മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.9.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वसास्त्रविशारद ।
दैवे पुरुषकारे च किंस्विच्छ्रेष्ठतरं भवेत् ॥ १३.९.१ ॥
പിതാമഹാ, മഹാപ്രാജ്ഞാ, സർവശാസ്ത്രവിശാരദാ, ദൈവവും പുരുഷകാരവും തമ്മിൽ ഏതാണ് കൂടുതൽ ശ്രേഷ്ഠം?
13.9.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
वसिष्ठस्य च संवादं ब्रह्मणश्च युधिष्ठिर ॥ १३.९.२ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, ഇക്കാര്യത്തിൽ ആളുകൾ വസിഷ്ഠനും ബ്രഹ്മാവും തമ്മിലുള്ള ഈ പുരാതന സംവാദം പറയാറുണ്ട്.
13.9.3
दैवमानुषयोः किंस्वित्कर्मणोः श्रेष्ठमित्युत ।
पुरा वसिष्ठो भगवान्पितामहमपृच्छत ॥ १३.९.३ ॥
ദൈവകർമവും മാനുഷകർമവും തമ്മിൽ ഏതാണ് ശ്രേഷ്ഠം എന്ന് പണ്ട് ഭഗവാൻ വസിഷ്ഠൻ പിതാമഹനോട് ചോദിച്ചു.
13.9.4
ततः पद्मोद्भवो राजन्देवदेवः पितामहः ।
उवाच मधुरं वाक्यमर्थवद्धेतुभूषितम् ॥ १३.९.४ ॥
രാജാവേ, അപ്പോൾ താമരയിൽ ജനിച്ച ദേവദേവനായ പിതാമഹൻ അർഥവും ഹേതുക്കളും ചേർന്ന മധുരവാക്യം പറഞ്ഞു.
13.9.5
बीजतो ह्यङ्कुरोत्पत्तिरङ्कुरात्पर्णसम्भवः ।
पर्णान्नालाः प्रसूयन्ते नालात्स्कन्धः प्रवर्तते ॥ १३.९.५ ॥
വിത്തിൽനിന്നാണ് മുള ഉണ്ടാകുന്നത്; മുളയിൽനിന്ന് ഇല; ഇലകളിൽനിന്ന് തണ്ടുകൾ; തണ്ടിൽനിന്ന് കാണ്ഡം മുന്നോട്ടുവരുന്നു.
13.9.6
स्कन्धात्प्रवर्तते पुष्पं पुष्पात्संवर्धते फलम् ।
फलान्निर्वर्तते बीजं बीजात्स्यात्सम्भवः पुनः ॥ १३.९.६ ॥
കാണ്ഡത്തിൽനിന്ന് പുഷ്പം ഉണ്ടാകുന്നു; പുഷ്പത്തിൽനിന്ന് ഫലം വളരുന്നു; ഫലത്തിൽനിന്ന് വിത്ത് ഉണ്ടാകുന്നു; വിത്തിൽനിന്ന് വീണ്ടും ഉത്ഭവം.
13.9.7
नाबीजं जायते किञ्चिन्न बीजेने विना फलम् ।
बीजाद्बीजं प्रभवति नाबीजं विद्यते फलम् ॥ १३.९.७ ॥
വിത്തില്ലാതെ ഒന്നും ജനിക്കുന്നില്ല, വിത്തില്ലാതെ ഫലവുമില്ല. വിത്തിൽ നിന്നേ വിത്ത് ഉണ്ടാകുന്നു; വിത്തില്ലാതെ ഫലം കാണപ്പെടുന്നില്ല.
13.9.8
यादृशं वपते बीजं क्षेत्रमासाद्य वापकः ।
सुकृते दुष्कृते वाऽपि तादृशं लभते फलम् ॥ १३.९.८ ॥
വിതയ്ക്കുന്നവൻ വയലിൽ ഏതു തരം വിത്ത് വിതയ്ക്കുന്നുവോ, അതുപോലുള്ള ഫലം തന്നെ അവൻ നേടുന്നു — അത് നല്ല കർമ്മമായാലും ചീത്ത കർമ്മമായാലും.
