ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.9.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वसास्त्रविशारद ।
दैवे पुरुषकारे च किंस्विच्छ्रेष्ठतरं भवेत् ॥ १३.९.१ ॥
ಪಿತಾಮಹರೇ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞರೇ, ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಶಾರದರೇ, ದೈವ ಮತ್ತು ಪುರುಷಕಾರ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠತರ?
13.9.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
वसिष्ठस्य च संवादं ब्रह्मणश्च युधिष्ठिर ॥ १३.९.२ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರ ನಡುವಿನ ಈ ಪುರಾತನ ಸಂವಾದವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
13.9.3
दैवमानुषयोः किंस्वित्कर्मणोः श्रेष्ठमित्युत ।
पुरा वसिष्ठो भगवान्पितामहमपृच्छत ॥ १३.९.३ ॥
ದೈವ ಮತ್ತು ಮಾನುಷ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು, ಹಿಂದೆ ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠರು ಪಿತಾಮಹರನ್ನು ಕೇಳಿದರು.
13.9.4
ततः पद्मोद्भवो राजन्देवदेवः पितामहः ।
उवाच मधुरं वाक्यमर्थवद्धेतुभूषितम् ॥ १३.९.४ ॥
ರಾಜನೇ, ಆಗ ಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ದೇವದೇವ ಪಿತಾಮಹರು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ, ಹೇತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಮಧುರ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
13.9.5
बीजतो ह्यङ्कुरोत्पत्तिरङ्कुरात्पर्णसम्भवः ।
पर्णान्नालाः प्रसूयन्ते नालात्स्कन्धः प्रवर्तते ॥ १३.९.५ ॥
ಬೀಜದಿಂದಲೇ ಅಂಕುರ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ಅಂಕುರದಿಂದ ಎಲೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಎಲೆಗಳಿಂದ ನಾಳಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ನಾಳದಿಂದ ಕಾಂಡ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
13.9.6
स्कन्धात्प्रवर्तते पुष्पं पुष्पात्संवर्धते फलम् ।
फलान्निर्वर्तते बीजं बीजात्स्यात्सम्भवः पुनः ॥ १३.९.६ ॥
ಕಾಂಡದಿಂದ ಹೂವು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ; ಹೂವಿನಿಂದ ಫಲ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ಫಲದಿಂದ ಬೀಜ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಬೀಜದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಉದ್ಭವ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
13.9.7
नाबीजं जायते किञ्चिन्न बीजेने विना फलम् ।
बीजाद्बीजं प्रभवति नाबीजं विद्यते फलम् ॥ १३.९.७ ॥
ಬೀಜವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೂ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಬೀಜವಿಲ್ಲದೆ ಫಲವೂ ಇಲ್ಲ. ಬೀಜದಿಂದಲೇ ಬೀಜ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಬೀಜವಿಲ್ಲದೆ ಫಲ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
13.9.8
यादृशं वपते बीजं क्षेत्रमासाद्य वापकः ।
सुकृते दुष्कृते वाऽपि तादृशं लभते फलम् ॥ १३.९.८ ॥
ಬಿತ್ತುವವನು ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬೀಜವನ್ನು ಬಿತ್ತುತ್ತಾನೋ, ಅಂತಹ ಫಲವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ — ಅದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಕರ್ಮವಾಗಲಿ.
13.9.9
यथा बीजं विना क्षेत्रमुप्तं भवति निष्फलम् ।
तथा पुरुषकारेण विना दैवं न सिध्यति ॥ १३.९.९ ॥
ಬೀಜವಿಲ್ಲದೆ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದ್ದು ನಿಷ್ಫಲವಾಗುವಂತೆ, ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ದೈವವೂ ಸಿದ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
13.9.10
क्षेत्रं पुरुषकारस्तु दैवं बीजमुदाहृतम् ।
क्षेत्रबीजसमायोगात्ततः सस्यं समृद्ध्यते ॥ १३.९.१० ॥
ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನವೇ ಹೊಲ, ದೈವವೇ ಬೀಜ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೊಲ ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದಲೇ ಬೆಳೆ ಸಮೃದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.
13.9.11
कर्मणः फलनिर्वृत्तिं स्वयमश्नाति कारकः ।
प्रत्यक्षं दृश्यते लोके कृतस्याप्यकृतस्य च ॥ १३.९.११ ॥
ಕರ್ತನೇ ತನ್ನ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ತಾನೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ — ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೂ ಮಾಡದಿದ್ದಕ್ಕೂ.
