Mahābhārata · Adhyāya 13.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.9.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वसास्त्रविशारद ।
दैवे पुरुषकारे च किंस्विच्छ्रेष्ठतरं भवेत् ॥ १३.९.१ ॥
Großvater, von großer Weisheit und erfahren in allen Wissenschaften: Was ist von beiden vortrefflicher, Schicksal oder menschliche Anstrengung?
13.9.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
वसिष्ठस्य च संवादं ब्रह्मणश्च युधिष्ठिर ॥ १३.९.२ ॥
Yudhiṣṭhira, hierzu erzählt man auch diese alte Geschichte, den Dialog zwischen Vasiṣṭha und Brahmā.
13.9.3
दैवमानुषयोः किंस्वित्कर्मणोः श्रेष्ठमित्युत ।
पुरा वसिष्ठो भगवान्पितामहमपृच्छत ॥ १३.९.३ ॥
Einst fragte der ehrwürdige Vasiṣṭha den Großvater, welche der beiden Handlungen, die des Schicksals oder die des Menschen, die bessere sei.
13.9.4
ततः पद्मोद्भवो राजन्देवदेवः पितामहः ।
उवाच मधुरं वाक्यमर्थवद्धेतुभूषितम् ॥ १३.९.४ ॥
Da sprach, o König, der Großvater, Gott der Götter, dem Lotus entsprungen, süße Worte, voll Sinn und mit Gründen geschmückt.
13.9.5
बीजतो ह्यङ्कुरोत्पत्तिरङ्कुरात्पर्णसम्भवः ।
पर्णान्नालाः प्रसूयन्ते नालात्स्कन्धः प्रवर्तते ॥ १३.९.५ ॥
Aus dem Samen entsteht der Keim, aus dem Keim das Blatt, aus den Blättern entstehen die Halme, und aus dem Halm erhebt sich der Stamm.
13.9.6
स्कन्धात्प्रवर्तते पुष्पं पुष्पात्संवर्धते फलम् ।
फलान्निर्वर्तते बीजं बीजात्स्यात्सम्भवः पुनः ॥ १३.९.६ ॥
Aus dem Stamm entspringt die Blüte, aus der Blüte wächst die Frucht, aus der Frucht entsteht der Same, und aus dem Samen entsteht wieder der Ursprung.
13.9.7
नाबीजं जायते किञ्चिन्न बीजेने विना फलम् ।
बीजाद्बीजं प्रभवति नाबीजं विद्यते फलम् ॥ १३.९.७ ॥
Nichts entsteht ohne Samen, und ohne Samen gibt es keine Frucht. Aus dem Samen entsteht nur wieder Same; Frucht findet sich nicht ohne Samen.
13.9.8
यादृशं वपते बीजं क्षेत्रमासाद्य वापकः ।
सुकृते दुष्कृते वाऽपि तादृशं लभते फलम् ॥ १३.९.८ ॥
Welche Art von Samen der Säende auf dem Feld aussät, solche Frucht erlangt er — ob durch eine gute oder durch eine böse Tat.
13.9.9
यथा बीजं विना क्षेत्रमुप्तं भवति निष्फलम् ।
तथा पुरुषकारेण विना दैवं न सिध्यति ॥ १३.९.९ ॥
So wie das Ausgesäte auf dem Feld ohne Samen fruchtlos bleibt, so vollendet sich das Schicksal nicht ohne menschliche Anstrengung.
13.9.10
क्षेत्रं पुरुषकारस्तु दैवं बीजमुदाहृतम् ।
क्षेत्रबीजसमायोगात्ततः सस्यं समृद्ध्यते ॥ १३.९.१० ॥
Die menschliche Anstrengung gilt als das Feld, das Schicksal als der Same. Aus der Verbindung von Feld und Same gedeiht dann die Saat.
13.9.11
कर्मणः फलनिर्वृत्तिं स्वयमश्नाति कारकः ।
प्रत्यक्षं दृश्यते लोके कृतस्याप्यकृतस्य च ॥ १३.९.११ ॥
Der Handelnde selbst genießt die Frucht, die seine Tat hervorbringt. Dies sieht man deutlich in der Welt, sowohl bei dem, was getan, als auch bei dem, was nicht getan wurde.
