Mahābhārata · Adhyāya 13.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.83.1
अर्थाश्रयाद्वा कामाद्वा वर्णानां चाप्यनिश्चयात् ।
अज्ञानाद्वापि वर्णानां जायते वर्णसङ्करः ॥ १३.८३.१ ॥
Por apoyarse en la riqueza, o por el deseo, o por la falta de determinación de los varṇas, o incluso por ignorancia, surge la mezcla de los varṇas.
13.83.2
तेषामेतेन विधिना जातानां वर्णसङ्करे ।
को धर्मः कानि कर्माणि तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८३.२ ॥
¿Cuál es el deber de quienes nacen de esta mezcla de varṇas, y cuáles son sus acciones? Dímelo, oh abuelo.
13.83.3
चातुर्वर्ण्यस्य कर्माणि चातुर्वर्ण्यं च केवलम् ।
असृजत्स हि यज्ञार्थे पूर्वमेव प्रजापतिः ॥ १३.८३.३ ॥
Prajāpati, para el sacrificio, creó primero los deberes del orden cuádruple y el orden cuádruple mismo.
13.83.4
भार्याश्चतस्नो विप्रस्य द्वयोरात्मा प्रजायते ।
आनुपूर्व्याद्द्वयोर्हीनौ मातृजात्यौ प्रसूयतः ॥ १३.८३.४ ॥
Un brahmán tiene cuatro esposas; de dos de ellas nace un hijo de su propia condición, y en orden, de las otras dos nacen descendientes inferiores según la casta de sus madres.
13.83.5
परं शवाद्ब्राह्मणस्यैव पुत्रः ।
शूद्रापुत्रं पारशवं तमाहुः।
शुश्रूषकः स्वस्य कुलस्य स स्या-
त्स्वचारित्रं नित्यमथो न जह्यात् ॥ १३.८३.५ ॥
Al hijo de un brahmán con una mujer śūdra se le llama pāraśava. Que sirva a su propia familia y nunca abandone su propia conducta.
13.83.6
सर्वानुपायानथ सम्प्रधार्य ।
समुद्धरेत्स्वस्य कुलस्य तन्त्रम्।
ज्येष्ठो यवीयानपि यो द्विजस्य ।
शुश्रूषया दानपरायणः स्यात् ॥ १३.८३.६ ॥
Habiendo considerado cuidadosamente todos los medios, que levante el linaje de su propia familia. Ya sea el mayor o el menor, que sea quien se dedique a servir a los dos veces nacidos y a dar dones.
13.83.7
तिस्रः क्षत्रियसम्बन्धाद्द्वयोरात्माऽस्य जायते ।
हीनवर्णास्तृतीयायां शूद्रा उग्रा इति स्मृतिः ॥ १३.८३.७ ॥
De la unión con mujeres kṣatriya hay tres esposas; en dos de ellas nace su propia descendencia. De la tercera nacen los śūdras de varna inferior y los ugras, así lo sostiene la smṛti.
13.83.8
द्वे चापि भार्ये वैश्यस्य द्वयोरात्माऽस्व जायते ।
शूद्रा शूद्रस्य चाप्येका शूद्रमेव प्रजायते ॥ १३.८३.८ ॥
Un vaiśya tiene dos esposas; de dos de ellas nace su propia descendencia. De la esposa śūdra nace solo un śūdra.
13.83.9
अतोऽविशिष्टस्त्वधमो गुरुदारप्रधर्षकः ।
ब्राह्यं वर्णं जनयति चातुर्वर्ण्यविगर्हितम् ॥ १३.८३.९ ॥
Por tanto, el hombre sin distinción y el más bajo que ultraja a la esposa de su maestro engendra un hijo de varṇa brāhmaṇa, condenado entre los cuatro varṇas.
13.83.10
अयाज्यं क्षत्रियो व्रात्यंक सूतं स्तोत्रक्रियापरम् ।
वैश्यो वैदेहकं चापि मौद्गल्यमपवर्जितम् ॥ १३.८३.१० ॥
Un kṣatriya engendra al vrātya inapto para sacrificios y al sūta dedicado a la recitación de alabanzas; un vaiśya engendra al vaideha y al maudgalya rechazado.
