മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.89.1
ततः स राजा रात्र्यन्ते प्रतिबुद्धो महामनाः ।
कृतपूर्वाह्णिकः प्रायात्सभार्यस्तद्वनं प्रति ॥ १३.८९.१ ॥
രാത്രിയുടെ അവസാനത്തിൽ ഉണർന്ന ആ മഹാമനസ്കനായ രാജാവ്, പ്രഭാതകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത് ഭാര്യയോടൊപ്പം ആ വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
13.89.2
ततो ददर्श नृपतिः प्रासादं सर्वकाञ्चनम् ।
मणिस्तम्भसहस्राढ्यं गन्धर्वनगरोपमम्।
तत्र दिव्यानभिप्रायान्ददर्श कुशिकस्तदा ॥ १३.८९.२ ॥
അപ്പോൾ രാജാവ് പൂർണ്ണമായും സ്വർണ്ണമയമായ ഒരു കൊട്ടാരം കണ്ടു; ആയിരം മണിസ്തംഭങ്ങളാൽ സമൃദ്ധവും ഗന്ധർവനഗരത്തിനു തുല്യവുമായിരുന്നു അത്. അവിടെ കുശികൻ ദിവ്യമായ ഉദ്ദേശ്യങ്ങൾ കണ്ടു.
13.89.3
पर्वतान्रूप्यसानूंश्च नलिनीश्च सपङ्कजाः ।
चित्रशालाश्च विविधास्तोरणानि च भारत।
शाद्वलोपचितां भूमिं तथा काञ्चनकुट्टिमाम् ॥ १३.८९.३ ॥
പർവതങ്ങളെയും വെള്ളിശിഖരങ്ങളെയും താമരകളോടുകൂടിയ തടാകങ്ങളെയും വിവിധ ചിത്രശാലകളെയും തോരണങ്ങളെയും, ഭാരതാ, പുല്ലുമൂടിയതും സ്വർണ്ണം പതിച്ചതുമായ ഭൂമിയെയും.
13.89.4
सहकारान्प्रफुल्लांश्च केतकोद्दालकान्वरान् ।
अशोकान्सहकुन्दांश्च फुल्लांश्चैवातिमुक्तकान् ॥ १३.८९.४ ॥
പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ മാവുകൾ, ശ്രേഷ്ഠമായ കേതകവും ഉദ്ദാലകവും, അശോകങ്ങൾ, കുന്ദപുഷ്പങ്ങളോടുകൂടിയവ, വിരിഞ്ഞ അതിമുക്തകവള്ളികൾ.
13.89.5
चम्पकांस्तिलकान्भव्यान्पनसान्वञ्जुलानपि ।
पुष्पितान्कर्णिकारांश्च तत्रतत्र ददर्श ह ॥ १३.८९.५ ॥
ചമ്പകം, തിലകം, മനോഹരമായ പ്ലാവ്, വഞ്ചുലം എന്നിവയും പൂത്ത കർണ്ണികാരങ്ങളും അവിടവിടെ അവൻ കണ്ടു.
13.89.6
श्यामान्वारणपुष्पांश्च तथाऽष्टपदिका लताः ।
तत्रतत्र परिक्लृप्ता ददर्श स महीपतिः ॥ १३.८९.६ ॥
കറുത്ത വാരണപുഷ്പ വൃക്ഷങ്ങളെയും അഷ്ടപദികാ വള്ളികളെയും, അവിടവിടെ ഒരുക്കിയവയെയും ആ മഹീപതി കണ്ടു.
13.89.7
रम्यान्पद्मोत्पलधरान्सर्वर्तुकुसुमांस्तथा ।
विमानप्रतिमांश्चापि प्रासादाञ्शैलसन्निभान् ॥ १३.८९.७ ॥
താമരകളും നീലോത്പലങ്ങളും ധരിച്ചവയും എല്ലാ ഋതുക്കളിലെയും പൂക്കളുള്ളവയും വിമാനങ്ങൾക്ക് സമാനമായവയും പർവതങ്ങൾ പോലെ ഉയർന്ന പ്രാസാദങ്ങളും മനോഹരമായിരുന്നു.