13.9.12
शुभेन कर्मणा सौख्यं दुःखं पापेन कर्मणा ।
कृतं सर्वत्र लभते नाकृतं भुज्यते क्वचित् ॥ १३.९.१२ ॥
Glück kommt durch gute Tat, Leid durch böse Tat. Was getan wurde, trägt überall Frucht; was nicht getan wurde, wird niemals erfahren.
13.9.13
कृती सर्वत्र लभते प्रतिष्ठां भाग्यवीक्षितः ।
अकृती लभते भ्रष्टः क्षते क्षारावसेचनम् ॥ १३.९.१३ ॥
Wer handelt, erlangt überall Ansehen, und das Glück blickt auf ihn. Wer nicht handelt, fällt und leidet wie Salzlauge auf einer Wunde.
13.9.14
तपसा रूपसौभाग्यं रत्नानि विविधानि च ।
प्राप्यते कर्मणा सर्वं न दैवादकृतात्मना ॥ १३.९.१४ ॥
Durch Askese erlangt man Schönheit, Glück und vielerlei Juwelen. Alles wird durch Handeln erlangt, nicht durch das Schicksal für den, der nicht gehandelt hat.
13.9.15
तथा स्वर्गश्च भोगश्च निष्ठा या च मनीषिता ।
सर्वं पुरुषकारेण कृतेनेहोपलभ्यते ॥ १३.९.१५ ॥
Ebenso werden Himmel, Genuss und das von den Weisen ersehnte feste Ziel hier durch menschliche Anstrengung und vollbrachte Taten erlangt.
13.9.16
ज्योतींषि त्रिदशा नागा यक्षाश्चन्द्रार्कमारुताः ।
सर्वे पुरुषकारेण मानुष्याद्देवतां गताः ॥ १३.९.१६ ॥
Die Himmelslichter, die dreißig Götter, die Nāgas, die Yakṣas, Mond, Sonne und Winde: Sie alle sind durch menschliche Anstrengung vom menschlichen Zustand zur Göttlichkeit gelangt.
13.9.17
अर्थो वा मित्रवर्गो वा ऐश्वर्यं वा कुलान्वितम् ।
श्रीश्चापि दुर्लभा भोक्तुं तथैवाकृतकर्मभिः ॥ १३.९.१७ ॥
Reichtum, ein Kreis von Freunden, Herrschaft verbunden mit edler Abstammung oder sogar das Glück selbst sind schwer zu genießen für jene, die nicht gehandelt haben.
13.9.18
शौचेन लभते विप्रः क्षत्रियो विक्रमेण तु ।
वैश्यः पुरुषकारेण शूद्रः शुश्रूषया श्रियम् ॥ १३.९.१८ ॥
Der Brahmane erlangt Wohlstand durch Reinheit, der Kṣatriya durch Tapferkeit, der Vaiśya durch menschliche Anstrengung und der Śūdra durch Dienst.
13.9.19
नादातारं भजन्त्यर्था न क्लीबं नापि निष्क्रियम् ।
नाकर्मशीलं नाशूरं तथा नैवातपस्विनम् ॥ १३.९.१९ ॥
Der Reichtum sucht nicht den auf, der nicht gibt, nicht den Eunuchen, nicht den Untätigen, nicht den, der nicht tätig ist, nicht den Helden und nicht den, der ohne Askese ist.
13.9.20
येन लोकास्त्रयः सृष्टा दैत्याः सर्वाश्च देवताः ।
स एष भगवान्विष्णुः समुद्रे तप्यते तपः ॥ १३.९.२० ॥
Derjenige, durch den die drei Welten, die Daityas und alle Götter geschaffen wurden, dieser selige Viṣṇu übt im Ozean Askese.
13.9.21
स्वं चेत्कर्मफलं न स्यात्सर्वमेवाफलं भवेत् ।
लोको दैवं समालक्ष्य उदासीनो भवेद्यदि ॥ १३.९.२१ ॥
Gäbe es keine Frucht des eigenen Handelns, so würde alles fruchtlos; wenn die Menschen nur auf das Schicksal schauten und gleichgültig würden…
13.9.22
अकृत्वा मानुषं कर्म यो दैवमनुवर्तते ।
वृथा श्राम्यति सम्प्राप्य पतिं क्लीबमिवाङ्गना ॥ १३.९.२२ ॥
Wer ohne menschliches Handeln dem Schicksal folgt, müht sich vergeblich ab, wie eine Frau, die einen impotenten Gatten erlangt hat.