13.9.9
यथा बीजं विना क्षेत्रमुप्तं भवति निष्फलम् ।
तथा पुरुषकारेण विना दैवं न सिध्यति ॥ १३.९.९ ॥
വിത്തില്ലാതെ വയലിൽ വിതച്ചത് നിഷ്ഫലമാകുന്നതുപോലെ, പുരുഷപ്രയത്നമില്ലാതെ ദൈവം സിദ്ധിക്കുന്നില്ല.
13.9.10
क्षेत्रं पुरुषकारस्तु दैवं बीजमुदाहृतम् ।
क्षेत्रबीजसमायोगात्ततः सस्यं समृद्ध्यते ॥ १३.९.१० ॥
പുരുഷപ്രയത്നം വയലും ദൈവം വിത്തുമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. വയലും വിത്തും ചേരുമ്പോഴാണ് വിളവ് സമൃദ്ധമാകുന്നത്.
13.9.11
कर्मणः फलनिर्वृत्तिं स्वयमश्नाति कारकः ।
प्रत्यक्षं दृश्यते लोके कृतस्याप्यकृतस्य च ॥ १३.९.११ ॥
കർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ തന്നെ അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു. ലോകത്തിൽ ഇത് പ്രത്യക്ഷമായി കാണപ്പെടുന്നു — ചെയ്തതിനും ചെയ്യാത്തതിനും.
13.9.12
शुभेन कर्मणा सौख्यं दुःखं पापेन कर्मणा ।
कृतं सर्वत्र लभते नाकृतं भुज्यते क्वचित् ॥ १३.९.१२ ॥
ശുഭകർമ്മത്താൽ സുഖവും പാപകർമ്മത്താൽ ദുഃഖവും ലഭിക്കുന്നു. ചെയ്ത കർമ്മം എല്ലായിടത്തും ഫലം നൽകുന്നു; ചെയ്യാത്ത കർമ്മത്തിന്റെ ഫലം ഒരിക്കലും അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
13.9.13
कृती सर्वत्र लभते प्रतिष्ठां भाग्यवीक्षितः ।
अकृती लभते भ्रष्टः क्षते क्षारावसेचनम् ॥ १३.९.१३ ॥
കർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലായിടത്തും ബഹുമാനം നേടുന്നു; ഭാഗ്യം അവനെ കടാക്ഷിക്കുന്നു. കർമ്മം ചെയ്യാത്തവൻ വീണുപോയി, മുറിവിൽ ക്ഷാരജലം തളിച്ചതുപോലെ ആകുന്നു.
13.9.14
तपसा रूपसौभाग्यं रत्नानि विविधानि च ।
प्राप्यते कर्मणा सर्वं न दैवादकृतात्मना ॥ १३.९.१४ ॥
തപസ്സുകൊണ്ട് രൂപവും സൗഭാഗ്യവും പലതരം രത്നങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു. എല്ലാം കർമ്മത്താലാണ് ലഭിക്കുന്നത്; കർമ്മം ചെയ്യാത്തവന് ദൈവത്താൽ അല്ല.
13.9.15
तथा स्वर्गश्च भोगश्च निष्ठा या च मनीषिता ।
सर्वं पुरुषकारेण कृतेनेहोपलभ्यते ॥ १३.९.१५ ॥
അതുപോലെ സ്വർഗ്ഗവും ഭോഗവും ജ്ഞാനികൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ലക്ഷ്യവും എല്ലാം പുരുഷപ്രയത്നത്താലും ചെയ്ത കർമ്മത്താലും ഇവിടെത്തന്നെ നേടാവുന്നതാണ്.