13.9.12
शुभेन कर्मणा सौख्यं दुःखं पापेन कर्मणा ।
कृतं सर्वत्र लभते नाकृतं भुज्यते क्वचित् ॥ १३.९.१२ ॥
ಶುಭ ಕರ್ಮದಿಂದ ಸುಖ, ಪಾಪ ಕರ್ಮದಿಂದ ದುಃಖ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಮಾಡದ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
13.9.13
कृती सर्वत्र लभते प्रतिष्ठां भाग्यवीक्षितः ।
अकृती लभते भ्रष्टः क्षते क्षारावसेचनम् ॥ १३.९.१३ ॥
ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಭಾಗ್ಯವು ಅವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮ ಮಾಡದವನು ಬಿದ್ದು, ಗಾಯಕ್ಕೆ ಕ್ಷಾರದ ನೀರು ಸುರಿದಂತಾಗುತ್ತಾನೆ.
13.9.14
तपसा रूपसौभाग्यं रत्नानि विविधानि च ।
प्राप्यते कर्मणा सर्वं न दैवादकृतात्मना ॥ १३.९.१४ ॥
ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ರೂಪ, ಸೌಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳೂ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಕರ್ಮ ಮಾಡದವನಿಗೆ ದೈವದಿಂದಲ್ಲ.
13.9.15
तथा स्वर्गश्च भोगश्च निष्ठा या च मनीषिता ।
सर्वं पुरुषकारेण कृतेनेहोपलभ्यते ॥ १३.९.१५ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವರ್ಗ, ಭೋಗ, ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಬಯಸುವ ಗುರಿ - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸಿಗುತ್ತವೆ.
13.9.16
ज्योतींषि त्रिदशा नागा यक्षाश्चन्द्रार्कमारुताः ।
सर्वे पुरुषकारेण मानुष्याद्देवतां गताः ॥ १३.९.१६ ॥
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕರು, ತ್ರಿದಶ ದೇವತೆಗಳು, ನಾಗರು, ಯಕ್ಷರು, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಯುಗಳು - ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯತ್ವದಿಂದ ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದವರು.
13.9.17
अर्थो वा मित्रवर्गो वा ऐश्वर्यं वा कुलान्वितम् ।
श्रीश्चापि दुर्लभा भोक्तुं तथैवाकृतकर्मभिः ॥ १३.९.१७ ॥
ಧನವಾಗಲಿ, ಮಿತ್ರವರ್ಗವಾಗಲಿ, ಕುಲೀನವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವಾಗಲಿ, ಶ್ರೀಯೂ ಆಗಲಿ - ಕರ್ಮ ಮಾಡದವರಿಗೆ ಅವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ದುರ್ಲಭ.
13.9.18
शौचेन लभते विप्रः क्षत्रियो विक्रमेण तु ।
वैश्यः पुरुषकारेण शूद्रः शुश्रूषया श्रियम् ॥ १३.९.१८ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶೌಚದಿಂದ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ, ವೈಶ್ಯನು ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಶೂದ್ರನು ಸೇವೆಯಿಂದ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
13.9.19
नादातारं भजन्त्यर्था न क्लीबं नापि निष्क्रियम् ।
नाकर्मशीलं नाशूरं तथा नैवातपस्विनम् ॥ १३.९.१९ ॥
ಐಶ್ವರ್ಯವು ದಾನಮಾಡದವನನ್ನು, ಷಂಡನನ್ನು, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯನನ್ನು, ಕರ್ಮಶೀಲವಿಲ್ಲದವನನ್ನು, ಶೂರನಲ್ಲದವನನ್ನು, ತಪಸ್ವಿಯಲ್ಲದವನನ್ನು ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ.
13.9.20
येन लोकास्त्रयः सृष्टा दैत्याः सर्वाश्च देवताः ।
स एष भगवान्विष्णुः समुद्रे तप्यते तपः ॥ १३.९.२० ॥
ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು, ದೈತ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವೇ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
13.9.21
स्वं चेत्कर्मफलं न स्यात्सर्वमेवाफलं भवेत् ।
लोको दैवं समालक्ष्य उदासीनो भवेद्यदि ॥ १३.९.२१ ॥
ತನ್ನ ಕರ್ಮಫಲವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಜನರು ದೈವವನ್ನೇ ನೋಡಿ ಉದಾಸೀನರಾದರೆ…
13.9.22
अकृत्वा मानुषं कर्म यो दैवमनुवर्तते ।
वृथा श्राम्यति सम्प्राप्य पतिं क्लीबमिवाङ्गना ॥ १३.९.२२ ॥
ಮಾನುಷ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡದೆ ದೈವವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುವವನು, ಷಂಡ ಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಹೆಣ್ಣಿನಂತೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಶ್ರಮಪಡುತ್ತಾನೆ.