13.9.23
न तथा मानुषे लोके फलमस्ति शुभाशुभे ।
यथा त्रिदशलोके हि फलमल्पेन जायते ॥ १३.९.२३ ॥
In der Menschenwelt ist die Frucht von Gutem und Bösem nicht so wie in der Welt der dreißig Götter, wo die Frucht mit wenig Mühe entsteht.
13.9.24
कृतः पुरुषकारस्तु दैवमेवानुवर्तते ।
न दैवमकृते किञ्चित्कस्यचिद्दातुमर्हति ॥ १३.९.२४ ॥
Wenn aber menschliche Anstrengung unternommen wird, folgt auch das Schicksal; wird sie nicht unternommen, vermag das Schicksal niemandem etwas zu geben.
13.9.25
यथा स्थानान्यनित्यानि दृश्यन्ते दैवतेष्वपि ।
कथं कर्म विना दैवं स्थास्यति स्थापयिष्यतः ॥ १३.९.२५ ॥
Wie auch die Stellungen unter den Göttern als vergänglich erscheinen, wie wird das Schicksal ohne Handeln bestehen, und wie wird der, der es festigen will, es festigen?
13.9.26
न दैवतानि लोकेऽस्मिन्व्यापारं यान्ति कस्यचित् ।
व्यासङ्गं जनयन्त्युग्रमात्माभिभवशङ्कया ॥ १३.९.२६ ॥
In dieser Welt greifen die Götter in das Unternehmen niemandes ein; aus Furcht vor ihrer eigenen Niederlage stürzen sie jemanden in heftige Anhaftung.
13.9.27
ऋषीणां देवतानां च सदा भवति विग्रहः ।
कस्य वाचा ह्यदैवं स्याद्यतो दैवं प्रवर्तते ॥ १३.९.२७ ॥
Zwischen Weisen und Göttern herrscht stets Streit. Durch wessen Wort könnte es Nicht-Schicksal geben, aus dem das Schicksal hervorgeht?
13.9.28
कथं तस्य समुत्पत्तिर्यतो दैवं प्रवर्तते ।
एवं त्रिदशलोकेऽपि प्राप्यते परमं सुखम् ॥ १३.९.२८ ॥
Wie entsteht das, woraus das Schicksal hervorgeht? So wird auch in der Welt der dreißig Götter höchstes Glück erlangt.
13.9.29
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ।
आत्मैव ह्यात्मनः साक्षी कृतस्याप्यकृतस्य च ॥ १३.९.२९ ॥
Das Selbst allein ist des Selbstes Freund; das Selbst allein ist des Selbstes Feind. Das Selbst allein ist des Selbstes Zeuge, des Getanen wie des Ungetanen.
13.9.30
कृतं च विकृतं किञ्चित्सिद्ध्यते गुरुकर्मणा ।
सुकृतं दुष्कृतं कर्म अकृतार्थं प्रपद्यते ॥ १३.९.३० ॥
Etwas Getanes oder Verdorbenes wird durch eine gewichtige Tat vollbracht; gute und böse Taten erreichen ihre Frucht, auch wenn ihr Zweck unerfüllt bleibt.
13.9.31
देवानां शरणं पुण्यं सर्वं पुण्यैरवाप्यते ।
पुण्यहीनं नरं प्राप्य किं दैवं प्रकरिष्यति ॥ १३.९.३१ ॥
Die Zuflucht der Götter ist das Verdienst; alles wird durch Verdienste erlangt. Was wird das Schicksal (daiva) tun, wenn es einen verdienstlosen Menschen erreicht?
13.9.32
पुरा ययातिर्विभ्रष्टश्च्यावितः पतितः क्षितौ ।
पुनरारोपितः स्वर्गं दौहित्रैः पुण्यकर्मभिः ॥ १३.९.३२ ॥
Einst fiel Yayāti vom Himmel herab und lag auf der Erde; doch seine Enkel, die verdienstvolle Taten vollbracht hatten, erhoben ihn wieder in den Himmel.
