มหาภารตะ · อัธยายะ 13.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.89.1
ततः स राजा रात्र्यन्ते प्रतिबुद्धो महामनाः ।
कृतपूर्वाह्णिकः प्रायात्सभार्यस्तद्वनं प्रति ॥ १३.८९.१ ॥
ครั้นถึงปลายราตรี กษัตริย์ผู้มีใจกว้างขวางนั้นตื่นขึ้น ทำพิธีในยามเช้าเสร็จแล้ว ก็ออกเดินทางพร้อมด้วยภรรยาไปยังป่านั้น
13.89.2
ततो ददर्श नृपतिः प्रासादं सर्वकाञ्चनम् ।
मणिस्तम्भसहस्राढ्यं गन्धर्वनगरोपमम्।
तत्र दिव्यानभिप्रायान्ददर्श कुशिकस्तदा ॥ १३.८९.२ ॥
จากนั้น พระราชาทอดพระเนตรเห็นปราสาทที่ทำด้วยทองทั้งหลัง ประดับด้วยเสาแก้วมณีนับพัน เหมือนนครของพวกคนธรรพ์ ที่นั่นกุศิกได้เห็นสิ่งอันเป็นทิพย์ตามที่ปรารถนาในขณะนั้น
13.89.3
पर्वतान्रूप्यसानूंश्च नलिनीश्च सपङ्कजाः ।
चित्रशालाश्च विविधास्तोरणानि च भारत।
शाद्वलोपचितां भूमिं तथा काञ्चनकुट्टिमाम् ॥ १३.८९.३ ॥
ภูเขาและยอดเขาเงิน สระบัวพร้อมดอกบัว หอจิตรกรรมหลากหลายแบบ และซุ้มประตูต่างๆ ข้าแต่พระภารตะ พื้นดินที่ปกคลุมด้วยหญ้าอ่อน และปูด้วยทองคำ
13.89.4
सहकारान्प्रफुल्लांश्च केतकोद्दालकान्वरान् ।
अशोकान्सहकुन्दांश्च फुल्लांश्चैवातिमुक्तकान् ॥ १३.८९.४ ॥
ต้นมะม่วงที่บานสะพรั่ง ต้นเกตกะและอุทาลกะอันประเสริฐ ต้นอโศกพร้อมดอกกุนทะ และเถาอติมุกตกะที่บานอยู่
13.89.5
चम्पकांस्तिलकान्भव्यान्पनसान्वञ्जुलानपि ।
पुष्पितान्कर्णिकारांश्च तत्रतत्र ददर्श ह ॥ १३.८९.५ ॥
พระองค์ทอดพระเนตรเห็นต้นจัมปกะ ติลกะอันงดงาม ต้นขนุนและต้นวัญชุละ และต้นกรรณิการ์ที่บานอยู่ ทั่วไปทุกแห่ง
13.89.6
श्यामान्वारणपुष्पांश्च तथाऽष्टपदिका लताः ।
तत्रतत्र परिक्लृप्ता ददर्श स महीपतिः ॥ १३.८९.६ ॥
พระราชาทอดพระเนตรเห็นต้นวรณะที่มีดอกสีคล้ำ และเถาอัษฏปทิกาที่จัดวางอยู่ทั่วไปทุกแห่ง
13.89.7
रम्यान्पद्मोत्पलधरान्सर्वर्तुकुसुमांस्तथा ।
विमानप्रतिमांश्चापि प्रासादाञ्शैलसन्निभान् ॥ १३.८९.७ ॥
ต้นไม้อันน่ารื่นรมย์ที่ถือดอกบัวและบัวขาบ ประดับด้วยดอกไม้ของทุกฤดู และปราสาทที่คล้ายวิมาน สูงตระหง่านดุจภูเขา
13.89.8
शीतलानि च तोयानि क्वचिदुष्णानि भारत ।
आसनानि विचित्राणि शयनप्रवराणि च ॥ १३.८९.८ ॥
ข้าแต่พระภารตะ บางแห่งมีน้ำเย็น บางแห่งมีน้ำอุ่น มีอาสนะแปลกตาและที่นอนอันประเสริฐ