13.9.16
ज्योतींषि त्रिदशा नागा यक्षाश्चन्द्रार्कमारुताः ।
सर्वे पुरुषकारेण मानुष्याद्देवतां गताः ॥ १३.९.१६ ॥
ജ്യോതിസ്സുകൾ, ത്രിദശദേവന്മാർ, നാഗങ്ങൾ, യക്ഷന്മാർ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, വായുക്കൾ - ഇവരെല്ലാം പുരുഷപ്രയത്നത്താൽ മനുഷ്യത്വത്തിൽ നിന്ന് ദേവത്വം പ്രാപിച്ചവരാണ്.
13.9.17
अर्थो वा मित्रवर्गो वा ऐश्वर्यं वा कुलान्वितम् ।
श्रीश्चापि दुर्लभा भोक्तुं तथैवाकृतकर्मभिः ॥ १३.९.१७ ॥
ധനമോ, സുഹൃത്തുക്കളോ, കുലീനമായ ഐശ്വര്യമോ, ശ്രീയും പോലും - കർമ്മം ചെയ്യാത്തവർക്ക് അവ അനുഭവിക്കുന്നത് ദുർലഭമാണ്.
13.9.18
शौचेन लभते विप्रः क्षत्रियो विक्रमेण तु ।
वैश्यः पुरुषकारेण शूद्रः शुश्रूषया श्रियम् ॥ १३.९.१८ ॥
ബ്രാഹ്മണൻ ശൗചത്താൽ, ക്ഷത്രിയൻ പരാക്രമത്താൽ, വൈശ്യൻ പുരുഷപ്രയത്നത്താൽ, ശൂദ്രൻ സേവനത്താൽ ശ്രീ നേടുന്നു.
13.9.19
नादातारं भजन्त्यर्था न क्लीबं नापि निष्क्रियम् ।
नाकर्मशीलं नाशूरं तथा नैवातपस्विनम् ॥ १३.९.१९ ॥
ദാനം ചെയ്യാത്തവനെയും ക്ലീബനെയും നിഷ്ക്രിയനെയും കർമശീലമില്ലാത്തവനെയും ശൂരനല്ലാത്തവനെയും തപസ്സില്ലാത്തവനെയും സമ്പത്ത് സേവിക്കുന്നില്ല.
13.9.20
येन लोकास्त्रयः सृष्टा दैत्याः सर्वाश्च देवताः ।
स एष भगवान्विष्णुः समुद्रे तप्यते तपः ॥ १३.९.२० ॥
മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ദൈത്യന്മാരെയും എല്ലാ ദേവതകളെയും സൃഷ്ടിച്ച ആ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു തന്നെയാണ് സമുദ്രത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്.
13.9.21
स्वं चेत्कर्मफलं न स्यात्सर्वमेवाफलं भवेत् ।
लोको दैवं समालक्ष्य उदासीनो भवेद्यदि ॥ १३.९.२१ ॥
സ്വന്തം കർമഫലം ഇല്ലെങ്കിൽ എല്ലാം ഫലശൂന്യമാകും. ലോകം ദൈവത്തെ മാത്രം നോക്കി ഉദാസീനമായാൽ…
13.9.22
अकृत्वा मानुषं कर्म यो दैवमनुवर्तते ।
वृथा श्राम्यति सम्प्राप्य पतिं क्लीबमिवाङ्गना ॥ १३.९.२२ ॥
മനുഷ്യകർമം ചെയ്യാതെ ദൈവത്തെ മാത്രം അനുസരിക്കുന്നവൻ, ക്ലീബനായ ഭർത്താവിനെ ലഭിച്ച സ്ത്രീയെപ്പോലെ വ്യർഥമായി ക്ലേശിക്കുന്നു.
13.9.23
न तथा मानुषे लोके फलमस्ति शुभाशुभे ।
यथा त्रिदशलोके हि फलमल्पेन जायते ॥ १३.९.२३ ॥
മനുഷ്യലോകത്തിൽ ശുഭാശുഭ കർമങ്ങളുടെ ഫലം ദേവലോകത്തിലേതുപോലെയല്ല; അവിടെ അല്പപ്രയത്നത്താൽ ഫലം ഉണ്ടാകുന്നു.
