Mahābhārata · Adhyāya 13.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.87.2
कौतूहलं मे सुमहज्जामदग्न्यं प्रति प्रभो ।
रामं धर्मभृतां श्रेष्ठं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८७.२ ॥
Oh señor, siento una gran curiosidad por el hijo de Jamadagni y por Rāma, el mejor de los portadores del dharma; deberías explicármelo.
13.87.3
ब्राह्मे बले सुपूर्णानामेतेषां च्यवनादिनाम् ।
कथमेष समुत्पन्नो रामः सत्यपराक्रमः।
कथं ब्रह्मर्षिवंशोऽयं क्षत्रधर्मा व्यजायत ॥ १३.८७.३ ॥
¿Cómo nació este Rāma, de valor verdadero, entre aquellos plenamente establecidos en el poder brahmánico, Cyavana y los demás? ¿Cómo llegó este linaje de sabios brahmanes a tener el deber del kṣatriya?
13.87.4
तदस्य सम्भवं राजन्निखिलेनानुकीर्तय ।
कौशिकश्च कथं वंशात्क्षात्राद्वै ब्राह्मणोऽभवत् ॥ १३.८७.४ ॥
Por tanto, oh rey, relata completamente su origen. ¿Cómo se convirtió Kauśika (Viśvāmitra), del linaje kṣatriya, en brahmán?
13.87.5
अहो प्रभावः सुमहानासीद्वै सुमहात्मनोः ।
रामस्य च नरव्याघ्र विश्वामित्रस्य चैव हि ॥ १३.८७.५ ॥
¡Ah! Oh tigre entre los hombres, el poder de las dos grandes almas, Rāma y Viśvāmitra, fue en verdad muy grande.
13.87.6
कथं पुत्रानतिक्रम्य तेषां नप्तृष्वथाभवत् ।
एष दोषो महाप्राज्ञ तत्त्वं व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८७.६ ॥
¿Cómo sucedió entre sus nietos, pasando por alto a sus hijos? Esta es mi duda, oh muy sabio; debes explicar su verdad.
13.87.7
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
च्यवनस्य च संवादं कुशिकस्य च भारत ॥ १३.८७.७ ॥
Aquí también relatan esta antigua historia, el diálogo de Cyavana y Kuśika, oh descendiente de Bharata.
13.87.8
एतं दोषं पुरा दृष्ट्वा भार्गवश्च्यवनस्तदा ।
आगामिनं महाबुद्धिः स्ववंशे मुनिसत्तमः ॥ १३.८७.८ ॥
Hace tiempo, Cyavana, de gran intelecto, el mejor de los sabios y descendiente de Bhṛgu, vio esta falta que llegaría a su propio linaje.
13.87.9
निश्चित्य मनसा सर्वं गुणदोषबलाबलम् ।
दग्धुकामः कुलं सर्वं कुशिकानां तपोधनः ॥ १३.८७.९ ॥
Tras determinar en su mente todas las virtudes y defectos, fuerzas y debilidades, el asceta cuya riqueza era la austeridad deseó quemar a toda la estirpe de los Kuśikas.
13.87.10
च्यवनस्तमनुप्राप्य कुशिकं वाक्यमब्रवीत् ।
वस्तुमिच्छा समुत्पन्ना त्वया सह ममानघ ॥ १३.८७.१० ॥
Cyavana se acercó a él y dijo a Kuśika: "Oh irreprochable, ha surgido en mí el deseo de vivir contigo."
13.87.11
भगवन्सहधर्मोऽयं पण्डितैरिह चर्यते ।
प्रदानकाले कन्यानामुच्यते च सदा बुधैः ॥ १३.८७.११ ॥
Venerable señor, este deber compartido es practicado aquí por los sabios, y en el momento de entregar doncellas en matrimonio los sabios siempre lo proclaman.
13.87.12
यत्तु तावदतिक्रान्तं धर्मद्वारं तपोधन ।
तत्कार्यं प्रकरिष्यामि तदनुज्ञातुमर्हसि ॥ १३.८७.१२ ॥
Oh tú cuya riqueza es la austeridad, en cuanto a la puerta del dharma que ya ha pasado hasta ahora, cumpliré ese deber; debes concederme tu permiso.
13.87.13
अथासनमुपादाय च्यवनस्य महामुनेः ।
कुशिको भार्यया सार्धमाजगाम यतो मुनिः ॥ १३.८७.१३ ॥
Entonces Kuśika, tomando un asiento para el gran sabio Cyavana, fue junto con su esposa al lugar donde estaba el sabio.