13.89.8
शीतलानि च तोयानि क्वचिदुष्णानि भारत ।
आसनानि विचित्राणि शयनप्रवराणि च ॥ १३.८९.८ ॥
ഭാരതാ, ചിലയിടത്ത് തണുത്ത ജലവും ചിലയിടത്ത് ചൂടുവെള്ളവും ഉണ്ടായിരുന്നു; വിചിത്രമായ ആസനങ്ങളും ശ്രേഷ്ഠമായ ശയ്യകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
13.89.9
पर्यङ्कान्रत्नसौवर्णान्परार्ध्यास्तरणास्तृतान् ।
भक्ष्यं भोज्यमनन्तं च तत्रतत्रोपकल्पितम् ॥ १३.८९.९ ॥
രത്നങ്ങളും സ്വർണ്ണവും കൊണ്ടുള്ള കട്ടിലുകൾ, ഏറ്റവും വിലപിടിച്ച വിരികളാൽ വിരിക്കപ്പെട്ടവ; അനന്തമായ ഭക്ഷ്യഭോജ്യങ്ങൾ ഇടംതോറും ഒരുക്കിയിരുന്നു.
13.89.10
वाणीवादाञ्छुकांश्चैव शारिका भृङ्गराजकान् ।
कोकिलाञ्छतपत्रांश्च सकोयष्टिककुक्कुभान् ॥ १३.८९.१० ॥
സംസാരിക്കുന്ന തത്തകൾ, മൈനകൾ, ഭൃംഗരാജങ്ങൾ, കുയിലുകൾ, ശതപത്രങ്ങൾ, കോയഷ്ടിക-കക്കുഭ പക്ഷികൾ എന്നിവയെയും അദ്ദേഹം കണ്ടു.
13.89.11
मयूरान्कुक्कुटांश्चापि दात्यूहाञ्जीवजीवकान् ।
चकोरान्वानरान्हंसान्सारसांश्चक्रसाह्वयान् ॥ १३.८९.११ ॥
മയിലുകൾ, കോഴികൾ, ദാത്യൂഹങ്ങൾ, ജീവജീവകങ്ങൾ, ചകോരങ്ങൾ, കുരങ്ങുകൾ, ഹംസങ്ങൾ, സാരസങ്ങൾ, ചക്രവാകങ്ങൾ എന്ന പക്ഷികളും.
13.89.12
समन्ततः प्रणदतो ददर्श सुमनोहरान् ।
क्वचिदप्सरसां सङ्घान्गन्धर्वाणां च पार्थिव ॥ १३.८९.१२ ॥
ചുറ്റും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന അത്യന്തം മനോഹരമായവ അദ്ദേഹം കണ്ടു; രാജാവേ, ചിലയിടത്ത് അപ്സരസ്സുകളുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും സംഘങ്ങളെയും കണ്ടു.
13.89.13
कान्ताभिरपरांस्तत्र परिष्वक्रान्ददर्श ह ।
न ददर्श च तान्भूयो ददर्श च पुनर्नृपः ॥ १३.८९.१३ ॥
അവിടെ പ്രിയമുള്ള സ്ത്രീകളാൽ ആലിംഗനം ചെയ്യപ്പെട്ട മറ്റുള്ളവരെ അദ്ദേഹം കണ്ടു. പിന്നീട് അവരെ കണ്ടില്ല, വീണ്ടും രാജാവ് അവരെ കണ്ടു.
13.89.14
गीतध्वनिं सुमधुरं तथैवाध्ययनध्वनिम् ।
हंसानसुमधुरांश्चापि तत्र शुश्राव पार्थिवः ॥ १३.८९.१४ ॥
അവിടെ രാജാവ് അത്യന്തം മധുരമായ ഗീതധ്വനിയും, അതുപോലെ വേദാധ്യയനധ്വനിയും, മധുരമായ ഹംസങ്ങളുടെ സ്വരവും കേട്ടു.
13.89.15
तं दृष्ट्वाऽत्यद्भुतं राजा मनसाऽचिन्तयत्तदा ।
स्वप्नोऽयं चित्तविभ्रंश उताहो सत्यमेव तु ॥ १३.८९.१५ ॥
ആ അത്യദ്ഭുതം കണ്ട് രാജാവ് അപ്പോൾ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: 'ഇത് സ്വപ്നമോ, മനോഭ്രമമോ? അതോ സത്യം തന്നെയോ?'