13.89.9
पर्यङ्कान्रत्नसौवर्णान्परार्ध्यास्तरणास्तृतान् ।
भक्ष्यं भोज्यमनन्तं च तत्रतत्रोपकल्पितम् ॥ १३.८९.९ ॥
มีแท่นบรรทมทำด้วยแก้วและทองคำ ปูด้วยผ้าปูอันล้ำค่า และมีอาหารและเครื่องดื่มมากมายไม่สิ้นสุด จัดเตรียมไว้ทั่วไปทุกแห่ง
13.89.10
वाणीवादाञ्छुकांश्चैव शारिका भृङ्गराजकान् ।
कोकिलाञ्छतपत्रांश्च सकोयष्टिककुक्कुभान् ॥ १३.८९.१० ॥
มีนกแก้วที่พูดได้และนกสาลิกา นกภฤงคราช นกกาเหว่า นกที่มีร้อยขน และนกโกยัษฏิกะกับนกกักกุพภะ
13.89.11
मयूरान्कुक्कुटांश्चापि दात्यूहाञ्जीवजीवकान् ।
चकोरान्वानरान्हंसान्सारसांश्चक्रसाह्वयान् ॥ १३.८९.११ ॥
มีนกยูง ไก่ นกทาตยูหะ นกชีวชีวกะ นกจกอร นกลิง หงส์ นกกระเรียน และนกที่เรียกว่าจักรวาก
13.89.12
समन्ततः प्रणदतो ददर्श सुमनोहरान् ।
क्वचिदप्सरसां सङ्घान्गन्धर्वाणां च पार्थिव ॥ १३.८९.१२ ॥
ข้าแต่พระราชา พระองค์ทอดพระเนตรเห็นภาพอันน่าชื่นใจที่กึกก้องไปทั่วทุกทิศ บางแห่งเป็นหมู่อัปสรและหมู่คนธรรพ์
13.89.13
कान्ताभिरपरांस्तत्र परिष्वक्रान्ददर्श ह ।
न ददर्श च तान्भूयो ददर्श च पुनर्नृपः ॥ १३.८९.१३ ॥
ที่นั่นพระองค์ทอดพระเนตรเห็นบางคนที่ถูกหญิงงามโอบกอด แล้วก็มองไม่เห็นพวกเขา ต่อมาพระราชาก็ทอดพระเนตรเห็นพวกเขาอีกครั้ง
13.89.14
गीतध्वनिं सुमधुरं तथैवाध्ययनध्वनिम् ।
हंसानसुमधुरांश्चापि तत्र शुश्राव पार्थिवः ॥ १३.८९.१४ ॥
ที่นั่นพระราชาได้ยินเสียงเพลงอันไพเราะยิ่ง และเสียงการสวดคัมภีร์ เช่นเดียวกับเสียงหงส์อันไพเราะยิ่ง
13.89.15
तं दृष्ट्वाऽत्यद्भुतं राजा मनसाऽचिन्तयत्तदा ।
स्वप्नोऽयं चित्तविभ्रंश उताहो सत्यमेव तु ॥ १३.८९.१५ ॥
เมื่อพระราชาทอดพระเนตรภาพอันน่าอัศจรรย์ยิ่งนั้น ก็ทรงคิดในพระทัยว่า นี่คือความฝันหรือความวิปริตของจิตใจ หรือว่าเป็นของจริงแท้
13.89.16
अहो सह शरीरेण प्राप्तोस्मि परमां गतिम् ।
उत्तरान्वा कुरून्पुण्यानथवाऽप्यमरावतीम् ॥ १३.८९.१६ ॥
อัศจรรย์เหลือเกิน ข้าพเจ้ามาถึงคติอันสูงสุดพร้อมด้วยร่างกาย จะเป็นกุรุอุตตรที่บริสุทธิ์ หรืออมราวดีก็ไม่ทราบ
13.89.17
किञ्चेदं महदाश्चर्यं सम्पश्यामीत्यचिन्तयत् ।
एवं सञ्चिन्तयन्नेव ददर्श मुनिपुङ्गवम् ॥ १३.८९.१७ ॥
