ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.83.1
अर्थाश्रयाद्वा कामाद्वा वर्णानां चाप्यनिश्चयात् ।
अज्ञानाद्वापि वर्णानां जायते वर्णसङ्करः ॥ १३.८३.१ ॥
ਧਨ ਦੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਕਾਮ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਦੀ ਕਮੀ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.83.2
तेषामेतेन विधिना जातानां वर्णसङ्करे ।
को धर्मः कानि कर्माणि तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८३.२ ॥
ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਹਨ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.83.3
चातुर्वर्ण्यस्य कर्माणि चातुर्वर्ण्यं च केवलम् ।
असृजत्स हि यज्ञार्थे पूर्वमेव प्रजापतिः ॥ १३.८३.३ ॥
ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਵਰਣ ਹੀ ਯੱਗ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਚੇ ਸਨ।
13.83.4
भार्याश्चतस्नो विप्रस्य द्वयोरात्मा प्रजायते ।
आनुपूर्व्याद्द्वयोर्हीनौ मातृजात्यौ प्रसूयतः ॥ १३.८३.४ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਔਲਾਦ ਜੰਮਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਕੀ ਦੋ ਤੋਂ ਮਾਂ ਦੀ ਜਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀਣ ਸੰਤਾਨ ਜੰਮਦੀ ਹੈ।
13.83.5
परं शवाद्ब्राह्मणस्यैव पुत्रः ।
शूद्रापुत्रं पारशवं तमाहुः।
शुश्रूषकः स्वस्य कुलस्य स स्या-
त्स्वचारित्रं नित्यमथो न जह्यात् ॥ १३.८३.५ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੂਦਰ ਔਰਤ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਾਰਸ਼ਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਆਚਰਣ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡੇ।
13.83.6
सर्वानुपायानथ सम्प्रधार्य ।
समुद्धरेत्स्वस्य कुलस्य तन्त्रम्।
ज्येष्ठो यवीयानपि यो द्विजस्य ।
शुश्रूषया दानपरायणः स्यात् ॥ १३.८३.६ ॥
ਸਾਰੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਉਬਾਰੇ। ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਛੋਟਾ, ਜੋ ਦੁਿਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੇ।
13.83.7
तिस्रः क्षत्रियसम्बन्धाद्द्वयोरात्माऽस्य जायते ।
हीनवर्णास्तृतीयायां शूद्रा उग्रा इति स्मृतिः ॥ १३.८३.७ ॥
ਖੱਤਰੀ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਤਿੰਨ (ਪਤਨੀਆਂ); ਦੋ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਦਾ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਵਿੱਚ ਹੀਣ ਵਰਣ ਦੇ ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਉਗਰ ਜਨਮਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।
13.83.8
द्वे चापि भार्ये वैश्यस्य द्वयोरात्माऽस्व जायते ।
शूद्रा शूद्रस्य चाप्येका शूद्रमेव प्रजायते ॥ १३.८३.८ ॥
ਵੈਸ਼ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਦਰ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਸ਼ੂਦਰ ਹੀ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।
13.83.9
अतोऽविशिष्टस्त्वधमो गुरुदारप्रधर्षकः ।
ब्राह्यं वर्णं जनयति चातुर्वर्ण्यविगर्हितम् ॥ १३.८३.९ ॥
ਇਸ ਲਈ ਅਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਅਧਮ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਪਤਨੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਚਾਤੁਰਵਰਣ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.83.10
अयाज्यं क्षत्रियो व्रात्यंक सूतं स्तोत्रक्रियापरम् ।
वैश्यो वैदेहकं चापि मौद्गल्यमपवर्जितम् ॥ १३.८३.१० ॥
ਖੱਤਰੀ ਅਯਾਜ੍ਯ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ ਅਤੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਸੂਤ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ ਵੈਦੇਹਕ ਅਤੇ ਤਿਆਗੇ ਹੋਏ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯ ਨੂੰ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.83.11
