ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.87.2
कौतूहलं मे सुमहज्जामदग्न्यं प्रति प्रभो ।
रामं धर्मभृतां श्रेष्ठं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८७.२ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਅਤੇ ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
13.87.3
ब्राह्मे बले सुपूर्णानामेतेषां च्यवनादिनाम् ।
कथमेष समुत्पन्नो रामः सत्यपराक्रमः।
कथं ब्रह्मर्षिवंशोऽयं क्षत्रधर्मा व्यजायत ॥ १३.८७.३ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮ ਬਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚ੍ਯਵਨ ਆਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਸੱਤਿਅ-ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਮ ਕਿਵੇਂ ਉਪਜੇ? ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਵੰਸ਼ ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ?
13.87.4
तदस्य सम्भवं राजन्निखिलेनानुकीर्तय ।
कौशिकश्च कथं वंशात्क्षात्राद्वै ब्राह्मणोऽभवत् ॥ १३.८७.४ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸਦੀ ਉਤਪਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ। ਖੱਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਕੌਸ਼ਿਕ (ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ) ਕਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਿਆ?
13.87.5
अहो प्रभावः सुमहानासीद्वै सुमहात्मनोः ।
रामस्य च नरव्याघ्र विश्वामित्रस्य चैव हि ॥ १३.८७.५ ॥
ਆਹਾ! ਹੇ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਸੀ।
13.87.6
कथं पुत्रानतिक्रम्य तेषां नप्तृष्वथाभवत् ।
एष दोषो महाप्राज्ञ तत्त्वं व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८७.६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਤੱਤ ਸਮਝਾਉਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
13.87.7
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
च्यवनस्य च संवादं कुशिकस्य च भारत ॥ १३.८७.७ ॥
ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਚ੍ਯਵਨ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਿਕ ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
13.87.8
एतं दोषं पुरा दृष्ट्वा भार्गवश्च्यवनस्तदा ।
आगामिनं महाबुद्धिः स्ववंशे मुनिसत्तमः ॥ १३.८७.८ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ ਭ੍ਰਿਗੂ-ਵੰਸ਼ੀ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਵੇਖਿਆ।
13.87.9
निश्चित्य मनसा सर्वं गुणदोषबलाबलम् ।
दग्धुकामः कुलं सर्वं कुशिकानां तपोधनः ॥ १३.८७.९ ॥
ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਬਲ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਕੇ ਤਪ ਹੀ ਧਨ ਵਾਲੇ ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਕੁਸ਼ਿਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
13.87.10
च्यवनस्तमनुप्राप्य कुशिकं वाक्यमब्रवीत् ।
वस्तुमिच्छा समुत्पन्ना त्वया सह ममानघ ॥ १३.८७.१० ॥
ਚ੍ਯਵਨ ਉਸ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕੁਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ ਹੈ।"
13.87.11
भगवन्सहधर्मोऽयं पण्डितैरिह चर्यते ।
प्रदानकाले कन्यानामुच्यते च सदा बुधैः ॥ १३.८७.११ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਸਹਧਰਮ ਇੱਥੇ ਪੰਡਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕੰਨਿਆ-ਦਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਸਦਾ ਇਹ ਆਖਦੇ ਹਨ।
13.87.12
यत्तु तावदतिक्रान्तं धर्मद्वारं तपोधन ।
तत्कार्यं प्रकरिष्यामि तदनुज्ञातुमर्हसि ॥ १३.८७.१२ ॥
ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਜੋ ਧਰਮ-ਦੁਆਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਉਹ ਕਾਰਜ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੋ।
13.87.13
अथासनमुपादाय च्यवनस्य महामुनेः ।
कुशिको भार्यया सार्धमाजगाम यतो मुनिः ॥ १३.८७.१३ ॥
ਫਿਰ ਕੁਸ਼ਿਕ ਮਹਾਮੁਨੀ ਚ੍ਯਵਨ ਲਈ ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਮੁਨੀ ਸਨ।
13.87.14
प्रगृह्य राजा भृङ्गारं पाद्यमस्मै न्यवेदयत् ।
कारयामास सर्वाश्च क्रियास्तस्य महात्मनः ॥ १३.८७.१४ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਲ-ਪਾਤਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਦ੍ਯ ਭੇਟ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ।
13.87.15
ततः स राजा च्यवनं मधुपर्कं यथाविधि ।
ग्राहयामास चाव्यग्रो महात्मा नियतव्रतः ॥ १३.८७.१५ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਚ੍ਯਵਨ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਧੁਪਰਕ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਵਾਇਆ; ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਨਿਯਤਵ੍ਰਤ ਸਨ।
13.87.16
सत्कृत्य तं तथा विप्रमिदं पुनरथाब्रवीत् ।
भगवन्परवन्तौ स्वो ब्रूहि किं करवावहे ॥ १३.८७.१६ ॥
ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, 'ਭਗਵਨ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ; ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?'
