਾਮ ਹੈ; ਕਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
13.79.38
समीक्ष्य च बहून्दोषान्संवासाद्विद्धि पाणयोः ।
यथा निष्ठाकरं शुल्कं न जात्वासीत्तथा शृणु ॥ १३.७९.३८ ॥
ਬਹੁਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਜਾਣ ਕਿ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁਲਕ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸੀ ਸੁਣ।
13.79.39
अहं विचित्रवीर्यस्य द्वे कन्ये समुदावहम् ।
जित्वाऽङ्गमागधान्सर्वान्काशीनथ च कोसलान् ॥ १३.७९.३९ ॥
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਲਈ ਮੈਂ ਦੋ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ; ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਮਾਗਧਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ, ਕਾਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਕੋਸਲਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ।
13.79.40
गृहीतपाणिरेकाऽऽसीत्प्राप्तशुल्काऽपराऽभवत् ।
कन्याऽगृहीता तत्रैव विसर्ज्या इति मे पिता।
अब्रवीदितरां कन्यामावहेति स कौरवः ॥ १३.७९.४० ॥
ਇੱਕ ਦਾ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ; ਦੂਜੀ ਦਾ ਸ਼ੁਲਕ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਜੋ ਕੰਨਿਆ ਅਣਵਿਆਹੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਕੌਰਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਦੂਜੀ ਕੰਨਿਆ ਲਿਆਓ।
13.79.41
अप्यन्याननुपप्रच्छ शङ्कमानः पितुर्वचः ।
अतीव ह्यस्य धर्मेच्छा पितुर्मेऽभ्यधिकाऽभवत् ॥ १३.७९.४१ ॥
ਪਿਤਾ ਦੇ ਬੋਲ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਕਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਸਦੀ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ।
13.79.42
ततोहमब्रवं राजन्नाचारेप्सुरिदं वचः ।
आचारं तत्त्वतो वेत्तुमिच्छामि च पुनःपुनः ॥ १३.७९.४२ ॥
ਤਦ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਚਾਰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ: ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨ ਦੀ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
13.79.43
ततो मयैवमुक्ते तु वाक्ये धर्मभृतावरः ।
पिता मम महाराज बीह्लीको वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.७९.४३ ॥
ਤਦ ਮੇਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਧਮ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਬਾਹਲੀਕ ਨੇ ਇਹ ਵਚਨ ਕਹੇ।
13.79.44
यदि व शुल्कतो निष्ठा न पाणिग्रहणात्तथा ।
लाजान्तरमुपासीत प्राप्तशुल्क इति स्मृतिः ॥ १३.७९.४४ ॥
ਜੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ੁਲਕ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲਾਜਾਹੋਮ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੱਕ ਉਡੀਕ ਕਰੇ; ਜਿਸਨੇ ਸ਼ੁਲਕ ਪਾਇਆ, ਉਹ ਐਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਇਹੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।
13.79.45
न हि धर्मविदः प्राहुः प्रमाणं वाक्यतः स्मृतम् ।
येषां वै शुल्कतो निष्ठा न पाणिग्रहणात्तथा ॥ १३.७९.४५ ॥
ਧਰਮਵਿਦ ਕੇਵਲ ਬਚਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਆਖਦੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਸ਼ੁਲਕ ਨਾਲ ਹੈ, ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਐਸਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
13.79.46
प्रसिद्धं भाषितं दाने नैषां प्रत्यायकं पुनः ।
ये मन्यन्ते क्रयं शुल्कं न ते धर्मविदो नराः ॥ १३.७९.४६ ॥
ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹੀ ਗਈ ਗੱਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਫਿਰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਸ਼ੁਲਕ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਮਵਿਦ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ।
13.79.47
न चैतेभ्यः प्रदातव्या न वोढव्या तथाविधा ।
न ह्येव भार्या क्रेतव्या न विक्रय्यां कथञ्चन ॥ १३.७९.४७ ॥
ਐਸੀ ਕੰਨਿਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਾ ਐਸੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਚਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
13.79.48
ये च क्रीणन्ति दासीवद्विक्रीणन्ति तथैव च ।
भवेत्तेषां तथा निष्ठा लुब्धानां पापचेतसाम् ॥ १३.७९.४८ ॥
ਜੋ ਲੋਕ ਦਾਸੀ ਵਾਂਗ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਚਦੇ ਵੀ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਭੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ (ਗਤੀ) ਵੀ ਐਸੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।
13.79.49
अस्मिन्नर्थे सत्यवन्तं पर्यपृच्छन्त वै जनाः ।
कन्यायाः प्राप्तशुल्कायाः शुल्कदः प्रशमं गतः ॥ १३.७९.४९ ॥
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਤਿਆਵਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ; ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਸ਼ੁਲਕ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਲਕ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
13.79.50
पाणिग्रहीता वाऽन्यः स्यादत्र नो धर्मसंशयः ।
तन्नश्छिन्धि महाप्राज्ञ त्वं हि वै प्राज्ञसम्मतः ॥ १३.७९.५० ॥
ਇੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਹੈ: ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੱਟ ਦਿਓ; ਤੂੰ ਹੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੈਂ।
13.79.51
तत्त्वं जिज्ञासमानानां चक्षुर्भवतु नो भवान् ।
तानेवं ब्रुवतः सर्वान्सत्यवान्वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.७९.५१ ॥
ਸੱਚ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਅੱਖ ਬਣੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਆਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
13.79.52
यत्रेष्टं तत्र देया स्यान्नात्र कार्या विचारणा ।
कुर्वते जीवतोप्येवं मृते नैवास्ति संशयः ॥ १३.७९.५२ ॥
ਜਿੱਥੇ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
13.79.53
देवरं प्रविशेत्कन्या तप्येद्वाऽपि तपः पुनः ।
तमेवानुगता भूत्वा पाणिग्राहस्य नाम सा ॥ १३.७९.५३ ॥
ਕੰਨਿਆ ਦਿਓਰ ਕੋਲ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੁੜ ਤਪ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਉਸੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਕੇ ਉਹ ਪਾਣਿਗ੍ਰਾਹਕ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਬਣੇ।
13.79.54
लिखन्त्येव तु केषांचिदपरेषां शनैरपि ।
इति ये संवदन्त्यत्र त एतं निश्चयं विदुः ॥ १३.७९.५४ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕ ਲਿਖਦੇ ਹੀ ਹਨ; ਹੋਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
13.79.55
तत्पाणिग्रहणात्पूर्वमन्तरं यत्र वर्तते ।
सर्वमङ्गलमन्त्रं वै मृषावादस्तु पातकः ॥ १३.७९.५५ ॥
ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਰਬਮੰਗਲ ਮੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਪਾਪ ਹੈ।
13.79.56
पाणिग्रहणमन्त्राणां निष्ठा स्यात्सप्तमे पदे ।
पाणिग्रहस्य भार्या स्याद्यस्य चाद्भिः प्रदीयते ॥ १३.७९.५६ ॥
ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਸੱਤਵੇਂ ਕਦਮ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਲ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹੀਤ ਪਤਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
13.79.57
इति देयं वदन्त्यत्र त एतं निश्चयं विदुः ।
अनुकूलामनुवशां भ्रात्रा दत्तामुपाग्निकाम्।
परिक्रम्य यथान्यायं भार्यां विन्देद्द्विजोत्तमः ॥ १३.७९.५७ ॥
ਇੱਥੇ 'ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ' ਆਖਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।