13.9.23
न तथा मानुषे लोके फलमस्ति शुभाशुभे ।
यथा त्रिदशलोके हि फलमल्पेन जायते ॥ १३.९.२३ ॥
ಮಾನವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲ ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೇ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
13.9.24
कृतः पुरुषकारस्तु दैवमेवानुवर्तते ।
न दैवमकृते किञ्चित्कस्यचिद्दातुमर्हति ॥ १३.९.२४ ॥
ಆದರೆ ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದಾಗಲೇ ದೈವವೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ದೈವ ಯಾರಿಗೂ ಏನನ್ನೂ ಕೊಡಲಾರದು.
13.9.25
यथा स्थानान्यनित्यानि दृश्यन्ते दैवतेष्वपि ।
कथं कर्म विना दैवं स्थास्यति स्थापयिष्यतः ॥ १३.९.२५ ॥
ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾನಗಳು ಅನಿತ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕರ್ಮವಿಲ್ಲದೆ ದೈವ ಹೇಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದು, ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುವನು?
13.9.26
न दैवतानि लोकेऽस्मिन्व्यापारं यान्ति कस्यचित् ।
व्यासङ्गं जनयन्त्युग्रमात्माभिभवशङ्कया ॥ १३.९.२६ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಯಾರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ತೊಡಗುವುದಿಲ್ಲ; ತಮ್ಮ ಪರಾಭವದ ಶಂಕೆಯಿಂದ ಅವರು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
13.9.27
ऋषीणां देवतानां च सदा भवति विग्रहः ।
कस्य वाचा ह्यदैवं स्याद्यतो दैवं प्रवर्तते ॥ १३.९.२७ ॥
ಋಷಿಗಳಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸದಾ ವಿರೋಧವಿರುತ್ತದೆ. ಯಾರ ಮಾತಿನಿಂದ ಅದೈವ ಆಗಬಹುದು, ಯಾವುದರಿಂದ ದೈವ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ?
13.9.28
कथं तस्य समुत्पत्तिर्यतो दैवं प्रवर्तते ।
एवं त्रिदशलोकेऽपि प्राप्यते परमं सुखम् ॥ १३.९.२८ ॥
ದೈವ ಯಾವುದರಿಂದ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೋ ಅದರ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹೇಗೆ? ಹೀಗೆಯೇ ತ್ರಿದಶಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
13.9.29
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ।
आत्मैव ह्यात्मनः साक्षी कृतस्याप्यकृतस्य च ॥ १३.९.२९ ॥
ಆತ್ಮವೇ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಬಂಧು; ಆತ್ಮವೇ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಶತ್ರು. ಆತ್ಮವೇ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ, ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೂ ಮಾಡದಿದ್ದಕ್ಕೂ.
13.9.30
कृतं च विकृतं किञ्चित्सिद्ध्यते गुरुकर्मणा ।
सुकृतं दुष्कृतं कर्म अकृतार्थं प्रपद्यते ॥ १३.९.३० ॥
ಮಾಡಿದ್ದೂ ಕೆಡಿಸಿದ್ದೂ ಏನಾದರೂ ಭಾರೀ ಕರ್ಮದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಕೃತ ಮತ್ತು ದುಷ್ಕೃತ ಕರ್ಮಗಳು ಉದ್ದೇಶ ನೆರವೇರದಿದ್ದರೂ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
13.9.31
देवानां शरणं पुण्यं सर्वं पुण्यैरवाप्यते ।
पुण्यहीनं नरं प्राप्य किं दैवं प्रकरिष्यति ॥ १३.९.३१ ॥
ದೇವತೆಗಳ ಆಶ್ರಯ ಪುಣ್ಯ; ಎಲ್ಲವೂ ಪುಣ್ಯದಿಂದಲೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಪುಣ್ಯಹೀನ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪಡೆದರೆ ದೈವ ಏನು ಮಾಡೀತು?
13.9.32
पुरा ययातिर्विभ्रष्टश्च्यावितः पतितः क्षितौ ।
पुनरारोपितः स्वर्गं दौहित्रैः पुण्यकर्मभिः ॥ १३.९.३२ ॥
ಹಿಂದೆ ಯಯಾತಿ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬಿದ್ದು ಭೂಮಿಗೆ ಉರುಳಿದನು; ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳಾದ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು.
