ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.87.2
कौतूहलं मे सुमहज्जामदग्न्यं प्रति प्रभो ।
रामं धर्मभृतां श्रेष्ठं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८७.२ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର (ପରଶୁରାମ) ଏବଂ ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋର ଅତ୍ୟଧିକ କୌତୂହଳ ଅଛି; ତାହା ମୋତେ ବୁଝାଇବା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ।
13.87.3
ब्राह्मे बले सुपूर्णानामेतेषां च्यवनादिनाम् ।
कथमेष समुत्पन्नो रामः सत्यपराक्रमः।
कथं ब्रह्मर्षिवंशोऽयं क्षत्रधर्मा व्यजायत ॥ १३.८७.३ ॥
ବ୍ରାହ୍ମବଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଚ୍ୟବନ ପ୍ରଭୃତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ଏହି ରାମ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କର ଏହି ବଂଶ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ସହିତ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା?
13.87.4
तदस्य सम्भवं राजन्निखिलेनानुकीर्तय ।
कौशिकश्च कथं वंशात्क्षात्राद्वै ब्राह्मणोऽभवत् ॥ १३.८७.४ ॥
ତେଣୁ, ହେ ରାଜନ୍, ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ। କ୍ଷାତ୍ର ବଂଶରୁ କୌଶିକ (ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର) କିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ?
13.87.5
अहो प्रभावः सुमहानासीद्वै सुमहात्मनोः ।
रामस्य च नरव्याघ्र विश्वामित्रस्य चैव हि ॥ १३.८७.५ ॥
ଆହା! ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ମହାତ୍ମା ରାମ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦୁହିଁଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ଥିଲା।
13.87.6
कथं पुत्रानतिक्रम्य तेषां नप्तृष्वथाभवत् ।
एष दोषो महाप्राज्ञ तत्त्वं व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८७.६ ॥
ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ନାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା କିପରି ହେଲା? ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଏହା ମୋର ସନ୍ଦେହ; ଏହାର ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝାଇବା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ।
13.87.7
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
च्यवनस्य च संवादं कुशिकस्य च भारत ॥ १३.८७.७ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି—ଚ୍ୟବନ ଓ କୁଶିକଙ୍କ ସଂବାଦ, ହେ ଭାରତ।
13.87.8
एतं दोषं पुरा दृष्ट्वा भार्गवश्च्यवनस्तदा ।
आगामिनं महाबुद्धिः स्ववंशे मुनिसत्तमः ॥ १३.८७.८ ॥
ପୂର୍ବେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଭୃଗୁବଂଶୀୟ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚ୍ୟବନ ନିଜ ବଂଶରେ ଆସିବାକୁ ଥିବା ଏହି ଦୋଷ ଦେଖିଥିଲେ।
13.87.9
निश्चित्य मनसा सर्वं गुणदोषबलाबलम् ।
दग्धुकामः कुलं सर्वं कुशिकानां तपोधनः ॥ १३.८७.९ ॥
ଗୁଣ-ଦୋଷ, ବଳ-ଦୁର୍ବଳତା ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ତପୋଧନ ଚ୍ୟବନ କୁଶିକମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କୁଳ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
13.87.10
च्यवनस्तमनुप्राप्य कुशिकं वाक्यमब्रवीत् ।