13.87.14
प्रगृह्य राजा भृङ्गारं पाद्यमस्मै न्यवेदयत् ।
कारयामास सर्वाश्च क्रियास्तस्य महात्मनः ॥ १३.८७.१४ ॥
El rey tomó el recipiente de agua y le ofreció el pādya para los pies, e hizo realizar todos los ritos para aquel de alma grande.
13.87.15
ततः स राजा च्यवनं मधुपर्कं यथाविधि ।
ग्राहयामास चाव्यग्रो महात्मा नियतव्रतः ॥ १३.८७.१५ ॥
Entonces el rey hizo que Cyavana recibiera el madhuparka según la norma; aquel de alma grande, sereno y firme en sus votos, lo aceptó.
13.87.16
सत्कृत्य तं तथा विप्रमिदं पुनरथाब्रवीत् ।
भगवन्परवन्तौ स्वो ब्रूहि किं करवावहे ॥ १३.८७.१६ ॥
Habiendo honrado así a aquel brahmán, el rey volvió a hablar: 'Venerable señor, nosotros dos dependemos de usted; díganos, ¿qué debemos hacer?'
13.87.17
यदि राज्यं यदि धनं यदि गाः संशितव्रत ।
यज्ञदानानि च तथा ब्रूहि सर्वं ददामि ते ॥ १३.८७.१७ ॥
'Oh tú de votos firmes, si deseas un reino, o riquezas, o vacas, o sacrificios y dones — dilo, y te lo daré todo.'
13.87.18
इदं गृहमिदं राज्यमिदं धर्मासनं च ते ।
राजा त्वमसि शाध्युर्वीं भृत्योऽहं परवान्स्त्रिया ॥ १३.८७.१८ ॥
'Esta casa, este reino y este trono de dharma son tuyos. Tú eres el rey; gobierna la tierra. Yo soy tu servidor, dependiente de ti junto con mi esposa.'
13.87.19
एवमुक्ते ततो वाक्ये च्यवनो भार्गवस्तदा ।
कुशिकं प्रत्युवाचेदं मुदा परमया युतः ॥ १३.८७.१९ ॥
Dichas estas palabras, Cyavana, el descendiente de Bhṛgu, lleno de suprema alegría, dijo entonces esto a Kuśika.
13.87.20
न राज्यं कामये राजन्न धनं न च योषितः ।
न च गा न च वै देशान्न यज्ञं श्रूयतामिदम् ॥ १३.८७.२० ॥
Oh rey, no deseo reino, ni riqueza, ni mujeres, ni vacas, ni tierras, ni sacrificio. Escucha esto.
13.87.21
नियमं किञ्चिदारप्स्ये युवयोर्यदि रोचते ।
परिचर्योस्मि यत्ताभ्यां युवाभ्यामविशङ्कया ॥ १३.८७.२१ ॥
Si os agrada a ambos, emprenderé algún voto. Os serviré a los dos sin vacilación.
13.87.22
एवमुक्ते तदा तेन दम्पती तौ जहर्षतुः ।
प्रत्यब्रूतां च तमृषिमेवमस्त्विति भारत ॥ १३.८७.२२ ॥
Cuando él habló así, la pareja se alegró, y respondieron a aquel sabio: "Que así sea", oh Bhārata.
13.87.23
अथ तं कुशिको हृष्टः प्रावेशयदनुत्तमम् ।
गृहोद्देशं ततस्तस्य दर्शनीयमदर्शयत् ॥ १३.८७.२३ ॥
Entonces Kuśika, complacido, condujo a aquel excelente huésped al interior y le mostró la parte de su casa digna de verse.
13.87.24
इयं शय्या भगवतो यथाकाममिहोष्यताम् ।
प्रयतिष्यावहे प्रीतिमाहर्तुं ते तपोधन ॥ १३.८७.२४ ॥
Venerable, esta es tu cama; descansa aquí como desees. Oh riqueza de austeridad, nos esforzaremos por darte placer.
13.87.25
अथ सूर्योतिचक्राम तेषां संवदतां तथा ।
अथर्षिश्चोदयामास पानमन्नं तथैव च ॥ १३.८७.२५ ॥
Mientras así conversaban, el sol avanzó. Entonces el sabio pidió asimismo bebida y comida.
13.87.26
तमपृच्छत्ततो राजा कुशिकः प्रणतस्तदा ।
किमन्नजातमिष्टं ते किमुपस्थापयाम्यहम् ॥ १३.८७.२६ ॥
Entonces el rey Kuśika, inclinándose, le preguntó: "¿Qué comida te es agradable? ¿Qué debo ofrecerte?"