13.89.16
अहो सह शरीरेण प्राप्तोस्मि परमां गतिम् ।
उत्तरान्वा कुरून्पुण्यानथवाऽप्यमरावतीम् ॥ १३.८९.१६ ॥
അഹോ! ശരീരത്തോടെ ഞാൻ പരമഗതി പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ പുണ്യമായ ഉത്തരകുരുക്കളെയോ, അമരാവതിയെയോ.
13.89.17
किञ्चेदं महदाश्चर्यं सम्पश्यामीत्यचिन्तयत् ।
एवं सञ्चिन्तयन्नेव ददर्श मुनिपुङ्गवम् ॥ १३.८९.१७ ॥
'ഞാൻ കാണുന്ന ഇത് എന്ത് മഹാത്ഭുതം?' എന്ന് അദ്ദേഹം ചിന്തിച്ചു. ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ മുനിശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ടു.
13.89.18
तस्मिन्विमाने सौवर्णे मणिस्तम्भसमाकुले ।
महार्हे शयने दिव्ये शयानं भृगुनन्दनम् ॥ १३.८९.१८ ॥
ആ സ്വർണ്ണവിമാനത്തിൽ, മണിത്തൂണുകളാൽ നിറഞ്ഞ, അത്യമൂല്യമായ ദിവ്യശയ്യയിൽ ഭൃഗുപുത്രൻ കിടക്കുകയായിരുന്നു.
13.89.19
तमभ्ययात्प्रहर्षेण नरेन्द्रः सह भार्यया ।
अन्तर्हितस्ततो भूयश्च्यवनः शयनं व तत् ॥ १३.८९.१९ ॥
രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ ഭാര്യയോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തെ സമീപിച്ചു; പിന്നീട് ച്യവനനും ആ ശയ്യയും വീണ്ടും അപ്രത്യക്ഷരായി.
13.89.20
ततोऽन्यस्मिन्वनोद्देशे पुनरेव ददर्श तम् ।
कौश्यां बृस्यां समासीनं जपमानं महाव्रतम् ॥ १३.८९.२० ॥
പിന്നീട് കാട്ടിലെ മറ്റൊരു ഭാഗത്ത് അവൻ അദ്ദേഹത്തെ വീണ്ടും കണ്ടു; കുശപ്പുല്ലിന്റെ ആസനത്തിലിരുന്ന് ജപിക്കുന്ന മഹാവ്രതനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
13.89.21
एवं योगबलाद्विप्रो मोहयामास पार्थिवम् ॥ १३.८९.२१ ॥
ഇങ്ങനെ യോഗബലത്താൽ ആ ബ്രാഹ്മണൻ രാജാവിനെ മോഹിപ്പിച്ചു.
13.89.22
क्षणेन तद्वनं चैव ते चैवाप्सरसां गणाः ।
गन्धर्वाः पादपाश्चैव सर्वमन्तरधीयत ॥ १३.८९.२२ ॥
ഒരു നിമിഷത്തിനുള്ളിൽ ആ കാടും, അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളും, ഗന്ധർവന്മാരും, മരങ്ങളും എല്ലാം അപ്രത്യക്ഷമായി.
13.89.23
निःशब्दमभवच्चापि गङ्गाकूलं पुनर्नृप ।
कुशवल्मीकभूयिष्ठं बभूव च यथा पुरा ॥ १३.८९.२३ ॥
രാജാവേ, ഗംഗാതീരം വീണ്ടും നിശ്ശബ്ദമായി; മുമ്പത്തെപ്പോലെ കുശപ്പുല്ലും പുറ്റുകളും നിറഞ്ഞതായി.
13.89.24
ततः स राजा कुशिकः सभार्यस्तेन कर्मणा ।
विस्मयं परमं प्राप्तस्तद्दृष्ट्वा महदद्भुतम् ॥ १३.८९.२४ ॥
അപ്പോൾ ആ രാജാവായ കുശികൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം ആ മഹാദ്ഭുത കർമ്മം കണ്ട് അത്യന്തം വിസ്മയിച്ചു.