13.83.11
शूद्रश्चण्डालमत्युग्रं वध्यघ्नं बाह्यवासिनम् ।
ब्राह्मण्यां सम्प्रजायन्त इत्येते कुलपांसनाः।
एते मतिमतांश्रेष्ठ वर्णसङ्करजाः प्रभो ॥ १३.८३.११ ॥
Un śūdra engendra, en una mujer brāhmaṇa, al caṇḍāla extremadamente feroz, al verdugo y al que habita fuera de la ciudad; estos son los corruptores de la familia. Oh mejor de los sabios, oh señor, estos nacen de castas mezcladas.
13.83.12
बन्दी तु जायते वैश्यान्मागधो वाक्यजीवनः ।
शूद्रान्निषादो मत्स्यघ्नः क्षत्रियायां व्यतिक्रमात् ॥ १३.८३.१२ ॥
De un vaiśya nace el bandin, el māgadha que vive de sus palabras; de un śūdra, por transgresión con una mujer kṣatriya, nace el niṣāda, matador de peces.
13.83.13
शूद्रादायोगवश्चापि वैश्यायां ग्राम्यधर्मिणः ।
ब्राह्मणैरप्रतिग्राह्यस्तक्षा स्वधनजीवनः ॥ १३.८३.१३ ॥
Del hombre śūdra y la mujer vaiśya nace el Āyogava, que vive de oficios de aldea; los brāhmaṇas no aceptan dones de él. El carpintero (takṣā) vive de su propio oficio.
13.83.14
एतेऽपि सदृशान्वर्णाञ्जनयन्ति स्वयोनिषु ।
मातृजात्या प्रसूयन्ते ह्यवरा हीनयोनिषु ॥ १३.८३.१४ ॥
Estos también engendran en su propio vientre descendientes de clases semejantes; según la casta de la madre, los inferiores nacen de vientres inferiores.
13.83.15
यथा चतुर्षु वर्णेषु द्वयोरात्माऽस्य जायते ।
आनन्तर्यात्प्रजायन्ते यथा बाह्या प्रधानतः ॥ १३.८३.१५ ॥
Así como entre las cuatro clases, de dos de ellas nace la esencia de este, así los descendientes surgen en sucesión; y principalmente se producen las clases externas.
13.83.16
ते चापि सदृशं वर्णं जनयन्ति स्वयोनिषु ।
परस्परस्य दारेषु जनयन्ति विगर्हितान् ॥ १३.८३.१६ ॥
Ellos también engendran una clase semejante en su propio vientre, y engendran descendientes censurables en las mujeres de otros.
13.83.17
यथा शूद्रोऽपि ब्राह्मण्यां जन्तुं बाह्यं प्रसूयते ।
एवं बाह्यतराद्बाह्यश्चातुर्वर्ण्यात्प्रजायते ॥ १३.८३.१७ ॥
Así como un śūdra engendra un descendiente externo incluso en una mujer brahmín, así de los más externos nace un externo de las cuatro clases.
13.83.18
प्रतिलोमं तु वर्धन्ते बाह्योद्बाह्यतरात्पुनः ।
हीनाद्धीनाः प्रसूयन्ते वर्णाः पञ्चदशैव तु ॥ १३.८३.१८ ॥
Pero en orden inverso (pratiloma) se multiplican de nuevo a partir del externo y del más externo; de los inferiores nacen inferiores, y las clases son quince.
13.83.19
अगम्यागमनाच्चैव जायते वर्णसङ्करः ।
बाह्यानामनुजायन्ते सैरन्ध्र्यां मागधेषु च।
प्रसाधनोपचारज्ञमदासं दासजीवनम् ॥ १३.८३.१९ ॥
De la unión con quienes no deben ser abordados nace la mezcla de castas. Los descendientes de los exteriores nacen entre las mujeres sairandhrī y entre los Māgadhas; quien es diestro en el adorno y el servicio, no esclavo, pero que vive la vida de un esclavo.