शूद्रश्चण्डालमत्युग्रं वध्यघ्नं बाह्यवासिनम् ।
ब्राह्मण्यां सम्प्रजायन्त इत्येते कुलपांसनाः।
एते मतिमतांश्रेष्ठ वर्णसङ्करजाः प्रभो ॥ १३.८३.११ ॥
ਸ਼ੂਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਉਗਰ ਚੰਡਾਲ, ਵਧ ਯੋਗ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕੁਲ ਦੇ ਕਲੰਕ ਹਨ। ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ।
13.83.12
बन्दी तु जायते वैश्यान्मागधो वाक्यजीवनः ।
शूद्रान्निषादो मत्स्यघ्नः क्षत्रियायां व्यतिक्रमात् ॥ १३.८३.१२ ॥
ਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਬੰਦੀ ਜਨਮਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੋਲ ਕੇ ਜੀਵਿਕਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਾਗਧ ਹੈ; ਸ਼ੂਦਰ ਤੋਂ, ਖੱਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਵਿੱਚ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾਲ, ਮੱਛੀ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਨਿਸ਼ਾਦ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।
13.83.13
शूद्रादायोगवश्चापि वैश्यायां ग्राम्यधर्मिणः ।
ब्राह्मणैरप्रतिग्राह्यस्तक्षा स्वधनजीवनः ॥ १३.८३.१३ ॥
ਸ਼ੂਦਰ ਮਰਦ ਤੋਂ ਵੈਸ਼ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਆਯੋਗਵ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਤੋਂ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਤਕਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਜੀਂਦਾ ਹੈ।
13.83.14
एतेऽपि सदृशान्वर्णाञ्जनयन्ति स्वयोनिषु ।
मातृजात्या प्रसूयन्ते ह्यवरा हीनयोनिषु ॥ १३.८३.१४ ॥
ਇਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਵਰਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮਾਂ ਦੀ ਜਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨੀਵੀਆਂ ਜੋਨੀਆਂ ਤੋਂ ਅਧਮ ਜੰਮਦੇ ਹਨ।
13.83.15
यथा चतुर्षु वर्णेषु द्वयोरात्माऽस्य जायते ।
आनन्तर्यात्प्रजायन्ते यथा बाह्या प्रधानतः ॥ १३.८३.१५ ॥
ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਆਤਮਾ ਜੰਮਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਤਾਨਾਂ ਜੰਮਦੀਆਂ ਹਨ; ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਜਾਤਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
13.83.16
ते चापि सदृशं वर्णं जनयन्ति स्वयोनिषु ।
परस्परस्य दारेषु जनयन्ति विगर्हितान् ॥ १३.८३.१६ ॥
ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਵਰਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਤ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.83.17
यथा शूद्रोऽपि ब्राह्मण्यां जन्तुं बाह्यं प्रसूयते ।
एवं बाह्यतराद्बाह्यश्चातुर्वर्ण्यात्प्रजायते ॥ १३.८३.१७ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਬਾਹਰੀਤਰ ਤੋਂ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰੀ ਜੰਮਦਾ ਹੈ।
13.83.18
प्रतिलोमं तु वर्धन्ते बाह्योद्बाह्यतरात्पुनः ।
हीनाद्धीनाः प्रसूयन्ते वर्णाः पञ्चदशैव तु ॥ १३.८३.१८ ॥
ਪਰ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀਤਰ ਤੋਂ ਫਿਰ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੀਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀਨ ਜੰਮਦੇ ਹਨ; ਵਰਣ ਪੰਦਰਾਂ ਹੀ ਹਨ।
13.83.19
अगम्यागमनाच्चैव जायते वर्णसङ्करः ।
बाह्यानामनुजायन्ते सैरन्ध्र्यां मागधेषु च।
प्रसाधनोपचारज्ञमदासं दासजीवनम् ॥ १३.८३.१९ ॥