13.9.24
कृतः पुरुषकारस्तु दैवमेवानुवर्तते ।
न दैवमकृते किञ्चित्कस्यचिद्दातुमर्हति ॥ १३.९.२४ ॥
എന്നാൽ പുരുഷപ്രയത്നം ചെയ്യുമ്പോഴാണ് ദൈവവും അനുസരിക്കുന്നത്. പ്രയത്നം ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ ദൈവം ആർക്കും ഒന്നും നൽകാൻ കഴിയില്ല.
13.9.25
यथा स्थानान्यनित्यानि दृश्यन्ते दैवतेष्वपि ।
कथं कर्म विना दैवं स्थास्यति स्थापयिष्यतः ॥ १३.९.२५ ॥
ദേവന്മാരിലും സ്ഥാനങ്ങൾ അനിത്യങ്ങളായി കാണപ്പെടുന്നു. കർമ്മമില്ലാതെ ദൈവം എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും, അതിനെ സ്ഥാപിക്കുന്നവൻ എങ്ങനെ സ്ഥാപിക്കും?
13.9.26
न दैवतानि लोकेऽस्मिन्व्यापारं यान्ति कस्यचित् ।
व्यासङ्गं जनयन्त्युग्रमात्माभिभवशङ्कया ॥ १३.९.२६ ॥
ഈ ലോകത്തിൽ ദേവന്മാർ ആരുടെയും പ്രവൃത്തിയിൽ ഇടപെടുന്നില്ല; സ്വന്തം പരാജയഭീതിയാൽ അവർ ഒരാളെ കഠിനമായ ആസക്തിയിൽ ആഴ്ത്തുന്നു.
13.9.27
ऋषीणां देवतानां च सदा भवति विग्रहः ।
कस्य वाचा ह्यदैवं स्याद्यतो दैवं प्रवर्तते ॥ १३.९.२७ ॥
ഋഷിമാരും ദേവന്മാരും തമ്മിൽ എപ്പോഴും വൈരമുണ്ട്. ആരുടെ വാക്കിനാൽ അദൈവം ഉണ്ടാകും, ആരിൽനിന്ന് ദൈവം പ്രവർത്തിക്കുന്നുവോ അത്?
13.9.28
कथं तस्य समुत्पत्तिर्यतो दैवं प्रवर्तते ।
एवं त्रिदशलोकेऽपि प्राप्यते परमं सुखम् ॥ १३.९.२८ ॥
ദൈവം ഏതിൽനിന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്നുവോ അതിന്റെ ഉത്പത്തി എങ്ങനെ? ഇങ്ങനെതന്നെ ത്രിദശലോകത്തിലും പരമസുഖം ലഭിക്കുന്നു.
13.9.29
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ।
आत्मैव ह्यात्मनः साक्षी कृतस्याप्यकृतस्य च ॥ १३.९.२९ ॥
ആത്മാവുതന്നെ ആത്മാവിന്റെ ബന്ധു; ആത്മാവുതന്നെ ആത്മാവിന്റെ ശത്രു. ആത്മാവുതന്നെ ആത്മാവിന്റെ സാക്ഷി, ചെയ്തതിനും ചെയ്യാത്തതിനും.
13.9.30
कृतं च विकृतं किञ्चित्सिद्ध्यते गुरुकर्मणा ।
सुकृतं दुष्कृतं कर्म अकृतार्थं प्रपद्यते ॥ १३.९.३० ॥
ചെയ്തതും വികൃതമായതും ചിലത് ഗുരുകർമ്മത്താൽ സിദ്ധിക്കുന്നു. സുകൃതവും ദുഷ്കൃതവുമായ കർമ്മങ്ങൾ ലക്ഷ്യം നിറവേറാതെയും ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.
