ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.80.1
कन्यायां प्राप्तशुल्कायां पतिश्चेन्नास्ति कश्चन ।
तत्र का प्रतिपत्तिः स्यात्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८०.१ ॥
ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਸ਼ੁਲਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਪਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.80.2
या पुत्रकस्य ऋद्धस्य प्रतिपाल्या तदा भवेत् ।
अथवा सा हरेच्छुल्कं क्रीता शुल्कप्रदस्य सा ॥ १३.८०.२ ॥
ਜੋ ਕੰਨਿਆ ਕਿਸੇ ਸੰਪੰਨ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸੇ ਦੀ ਹੋਵੇ। ਜਾਂ ਉਹ ਸ਼ੁਲਕ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਸੇ ਦੀ ਹੈ।
13.80.3
तस्यार्थेऽपत्यमीहेव येन न्यायेन शक्नुयात् ।
न तस्मान्मन्त्रवत्कार्यं कश्चित्कुर्वीत किञ्चन ॥ १३.८०.३ ॥
ਉਸ ਲਈ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਮੰਤਰਾਂ ਸਹਿਤ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਰੇ।
13.80.4
स्वयंवृतेन साज्ञप्ता पित्रा वै प्रत्यपद्यत ।
तत्तस्यान्ये प्रशंसन्ति धर्मज्ञा नेतरे जनाः ॥ १३.८०.४ ॥
ਆਪਣੇ ਆਪ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਵਰ ਨਾਲ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਨਹੀਂ।
13.80.5
एतत्तु नापरे चक्रुरपरे जातु साधवः ।
साधूनां पुनराचारो गरीयान्धर्मलक्षणः ॥ १३.८०.५ ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਆਚਰਣ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ, ਵਧੇਰੇ ਭਾਰੀ ਹੈ।
13.80.6
अस्मिन्नेव प्रकारे तुसुक्रतुर्वाक्यमब्रवीत् ।
नप्ता विदेहराजस्य जनकस्य महात्मनः ॥ १३.८०.६ ॥
ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਕ੍ਰਤੂ ਨੇ ਬਚਨ ਕਹੇ; ਉਹ ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਰਾਜੇ ਮਹਾਤਮਾ ਜਨਕ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ।
13.80.7
असदाचरिते मार्गे कथं स्यादनुकीर्तनम् ।
अनुप्रश्नः संशयो वा सतामेवमुपालभेत् ॥ १३.८०.७ ॥
ਅਸਤ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਉਸਦਾ ਅਨੁਕੀਰਤਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸੱਜਣਾਂ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਅਨੁਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸੰਸ਼ਯ ਉੱਠ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਾਹਨਾ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
13.80.8
असदेव हि धर्मस्य प्रदानं धर्म आसुरः ।
नानुशुश्रुम जात्वेनामिमां पूर्वेषु कर्मसु ॥ १३.८०.८ ॥
ਅਸਤ ਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਦਾਨ ਹੈ; ਉਹ ਆਸੁਰ ਧਰਮ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ।
13.80.9
भार्यापत्योर्हि सम्बन्धः स्त्रीपुंसोस्तुल्य एव तु ।
रतिः साधारणो धर्म इति चाह स पार्थिवः ॥ १३.८०.९ ॥
ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਰਤੀ ਸਾਂਝਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਹ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ।
13.80.10
अथ केन प्रमाणेन पुंसामादीयते धनम् ।
पुत्रवद्धि पितुस्तस्य कन्या भवितुमर्हति ॥ १३.८०.१० ॥
ਤਾਂ ਕਿਹੜੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਾਲ ਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਧਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਸ ਪਿਤਾ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਹੋਣ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
13.80.11
यथैवात्मा तथा पुत्रः पुत्रेण दुहिता समा ।
तस्यामात्मनि तिष्ठन्त्यां कथमन्यो धनं हरेत् ॥ १३.८०.११ ॥
ਜਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਵਰਗੀ ਹੀ ਧੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਟਿਕੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਧਨ ਕਿਵੇਂ ਹਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
13.80.12
मातुश्च यौतकं यत्स्यात्कुमारीभाग एव सः ।
दौहित्र एव तद्रिक्थमपुत्रस्य पितुर्हरेत् ॥ १३.८०.१२ ॥