ਅਗਮ੍ਯ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਜਨਮਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਯਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸੈਰੰਧ੍ਰੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਗਧਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦਾਸ ਨਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਦਾਸ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣ ਵਾਲੇ।
13.83.20
क्षत्रा ह्यायोगवं सूते वागुराबन्धजीवनम् ।
मैरेयकं च वैदेहः सम्प्रसूतेऽथ माधुकम् ॥ १३.८३.२० ॥
ਕਸ਼ਤ੍ਰਾ ਇਸਤਰੀ ਆਯੋਗਵ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਲ ਵਿਛਾ ਕੇ ਜੀਂਦਾ ਹੈ; ਵੈਦੇਹ ਤੋਂ ਮੈਰੇਯਕ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਾਧੁਕ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।
13.83.21
निषादो मद्गुरं सूते दासं नावोपजीविनम् ।
मृतपं चापि चाण्डालः श्वपाकमिति विश्रुतम् ॥ १३.८३.२१ ॥
ਨਿਸ਼ਾਦ ਤੋਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨਾਲ ਜੀਣ ਵਾਲਾ ਦਾਸ ਮਦ੍ਗੁਰ ਜਨਮਦਾ ਹੈ; ਚਾਂਡਾਲ ਤੋਂ ਮ੍ਰਿਤਪ, ਜੋ ਸ਼੍ਵਪਾਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
13.83.22
चतुरो मागधी सूते क्रूरान्मायोपजीविनः ।
मांसं स्वादुकरं क्षौद्रं सौगन्धमिति विश्रुतम् ॥ १३.८३.२२ ॥
ਮਾਗਧੀ ਇਸਤਰੀ ਚਤੁਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਕ੍ਰੂਰ ਤੇ ਛਲ ਨਾਲ ਜੀਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਾਸ ਨੂੰ ਸੁਆਦਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਸੌਗੰਧ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
13.83.23
वैदेहकाच्च पापिष्ठा क्रूरं मायोपजीविनम् ।
निषादान्मद्रनाभं च खरयानप्रयायिनम् ॥ १३.८३.२३ ॥
ਵੈਦੇਹਕ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਪਿਸ਼ਟ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਛਲ ਨਾਲ ਜੀਣ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰੂਰ ਜਨਮਦਾ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਾਦ ਤੋਂ ਖੋਤੇ ਦੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਦ੍ਰਨਾਭ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।
13.83.24
चण्डालात्पुल्कसं चापि खराश्वगजभोजिनम् ।
भृतचैलप्रतिच्छन्नं भिन्नभाजनभोजिनम् ॥ १३.८३.२४ ॥
ਚਾਂਡਾਲ ਤੋਂ ਪੁਲਕਸ ਜਨਮਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਖੋਤੇ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੁੱਟੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
13.83.25
आयोगवीषु जायन्ते हीनवर्णास्तु ते त्रयः ।
क्षुद्रो वैदेहकादन्धो बहिर्ग्रामप्रतिश्रयः ॥ १३.८३.२५ ॥
ਆਯੋਗਵੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀਣ ਵਰਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਨਮਦੇ ਹਨ: ਵੈਦੇਹਕ ਤੋਂ ਕਸ਼ੁਦ੍ਰ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅੰਧ੍ਰ।
13.83.26
कारावरो निषाद्यां तु चर्मकारः प्रसूयते ।
चाण्डालात्पाण्डुसौपाकस्त्वक्सारव्यवहारवान् ॥ १३.८३.२६ ॥
ਨਿਸ਼ਾਦੀ ਇਸਤਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਾਵਰ ਅਤੇ ਚਮੜਾ ਕਾਰੀਗਰ ਜਨਮਦੇ ਹਨ; ਚਾਂਡਾਲ ਤੋਂ ਚਮੜੇ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਪਾਂਡੂ-ਸੌਪਾਕ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।
13.83.27
आहिण्कों निषादेन वैदेह्यां सम्प्रसूयते ।
चण्डालेन तु सौपाकश्चण्डालसमवृत्तिमान् ॥ १३.८३.२७ ॥
ਨਿਸ਼ਾਦ ਤੋਂ ਵੈਦੇਹੀ ਇਸਤਰੀ ਵਿੱਚ ਆਹਿੰਡਿਕ ਜਨਮਦਾ ਹੈ; ਚਾਂਡਾਲ ਤੋਂ ਚਾਂਡਾਲ ਵਾਂਗ ਜੀਣ ਵਾਲਾ ਸੌਪਾਕ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।
13.83.28
निषादी चापि चण्डालात्पुत्रमन्तेवसायिनम् ।
श्मशानगोचरं सूते बाह्यैरपि बहिष्कृतम् ॥ १३.८३.२८ ॥
ਨਿਸ਼ਾਦੀ ਇਸਤਰੀ ਚਾਂਡਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਵਾਸੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਦੀ ਹੈ; ਬਾਹਰਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਉਹ ਬਹਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਹੈ।