13.87.17
यदि राज्यं यदि धनं यदि गाः संशितव्रत ।
यज्ञदानानि च तथा ब्रूहि सर्वं ददामि ते ॥ १३.८७.१७ ॥
'ਸੰਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤ, ਜੇ ਰਾਜ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਧਨ, ਜੇ ਗਾਵਾਂ, ਯਜ੍ਞ ਤੇ ਦਾਨ — ਦੱਸੋ; ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਆਂਗਾ।'
13.87.18
इदं गृहमिदं राज्यमिदं धर्मासनं च ते ।
राजा त्वमसि शाध्युर्वीं भृत्योऽहं परवान्स्त्रिया ॥ १३.८७.१८ ॥
'ਇਹ ਘਰ, ਇਹ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਮਾਸਨ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਹੋ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ।'
13.87.19
एवमुक्ते ततो वाक्ये च्यवनो भार्गवस्तदा ।
कुशिकं प्रत्युवाचेदं मुदा परमया युतः ॥ १३.८७.१९ ॥
ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ੀ ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
13.87.20
न राज्यं कामये राजन्न धनं न च योषितः ।
न च गा न च वै देशान्न यज्ञं श्रूयतामिदम् ॥ १३.८७.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਧਨ ਨਹੀਂ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਗਾਂਵਾਂ ਨਹੀਂ, ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਯੱਗ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੁਣੋ।
13.87.21
नियमं किञ्चिदारप्स्ये युवयोर्यदि रोचते ।
परिचर्योस्मि यत्ताभ्यां युवाभ्यामविशङ्कया ॥ १३.८७.२१ ॥
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਧਾਰਾਂਗਾ। ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਝਿਜਕ ਦੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ।
13.87.22
एवमुक्ते तदा तेन दम्पती तौ जहर्षतुः ।
प्रत्यब्रूतां च तमृषिमेवमस्त्विति भारत ॥ १३.८७.२२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਹ ਜੋੜਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।"
13.87.23
अथ तं कुशिको हृष्टः प्रावेशयदनुत्तमम् ।
गृहोद्देशं ततस्तस्य दर्शनीयमदर्शयत् ॥ १३.८७.२३ ॥
ਫਿਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਕੁਸ਼ਿਕ ਨੇ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਘਰ ਦਾ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਹਿੱਸਾ ਦਿਖਾਇਆ।
13.87.24
इयं शय्या भगवतो यथाकाममिहोष्यताम् ।
प्रयतिष्यावहे प्रीतिमाहर्तुं ते तपोधन ॥ १३.८७.२४ ॥
ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਜ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰੋ। ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗੇ।
13.87.25
अथ सूर्योतिचक्राम तेषां संवदतां तथा ।
अथर्षिश्चोदयामास पानमन्नं तथैव च ॥ १३.८७.२५ ॥
ਉਹ ਇਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੀਣ ਅਤੇ ਖਾਣ ਲਈ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ।
13.87.26
तमपृच्छत्ततो राजा कुशिकः प्रणतस्तदा ।
किमन्नजातमिष्टं ते किमुपस्थापयाम्यहम् ॥ १३.८७.२६ ॥
ਤਦ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਿਕ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਭੋਜਨ ਪਸੰਦ ਹੈ? ਮੈਂ ਕੀ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਵਾਂ?"
