మహాభారతం · అధ్యాయం 13.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.87.2
कौतूहलं मे सुमहज्जामदग्न्यं प्रति प्रभो ।
रामं धर्मभृतां श्रेष्ठं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८७.२ ॥
ఓ ప్రభూ, జమదగ్ని కుమారుడు (పరశురాముడు) మరియు ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడి గురించి నాకు గొప్ప కుతూహలం ఉంది; దానిని నాకు వివరించడం మీకు తగును.
13.87.3
ब्राह्मे बले सुपूर्णानामेतेषां च्यवनादिनाम् ।
कथमेष समुत्पन्नो रामः सत्यपराक्रमः।
कथं ब्रह्मर्षिवंशोऽयं क्षत्रधर्मा व्यजायत ॥ १३.८७.३ ॥
బ్రాహ్మణ బలంతో పరిపూర్ణులైన ఈ చ్యవనుడు మొదలైనవారి నుండి, సత్యపరాక్రముడైన ఈ రాముడు ఎలా జన్మించాడు? బ్రహ్మర్షుల ఈ వంశం క్షత్రియ ధర్మంతో ఎలా ఉద్భవించింది?
13.87.4
तदस्य सम्भवं राजन्निखिलेनानुकीर्तय ।
कौशिकश्च कथं वंशात्क्षात्राद्वै ब्राह्मणोऽभवत् ॥ १३.८७.४ ॥
కాబట్టి, ఓ రాజా, అతని జన్మను పూర్తిగా వివరించు. క్షత్రియ వంశం నుండి కౌశికుడు (విశ్వామిత్రుడు) ఎలా బ్రాహ్మణుడయ్యాడు?
13.87.5
अहो प्रभावः सुमहानासीद्वै सुमहात्मनोः ।
रामस्य च नरव्याघ्र विश्वामित्रस्य चैव हि ॥ १३.८७.५ ॥
ఆహా! ఓ నరవ్యాఘ్రా, మహాత్ములైన రాముడికి మరియు విశ్వామిత్రుడికి మహా ప్రభావం ఉండేది.
13.87.6
कथं पुत्रानतिक्रम्य तेषां नप्तृष्वथाभवत् ।
एष दोषो महाप्राज्ञ तत्त्वं व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८७.६ ॥
వారి కుమారులను దాటి, మనవళ్లలో ఇది ఎలా జరిగింది? ఓ మహాప్రాజ్ఞా, ఇదే నా సందేహం; దాని తత్త్వాన్ని వివరించడం మీకు తగును.
13.87.7
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
च्यवनस्य च संवादं कुशिकस्य च भारत ॥ १३.८७.७ ॥
ఇక్కడ కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు—చ్యవనుడు మరియు కుశికుల సంవాదం, ఓ భారతా.
13.87.8
एतं दोषं पुरा दृष्ट्वा भार्गवश्च्यवनस्तदा ।
आगामिनं महाबुद्धिः स्ववंशे मुनिसत्तमः ॥ १३.८७.८ ॥
పూర్వం మహాబుద్ధిమంతుడైన భృగువంశీయుడు, మునిశ్రేష్ఠుడైన చ్యవనుడు తన వంశంలో రాబోయే ఈ దోషాన్ని చూశాడు.
13.87.9
निश्चित्य मनसा सर्वं गुणदोषबलाबलम् ।
दग्धुकामः कुलं सर्वं कुशिकानां तपोधनः ॥ १३.८७.९ ॥
గుణదోషాలను, బలాబలాలను మనసులో నిశ్చయించుకొని, తపస్సే ధనంగా కలిగిన ఆ చ్యవనుడు కుశికుల సమస్త వంశాన్ని దహించ కోరాడు.
13.87.10
च्यवनस्तमनुप्राप्य कुशिकं वाक्यमब्रवीत् ।
वस्तुमिच्छा समुत्पन्ना त्वया सह ममानघ ॥ १३.८७.१० ॥
చ్యవనుడు అతని వద్దకు చేరి కుశికునితో ఇలా అన్నాడు: "ఓ నిష్కళంకుడా, నీతో కలిసి నివసించాలన్న కోరిక నాలో కలిగింది."