ਮਾਤਾ ਦਾ ਜੋ ਯੌਤਕ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਹੀ ਭਾਗ ਹੈ। ਪੁੱਤਰਹੀਣ ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਹ ਜਾਇਦਾਦ ਦੌਹਿਤਰ ਹੀ ਲਵੇ।
13.80.13
ददाति हि स पिण्डान्वै पितुर्मातामहस्य च ।
पुत्रदौहित्रयोरेव विशेषो नास्ति धर्मतः ॥ १३.८०.१३ ॥
ਉਹ ਯਕੀਨਨ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਨਾਨੇ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋਹਤੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
13.80.14
अन्यत्र जामया सार्धं प्रजानां पुत्र ईहते ।
दुहिताऽन्यत्र जातेन पुत्रेणापि विशिष्यते ॥ १३.८०.१४ ॥
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਪੁੱਤਰ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਔਰਤ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਧੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
13.80.15
दौहित्रकेण धर्मेण तत्र पश्यामि कारणम् ।
विक्रीतासु हि ये पुत्रा भवन्ति पितुरेव ते ॥ १३.८०.१५ ॥
ਦੋਹਤਰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ: ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਕੀਨਨ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.80.16
असूयवस्त्वधर्मिष्ठाः परस्वादायिनः शठाः ।
आसुरादधिसम्भूता धर्माद्विषमवृत्तयः ॥ १३.८०.१६ ॥
ਈਰਖਾਲੂ, ਬਹੁਤ ਅਧਰਮੀ, ਪਰਾਏ ਧਨ ਨੂੰ ਖੋਹਣ ਵਾਲੇ, ਠੱਗ, ਅਸੁਰ ਕੁਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ।
13.80.17
अत्र गाथा यमोद्गीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
धर्मज्ञा धर्मशास्त्रेषु निबद्धा धर्मसेतुषु ॥ १३.८०.१७ ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਯਮ ਦੀਆਂ ਗਾਈਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਜਾਣਕਾਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸੇਤੂਆਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਨ।
13.80.18
यो मनुष्यः स्वकं पुत्रं विक्रीय धनमिच्छति ।
कन्यां वा जीवितार्थाय यः शुल्केन प्रयच्छति ॥ १३.८०.१८ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਧਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸ਼ੁਲਕ ਲੈ ਕੇ ਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.80.19
सप्तावरे महाघोरे निरये कालसाह्वये ।
स्वेदं मूत्रं पुरीषं च तस्मिन्मूढः समश्नुते ॥ १३.८०.१९ ॥
ਸੱਤ ਹੇਠਲੇ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਕਾਲਸਾਹ੍ਵ ਨਾਮਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਪਸੀਨਾ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਮਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
13.80.20
आर्षे गोमिथुनं शुल्कं केचिदाहुर्मृषैव तत् ।
अल्पो वा बहु वा राजन्विक्रयस्तावदेव सः ॥ १३.८०.२० ॥
ਆਰਸ਼ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਗਾਂਵਾਂ ਹੀ ਸ਼ੁਲਕ ਹੈ, ਇਹ ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਝੂਠ ਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤਾ, ਉਹ ਵਿਕਰੀ ਹੀ ਹੈ, ਬੱਸ ਏਨਾ ਹੀ।
13.80.21
यद्यप्याचरितः कैश्चिन्नैष धर्मः सनातनः ।
अन्येषामपि दृश्यन्ते लोभतः सम्प्रवृत्तयः ॥ १३.८०.२१ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਭ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਰੀਤਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
13.80.22
वश्यां कुमारीं बलतो ये तां समुपभुञ्जते ।
एते पापस्य कर्तारस्तमस्यन्धे च शेरते ॥ १३.८०.२२ ॥
ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕੁਆਰੀ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਭੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀ ਹਨ; ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਅੰਧ-ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
13.80.23
अन्योप्यथ न विक्रेयो मनुष्यः किं पुनः प्रजाः ।
अधर्ममूलैर्हि धनैस्तैर्न धर्मोऽथ कश्चन ॥ १३.८०.२३ ॥
ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੇਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ? ਅਧਰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਆਏ ਉਸ ਧਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।