13.87.27
ततः स परया प्रीत्या प्रत्युवाच नराधिपम् ।
औपपत्तिकमाहारं प्रयच्छस्वेति भारत ॥ १३.८७.२७ ॥
Entonces él, con suprema alegría, respondió al señor de los hombres: "Dame una comida conveniente, oh Bhārata."
13.87.28
तद्वचः पूजयित्वा तु तथेत्याह स पार्थिवः ।
यथोपपन्नमाहारं तस्मै प्रादाज्जनाधिप ॥ १३.८७.२८ ॥
Honrando sus palabras, el rey dijo: "Así sea", y le dio la comida que estaba disponible, oh señor del pueblo.
13.87.29
ततः स भुक्त्वा भगवन्दम्पती प्राह धर्मवित् ।
स्वप्तुमिच्छाम्यहं निद्रा बाधते मामिति प्रभो ॥ १३.८७.२९ ॥
Entonces, habiendo comido, el bienaventurado conocedor del dharma dijo a la pareja: "Oh señor, deseo dormir; el sueño me perturba."
13.87.30
ततः शय्यागृहं प्राप्य भगवानृषिसत्तमः ।
संविवेश नरेशस्तु सपत्नीकः स्थितोऽभवत् ॥ १३.८७.३० ॥
Entonces, llegado al dormitorio, el bienaventurado mejor de los sabios se acostó, mientras el rey permaneció de pie con su esposa.
13.87.31
न प्रबोध्योस्मि संसुप्त इत्युवाचाथ भार्गवः ।
संवाहितव्यौ मे पादौ जागर्तव्यं च वां निशि ॥ १३.८७.३१ ॥
"Estoy profundamente dormido; no me despiertes", dijo el Bhārgava. "Masajead mis pies, y ambos debéis velar durante la noche."
13.87.32
अविशङ्कस्तु कुशिकस्तथेत्येवाह धर्मवित् ।
न प्राबोधयतां तौ च दंपती रजनीक्षये ॥ १३.८७.३२ ॥
Kuśika, sin vacilar y conocedor del dharma, dijo: «Así sea». Y la pareja no lo despertó al final de la noche.
13.87.33
यथादेशं महर्षेस्तु शुश्रूषापरमौ तदा ।
बभूवतुर्महाराज प्रयतावथ दम्पती ॥ १३.८७.३३ ॥
Según lo que el gran sabio había ordenado, ambos se entregaron por completo a su servicio, oh gran rey; la pareja permaneció dueña de sí y devota.
13.87.34
ततः स भगवान्विप्रः समादिश्य नराधिपम् ।
सुष्वापैकेन पार्श्वेन दिवसानेकविंशतिम् ॥ १३.८७.३४ ॥
Entonces aquel venerable brahmán, tras dar sus instrucciones al rey, durmió de un solo costado durante veintiún días.
13.87.35
स तु राजा निराहारः सभार्यः कुरुनन्दन ।
पर्युपासत तं हृष्टश्च्यवनाराधने रतः ॥ १३.८७.३५ ॥
Oh alegría de los Kurus, aquel rey, en ayunas junto con su esposa, lo atendía con alegría, entregado a propiciar a Cyavana.
13.87.36
भार्गवस्तु समुत्तस्थौ स्वयमेव तपोधनः ।
अकिञ्चिदुक्त्वा तु गृहान्निश्चक्राम महातपाः ॥ १३.८७.३६ ॥
El asceta de la estirpe de Bhṛgu se levantó por sí mismo; sin decir nada, el gran asceta salió de la casa.
13.87.37
तमन्वगच्छतां तौ च क्षुधितौ श्रमकर्शितौ ।
भार्यापती मुनिश्रेष्ठस्तावेतौ नावलोकयत् ॥ १३.८७.३७ ॥
Los dos, esposa y esposo, debilitados por el hambre y el cansancio, lo siguieron; pero el mejor de los sabios no miró a ninguno de los dos.
13.87.38
तयोस्तु प्रेक्षतोऽरेव भार्गवाणां कुलोद्वहः ।
अन्तर्हितोभूद्राजेन्द्र ततो राजाऽपतत्क्षितौ ॥ १३.८७.३८ ॥
¡Oh señor de los reyes! Mientras ellos dos observaban, el sostén del linaje de los Bhārgavas desapareció, y entonces el rey cayó al suelo.
13.87.39
ततो मुहूर्तादाश्वस्य सह देव्या महामुनेः ।
पुनरन्वेषणे यत्नमकरोत्स महीपतिः ॥ १३.८७.३९ ॥
Entonces, tras un momento, recobrado el sentido, el rey, junto con la reina, volvió a emprender la búsqueda del gran sabio.