13.9.33
पुरूरवाश्च राजर्षिर्द्विजैरभिहितः पुरा ।
ऐल इत्यभिविख्यातः स्वर्गं प्राप्तो महीपतिः ॥ १३.९.३३ ॥
Einst wurde der königliche Weise Purūravas von den Zweimalgeborenen als unter dem Namen Aila berühmt verkündet; dieser Herr der Erde erlangte den Himmel.
13.9.34
अश्वमेधादिभिर्यज्ञैः सत्कृतः कोसलाधिपः ।
महर्षिशापात्सौदासः पुरुषादत्वमागतः ॥ १३.९.३४ ॥
Saudāsa, der Herr von Kosala, der mit dem Aśvamedha und anderen Opfern geehrt worden war, wurde durch den Fluch eines großen Weisen zum Menschenfresser.
13.9.35
अश्वत्थामा च रामश्च मुनिपुत्रौ धनुर्धरौ ।
न गच्छतः स्वर्गलोकं वेददृष्टेन कर्मणा ॥ १३.९.३५ ॥
Aśvatthāman und Rāma, beide Söhne von Weisen und Bogenschützen, gelangen nicht durch die im Veda gesehene Handlung in die Himmelswelt.
13.9.36
वसुर्यज्ञशतैरिष्ट्वा द्वितीय इव वासवः ।
मिथ्याभिधानेनैकेन रसातलतलं गतः ॥ १३.९.३६ ॥
Vasu, der hundert Opfer dargebracht hatte und wie ein zweiter Vāsava (Indra) geworden war, sank durch eine einzige falsche Aussage in die Tiefen von Rasātala hinab.
13.9.37
बलिर्वैरोचनिर्बद्धो धर्मपाशेन दैवतैः ।
विष्णोः पुरुषकारेण पातालसदनः कृपः ॥ १३.९.३७ ॥
Bali, Sohn des Virocana, wurde von den Göttern mit der Schlinge des Dharma gebunden; durch Viṣṇus Manneskraft wohnte er in der Unterwelt, ein Bemitleidenswerter.
13.9.38
शक्रस्याथ रथोपस्थे विष्ठितो जनमेजयः ।
द्विजस्त्रीणां वधं कृत्वा किं दैवेन न वारितः ॥ १३.९.३८ ॥
Janamejaya, auf dem Wagensitz Indras sitzend, nachdem er Brahmanen-Frauen erschlagen hatte — warum wurde er nicht vom Schicksal aufgehalten?
13.9.39
अज्ञानाद्ब्राह्मणं हत्वा स्पृष्टो बालवधेन च ।
वैशंपायनविप्रर्षिः किं दैवेन न वारितः ॥ १३.९.३९ ॥
Nachdem er aus Unwissenheit einen Brahmanen erschlagen und durch die Tötung eines Kindes befleckt war — warum wurde der brahmanische Weise Vaiśampāyana nicht vom Schicksal aufgehalten?
13.9.40
गोप्रदानेन मिथ्या च ब्राह्मणेभ्यो महामखे ।
पुरा नृगश्च राजर्षिः कृकलासत्वमागतः ॥ १३.९.४० ॥
Beim großen Opfer, weil er den Brahmanen fälschlich die Kuh-Gabe versprach, geriet vor langer Zeit der königliche Weise Nṛga in den Zustand einer Eidechse.
13.9.41
धुन्धुमारश्च राजर्षिः सत्रेष्वेव जरां गतः ।
प्रीतिदायं परित्यज्य सुष्वाप स गिरिव्रजे ॥ १३.९.४१ ॥
Auch der königliche Weise Dhundhumāra alterte bei den Opfersitzungen; nachdem er die Liebesgabe aufgegeben hatte, schlief er in Girivraja.
13.9.42
पाण्डवानां हृतं राज्यं धार्तराष्ट्रैर्महाबलैः ।
पुनः प्रत्याहृतं चैव न दैवाद्भुजसंश्रयात् ॥ १३.९.४२ ॥
Das Reich der Pāṇḍavas wurde von den mächtigen Söhnen Dhṛtarāṣṭras geraubt; und es wurde wieder zurückgewonnen nicht durch das Schicksal, sondern durch den Rückhalt in der Armeskraft.