13.9.31
देवानां शरणं पुण्यं सर्वं पुण्यैरवाप्यते ।
पुण्यहीनं नरं प्राप्य किं दैवं प्रकरिष्यति ॥ १३.९.३१ ॥
ദേവന്മാരുടെ ശരണം പുണ്യമാണ്; എല്ലാം പുണ്യങ്ങളാൽ ലഭിക്കുന്നു. പുണ്യഹീനനായ മനുഷ്യനെ പ്രാപിച്ചാൽ ദൈവം എന്ത് ചെയ്യും?
13.9.32
पुरा ययातिर्विभ्रष्टश्च्यावितः पतितः क्षितौ ।
पुनरारोपितः स्वर्गं दौहित्रैः पुण्यकर्मभिः ॥ १३.९.३२ ॥
പണ്ട് യയാതി സ്വർഗത്തിൽനിന്ന് വീണ് ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു; പുണ്യകർമികളായ പേരക്കുട്ടികൾ അവനെ വീണ്ടും സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർത്തി.
13.9.33
पुरूरवाश्च राजर्षिर्द्विजैरभिहितः पुरा ।
ऐल इत्यभिविख्यातः स्वर्गं प्राप्तो महीपतिः ॥ १३.९.३३ ॥
പണ്ട് രാജർഷിയായ പുരൂരവസ്സ് 'ഐലൻ' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനെന്ന് ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു; ആ ഭൂപതി സ്വർഗം പ്രാപിച്ചു.
13.9.34
अश्वमेधादिभिर्यज्ञैः सत्कृतः कोसलाधिपः ।
महर्षिशापात्सौदासः पुरुषादत्वमागतः ॥ १३.९.३४ ॥
അശ്വമേധം തുടങ്ങിയ യജ്ഞങ്ങളാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട കോസലാധിപൻ സൗദാസൻ മഹർഷിയുടെ ശാപത്താൽ നരഭോജിയായിത്തീർന്നു.
13.9.35
अश्वत्थामा च रामश्च मुनिपुत्रौ धनुर्धरौ ।
न गच्छतः स्वर्गलोकं वेददृष्टेन कर्मणा ॥ १३.९.३५ ॥
അശ്വത്ഥാമാവും രാമനും — മുനിപുത്രന്മാരും വില്ലാളികളുമായ ഇരുവരും — വേദത്തിൽ കാണുന്ന കർമത്താൽ സ്വർഗലോകത്തേക്ക് പോകുന്നില്ല.
13.9.36
वसुर्यज्ञशतैरिष्ट्वा द्वितीय इव वासवः ।
मिथ्याभिधानेनैकेन रसातलतलं गतः ॥ १३.९.३६ ॥
നൂറ് യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്ത് വസു രണ്ടാമത്തെ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയായി; എന്നാൽ ഒരു കള്ളവാക്കിനാൽ അവൻ രസാതലത്തിന്റെ അടിയിലേക്ക് പോയി.
13.9.37
बलिर्वैरोचनिर्बद्धो धर्मपाशेन दैवतैः ।
विष्णोः पुरुषकारेण पातालसदनः कृपः ॥ १३.९.३७ ॥
വിരോചനന്റെ പുത്രനായ ബലിയെ ദേവന്മാർ ധർമ്മപാശത്താൽ ബന്ധിച്ചു; വിഷ്ണുവിന്റെ പുരുഷകാരത്താൽ അവൻ പാതാളവാസിയായി.
13.9.38
शक्रस्याथ रथोपस्थे विष्ठितो जनमेजयः ।
द्विजस्त्रीणां वधं कृत्वा किं दैवेन न वारितः ॥ १३.९.३८ ॥
ഇന്ദ്രന്റെ രഥപീഠത്തിൽ ഇരുന്ന ജനമേജയൻ ബ്രാഹ്മണ സ്ത്രീകളെ വധിച്ചിട്ടും ദൈവം അവനെ തടഞ്ഞില്ലയോ?