13.89.25
ततः प्रोवाच कुशिको भार्या हर्षसमन्वितः ।
पश्य भद्रे यथाभावाश्चित्रा दृष्टाः सुदुर्लभाः।
प्रसादाद्भृगुमुख्यस्य किमन्यत्र तपोबलात् ॥ १३.८९.२५ ॥
അപ്പോൾ സന്തോഷം നിറഞ്ഞ കുശികൻ തന്റെ ഭാര്യയോട് പറഞ്ഞു: ഓ ശുഭേ, നോക്കൂ, എത്ര അപൂർവവും അത്ഭുതകരവുമായ രൂപങ്ങൾ കണ്ടു! ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠന്റെ അനുഗ്രഹത്താലല്ലാതെ, തപോബലത്താലല്ലാതെ മറ്റെന്ത്?
13.89.26
तपसा तदवाप्यं हि यन्न शक्यं मनोरथैः ।
त्रैलोक्यराज्यादपि हि तप एव विशिष्यते ॥ १३.८९.२६ ॥
തപസ്സിനാൽ നേടാവുന്നത് മനോരഥങ്ങളാൽ നേടാനാവില്ല. മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ രാജ്യത്തേക്കാളും തപസ്സു തന്നെയാണ് ശ്രേഷ്ഠം.
13.89.27
तपसा हि सुतप्तेनि क्रीडत्येष तपोधनः ।
अहो प्रभावो ब्रह्मर्षेश्च्यवनस्य महात्मनः ॥ १३.८९.२७ ॥
കഠിനതപസ്സിനാൽ ഈ തപോധനൻ കളിക്കുന്നു. അഹോ, മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മർഷി ച്യവനന്റെ പ്രഭാവം!
13.89.28
इच्छयैष तपोवीर्यादन्याँल्लोकान्सृजेदपि ।
ब्राह्मणा एव जायेरन्पुण्यवाग्बुद्धिकर्मणा ॥ १३.८९.२८ ॥
ഇച്ഛയാൽ, തപോബലത്താൽ അദ്ദേഹം മറ്റു ലോകങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം. പുണ്യവാക്കും ബുദ്ധിയും കർമ്മവും കൊണ്ട് ബ്രാഹ്മണർ തന്നെ ജനിക്കാം.
13.89.29
उत्सहेदिह कृत्वैव कोऽन्यो वै च्यवनादृते ।
ब्राह्मण्यं दुर्लभं लोके राज्यं हि सुलभं नरैः ॥ १३.८९.२९ ॥
ഇവിടെ ച്യവനനല്ലാതെ മറ്റാരാണ് ഇതിന് തുനിയുക? ലോകത്ത് ബ്രാഹ്മണ്യം ദുർലഭം; രാജ്യം മനുഷ്യർക്ക് സുലഭം.
13.89.30
ब्राह्मण्यस्य प्रभावाद्धि रथे युक्तौ स्वधुर्यवत् ।
इत्येवं चिन्तयानः स विदितश्च्यवनस्य वै ॥ १३.८९.३० ॥
ബ്രാഹ്മണ്യത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ തന്നെ, രഥത്തിൽ സ്വന്തം നുകം വഹിക്കുന്ന കുതിരകളെപ്പോലെ കെട്ടപ്പെട്ടവനായി ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ച്യവനന് അറിയപ്പെട്ടു.
13.89.31
सम्प्रेक्ष्योवाच नृपतिं क्षिप्रमागम्यतामिति ।
इत्युक्तः सहभार्यस्तु सोभ्यगच्छन्महामुनिम् ॥ १३.८९.३१ ॥
അവനെ കണ്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'രാജാവിനെ വേഗം വരുവാൻ പറയുക.' ഇപ്രകാരം പറയപ്പെട്ട് അവൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം ആ മഹാമുനിയുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
13.89.32
शिरसा वन्दनीयं तमवन्दत च पार्थिवः ।
तस्याशिषः प्रयुज्याथ स मुनिस्तं नराधिपम्।
निषीदेत्यब्रवीद्धीमान्सान्त्वयन्पुरुषर्षभः ॥ १३.८९.३२ ॥
തലകുനിച്ച് വന്ദനീയനായ അദ്ദേഹത്തെ രാജാവ് വണങ്ങി. പിന്നെ ആ മുനി അനുഗ്രഹം നൽകി, 'ഇരിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു; ബുദ്ധിമാനും പുരുഷശ്രേഷ്ഠനുമായ അദ്ദേഹം ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചു.