13.9.43
तपोनियमसंयुक्ता मुनयः संशितव्रताः ।
किं ते दैवबलाच्छापमुत्सृजन्ते न कर्मणा ॥ १३.९.४३ ॥
Warum sprechen die Weisen, verbunden mit Askese und Zucht, fest in ihren Gelübden, einen Fluch durch die Macht des Schicksals und nicht durch Handeln aus?
13.9.44
पापमुत्सृजते लोके सर्वं प्राप्य सुदुर्लभम् ।
लोभमोहसमापन्नं न दैवं त्रायते नरम् ॥ १३.९.४४ ॥
Einen Menschen, der, nachdem er alles Schwererreichbare in der Welt erlangt hat, Böses tut und in Gier und Verblendung verstrickt ist, schützt das Schicksal nicht.
13.9.45
यथाऽऽग्निः पवनोद्भूतः सुसूक्ष्मोऽपि महान्भवेत् ।
तथा कर्मसमायुक्तं दैवं साधु विवर्धते ॥ १३.९.४५ ॥
Wie das vom Wind entfachte Feuer, obwohl sehr klein, groß wird, so wächst das mit Handeln verbundene Schicksal gut.
13.9.46
यथा तैलक्षयाद्दीपः प्रम्लानिमुपगच्छति ।
तथा कर्मक्षयाद्दैवं प्रम्लानिमुपगच्छति ॥ १३.९.४६ ॥
Wie die Lampe trübe wird, wenn das Öl schwindet, so wird das Schicksal trüb, wenn das Handeln erschöpft ist.
13.9.47
विपुलमपि धनौघं प्राप्य भोगान्त्रियो वा ।
पुरुष इह न शक्तः कर्महीनो हि भोक्तुम्।
सुविहितमपि चार्थं दैवते रक्ष्यमाणं ।
पुरुष इह महात्मा प्राप्नुते नित्ययुक्तः ॥ १३.९.४७ ॥
Hier kann ein Mensch, auch wenn er eine gewaltige Fülle an Reichtum oder die Freuden der Frauen erlangt, sie nicht genießen, wenn er ohne Handeln ist. Doch den Reichtum, der gut geordnet und vom Schicksal bewahrt ist, erlangt hier der großherzige Mensch, der stets tätig ist.
13.9.48
व्ययगुमपि साधुं कर्मणा संश्रयन्ते ।
भवती मनुजलोकाद्दैवलोको विशिष्टः।
बहुतरसुसमृद्ध्या मानुषाणां गृहाणि ।
पितृवनभवनाभं दृश्यते चामराणाम् ॥ १३.९.४८ ॥
Selbst der Gute, der Reichtumshaufen besitzt, sucht Zuflucht in der Tat; die Welt der Götter wird der Menschenwelt überlegen. Durch große Fülle erscheinen die Häuser der Menschen wie die Waldwohnungen der Ahnen, ebenso die der Unsterblichen.
13.9.49
न च फलति विकर्मा जीवलोके न दैवं ।
व्यपनयति विमार्गं नास्ति दैवे प्रभुत्वम्।
गुरुमिव कृतमग्र्यं कर्म संयाति दैवं ।
नयति पुरुषकारः सञ्चितस्तत्रतत्र ॥ १३.९.४९ ॥
In der Welt der Lebewesen trägt eine böse Tat keine Frucht, und das Schicksal entfernt den falschen Weg nicht; im Schicksal liegt keine Herrschaft. Wie eine schwere Last geht die vollbrachte vortreffliche Tat mit dem Schicksal; das angesammelte Mannesmühen lenkt sie hierhin und dorthin.
13.9.50
एतत्ते सर्वमाख्यातं मया वै मुनिसत्तम ।
फलं पुरुषकारस्य सदा संदृश्य तत्त्वतः ॥ १३.९.५० ॥
O Bester der Weisen, dies alles habe ich dir gesagt, da ich die Frucht des Mannesmühens stets wahrhaftig klar gesehen habe.
13.9.51
अभ्युत्थानेन दैवस्य समारब्धेन केनचित् ।
विधिना कर्मणा चैव स्वर्गमार्गमवाप्नुयात् ॥ १३.९.५१ ॥
Durch das Bemühen, das jemand gegen das Schicksal unternimmt, und durch die nach Vorschrift vollzogene Tat soll man den Weg zum Himmel erlangen.