महाभारत · अध्याय 13.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.81.1
प्राचेतसस्य वचनं कीर्तयन्ति पुराविदः ।
यस्याः किञ्चिन्नाददते ज्ञातयो न स विक्रयः ॥ १३.८१.१ ॥
प्राचेतस (मनू) यांचे वचन पुराणज्ञ सांगतात: ज्या कन्येकडून नातेवाईक काहीही घेत नाहीत, तो विक्रय नाही.
13.81.2
अर्हणं तत्कुमारीणामानृशंस्यं व्रतं च तत् ।
सर्वं च प्रतिदेयं स्यात्कन्यायै तदशेषतः ॥ १३.८१.२ ॥
तो कुमारींचा सन्मान आणि दयेचा व्रत आहे. सर्व काही कन्येलाच पूर्णपणे परत द्यावे.
13.81.3
पितृभिर्भ्रातृभिश्चापि श्वशुरैरथ देवरैः ।
पूज्या लालयितव्याश्च बहुकल्याणमीप्सुभिः ॥ १३.८१.३ ॥
मोठे कल्याण इच्छिणाऱ्या पिता, भाऊ, सासरे आणि दीर यांनी स्त्रियांचा सन्मान करून त्यांना प्रेमाने जपावे.
13.81.4
यदि वै स्त्री न रोचेत पुमांसं न प्रमोदयेत् ।
अप्रमोदात्पुनः पुंसः प्रजनो न प्रवर्धते ॥ १३.८१.४ ॥
स्त्रीला पती आवडला नाही आणि तिने त्याला आनंदी केले नाही, तर पुरुषाच्या अप्रसन्नतेमुळे संतती वाढत नाही.
13.81.5
पूज्या लालयितव्याश्च स्त्रियो नित्यं जनाधिप ।
स्त्रियो यत्र च पूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवताः ॥ १३.८१.५ ॥
हे जनाधिपा! स्त्रियांचा नेहमी सन्मान करून त्यांना प्रेमाने जपावे. जिथे स्त्रिया सन्मानित होतात, तिथे देव रमतात.
13.81.6
अपूजिताश्च यत्रैताः सर्वास्तत्राफलाः क्रियाः ।
तदा चैतत्कुलं नास्ति यदा शोचन्ति जामयः ॥ १३.८१.६ ॥
ज्या ठिकाणी या स्त्रियांचा सन्मान होत नाही, तेथे सर्व कर्मे निष्फळ ठरतात. स्त्री-नातेवाईक शोक करतात तेव्हा ते कुल उरत नाही.
13.81.7
जामीशप्तानि गेहानि निकृत्तानीव कृत्यया ।
नैव भान्ति न वर्धन्ते श्रिया हीनानि पार्थिव ॥ १३.८१.७ ॥
हे राजा! स्त्री नातेवाइकांनी शाप दिलेली घरे अभिचाराने तोडलेल्यासारखी असतात; श्री हरवून ती चमकत नाहीत आणि वाढतही नाहीत.
13.81.8
स्त्रियः पुंसां परिददौ मनुर्जिगमिषुर्दिवम् ।
अबलाः स्वल्पकौपीनाः सुहृद सत्यजिष्णवः ॥ १३.८१.८ ॥
स्वर्गात जाण्याच्या इच्छेने मनूने स्त्रिया पुरुषांच्या स्वाधीन केल्या. त्या दुर्बल आहेत, अल्प कौपीन धारण करणाऱ्या आहेत; त्या सुहृद आहेत आणि सत्याने जिंकणाऱ्या आहेत.
13.81.9
ईर्षवो मानकामाश्च चण्डाश्च सुहृदोऽबुधाः ।
स्त्रियस्तु मानमर्हन्ति ता मानयत मानवाः ॥ १३.८१.९ ॥
स्त्रिया ईर्ष्याळू, मानाची इच्छा करणाऱ्या, उग्र, सुहृद असूनही अज्ञ आहेत; तरीही त्या मानाला पात्र आहेत. हे मानवांनो! त्यांचा सन्मान करा.
13.81.10
स्त्रीप्रत्ययो हि वै धर्मो रतिभोगाश्च केवलाः ।
परिचर्या नमस्कारास्तदायत्ता भवन्तु वः ॥ १३.८१.१० ॥
खरोखर धर्म स्त्रीवर अवलंबून आहे; रतिसुखेही केवळ तिच्यावरच. सेवा आणि नमस्कारही तिच्यावरच अवलंबून असोत — हेच तुमच्यासाठी.
13.81.11
उत्पादनमपत्यस्य जातस्य परिपालनम् ।
प्रीत्यर्थं लोकयात्रायाः पश्यत स्त्रीनिबन्धनम् ॥ १३.८१.११ ॥
संतती निर्माण करणे आणि जन्मलेल्या संततीचे पालन करणे, लोकव्यवहाराच्या आनंदासाठी — पाहा, हे सर्व स्त्रीवरच अवलंबून आहे.
13.81.12
सम्मान्यमानाश्चैता हि सर्वकार्याष्यवाप्स्यथ ।
विदेहराजदुहिता चात्र श्लोकमगायत ॥ १३.८१.१२ ॥
या स्त्रियांचा सन्मान केल्यास तुम्हाला सर्व कार्यांत यश मिळेल. येथे विदेहराजाच्या कन्येने एक श्लोक गायला होता.
13.81.13
नास्ति यज्ञः स्त्रियाः कश्चिन्न श्राद्धं नोप्रवासकम् ।
धर्मः स्वभर्तृशुश्रूषा तया स्वर्गं जयन्त्युत ॥ १३.८१.१३ ॥
स्त्रीसाठी कोणताही यज्ञ नाही, श्राद्ध नाही, उपवासव्रतही नाही; आपल्या पतीची सेवा हाच तिचा धर्म आहे; त्यानेच त्या स्वर्ग जिंकतात.
13.81.14
पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने ।
पुत्राश्च स्थाविरे भावे न स्त्री स्वातन्त्र्यमर्हति ॥ १३.८१.१४ ॥
बालपणी पिता रक्षण करतो, तारुण्यात पती रक्षण करतो, वृद्धापकाळी पुत्र रक्षण करतात; स्त्री स्वातंत्र्याला पात्र नाही.
13.81.15
श्रिय एताः स्त्रियो नाम सत्कार्या भूतिमिच्छता ।
लालिताऽनुगृहीता च श्रीः स्त्री भवति भारतः ॥ १३.८१.१५ ॥
या स्त्रिया म्हणजे साक्षात लक्ष्मीच आहेत; समृद्धीची इच्छा करणाऱ्याने त्यांचा सन्मान करावा. प्रेमाने लाड केलेली आणि कृपा लाभलेली स्त्रीच श्री बनते, हे भारता.