13.83.20
क्षत्रा ह्यायोगवं सूते वागुराबन्धजीवनम् ।
मैरेयकं च वैदेहः सम्प्रसूतेऽथ माधुकम् ॥ १३.८३.२० ॥
De una mujer kṣatriya nace el Āyogava, que vive tendiendo trampas; de un hombre Vaidehaka nace el Maireyaka, y luego el Mādhuka.
13.83.21
निषादो मद्गुरं सूते दासं नावोपजीविनम् ।
मृतपं चापि चाण्डालः श्वपाकमिति विश्रुतम् ॥ १३.८३.२१ ॥
De un Niṣāda nace Madgura, un sirviente que vive de las barcas; de un Caṇḍāla nace Mṛtapa, conocido como Śvapāka.
13.83.22
चतुरो मागधी सूते क्रूरान्मायोपजीविनः ।
मांसं स्वादुकरं क्षौद्रं सौगन्धमिति विश्रुतम् ॥ १३.८३.२२ ॥
De una mujer māgadhī nace Catur; de hombres crueles que viven del engaño nacen quien hace sabrosa la carne y el vendedor de miel, conocido como Saugandha.
13.83.23
वैदेहकाच्च पापिष्ठा क्रूरं मायोपजीविनम् ।
निषादान्मद्रनाभं च खरयानप्रयायिनम् ॥ १३.८३.२३ ॥
De un hombre Vaidehaka y de una mujer muy pecadora nace el hombre cruel que vive del engaño; de un Niṣāda nace Madranābha, que viaja en carro de asnos.
13.83.24
चण्डालात्पुल्कसं चापि खराश्वगजभोजिनम् ।
भृतचैलप्रतिच्छन्नं भिन्नभाजनभोजिनम् ॥ १३.८३.२४ ॥
De un Caṇḍāla nace Pulkasa, que come carne de asnos, caballos y elefantes, se cubre con ropa alquilada y come en recipientes rotos.
13.83.25
आयोगवीषु जायन्ते हीनवर्णास्तु ते त्रयः ।
क्षुद्रो वैदेहकादन्धो बहिर्ग्रामप्रतिश्रयः ॥ १३.८३.२५ ॥
Entre las mujeres Āyogavī nacen tres de varṇa inferior: el vil (Kṣudra) de un Vaidehaka, y el Andhra, que habita fuera de la aldea.
13.83.26
कारावरो निषाद्यां तु चर्मकारः प्रसूयते ।
चाण्डालात्पाण्डुसौपाकस्त्वक्सारव्यवहारवान् ॥ १३.८३.२६ ॥
De una mujer Niṣādī nacen el Kārāvara y el curtidor; de un Cāṇḍāla nace el pálido Sauvāka, que vive del comercio de pieles y cueros.
13.83.27
आहिण्कों निषादेन वैदेह्यां सम्प्रसूयते ।
चण्डालेन तु सौपाकश्चण्डालसमवृत्तिमान् ॥ १३.८३.२७ ॥
De un hombre Niṣāda con una mujer Vaidehī es engendrado el Āhiṇḍika; de un hombre Cāṇḍāla es engendrado el Sauvāka, que vive la vida de un Cāṇḍāla.
13.83.28
निषादी चापि चण्डालात्पुत्रमन्तेवसायिनम् ।
श्मशानगोचरं सूते बाह्यैरपि बहिष्कृतम् ॥ १३.८३.२८ ॥
Una mujer Niṣādī, de un Cāṇḍāla, da a luz a un hijo que habita en la frontera y vaga por los cementerios, desterrado incluso por los forasteros.
13.83.29
इत्येते सङ्करे जाताः पितृमातृव्यतिक्रमात् ।
प्रच्छन्नान्वा प्रकाशा वा वेदितव्याः स्वकर्मभिः ॥ १३.८३.२९ ॥
Así, estos nacieron de uniones mixtas por la transgresión de padre y madre; ya sean ocultos o manifiestos, deben reconocerse por sus propias acciones.