13.83.29
इत्येते सङ्करे जाताः पितृमातृव्यतिक्रमात् ।
प्रच्छन्नान्वा प्रकाशा वा वेदितव्याः स्वकर्मभिः ॥ १३.८३.२९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਰਣ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾਲ ਸੰਕਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹਨ; ਲੁਕੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਗਟ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.83.30
चतुर्णामेव वर्णानां धर्मो नान्यस्य विद्यते ।
वर्णानां धर्महीनेषु सङ्ख्या नास्तीह कस्यचित् ॥ १३.८३.३० ॥
ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ; ਧਰਮਹੀਣ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ।
13.83.31
यदृच्छयोपसम्पन्नैर्यज्ञसाधुबहिष्कृतैः ।
बाह्या बाह्यैश्च जायन्ते यथावृत्ति यथाश्रयम् ॥ १३.८३.३१ ॥
ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਯੱਗ ਅਤੇ ਸਾਧੂ-ਆਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਗਏ ਲੋਕ, ਆਪਣੀ ਜੀਵਿਕਾ ਅਤੇ ਆਸਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਹਰਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
13.83.32
चतुष्पथश्मशानानि शैलांश्चान्यान्वनस्पतीन् ।
कार्ष्णायसमलङ्कारं परिगृह्य च नित्यशः।
वसेयुरेते विज्ञाता वर्तयन्तः स्वकर्मभिः ॥ १३.८३.३२ ॥
ਚੌਰਾਹਿਆਂ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ, ਲੋਹੇ-ਕਾਲੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਸਦਾ ਵੱਸਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.83.33
युञ्जन्तो वाऽप्यलङ्कारांस्तथोपकरणानि च ।
गोब्राह्मणाय साहय्यं कुर्वाणा वै न संशयः ॥ १३.८३.३३ ॥
ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਸੰਦ ਵਰਤਦਿਆਂ ਵੀ, ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
13.83.34
आनृशंस्यमनुक्रोशः सत्यवाक्यं तथा क्षमा ।
स्वशरीरैरपि त्राणं बाह्यानां सिद्धिकारणम्।
भवन्ति मनुजव्याघ्र तत्र मे नास्ति संशयः ॥ १३.८३.३४ ॥
ਅਹਿੰਸਾ, ਦਇਆ, ਸੱਚੀ ਬਾਣੀ, ਖਿਮਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਵੀ ਬਾਹਰਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ — ਇਹੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਘਰ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
13.83.35
यथोपदेशं परिकीर्तितासु ।
नरः प्रजायेत विचार्य बुद्धिमान्।
निहीनयोनिर्हि सुतोऽवसादये-
त्तितीर्षमाणं हि यथोपलो जले ॥ १३.८३.३५ ॥
ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲਵੇ; ਨੀਚ ਜੋਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ, ਡੋਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.83.36
अविद्वांसमलं लोके विद्वांसमपि वा पुनः ।
नयन्ति ह्यपथं नार्यः कामक्रोधवशानुगम् ॥ १३.८३.३६ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨੀ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਵੀ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਕੁਰਾਹੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
13.83.37
स्वभावश्चैव नारीणां नराणामिह दूषणम् ।
अत्यर्थं न प्रसज्जन्ते प्रमदासु विपश्चितः ॥ १३.८३.३७ ॥
ਇੱਥੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ; ਪਰ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਸਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
13.83.38
वर्णापेतमविज्ञाय नरं कलुषयोनिजम् ।
आर्यरूपमिवानार्यं कथं विद्यामहे वयम् ॥ १३.८३.३८ ॥
ਵਰਣ ਤੋਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਕਲੁਸ਼ਿਤ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਆਰੀਆ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪਰ ਅਨਾਰੀਆ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣੀਏ?