वस्तुमिच्छा समुत्पन्ना त्वया सह ममानघ ॥ १३.८७.१० ॥
ଚ୍ୟବନ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କୁଶିକଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମ ସହିତ ରହିବାକୁ ମୋର ଇଚ୍ଛା ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛି।"
13.87.11
भगवन्सहधर्मोऽयं पण्डितैरिह चर्यते ।
प्रदानकाले कन्यानामुच्यते च सदा बुधैः ॥ १३.८७.११ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ଏହି ସହଧର୍ମ ଏଠାରେ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଆଚରଣ କରନ୍ତି; କନ୍ୟାଦାନ ସମୟରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସର୍ବଦା ଏହା କହନ୍ତି।
13.87.12
यत्तु तावदतिक्रान्तं धर्मद्वारं तपोधन ।
तत्कार्यं प्रकरिष्यामि तदनुज्ञातुमर्हसि ॥ १३.८७.१२ ॥
ହେ ତପୋଧନ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଧର୍ମଦ୍ୱାର ବିଷୟରେ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ କରିବି; ଆପଣ ତାହା ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
13.87.13
अथासनमुपादाय च्यवनस्य महामुनेः ।
कुशिको भार्यया सार्धमाजगाम यतो मुनिः ॥ १३.८७.१३ ॥
ତା'ପରେ କୁଶିକ ମହାମୁନି ଚ୍ୟବନଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ନେଇ ପତ୍ନୀ ସହିତ ମୁନି ଯେଉଁଠି ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲେ।
13.87.14
प्रगृह्य राजा भृङ्गारं पाद्यमस्मै न्यवेदयत् ।
कारयामास सर्वाश्च क्रियास्तस्य महात्मनः ॥ १३.८७.१४ ॥
ରାଜା ଜଳପାତ୍ର ଧରି ତାଙ୍କୁ ପାଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ; ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରାଇଲେ।
13.87.15
ततः स राजा च्यवनं मधुपर्कं यथाविधि ।
ग्राहयामास चाव्यग्रो महात्मा नियतव्रतः ॥ १३.८७.१५ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ରାଜା ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ମଧୁପର୍କ ଗ୍ରହଣ କରାଇଲେ; ସେ ଶାନ୍ତ, ମହାତ୍ମା ଓ ନିୟତବ୍ରତୀ ଥିଲେ।
13.87.16
सत्कृत्य तं तथा विप्रमिदं पुनरथाब्रवीत् ।
भगवन्परवन्तौ स्वो ब्रूहि किं करवावहे ॥ १३.८७.१६ ॥
ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏପରି ସତ୍କାର କରି ରାଜା ପୁଣି କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍, ଆମେ ଦୁହେଁ ଆପଣଙ୍କ ଅଧୀନ; କୁହନ୍ତୁ, ଆମେ କଣ କରିବୁ?'
13.87.17
यदि राज्यं यदि धनं यदि गाः संशितव्रत ।
यज्ञदानानि च तथा ब्रूहि सर्वं ददामि ते ॥ १३.८७.१७ ॥
'ସଂଶିତବ୍ରତ, ଯଦି ରାଜ୍ୟ, ଯଦି ଧନ, ଯଦି ଗାଈ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ — କୁହନ୍ତୁ; ସବୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେବି।'
13.87.18
इदं गृहमिदं राज्यमिदं धर्मासनं च ते ।
राजा त्वमसि शाध्युर्वीं भृत्योऽहं परवान्स्त्रिया ॥ १३.८७.१८ ॥
'ଏହି ଘର, ଏହି ରାଜ୍ୟ ଓ ଏହି ଧର୍ମାସନ ଆପଣଙ୍କର। ଆପଣ ରାଜା; ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଭୃତ୍ୟ, ପତ୍ନୀ ସହିତ ଆପଣଙ୍କ ଅଧୀନ।'
13.87.19
एवमुक्ते ततो वाक्ये च्यवनो भार्गवस्तदा ।
कुशिकं प्रत्युवाचेदं मुदा परमया युतः ॥ १३.८७.१९ ॥
ଏପରି କଥା କୁହାଯିବା ପରେ ଭୃଗୁବଂଶୀ ଚ୍ୟବନ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ କୁଶିକଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