13.87.27
ततः स परया प्रीत्या प्रत्युवाच नराधिपम् ।
औपपत्तिकमाहारं प्रयच्छस्वेति भारत ॥ १३.८७.२७ ॥
ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਬੜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਭਾਰਤ, ਯੋਗ ਭੋਜਨ ਦਿਓ।"
13.87.28
तद्वचः पूजयित्वा तु तथेत्याह स पार्थिवः ।
यथोपपन्नमाहारं तस्मै प्रादाज्जनाधिप ॥ १३.८७.२८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ "ਠੀਕ ਹੈ" ਕਿਹਾ; ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਜੋ ਉਪਲਬਧ ਸੀ ਉਹ ਭੋਜਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
13.87.29
ततः स भुक्त्वा भगवन्दम्पती प्राह धर्मवित् ।
स्वप्तुमिच्छाम्यहं निद्रा बाधते मामिति प्रभो ॥ १३.८७.२९ ॥
ਫਿਰ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਧਰਮਵੇਤਾ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਸੌਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਨੀਂਦ ਮੈਨੂੰ ਸਤਾ ਰਹੀ ਹੈ।"
13.87.30
ततः शय्यागृहं प्राप्य भगवानृषिसत्तमः ।
संविवेश नरेशस्तु सपत्नीकः स्थितोऽभवत् ॥ १३.८७.३० ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਯਨਗ੍ਰਹਿ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਭਗਵਾਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੇਟ ਗਏ; ਰਾਜਾ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
13.87.31
न प्रबोध्योस्मि संसुप्त इत्युवाचाथ भार्गवः ।
संवाहितव्यौ मे पादौ जागर्तव्यं च वां निशि ॥ १३.८७.३१ ॥
"ਮੈਂ ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਜਗਾਉਣਾ" ਇਹ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਕਿਹਾ; "ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਦਬਾਓ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣਾ।"
13.87.32
अविशङ्कस्तु कुशिकस्तथेत्येवाह धर्मवित् ।
न प्राबोधयतां तौ च दंपती रजनीक्षये ॥ १३.८७.३२ ॥
ਕੁਸ਼ਿਕ ਨੇ ਬੇਸ਼ੱਕ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਕਿਹਾ। ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਜੋੜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਜਗਾਇਆ।
13.87.33
यथादेशं महर्षेस्तु शुश्रूषापरमौ तदा ।
बभूवतुर्महाराज प्रयतावथ दम्पती ॥ १३.८७.३३ ॥
ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤਦ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗ ਗਏ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਜੋੜਾ ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਰਿਹਾ।
13.87.34
ततः स भगवान्विप्रः समादिश्य नराधिपम् ।
सुष्वापैकेन पार्श्वेन दिवसानेकविंशतिम् ॥ १३.८७.३४ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ ਇੱਕੀ ਦਿਨ ਇੱਕੋ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਸੌਂ ਲਿਆ।
13.87.35
स तु राजा निराहारः सभार्यः कुरुनन्दन ।
पर्युपासत तं हृष्टश्च्यवनाराधने रतः ॥ १३.८७.३५ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਿਆਵਨ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
13.87.36
भार्गवस्तु समुत्तस्थौ स्वयमेव तपोधनः ।
अकिञ्चिदुक्त्वा तु गृहान्निश्चक्राम महातपाः ॥ १३.८७.३६ ॥
ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ੀ ਤਪੋਧਨ ਆਪ ਹੀ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਕੁਝ ਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ।
13.87.37
तमन्वगच्छतां तौ च क्षुधितौ श्रमकर्शितौ ।
भार्यापती मुनिश्रेष्ठस्तावेतौ नावलोकयत् ॥ १३.८७.३७ ॥
ਭੁੱਖੇ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਪਰ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਤੱਕ ਨਹੀਂ।
13.87.38
तयोस्तु प्रेक्षतोऽरेव भार्गवाणां कुलोद्वहः ।
अन्तर्हितोभूद्राजेन्द्र ततो राजाऽपतत्क्षितौ ॥ १३.८७.३८ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ! ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਧਾਰਕ ਉਹ ਮੁਨੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਤਦ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
13.87.39
ततो मुहूर्तादाश्वस्य सह देव्या महामुनेः ।
पुनरन्वेषणे यत्नमकरोत्स महीपतिः ॥ १३.८७.३९ ॥
ਫਿਰ ਇਕ ਪਲ ਬਾਅਦ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।