13.87.11
भगवन्सहधर्मोऽयं पण्डितैरिह चर्यते ।
प्रदानकाले कन्यानामुच्यते च सदा बुधैः ॥ १३.८७.११ ॥
భగవంతుడా, ఈ సహధర్మాన్ని ఇక్కడ పండితులు ఆచరిస్తారు; కన్యల దానసమయంలో జ్ఞానులు ఎల్లప్పుడూ దీనిని పలుకుతారు.
13.87.12
यत्तु तावदतिक्रान्तं धर्मद्वारं तपोधन ।
तत्कार्यं प्रकरिष्यामि तदनुज्ञातुमर्हसि ॥ १३.८७.१२ ॥
ఓ తపోధనా, ఇంతవరకు గడిచిన ధర్మద్వారం గురించి, ఆ కార్యాన్ని నేను చేస్తాను; దానికి మీరు అనుమతించాలి.
13.87.13
अथासनमुपादाय च्यवनस्य महामुनेः ।
कुशिको भार्यया सार्धमाजगाम यतो मुनिः ॥ १३.८७.१३ ॥
అప్పుడు కుశికుడు మహాముని చ్యవనుని కోసం ఆసనాన్ని తీసుకుని, భార్యతో కలిసి ఆ ముని ఉన్నచోటికి వెళ్లాడు.
13.87.14
प्रगृह्य राजा भृङ्गारं पाद्यमस्मै न्यवेदयत् ।
कारयामास सर्वाश्च क्रियास्तस्य महात्मनः ॥ १३.८७.१४ ॥
రాజు నీటి పాత్ర తీసుకుని ఆయనకు పాద్యం సమర్పించాడు; ఆ మహాత్ముని కోసం అన్ని క్రియలనూ చేయించాడు.
13.87.15
ततः स राजा च्यवनं मधुपर्कं यथाविधि ।
ग्राहयामास चाव्यग्रो महात्मा नियतव्रतः ॥ १३.८७.१५ ॥
అప్పుడు ఆ రాజు చ్యవనునికి విధిప్రకారం మధుపర్కం స్వీకరింపజేశాడు; అతడు శాంతచిత్తుడు, మహాత్ముడు, నియతవ్రతుడు.
13.87.16
सत्कृत्य तं तथा विप्रमिदं पुनरथाब्रवीत् ।
भगवन्परवन्तौ स्वो ब्रूहि किं करवावहे ॥ १३.८७.१६ ॥
ఆ బ్రాహ్మణుని ఈ విధంగా సత్కరించి, రాజు మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు: 'భగవన్, మేము ఇద్దరం మీపై ఆధారపడినవారము; చెప్పండి, మేము ఏమి చేయాలి?'
13.87.17
यदि राज्यं यदि धनं यदि गाः संशितव्रत ।
यज्ञदानानि च तथा ब्रूहि सर्वं ददामि ते ॥ १३.८७.१७ ॥
'సంశితవ్రతుడా, రాజ్యం కావాలంటే, ధనం కావాలంటే, గోవులు కావాలంటే, యజ్ఞదానాలు కావాలంటే — చెప్పండి; అన్నీ మీకు ఇస్తాను.'
13.87.18
इदं गृहमिदं राज्यमिदं धर्मासनं च ते ।
राजा त्वमसि शाध्युर्वीं भृत्योऽहं परवान्स्त्रिया ॥ १३.८७.१८ ॥
'ఈ ఇల్లు, ఈ రాజ్యం, ఈ ధర్మాసనం మీవే. మీరు రాజు; భూమిని పాలించండి. నేను మీ సేవకుడను, భార్యతో సహా మీ అధీనుడను.'
13.87.19
एवमुक्ते ततो वाक्ये च्यवनो भार्गवस्तदा ।
कुशिकं प्रत्युवाचेदं मुदा परमया युतः ॥ १३.८७.१९ ॥
ఈ మాటలు పలికిన తరువాత, భృగువంశీయుడైన చ్యవనుడు పరమ సంతోషంతో కుశికునితో ఇలా అన్నాడు.
13.87.20
न राज्यं कामये राजन्न धनं न च योषितः ।
न च गा न च वै देशान्न यज्ञं श्रूयतामिदम् ॥ १३.८७.२० ॥
రాజా, నేను రాజ్యాన్ని కోరను, ధనాన్ని కాను, స్త్రీలను కాను, గోవులను కాను, దేశాలను కాను, యజ్ఞాన్ని కాను. ఇది వినండి.