13.9.33
पुरूरवाश्च राजर्षिर्द्विजैरभिहितः पुरा ।
ऐल इत्यभिविख्यातः स्वर्गं प्राप्तो महीपतिः ॥ १३.९.३३ ॥
ಹಿಂದೆ ರಾಜರ್ಷಿ ಪುರೂರವನು 'ಐಲ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನೆಂದು ದ್ವಿಜರಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟನು; ಆ ಮಹೀಪತಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದನು.
13.9.34
अश्वमेधादिभिर्यज्ञैः सत्कृतः कोसलाधिपः ।
महर्षिशापात्सौदासः पुरुषादत्वमागतः ॥ १३.९.३४ ॥
ಅಶ್ವಮೇಧ ಮೊದಲಾದ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೋಸಲಾಧಿಪ ಸೌದಾಸನು ಮಹರ್ಷಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ನರಭಕ್ಷಕನಾದನು.
13.9.35
अश्वत्थामा च रामश्च मुनिपुत्रौ धनुर्धरौ ।
न गच्छतः स्वर्गलोकं वेददृष्टेन कर्मणा ॥ १३.९.३५ ॥
ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಮತ್ತು ರಾಮ — ಇಬ್ಬರೂ ಮುನಿಪುತ್ರರು, ಧನುರ್ಧರರು — ವೇದದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕರ್ಮದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
13.9.36
वसुर्यज्ञशतैरिष्ट्वा द्वितीय इव वासवः ।
मिथ्याभिधानेनैकेन रसातलतलं गतः ॥ १३.९.३६ ॥
ನೂರು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ವಸು ಎರಡನೆಯ ವಾಸವನಂತಾದನು; ಆದರೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸುಳ್ಳು ಮಾತಿನಿಂದ ಅವನು ರಸಾತಲದ ತಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
13.9.37
बलिर्वैरोचनिर्बद्धो धर्मपाशेन दैवतैः ।
विष्णोः पुरुषकारेण पातालसदनः कृपः ॥ १३.९.३७ ॥
ವಿರೋಚನನ ಮಗ ಬಲಿಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಧರ್ಮಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿಸಿದರು; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪುರುಷಕಾರದಿಂದ ಅವನು ಪಾತಾಳವಾಸಿಯಾದನು.
13.9.38
शक्रस्याथ रथोपस्थे विष्ठितो जनमेजयः ।
द्विजस्त्रीणां वधं कृत्वा किं दैवेन न वारितः ॥ १३.९.३८ ॥
ಇಂದ್ರನ ರಥಪೀಠದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಜನಮೇಜಯನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ವಧಿಸಿದಾಗ ದೈವ ಅವನನ್ನು ಏಕೆ ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ?
13.9.39
अज्ञानाद्ब्राह्मणं हत्वा स्पृष्टो बालवधेन च ।
वैशंपायनविप्रर्षिः किं दैवेन न वारितः ॥ १३.९.३९ ॥
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೊಂದು, ಬಾಲವಧೆಯಿಂದಲೂ ಸ್ಪರ್ಶಿತನಾದ ವೈಶಂಪಾಯನ ವಿಪ್ರರ್ಷಿಯನ್ನು ದೈವ ಏಕೆ ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ?
13.9.40
गोप्रदानेन मिथ्या च ब्राह्मणेभ्यो महामखे ।
पुरा नृगश्च राजर्षिः कृकलासत्वमागतः ॥ १३.९.४० ॥
ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಗೋದಾನದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಕೊಟ್ಟ ಕಾರಣ, ಹಿಂದೆ ರಾಜರ್ಷಿ ನೃಗನು ಓತಿಕ್ಯಾತದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
13.9.41
धुन्धुमारश्च राजर्षिः सत्रेष्वेव जरां गतः ।
प्रीतिदायं परित्यज्य सुष्वाप स गिरिव्रजे ॥ १३.९.४१ ॥
ರಾಜರ್ಷಿ ಧುಂಧುಮಾರನು ಸತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೇ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಪ್ರೀತಿದಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ಗಿರಿವ್ರಜದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದನು.
13.9.42
पाण्डवानां हृतं राज्यं धार्तराष्ट्रैर्महाबलैः ।
पुनः प्रत्याहृतं चैव न दैवाद्भुजसंश्रयात् ॥ १३.९.४२ ॥
ಪಾಂಡವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮಹಾಬಲರಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರು ಅಪಹರಿಸಿದರು; ಮತ್ತೆ ಅದು ದೈವದಿಂದಲ್ಲ, ಭುಜಬಲದ ಆಶ್ರಯದಿಂದಲೇ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
13.9.43
तपोनियमसंयुक्ता मुनयः संशितव्रताः ।
किं ते दैवबलाच्छापमुत्सृजन्ते न कर्मणा ॥ १३.९.४३ ॥
ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಕಠಿಣ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಮುನಿಗಳು ಕರ್ಮದಿಂದಲ್ಲ, ದೈವಬಲದಿಂದ ಏಕೆ ಶಾಪವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ?