13.87.20
न राज्यं कामये राजन्न धनं न च योषितः ।
न च गा न च वै देशान्न यज्ञं श्रूयतामिदम् ॥ १३.८७.२० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଧନ ନୁହେଁ, ନାରୀ ନୁହେଁ, ଗାଈ ନୁହେଁ, ଦେଶ ନୁହେଁ, ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହା ଶୁଣନ୍ତୁ।
13.87.21
नियमं किञ्चिदारप्स्ये युवयोर्यदि रोचते ।
परिचर्योस्मि यत्ताभ्यां युवाभ्यामविशङ्कया ॥ १३.८७.२१ ॥
ଯଦି ଆପଣ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ରୁଚେ, ମୁଁ କୌଣସି ନିୟମ ଆରମ୍ଭ କରିବି। ବିନା ସଂଶୟରେ ମୁଁ ଆପଣ ଦୁହିଁଙ୍କ ସେବା କରିବି।
13.87.22
एवमुक्ते तदा तेन दम्पती तौ जहर्षतुः ।
प्रत्यब्रूतां च तमृषिमेवमस्त्विति भारत ॥ १३.८७.२२ ॥
ସେ ଏହା କହିବାରୁ ସେହି ଦମ୍ପତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ହେ ଭାରତ, ସେମାନେ ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତାହା ହେଉ।"
13.87.23
अथ तं कुशिको हृष्टः प्रावेशयदनुत्तमम् ।
गृहोद्देशं ततस्तस्य दर्शनीयमदर्शयत् ॥ १३.८७.२३ ॥
ତେବେ ହର୍ଷିତ କୁଶିକ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ ଏବଂ ଘରର ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ ଅଂଶ ଦେଖାଇଲେ।
13.87.24
इयं शय्या भगवतो यथाकाममिहोष्यताम् ।
प्रयतिष्यावहे प्रीतिमाहर्तुं ते तपोधन ॥ १३.८७.२४ ॥
ଭଗବନ୍, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଶଯ୍ୟା; ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଏଠାରେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତୁ। ହେ ତପୋଧନ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବୁ।
13.87.25
अथ सूर्योतिचक्राम तेषां संवदतां तथा ।
अथर्षिश्चोदयामास पानमन्नं तथैव च ॥ १३.८७.२५ ॥
ସେମାନେ ଏହିପରି କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଗକୁ ଗଲେ। ତାପରେ ଋଷି ପାନୀୟ ଓ ଅନ୍ନ ସେହିପରି ମାଗିଲେ।
13.87.26
तमपृच्छत्ततो राजा कुशिकः प्रणतस्तदा ।
किमन्नजातमिष्टं ते किमुपस्थापयाम्यहम् ॥ १३.८७.२६ ॥
ସେତେବେଳେ ପ୍ରଣାମ କରି ରାଜା କୁଶିକ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ଆପଣଙ୍କୁ କେଉଁ ଅନ୍ନ ପ୍ରିୟ? ମୁଁ କ'ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବି?"
13.87.27
ततः स परया प्रीत्या प्रत्युवाच नराधिपम् ।
औपपत्तिकमाहारं प्रयच्छस्वेति भारत ॥ १३.८७.२७ ॥
ସେତେବେଳେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତିରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ଭାରତ, ଉପଯୁକ୍ତ ଆହାର ଦିଅ।"
13.87.28
तद्वचः पूजयित्वा तु तथेत्याह स पार्थिवः ।
यथोपपन्नमाहारं तस्मै प्रादाज्जनाधिप ॥ १३.८७.२८ ॥
ସେ କଥାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ରାଜା "ତଥାସ୍ତୁ" କହିଲେ; ହେ ଜନାଧିପ, ଉପଲବ୍ଧ ଆହାର ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
13.87.29
ततः स भुक्त्वा भगवन्दम्पती प्राह धर्मवित् ।
स्वप्तुमिच्छाम्यहं निद्रा बाधते मामिति प्रभो ॥ १३.८७.२९ ॥
ତା'ପରେ ଭୋଜନ କରି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭଗବାନ ସେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୋ, ମୁଁ ଶୋଇବାକୁ ଚାହେଁ; ନିଦ ମୋତେ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି।"
13.87.30
ततः शय्यागृहं प्राप्य भगवानृषिसत्तमः ।