"นี่เป็นความอัศจรรย์อันยิ่งใหญ่อะไรที่ข้าพเจ้าเห็นอยู่หนอ" พระองค์ทรงคิดเช่นนั้น ขณะครุ่นคิดเช่นนั้น พระองค์ก็ทอดพระเนตรเห็นมุนีผู้ประเสริฐที่สุด
13.89.18
तस्मिन्विमाने सौवर्णे मणिस्तम्भसमाकुले ।
महार्हे शयने दिव्ये शयानं भृगुनन्दनम् ॥ १३.८९.१८ ॥
ในวิมานทองคำนั้น ซึ่งเต็มไปด้วยเสาแก้วมณี บนที่นอนทิพย์อันล้ำค่ามาก มีบุตรของภฤคุนอนอยู่
13.89.19
तमभ्ययात्प्रहर्षेण नरेन्द्रः सह भार्यया ।
अन्तर्हितस्ततो भूयश्च्यवनः शयनं व तत् ॥ १३.८९.१९ ॥
พระราชาพร้อมด้วยภรรยาเสด็จเข้าไปหาด้วยความปีติยินดี แต่จ्यวนะหายไปอีกครั้ง พร้อมทั้งที่นอนนั้นด้วย
13.89.20
ततोऽन्यस्मिन्वनोद्देशे पुनरेव ददर्श तम् ।
कौश्यां बृस्यां समासीनं जपमानं महाव्रतम् ॥ १३.८९.२० ॥
ต่อมา ในอีกส่วนหนึ่งของป่า พระองค์ทอดพระเนตรเห็นท่านอีกครั้ง ท่านประทับนั่งบนอาสนะหญ้าคา เป็นผู้รักษาวรตอันยิ่งใหญ่ กำลังสวดชปะ
13.89.21
एवं योगबलाद्विप्रो मोहयामास पार्थिवम् ॥ १३.८९.२१ ॥
ด้วยพลังแห่งโยคะเช่นนี้ พราหมณ์ได้ทำให้พระราชาหลงผิด
13.89.22
क्षणेन तद्वनं चैव ते चैवाप्सरसां गणाः ।
गन्धर्वाः पादपाश्चैव सर्वमन्तरधीयत ॥ १३.८९.२२ ॥
ในชั่วขณะเดียว ป่านั้น หมู่อัปสรเหล่านั้น คนธรรพ์ และต้นไม้ทั้งหมดก็หายวับไป
13.89.23
निःशब्दमभवच्चापि गङ्गाकूलं पुनर्नृप ।
कुशवल्मीकभूयिष्ठं बभूव च यथा पुरा ॥ १३.८९.२३ ॥
ข้าแต่พระราชา ฝั่งแม่น้ำคงคาก็เงียบสงัดลงอีกครั้ง และกลับเต็มไปด้วยหญ้ากุศะและจอมปลวกดังเช่นเคยเป็นมาแต่ก่อน
13.89.24
ततः स राजा कुशिकः सभार्यस्तेन कर्मणा ।
विस्मयं परमं प्राप्तस्तद्दृष्ट्वा महदद्भुतम् ॥ १३.८९.२४ ॥
ฝ่ายพระราชากุศิกะพร้อมด้วยพระชายา เมื่อได้เห็นการกระทำอันยิ่งใหญ่และอัศจรรย์นั้น ก็เกิดความพิศวงยิ่งนัก
13.89.25
ततः प्रोवाच कुशिको भार्या हर्षसमन्वितः ।
पश्य भद्रे यथाभावाश्चित्रा दृष्टाः सुदुर्लभाः।
प्रसादाद्भृगुमुख्यस्य किमन्यत्र तपोबलात् ॥ १३.८९.२५ ॥
ลำดับนั้น กุศิกะผู้เปี่ยมด้วยความยินดีได้กล่าวแก่พระชายาว่า ดูเถิดนางผู้เจริญ ภาวะอันน่าอัศจรรย์และหาได้ยากยิ่งเหล่านี้ปรากฏขึ้นให้เห็นแล้ว นอกจากพลังแห่งตบะ อันเป็นผลจากพระกรุณาของผู้ประเสริฐที่สุดในตระกูลภฤคุ จะเป็นอะไรไปได้เล่า
13.89.26
तपसा तदवाप्यं हि यन्न शक्यं मनोरथैः ।