13.87.21
नियमं किञ्चिदारप्स्ये युवयोर्यदि रोचते ।
परिचर्योस्मि यत्ताभ्यां युवाभ्यामविशङ्कया ॥ १३.८७.२१ ॥
మీ ఇద్దరికీ ఇష్టమైతే నేను ఏదైనా నియమాన్ని స్వీకరిస్తాను. మీ ఇద్దరికీ సందేహం లేకుండా సేవ చేస్తాను.
13.87.22
एवमुक्ते तदा तेन दम्पती तौ जहर्षतुः ।
प्रत्यब्रूतां च तमृषिमेवमस्त्विति भारत ॥ १३.८७.२२ ॥
అతడు అలా పలకగానే ఆ దంపతులు సంతోషించారు. భారతా, వారు ఆ ఋషితో "అలాగే కానీ" అని పలికారు.
13.87.23
अथ तं कुशिको हृष्टः प्रावेशयदनुत्तमम् ।
गृहोद्देशं ततस्तस्य दर्शनीयमदर्शयत् ॥ १३.८७.२३ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన కుశికుడు ఆ ఉత్తమ అతిథిని లోపలికి తీసుకువెళ్ళి, తన ఇంటిలోని చూడదగిన భాగాన్ని చూపించాడు.
13.87.24
इयं शय्या भगवतो यथाकाममिहोष्यताम् ।
प्रयतिष्यावहे प्रीतिमाहर्तुं ते तपोधन ॥ १३.८७.२४ ॥
భగవాన్, ఇది మీ పడక; మీ ఇష్టానుసారం ఇక్కడ విశ్రమించండి. తపోధనా, మేము మీకు ఆనందం కలిగించడానికి ప్రయత్నిస్తాము.
13.87.25
अथ सूर्योतिचक्राम तेषां संवदतां तथा ।
अथर्षिश्चोदयामास पानमन्नं तथैव च ॥ १३.८७.२५ ॥
వారు ఇలా సంభాషిస్తుండగా సూర్యుడు ముందుకు సాగిపోయాడు. అప్పుడు ఋషి పానీయాన్ని, ఆహారాన్ని కూడా అలాగే కోరాడు.
13.87.26
तमपृच्छत्ततो राजा कुशिकः प्रणतस्तदा ।
किमन्नजातमिष्टं ते किमुपस्थापयाम्यहम् ॥ १३.८७.२६ ॥
అప్పుడు నమస్కరిస్తూ రాజు కుశికుడు ఆయనను అడిగాడు: "మీకు ఏ ఆహారం ఇష్టం? నేను ఏమి సమకూర్చాలి?"
13.87.27
ततः स परया प्रीत्या प्रत्युवाच नराधिपम् ।
औपपत्तिकमाहारं प्रयच्छस्वेति भारत ॥ १३.८७.२७ ॥
అప్పుడు ఆయన అత్యంత ప్రీతితో రాజుకు బదులిచ్చాడు: "భరతవంశీయుడా, తగిన ఆహారం ఇవ్వు."
13.87.28
तद्वचः पूजयित्वा तु तथेत्याह स पार्थिवः ।
यथोपपन्नमाहारं तस्मै प्रादाज्जनाधिप ॥ १३.८७.२८ ॥
ఆయన మాటను గౌరవించి రాజు "అలాగే" అన్నాడు; ఓ జనాధిపా, అందుబాటులో ఉన్న ఆహారాన్ని ఆయనకు ఇచ్చాడు.
13.87.29
ततः स भुक्त्वा भगवन्दम्पती प्राह धर्मवित् ।
स्वप्तुमिच्छाम्यहं निद्रा बाधते मामिति प्रभो ॥ १३.८७.२९ ॥
అప్పుడు భుజించిన ధర్మజ్ఞుడైన భగవంతుడు ఆ దంపతులతో అన్నాడు: "ప్రభూ, నేను నిద్రపోవాలని కోరుతున్నాను; నిద్ర నన్ను బాధిస్తోంది."
13.87.30
ततः शय्यागृहं प्राप्य भगवानृषिसत्तमः ।
संविवेश नरेशस्तु सपत्नीकः स्थितोऽभवत् ॥ १३.८७.३० ॥
అప్పుడు శయనగృహానికి చేరిన భగవంతుడు, మునులలో శ్రేష్ఠుడు పడుకున్నాడు; రాజు మాత్రం తన భార్యతో కలిసి నిలిచి ఉన్నాడు.