संविवेश नरेशस्तु सपत्नीकः स्थितोऽभवत् ॥ १३.८७.३० ॥
ତା'ପରେ ଶୟନଗୃହରେ ପହଞ୍ଚି ଭଗବାନ, ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୋଇଲେ; ରାଜା ପତ୍ନୀ ସହ ଠିଆ ହୋଇ ରହିଲେ।
13.87.31
न प्रबोध्योस्मि संसुप्त इत्युवाचाथ भार्गवः ।
संवाहितव्यौ मे पादौ जागर्तव्यं च वां निशि ॥ १३.८७.३१ ॥
"ମୁଁ ଗଭୀର ନିଦରେ ଅଛି, ମୋତେ ଜଗାଇବ ନାହିଁ" ଏହା ଭାର୍ଗବ କହିଲେ; "ମୋ ପାଦ ସଂବାହନ କର, ଏବଂ ରାତିରେ ତୁମେ ଦୁହେଁ ଜାଗ୍ରତ ରହିବ।"
13.87.32
अविशङ्कस्तु कुशिकस्तथेत्येवाह धर्मवित् ।
न प्राबोधयतां तौ च दंपती रजनीक्षये ॥ १३.८७.३२ ॥
ନିଃସନ୍ଦେହରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ କୁଶିକ କହିଲେ, 'ସେପରି ହେଉ'। ରାତ୍ରିର ଶେଷରେ ସେହି ଦମ୍ପତି ସେମାନଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ ନାହିଁ।
13.87.33
यथादेशं महर्षेस्तु शुश्रूषापरमौ तदा ।
बभूवतुर्महाराज प्रयतावथ दम्पती ॥ १३.८७.३३ ॥
ମହର୍ଷିଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ସେବାରେ ପରମ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେଲେ। ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ଦମ୍ପତି ସଂଯମ ଓ ଭକ୍ତିରେ ରହିଲେ।
13.87.34
ततः स भगवान्विप्रः समादिश्य नराधिपम् ।
सुष्वापैकेन पार्श्वेन दिवसानेकविंशतिम् ॥ १३.८७.३४ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଭଗବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଇ ଏକୁଶ ଦିନ ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶୋଇ ରହିଲେ।
13.87.35
स तु राजा निराहारः सभार्यः कुरुनन्दन ।
पर्युपासत तं हृष्टश्च्यवनाराधने रतः ॥ १३.८७.३५ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ସେହି ରାଜା ପତ୍ନୀ ସହିତ ନିରାହାର ରହି, ଆନନ୍ଦରେ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ରତ ହୋଇ ସେବା କଲେ।
13.87.36
भार्गवस्तु समुत्तस्थौ स्वयमेव तपोधनः ।
अकिञ्चिदुक्त्वा तु गृहान्निश्चक्राम महातपाः ॥ १३.८७.३६ ॥
ଭୃଗୁବଂଶୀୟ ତପୋଧନ ନିଜେ ଉଠିଲେ। କିଛି ନକହି ସେହି ମହାତପସ୍ୱୀ ଘରୁ ବାହାରିଗଲେ।
13.87.37
तमन्वगच्छतां तौ च क्षुधितौ श्रमकर्शितौ ।
भार्यापती मुनिश्रेष्ठस्तावेतौ नावलोकयत् ॥ १३.८७.३७ ॥
କ୍ଷୁଧା ଓ ଶ୍ରମରେ କ୍ଷୀଣ ସେହି ଦୁଇଜଣ, ସ୍ୱାମୀ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ, ତାଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ। ମାତ୍ର ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ ନାହିଁ।
13.87.38
तयोस्तु प्रेक्षतोऽरेव भार्गवाणां कुलोद्वहः ।
अन्तर्हितोभूद्राजेन्द्र ततो राजाऽपतत्क्षितौ ॥ १३.८७.३८ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ସେମାନଙ୍କ ଦୁହିଁଙ୍କ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ ଭୃଗୁବଂଶର ଧାରକ ସେ ମୁନି ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ; ତାପରେ ରାଜା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
13.87.39
ततो मुहूर्तादाश्वस्य सह देव्या महामुनेः ।
पुनरन्वेषणे यत्नमकरोत्स महीपतिः ॥ १३.८७.३९ ॥
ତାପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ସଂଜ୍ଞା ଫେରି, ରାଣୀଙ୍କ ସହିତ, ସେ ରାଜା ସେହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପୁଣି ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।