13.9.44
पापमुत्सृजते लोके सर्वं प्राप्य सुदुर्लभम् ।
लोभमोहसमापन्नं न दैवं त्रायते नरम् ॥ १३.९.४४ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆದು ಪಾಪವನ್ನು ಬಿಡುವ, ಲೋಭ ಮತ್ತು ಮೋಹಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ದೈವ ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
13.9.45
यथाऽऽग्निः पवनोद्भूतः सुसूक्ष्मोऽपि महान्भवेत् ।
तथा कर्मसमायुक्तं दैवं साधु विवर्धते ॥ १३.९.४५ ॥
ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡ ಬೆಂಕಿ ಬಹಳ ಸಣ್ಣದಾದರೂ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೈವ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
13.9.46
यथा तैलक्षयाद्दीपः प्रम्लानिमुपगच्छति ।
तथा कर्मक्षयाद्दैवं प्रम्लानिमुपगच्छति ॥ १३.९.४६ ॥
ಎಣ್ಣೆ ಖಾಲಿಯಾದರೆ ದೀಪ ಮಂಕಾಗುವಂತೆ, ಕರ್ಮ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದರೆ ದೈವ ಮಂಕಾಗುತ್ತದೆ.
13.9.47
विपुलमपि धनौघं प्राप्य भोगान्त्रियो वा ।
पुरुष इह न शक्तः कर्महीनो हि भोक्तुम्।
सुविहितमपि चार्थं दैवते रक्ष्यमाणं ।
पुरुष इह महात्मा प्राप्नुते नित्ययुक्तः ॥ १३.९.४७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೇ ವಿಪುಲ ಧನರಾಶಿಯನ್ನೋ ಸ್ತ್ರೀಭೋಗಗಳನ್ನೋ ಪಡೆದರೂ, ಕರ್ಮಹೀನನಾದರೆ ಅವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಶಕ್ತನಲ್ಲ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮತ್ತು ದೈವದಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಧನವನ್ನು ಸದಾ ಯುಕ್ತನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಇಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
13.9.48
व्ययगुमपि साधुं कर्मणा संश्रयन्ते ।
भवती मनुजलोकाद्दैवलोको विशिष्टः।
बहुतरसुसमृद्ध्या मानुषाणां गृहाणि ।
पितृवनभवनाभं दृश्यते चामराणाम् ॥ १३.९.४८ ॥
ಧನರಾಶಿಯುಳ್ಳವರೂ ಸಾಧುಗಳು ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯಲೋಕಕ್ಕಿಂತ ದೇವಲೋಕ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯರ ಮನೆಗಳು ಪಿತೃವನದ ಭವನಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಅಮರರ ಮನೆಗಳಂತೆಯೂ.
13.9.49
न च फलति विकर्मा जीवलोके न दैवं ।
व्यपनयति विमार्गं नास्ति दैवे प्रभुत्वम्।
गुरुमिव कृतमग्र्यं कर्म संयाति दैवं ।
नयति पुरुषकारः सञ्चितस्तत्रतत्र ॥ १३.९.४९ ॥
ಜೀವಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಕರ್ಮ ಫಲ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ದೈವವೂ ತಪ್ಪು ದಾರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ; ದೈವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಿಲ್ಲ. ಭಾರದಂತೆ ಮಾಡಿದ ಉತ್ತಮ ಕರ್ಮ ದೈವದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ; ಸಂಚಿತ ಪುರುಷಕಾರ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
13.9.50
एतत्ते सर्वमाख्यातं मया वै मुनिसत्तम ।
फलं पुरुषकारस्य सदा संदृश्य तत्त्वतः ॥ १३.९.५० ॥
ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ—ಪುರುಷಕಾರದ ಫಲವನ್ನು ಸದಾ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಂಡು.
13.9.51
अभ्युत्थानेन दैवस्य समारब्धेन केनचित् ।
विधिना कर्मणा चैव स्वर्गमार्गमवाप्नुयात् ॥ १३.९.५१ ॥
ದೈವದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಯಾರೋ ಆರಂಭಿಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೂ, ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದಿಂದಲೂ ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.