त्रैलोक्यराज्यादपि हि तप एव विशिष्यते ॥ १३.८९.२६ ॥
สิ่งที่บรรลุได้ด้วยตบะนั้น ไม่อาจได้มาด้วยความปรารถนาเพียงอย่างเดียว แท้จริงแล้ว แม้อำนาจปกครองไตรโลกก็ยังด้อยกว่าตบะ
13.89.27
तपसा हि सुतप्तेनि क्रीडत्येष तपोधनः ।
अहो प्रभावो ब्रह्मर्षेश्च्यवनस्य महात्मनः ॥ १३.८९.२७ ॥
ผู้มีทรัพย์คือตบะนี้ย่อมรื่นเริงด้วยตบะอันเข้มข้น โอ อานุภาพของพรหมฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ จยวนะช่างยิ่งใหญ่นัก
13.89.28
इच्छयैष तपोवीर्यादन्याँल्लोकान्सृजेदपि ।
ब्राह्मणा एव जायेरन्पुण्यवाग्बुद्धिकर्मणा ॥ १३.८९.२८ ॥
ด้วยความปรารถนาของท่าน ด้วยพลังแห่งตบะ ท่านอาจสร้างโลกอื่นขึ้นได้ และผู้ที่เกิดเป็นพราหมณ์ก็มีแต่ผู้มีคำพูด ความคิด และการกระทำที่เป็นบุญเท่านั้น
13.89.29
उत्सहेदिह कृत्वैव कोऽन्यो वै च्यवनादृते ।
ब्राह्मण्यं दुर्लभं लोके राज्यं हि सुलभं नरैः ॥ १३.८९.२९ ॥
ในโลกนี้ นอกจากจยวนะแล้ว ใครเล่าจะกล้าทำเช่นนี้ได้ ความเป็นพราหมณ์นั้นได้มาได้ยากในโลก ส่วนอำนาจกษัตริย์นั้นมนุษย์ได้มาได้ง่าย
13.89.30
ब्राह्मण्यस्य प्रभावाद्धि रथे युक्तौ स्वधुर्यवत् ।
इत्येवं चिन्तयानः स विदितश्च्यवनस्य वै ॥ १३.८९.३० ॥
ด้วยอานุภาพแห่งความเป็นพราหมณ์ ท่านถูกเทียมไว้กับรถของตนเองเหมือนม้าที่แบกแอกของตน เมื่อคิดเช่นนี้ ท่านจึงเป็นที่รู้จักแก่จยวนะ
13.89.31
सम्प्रेक्ष्योवाच नृपतिं क्षिप्रमागम्यतामिति ।
इत्युक्तः सहभार्यस्तु सोभ्यगच्छन्महामुनिम् ॥ १३.८९.३१ ॥
ท่านทอดพระเนตรเห็นพระราชาแล้วตรัสว่า จงให้พระราชาเสด็จมาโดยเร็ว เมื่อได้รับคำสั่งเช่นนั้น พระราชาพร้อมด้วยพระชายาจึงเสด็จเข้าไปหามหาฤๅษี
13.89.32
शिरसा वन्दनीयं तमवन्दत च पार्थिवः ।
तस्याशिषः प्रयुज्याथ स मुनिस्तं नराधिपम्।
निषीदेत्यब्रवीद्धीमान्सान्त्वयन्पुरुषर्षभः ॥ १३.८९.३२ ॥
พระราชาก้มศีรษะถวายความเคารพแด่ท่านผู้ควรแก่การกราบไหว้ ฝ่ายฤๅษีให้พรแล้วตรัสกับพระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ว่า จงนั่งลงเถิด ท่านผู้มีปัญญา ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ตรัสปลอบโยนเช่นนั้น
13.89.33
ततः प्रकृतिमापन्नो भार्गवो नृपते नृपम् ।
उवाच श्लक्ष्णया वाचा तर्पयन्निव भारत ॥ १३.८९.३३ ॥