13.89.33
ततः प्रकृतिमापन्नो भार्गवो नृपते नृपम् ।
उवाच श्लक्ष्णया वाचा तर्पयन्निव भारत ॥ १३.८९.३३ ॥
പിന്നീട് സ്വാഭാവിക നിലയിലെത്തിയ ഭാർഗവൻ, രാജാവേ, രാജാവിനോട് മൃദുവായ വാക്കുകളാൽ സംസാരിച്ചു; ഭാരതാ, അദ്ദേഹത്തെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
13.89.34
राजन्सम्यग्जितानीह पञ्चपञ्च स्वयं त्वया ।
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि कृच्छ्रान्मुक्तोसि तेन वै ॥ १३.८९.३४ ॥
രാജാവേ, ഇവിടെ നീ തന്നെ അഞ്ച് അഞ്ചായി, മനസ്സ് ആറാമതായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നന്നായി ജയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ നീ കഷ്ടത്തിൽ നിന്ന് മുക്തനായിരിക്കുന്നു.
13.89.35
सम्यगाराधितः पुत्र त्वयाऽहं वदतांवर ।
न हि ते वृजितं किञ्चित्सुसूक्ष्ममपि दृश्यते ॥ १३.८९.३५ ॥
മകനേ, നീ എന്നെ നന്നായി പ്രസാദിപ്പിച്ചു, വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ; നിന്നിൽ അതിസൂക്ഷ്മമായ ഒരു കുറ്റവും കാണുന്നില്ല.
13.89.36
अनुजानीहि मां राजन्गमिष्यामि यथागतम् ।
प्रीतोस्मि तव राजेन्द्र वरश्च प्रतिगृह्यताम् ॥ १३.८९.३६ ॥
രാജാവേ, എന്നെ പോകാൻ അനുവദിക്കൂ; ഞാൻ വന്നതുപോലെ തന്നെ മടങ്ങിപ്പോകും. രാജേന്ദ്രാ, ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തുഷ്ടനാണ്; വരവും സ്വീകരിക്കൂ.
13.89.37
अग्निमध्ये गतेनेव भगवन्सन्निधौ मया ।
वर्तितं भृगुशार्दूल यन्न दग्धोस्मि तद्बहु ॥ १३.८९.३७ ॥
ഭഗവാനേ, ഭൃഗുവംശത്തിലെ സിംഹമേ, അങ്ങയുടെ സന്നിധിയിൽ ഞാൻ അഗ്നിമധ്യത്തിൽ പോയവനെപ്പോലെ പെരുമാറി; ദഹിച്ചുപോകാതിരുന്നത് വലിയ കാര്യം.
13.89.38
एष एव वरो मुख्यः प्राप्तो मे भृगुनन्दन ।
यत्प्रीतोसि ममाचारैः कुलं त्रातं च मेऽनघ ॥ १३.८९.३८ ॥
ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രാ, ഇതാണ് എനിക്ക് ലഭിച്ച പ്രധാന വരം; എന്റെ ആചാരങ്ങളാൽ നീ പ്രസന്നനായി, നിർമ്മലാ, എന്റെ കുലവും രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
13.89.39
एथ मेऽन्द्रग्रहो विप्र जीविते च प्रयोजनम् ।
एतद्राज्यफलं चैव तपसश्च फलं मम ॥ १३.८९.३९ ॥
വിപ്രാ, എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ലക്ഷ്യം ഇതാണ്; ഇതുതന്നെ രാജ്യത്തിന്റെ ഫലം, എന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലവും ഇതുതന്നെ.
13.89.40
यदि त्वं प्रीतिमान्विप्र मयि वै भृगुनन्दन ।
अस्ति मे संशयः कश्चित्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८९.४० ॥
വിപ്രാ, ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രാ, നീ എന്നോട് സ്നേഹമുള്ളവനാണെങ്കിൽ, എനിക്ക് ഒരു സംശയമുണ്ട്; അത് എനിക്ക് വിശദീകരിച്ചു തരണം.