13.9.39
अज्ञानाद्ब्राह्मणं हत्वा स्पृष्टो बालवधेन च ।
वैशंपायनविप्रर्षिः किं दैवेन न वारितः ॥ १३.९.३९ ॥
അജ്ഞാനത്താൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കൊന്ന്, ബാലവധത്താലും സ്പർശിതനായ വൈശമ്പായന വിപ്രർഷിയെ ദൈവം എന്തുകൊണ്ട് തടഞ്ഞില്ല?
13.9.40
गोप्रदानेन मिथ्या च ब्राह्मणेभ्यो महामखे ।
पुरा नृगश्च राजर्षिः कृकलासत्वमागतः ॥ १३.९.४० ॥
മഹായാഗത്തിൽ ബ്രാഹ്മണർക്ക് ഗോദാനമെന്ന പേരിൽ കള്ളം പറഞ്ഞതിനാൽ പണ്ടൊരിക്കൽ രാജർഷി നൃഗൻ ഓന്തിന്റെ അവസ്ഥ പ്രാപിച്ചു.
13.9.41
धुन्धुमारश्च राजर्षिः सत्रेष्वेव जरां गतः ।
प्रीतिदायं परित्यज्य सुष्वाप स गिरिव्रजे ॥ १३.९.४१ ॥
രാജർഷി ധുന്ധുമാരൻ സത്രങ്ങളിൽ തന്നെ വാർദ്ധക്യം പ്രാപിച്ചു; പ്രീതിദാനം ഉപേക്ഷിച്ച് അവൻ ഗിരിവ്രജത്തിൽ ഉറങ്ങി.
13.9.42
पाण्डवानां हृतं राज्यं धार्तराष्ट्रैर्महाबलैः ।
पुनः प्रत्याहृतं चैव न दैवाद्भुजसंश्रयात् ॥ १३.९.४२ ॥
പാണ്ഡവരുടെ രാജ്യം മഹാബലരായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ അപഹരിച്ചു; വീണ്ടും അത് ദൈവത്താലല്ല, ഭുജബലത്തിന്റെ ആശ്രയത്താലാണ് തിരികെ നേടപ്പെട്ടത്.
13.9.43
तपोनियमसंयुक्ता मुनयः संशितव्रताः ।
किं ते दैवबलाच्छापमुत्सृजन्ते न कर्मणा ॥ १३.९.४३ ॥
തപസ്സും നിയമവും ചേർന്ന, കഠിനവ്രതം പാലിക്കുന്ന മുനിമാർ കർമ്മത്താലല്ല, ദൈവബലത്താൽ എന്തുകൊണ്ട് ശാപം വിടുന്നു?
13.9.44
पापमुत्सृजते लोके सर्वं प्राप्य सुदुर्लभम् ।
लोभमोहसमापन्नं न दैवं त्रायते नरम् ॥ १३.९.४४ ॥
ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ദുർലഭമായതെല്ലാം നേടിയിട്ടും പാപം ചെയ്യുന്നവനെയും ലോഭത്തിലും മോഹത്തിലും പെട്ട മനുഷ്യനെയും ദൈവം രക്ഷിക്കില്ല.
13.9.45
यथाऽऽग्निः पवनोद्भूतः सुसूक्ष्मोऽपि महान्भवेत् ।
तथा कर्मसमायुक्तं दैवं साधु विवर्धते ॥ १३.९.४५ ॥
കാറ്റിനാൽ ഇളക്കപ്പെട്ട തീ വളരെ ചെറുതായാലും വലുതാകുന്നു; അതുപോലെ കർമ്മത്തോടു ചേർന്ന ദൈവം നന്നായി വളരുന്നു.