13.87.31
न प्रबोध्योस्मि संसुप्त इत्युवाचाथ भार्गवः ।
संवाहितव्यौ मे पादौ जागर्तव्यं च वां निशि ॥ १३.८७.३१ ॥
"నేను గాఢ నిద్రలో ఉన్నాను, నన్ను లేపవద్దు" అని భార్గవుడు అన్నాడు; "నా పాదాలను మర్దన చేయండి, రాత్రి మీరిద్దరూ మేలుకొని ఉండాలి."
13.87.32
अविशङ्कस्तु कुशिकस्तथेत्येवाह धर्मवित् ।
न प्राबोधयतां तौ च दंपती रजनीक्षये ॥ १३.८७.३२ ॥
కుశికుడు సందేహం లేకుండా, ధర్మజ్ఞుడుగా, 'అలాగే' అని అన్నాడు. ఆ దంపతులు రాత్రి ముగింపులో వారిని మేల్కొలపలేదు.
13.87.33
यथादेशं महर्षेस्तु शुश्रूषापरमौ तदा ।
बभूवतुर्महाराज प्रयतावथ दम्पती ॥ १३.८७.३३ ॥
మహర్షి ఆదేశానుసారం వారిద్దరూ సేవలో పరమనిష్ఠగా ఉన్నారు. మహారాజా, ఆ దంపతులు నియమంతో భక్తితో ఉన్నారు.
13.87.34
ततः स भगवान्विप्रः समादिश्य नराधिपम् ।
सुष्वापैकेन पार्श्वेन दिवसानेकविंशतिम् ॥ १३.८७.३४ ॥
అప్పుడు ఆ భగవంతుడైన బ్రాహ్మణుడు రాజుకు ఆజ్ఞాపించి, ఇరవై ఒక్క రోజులు ఒకే వైపు పడుకున్నాడు.
13.87.35
स तु राजा निराहारः सभार्यः कुरुनन्दन ।
पर्युपासत तं हृष्टश्च्यवनाराधने रतः ॥ १३.८७.३५ ॥
కురునందనా, ఆ రాజు భార్యతో కలిసి ఆహారం లేకుండా, సంతోషంగా చ్యవనుని ఆరాధనలో నిమగ్నమై ఆయనను సేవించాడు.
13.87.36
भार्गवस्तु समुत्तस्थौ स्वयमेव तपोधनः ।
अकिञ्चिदुक्त्वा तु गृहान्निश्चक्राम महातपाः ॥ १३.८७.३६ ॥
భృగువంశీయుడైన తపోధనుడు స్వయంగా లేచాడు. ఏమీ చెప్పకుండా ఆ మహాతపస్వి ఇంటినుండి బయలుదేరాడు.
13.87.37
तमन्वगच्छतां तौ च क्षुधितौ श्रमकर्शितौ ।
भार्यापती मुनिश्रेष्ठस्तावेतौ नावलोकयत् ॥ १३.८७.३७ ॥
ఆకలితో, శ్రమతో కృశించిన ఆ భార్యాభర్తలు ఆయన వెంట నడిచారు. కానీ మునిశ్రేష్ఠుడు వారిద్దరినీ చూడనే లేదు.
13.87.38
तयोस्तु प्रेक्षतोऽरेव भार्गवाणां कुलोद्वहः ।
अन्तर्हितोभूद्राजेन्द्र ततो राजाऽपतत्क्षितौ ॥ १३.८७.३८ ॥
ఓ రాజేంద్రా! వారిద్దరూ చూస్తుండగానే భృగు వంశాన్ని మోసే ఆ ముని అదృశ్యమయ్యాడు; అప్పుడు రాజు నేలపై పడిపోయాడు.
13.87.39
ततो मुहूर्तादाश्वस्य सह देव्या महामुनेः ।
पुनरन्वेषणे यत्नमकरोत्स महीपतिः ॥ १३.८७.३९ ॥
తరువాత ఒక క్షణం తర్వాత తేరుకుని, రాణితో కలిసి, ఆ మహామునిని మళ్లీ వెతికేందుకు ఆ రాజు ప్రయత్నం చేశాడు.