13.83.30
चतुर्णामेव वर्णानां धर्मो नान्यस्य विद्यते ।
वर्णानां धर्महीनेषु सङ्ख्या नास्तीह कस्यचित् ॥ १३.८३.३० ॥
El dharma pertenece solo a los cuatro varṇas, no a ningún otro; entre los que carecen de dharma no hay cómputo de nadie aquí.
13.83.31
यदृच्छयोपसम्पन्नैर्यज्ञसाधुबहिष्कृतैः ।
बाह्या बाह्यैश्च जायन्ते यथावृत्ति यथाश्रयम् ॥ १३.८३.३१ ॥
Quienes, por azar, caen y son excluidos del sacrificio y de la buena conducta, nacen entre los extraños, según su modo de vida y su amparo.
13.83.32
चतुष्पथश्मशानानि शैलांश्चान्यान्वनस्पतीन् ।
कार्ष्णायसमलङ्कारं परिगृह्य च नित्यशः।
वसेयुरेते विज्ञाता वर्तयन्तः स्वकर्मभिः ॥ १३.८३.३२ ॥
Deben habitar siempre en encrucijadas, cementerios, montañas y otros árboles, portando adornos negros de hierro; estos son conocidos por vivir de sus propias ocupaciones.
13.83.33
युञ्जन्तो वाऽप्यलङ्कारांस्तथोपकरणानि च ।
गोब्राह्मणाय साहय्यं कुर्वाणा वै न संशयः ॥ १३.८३.३३ ॥
Aun empleando adornos y utensilios, y prestando ayuda a las vacas y a los brahmanes, no hay duda de ello.
13.83.34
आनृशंस्यमनुक्रोशः सत्यवाक्यं तथा क्षमा ।
स्वशरीरैरपि त्राणं बाह्यानां सिद्धिकारणम्।
भवन्ति मनुजव्याघ्र तत्र मे नास्ति संशयः ॥ १३.८३.३४ ॥
La no crueldad, la compasión, la palabra veraz, la paciencia y proteger a los extraños incluso con el propio cuerpo: estas son las causas del éxito. Oh tigre entre los hombres, de ello no tengo duda.
13.83.35
यथोपदेशं परिकीर्तितासु ।
नरः प्रजायेत विचार्य बुद्धिमान्।
निहीनयोनिर्हि सुतोऽवसादये-
त्तितीर्षमाणं हि यथोपलो जले ॥ १३.८३.३५ ॥
Según la enseñanza expuesta, un hombre sabio debe considerar lo declarado y luego nacer; un hijo de baja cuna hunde a quien desea cruzar, como una piedra en el agua.
13.83.36
अविद्वांसमलं लोके विद्वांसमपि वा पुनः ।
नयन्ति ह्यपथं नार्यः कामक्रोधवशानुगम् ॥ १३.८३.३६ ॥
En el mundo, las mujeres desvían del camino al ignorante, o incluso al sabio, cuando éste sigue el dominio del deseo y la ira.
13.83.37
स्वभावश्चैव नारीणां नराणामिह दूषणम् ।
अत्यर्थं न प्रसज्जन्ते प्रमदासु विपश्चितः ॥ १३.८३.३७ ॥
La propia naturaleza es el defecto de las mujeres y de los hombres aquí; sin embargo, los sabios no se apegan en exceso a las mujeres.
13.83.38
वर्णापेतमविज्ञाय नरं कलुषयोनिजम् ।
आर्यरूपमिवानार्यं कथं विद्यामहे वयम् ॥ १३.८३.३८ ॥
¿Cómo podemos reconocer a un hombre caído de su varṇa, nacido de un vientre impuro, que tiene aspecto noble pero es innoble?
13.83.39
योनिसङ्कलुषे जातं नानाभावसमन्वितम् ।
कर्मभिः सज्जनाचीर्णैर्विज्ञेयाः शुद्धयोनिकाः ॥ १३.८३.३९ ॥
Al nacido de un vientre impuro, dotado de diversas disposiciones, se le reconoce por las acciones practicadas por las buenas personas; los de nacimiento puro se reconocen así.