13.83.39
योनिसङ्कलुषे जातं नानाभावसमन्वितम् ।
कर्मभिः सज्जनाचीर्णैर्विज्ञेयाः शुद्धयोनिकाः ॥ १३.८३.३९ ॥
ਕਲੁਸ਼ਿਤ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਨਾਨਾ ਭਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ; ਸਜਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਚਰਿਤ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਯੋਨੀ ਵਾਲੇ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.83.40
अनार्यत्वमनाचारः क्रूरत्वं निष्क्रियात्मता ।
पुरुषं व्यञ्जयन्तीह लोके कलुषयोनिजम् ॥ १३.८३.४० ॥
ਅਨਾਰੀਆਪਨ, ਦੁਰਾਚਾਰ, ਕ੍ਰੂਰਤਾ, ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆਪਨ — ਇਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਲੁਸ਼ਿਤ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.83.41
पित्र्यं वा भजते शीलं मातृजं वा तथोभयम् ।
न कथञ्च सङ्कीर्णः प्रवृतिं स्वां नियच्छति ॥ १३.८३.४१ ॥
ਉਹ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੀਲ, ਮਾਤਾ ਦਾ ਸੀਲ ਜਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.83.42
यथैव सदृसो रूपे मातावित्रोर्हि जायते ।
व्याघ्रबिन्दोस्तथा योनिं पुरुषः स्वां नियच्छति ॥ १३.८३.४२ ॥
ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਿਵੇਂ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਘ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਵਰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਯੋਨੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.83.43
कुले स्रोतसि संच्छन्ने यस्य स्याद्योनिसङ्करः ।
संश्रयत्येव तच्छीलं नरोऽल्पमथवा बहु ॥ १३.८३.४३ ॥
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਵਹਾਅ ਵਾਂਗ ਯੋਨੀ-ਸੰਕਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤਾ ਉਸੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.83.44
आर्यरूपसमाचारं चरन्तं कृतके पथि ।
सवर्णमन्यवर्णं वा स्वशीलं सास्ति निश्चये ॥ १३.८३.४४ ॥
ਆਰਯ ਰੂਪ ਅਤੇ ਆਚਾਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਨਕਲੀ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ, ਚਾਹੇ ਸਮਾਨ ਵਰਣ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਰਣ ਦਾ, ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਅ ਜ਼ਰੂਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.83.45
नानावृत्तेषु भूतेषु नानाक्रमरतेषु च ।
जन्मवृत्तसमं लोके सुश्लिष्टं न विरज्यते ॥ १३.८३.४५ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਿਰਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.83.46
शरीरमिह सत्वेन न तस्य परिकृष्यते ।
ज्येष्ठमध्यावरं सत्वं तुल्यसत्वं प्रमोदते ॥ १३.८३.४६ ॥
ਇੱਥੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅੰਦਰਲੇ ਸਤ੍ਵ ਨਾਲ ਹੀ; ਵੱਡਾ, ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਸਤ੍ਵ, ਬਰਾਬਰ ਸਤ੍ਵ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.83.47
ज्यायांसमपि शीलेन विहीनं नैव पूजयेत् ।
अपि शूद्रं च धर्मज्ञं सद्वृत्तमभिपूजयेत् ॥ १३.८३.४७ ॥
ਸ਼ੀਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੱਡੇ ਦਾ ਵੀ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਦਾਚਾਰੀ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਵੀ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.83.48
आत्मानमाख्याति हि कर्मभिर्नरः ।
सुशीलचारित्रकुलैः शुभाशुभैः।
प्रनष्टमप्यात्मकुलं तथा नरः ।
पुनः प्रकाशं कुरुते स्वकर्मतः ॥ १३.८३.४८ ॥
ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਚੰਗੇ-ਮਾੜੇ ਸ਼ੀਲ, ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਕੁਲ ਰਾਹੀਂ। ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਆਪਣਾ ਕੁਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਫਿਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
13.83.49
योनिष्वेतासु सर्वासु सङ्कीर्णास्वितरासु च ।
यत्रात्मानं न जनयेद्बुधस्तां परिवर्जयेत् ॥ १३.८३.४९ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਿਲਾਵਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਪੈਦਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।