13.9.46
यथा तैलक्षयाद्दीपः प्रम्लानिमुपगच्छति ।
तथा कर्मक्षयाद्दैवं प्रम्लानिमुपगच्छति ॥ १३.९.४६ ॥
എണ്ണ കുറയുമ്പോൾ വിളക്ക് മങ്ങുന്നതുപോലെ, കർമ്മം ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ ദൈവം മങ്ങുന്നു.
13.9.47
विपुलमपि धनौघं प्राप्य भोगान्त्रियो वा ।
पुरुष इह न शक्तः कर्महीनो हि भोक्तुम्।
सुविहितमपि चार्थं दैवते रक्ष्यमाणं ।
पुरुष इह महात्मा प्राप्नुते नित्ययुक्तः ॥ १३.९.४७ ॥
ഇവിടെ വലിയ ധനസമ്പത്തോ സ്ത്രീസുഖങ്ങളോ നേടിയാലും കർമ്മമില്ലാത്തവൻ അവ അനുഭവിക്കാൻ കഴിവില്ലാത്തവനാണ്. നന്നായി സംഘടിപ്പിച്ചതും ദൈവത്താൽ രക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതുമായ ധനം, എപ്പോഴും യത്നിക്കുന്ന മഹാത്മാവ് ഇവിടെ നേടുന്നു.
13.9.48
व्ययगुमपि साधुं कर्मणा संश्रयन्ते ।
भवती मनुजलोकाद्दैवलोको विशिष्टः।
बहुतरसुसमृद्ध्या मानुषाणां गृहाणि ।
पितृवनभवनाभं दृश्यते चामराणाम् ॥ १३.९.४८ ॥
സമ്പത്തിന്റെ കൂമ്പാരമുള്ളവരും സജ്ജനങ്ങൾ കർമ്മത്താൽ അഭയം തേടുന്നു. മനുഷ്യലോകത്തേക്കാൾ ദേവലോകം ശ്രേഷ്ഠമാകുന്നു. അത്യധിക സമൃദ്ധിയാൽ മനുഷ്യരുടെ ഭവനങ്ങൾ പിതൃവനഭവനങ്ങൾ പോലെ കാണപ്പെടുന്നു, അമരരുടേതുപോലെയും.
13.9.49
न च फलति विकर्मा जीवलोके न दैवं ।
व्यपनयति विमार्गं नास्ति दैवे प्रभुत्वम्।
गुरुमिव कृतमग्र्यं कर्म संयाति दैवं ।
नयति पुरुषकारः सञ्चितस्तत्रतत्र ॥ १३.९.४९ ॥
ജീവലോകത്ത് ദുഷ്കർമ്മം ഫലം നൽകുന്നില്ല; ദൈവവും തെറ്റായ വഴി നീക്കുന്നില്ല; ദൈവത്തിൽ അധികാരമില്ല. ഭാരം പോലെ ചെയ്ത ശ്രേഷ്ഠകർമ്മം ദൈവത്തോടൊപ്പം പോകുന്നു; സഞ്ചിതമായ പുരുഷകാരം അതിനെ അവിടവിടെ നയിക്കുന്നു.
13.9.50
एतत्ते सर्वमाख्यातं मया वै मुनिसत्तम ।
फलं पुरुषकारस्य सदा संदृश्य तत्त्वतः ॥ १३.९.५० ॥
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു—പുരുഷകാരത്തിന്റെ ഫലം എപ്പോഴും യഥാർത്ഥമായി കണ്ടറിഞ്ഞ്.
13.9.51
अभ्युत्थानेन दैवस्य समारब्धेन केनचित् ।
विधिना कर्मणा चैव स्वर्गमार्गमवाप्नुयात् ॥ १३.९.५१ ॥
ദൈവത്തിനെതിരെ ആരെങ്കിലും ആരംഭിച്ച ഉദ്യമത്താലും, വിധിപ്രകാരമുള്ള കർമ്മത്താലും തന്നെ സ്വർഗ്ഗമാർഗ്ഗം പ്രാപിക്കണം.