13.83.40
अनार्यत्वमनाचारः क्रूरत्वं निष्क्रियात्मता ।
पुरुषं व्यञ्जयन्तीह लोके कलुषयोनिजम् ॥ १३.८३.४० ॥
La innobleza, la mala conducta, la crueldad y un espíritu inerte revelan, aquí en el mundo, a un hombre nacido de un vientre impuro.
13.83.41
पित्र्यं वा भजते शीलं मातृजं वा तथोभयम् ।
न कथञ्च सङ्कीर्णः प्रवृतिं स्वां नियच्छति ॥ १३.८३.४१ ॥
Adopta el carácter de su padre, o el de su madre, o ambos; aunque mestizo, de algún modo refrena su propia conducta.
13.83.42
यथैव सदृसो रूपे मातावित्रोर्हि जायते ।
व्याघ्रबिन्दोस्तथा योनिं पुरुषः स्वां नियच्छति ॥ १३.८३.४२ ॥
Así como nace un hijo semejante en forma a su madre y a su padre, así el hombre marcado como una mancha de tigre se atiene a su propio linaje.
13.83.43
कुले स्रोतसि संच्छन्ने यस्य स्याद्योनिसङ्करः ।
संश्रयत्येव तच्छीलं नरोऽल्पमथवा बहु ॥ १३.८३.४३ ॥
En cuya familia hay una corriente oculta de mezcla de linaje, el hombre sigue esa naturaleza, poco o mucho.
13.83.44
आर्यरूपसमाचारं चरन्तं कृतके पथि ।
सवर्णमन्यवर्णं वा स्वशीलं सास्ति निश्चये ॥ १३.८३.४४ ॥
Aunque uno camine con forma y conducta nobles pero por un sendero falso, sea de la misma clase o de otra, su propia naturaleza se revela con certeza.
13.83.45
नानावृत्तेषु भूतेषु नानाक्रमरतेषु च ।
जन्मवृत्तसमं लोके सुश्लिष्टं न विरज्यते ॥ १३.८३.४५ ॥
Entre seres de conducta diversa, que se deleitan en diversos caminos, quien en el mundo está bien acorde con su nacimiento y conducta no se aparta.
13.83.46
शरीरमिह सत्वेन न तस्य परिकृष्यते ।
ज्येष्ठमध्यावरं सत्वं तुल्यसत्वं प्रमोदते ॥ १३.८३.४६ ॥
Aquí no se le mide por el cuerpo, sino por la naturaleza interior; la naturaleza mayor, media y menor se alegra con quien tiene igual naturaleza.
13.83.47
ज्यायांसमपि शीलेन विहीनं नैव पूजयेत् ।
अपि शूद्रं च धर्मज्ञं सद्वृत्तमभिपूजयेत् ॥ १३.८३.४७ ॥
No se debe honrar ni siquiera al mayor que carece de buen carácter; se debe honrar incluso al śūdra que conoce el dharma y vive rectamente.
13.83.48
आत्मानमाख्याति हि कर्मभिर्नरः ।
सुशीलचारित्रकुलैः शुभाशुभैः।
प्रनष्टमप्यात्मकुलं तथा नरः ।
पुनः प्रकाशं कुरुते स्वकर्मतः ॥ १३.८३.४८ ॥
El hombre se revela por sus acciones, por el buen o mal carácter, conducta y linaje. Incluso un linaje perdido, el hombre lo hace brillar de nuevo por sus propias obras.
13.83.49
योनिष्वेतासु सर्वासु सङ्कीर्णास्वितरासु च ।
यत्रात्मानं न जनयेद्बुधस्तां परिवर्जयेत् ॥ १३.८३.४९ ॥
En todos estos vientres, en los mezclados y en los otros, el sabio debe evitar aquel en el que no pueda engendrar su propia descendencia.