ลำดับนั้น ภารควะผู้กลับคืนสู่ความสงบตามปกติ ได้ตรัสกับพระราชาด้วยถ้อยคำอ่อนโยน ราวกับทรงทำให้พระราชาพึงพอใจ โอ พระราชา โอ ภารตะ
13.89.34
राजन्सम्यग्जितानीह पञ्चपञ्च स्वयं त्वया ।
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि कृच्छ्रान्मुक्तोसि तेन वै ॥ १३.८९.३४ ॥
ข้าแต่พระราชา ที่นี่พระองค์เองได้ชนะอินทรีย์ห้าคูณห้า โดยมีใจเป็นที่หก ได้โดยชอบแล้ว และด้วยเหตุนั้นพระองค์จึงพ้นจากความยากลำบากอย่างแท้จริง
13.89.35
सम्यगाराधितः पुत्र त्वयाऽहं वदतांवर ।
न हि ते वृजितं किञ्चित्सुसूक्ष्ममपि दृश्यते ॥ १३.८९.३५ ॥
ลูกเอ๋ย เจ้าบูชาข้าได้ดียิ่ง โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กล่าว ไม่เห็นความผิดแม้เพียงเล็กน้อยที่สุดในตัวเจ้าเลย
13.89.36
अनुजानीहि मां राजन्गमिष्यामि यथागतम् ।
प्रीतोस्मि तव राजेन्द्र वरश्च प्रतिगृह्यताम् ॥ १३.८९.३६ ॥
ข้าแต่พระราชา โปรดอนุญาตให้ข้ากลับไปตามทางที่มาเถิด ข้าพอใจในตัวพระองค์แล้ว ข้าแต่จอมราชันย์ โปรดรับพรไว้ด้วยเถิด
13.89.37
अग्निमध्ये गतेनेव भगवन्सन्निधौ मया ।
वर्तितं भृगुशार्दूल यन्न दग्धोस्मि तद्बहु ॥ १३.८९.३७ ॥
ข้าแต่ท่านผู้มีภคะ ข้าแต่เสือในหมู่ภฤคุ ในที่ประทับของท่าน ข้าประพฤติตนราวกับได้เข้าไปกลางกองไฟ ที่ข้าไม่ถูกเผาไหม้นั้นก็นับว่ามากแล้ว
13.89.38
एष एव वरो मुख्यः प्राप्तो मे भृगुनन्दन ।
यत्प्रीतोसि ममाचारैः कुलं त्रातं च मेऽनघ ॥ १३.८९.३८ ॥
นี่แหละคือพรอันประเสริฐที่สุดที่ข้าได้รับ โอ ผู้เป็นบุตรของภฤคุ ที่ท่านพอใจในความประพฤติของข้า และ โอ ผู้ไร้บาป ตระกูลของข้าก็ได้รับการคุ้มครองแล้ว
13.89.39
एथ मेऽन्द्रग्रहो विप्र जीविते च प्रयोजनम् ।
एतद्राज्यफलं चैव तपसश्च फलं मम ॥ १३.८९.३९ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ นี่คือจุดหมายแห่งชีวิตของข้า นี่ก็คือผลแห่งอำนาจกษัตริย์ และนี่ก็คือผลแห่งตบะของข้า
13.89.40
यदि त्वं प्रीतिमान्विप्र मयि वै भृगुनन्दन ।
अस्ति मे संशयः कश्चित्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८९.४० ॥
ข้าแต่พราหมณ์ โอ บุตรของภฤคุ หากท่านมีความรักใคร่ต่อข้า ข้ามีความสงสัยอยู่บ้าง ท่านควรจะอธิบายให้ข้าฟังเถิด