ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.9.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वसास्त्रविशारद ।
दैवे पुरुषकारे च किंस्विच्छ्रेष्ठतरं भवेत् ॥ १३.९.१ ॥
ହେ ପିତାମହ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରବିଶାରଦ, ଦୈବ ଓ ପୁରୁଷକାର ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠତର ହେବ?
13.9.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
वसिष्ठस्य च संवादं ब्रह्मणश्च युधिष्ठिर ॥ १३.९.२ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏ ବିଷୟରେ ଲୋକେ ବଶିଷ୍ଠ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ସଂବାଦ କହନ୍ତି।
13.9.3
दैवमानुषयोः किंस्वित्कर्मणोः श्रेष्ठमित्युत ।
पुरा वसिष्ठो भगवान्पितामहमपृच्छत ॥ १३.९.३ ॥
ଦୈବ ଓ ମାନୁଷ କର୍ମ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ପଚାରିବାକୁ ପୂର୍ବେ ଭଗବାନ ବଶିଷ୍ଠ ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
13.9.4
ततः पद्मोद्भवो राजन्देवदेवः पितामहः ।
उवाच मधुरं वाक्यमर्थवद्धेतुभूषितम् ॥ १३.९.४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତା'ପରେ ପଦ୍ମୋଦ୍ଭବ ଦେବଦେବ ପିତାମହ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ହେତୁଭୂଷିତ ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
13.9.5
बीजतो ह्यङ्कुरोत्पत्तिरङ्कुरात्पर्णसम्भवः ।
पर्णान्नालाः प्रसूयन्ते नालात्स्कन्धः प्रवर्तते ॥ १३.९.५ ॥
ବୀଜରୁ ଅଙ୍କୁରର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୁଏ; ଅଙ୍କୁରରୁ ପତ୍ରର ଜନ୍ମ ହୁଏ; ପତ୍ରରୁ ନାଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ନାଳରୁ ସ୍କନ୍ଧ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ।
13.9.6
स्कन्धात्प्रवर्तते पुष्पं पुष्पात्संवर्धते फलम् ।
फलान्निर्वर्तते बीजं बीजात्स्यात्सम्भवः पुनः ॥ १३.९.६ ॥
ସ୍କନ୍ଧରୁ ପୁଷ୍ପ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ; ପୁଷ୍ପରୁ ଫଳ ବଢ଼େ; ଫଳରୁ ବୀଜ ନିର୍ବର୍ତ୍ତେ; ବୀଜରୁ ପୁନର୍ବାର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୁଏ।
13.9.7
नाबीजं जायते किञ्चिन्न बीजेने विना फलम् ।
बीजाद्बीजं प्रभवति नाबीजं विद्यते फलम् ॥ १३.९.७ ॥
ବୀଜ ବିନା କିଛି ଜନ୍ମେ ନାହିଁ, ଏବଂ ବୀଜ ବିନା ଫଳ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ବୀଜରୁ ହିଁ ବୀଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ବୀଜ ବିନା ଫଳ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
13.9.8
यादृशं वपते बीजं क्षेत्रमासाद्य वापकः ।
सुकृते दुष्कृते वाऽपि तादृशं लभते फलम् ॥ १३.९.८ ॥
ବୁଣିବା ଲୋକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେପରି ବୀଜ ବୁଣେ, ସେପରି ଫଳ ପାଏ — ତାହା ଭଲ କର୍ମର ହେଉ କି ମନ୍ଦ କର୍ମର।
13.9.9
यथा बीजं विना क्षेत्रमुप्तं भवति निष्फलम् ।
तथा पुरुषकारेण विना दैवं न सिध्यति ॥ १३.९.९ ॥
ବୀଜ ବିନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୁଣାଯାଇଥିବା ଜିନିଷ ଯେପରି ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ, ସେପରି ପୁରୁଷକାର ବିନା ଦୈବ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।
13.9.10
क्षेत्रं पुरुषकारस्तु दैवं बीजमुदाहृतम् ।
क्षेत्रबीजसमायोगात्ततः सस्यं समृद्ध्यते ॥ १३.९.१० ॥
ପୁରୁଷକାର କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଦୈବ ବୀଜ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। କ୍ଷେତ୍ର ଓ ବୀଜର ସଂଯୋଗରେ ହିଁ ଫସଲ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ।
13.9.11
कर्मणः फलनिर्वृत्तिं स्वयमश्नाति कारकः ।
प्रत्यक्षं दृश्यते लोके कृतस्याप्यकृतस्य च ॥ १३.९.११ ॥
କର୍ତ୍ତା ନିଜେ ନିଜର କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ। ଜଗତରେ ଏହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ — କରାଯାଇଥିବା କର୍ମର ଏବଂ ନ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମର ମଧ୍ୟ।
13.9.12
शुभेन कर्मणा सौख्यं दुःखं पापेन कर्मणा ।
कृतं सर्वत्र लभते नाकृतं भुज्यते क्वचित् ॥ १३.९.१२ ॥
ଶୁଭ କର୍ମ ଦ୍ଵାରା ସୁଖ ଏବଂ ପାପ କର୍ମ ଦ୍ଵାରା ଦୁଃଖ ମିଳେ। କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ସର୍ବତ୍ର ଫଳ ଦିଏ; ନ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମର ଫଳ କେବେ ହେଲେ ଭୋଗ କରାଯାଏ ନାହିଁ।
13.9.13
कृती सर्वत्र लभते प्रतिष्ठां भाग्यवीक्षितः ।
अकृती लभते भ्रष्टः क्षते क्षारावसेचनम् ॥ १३.९.१३ ॥
କର୍ମକାରୀ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଏ, ଭାଗ୍ୟ ତାକୁ ଦୃଷ୍ଟି କରେ। ଯେ କର୍ମ କରେ ନାହିଁ ସେ ପତିତ ହୋଇ ଘାଆରେ କ୍ଷାରଜଳ ଢାଳିବାପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଏ।
13.9.14
तपसा रूपसौभाग्यं रत्नानि विविधानि च ।
प्राप्यते कर्मणा सर्वं न दैवादकृतात्मना ॥ १३.९.१४ ॥
ତପସ୍ୟାରେ ରୂପ, ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ବିବିଧ ରତ୍ନ ମଧ୍ୟ ମିଳେ। ସବୁ କର୍ମରେ ମିଳେ, ଯେ ନିଜେ କର୍ମ କରି ନାହିଁ ତା'କୁ ଦୈବରେ ନୁହେଁ।
13.9.15
तथा स्वर्गश्च भोगश्च निष्ठा या च मनीषिता ।
सर्वं पुरुषकारेण कृतेनेहोपलभ्यते ॥ १३.९.१५ ॥
ସେହିପରି ସ୍ୱର୍ଗ, ଭୋଗ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ସ୍ଥିର ନିଷ୍ଠା - ଏସବୁ ପୁରୁଷକାର ଓ କୃତ କର୍ମରେ ଏଠାରେ ହିଁ ମିଳେ।
13.9.16
ज्योतींषि त्रिदशा नागा यक्षाश्चन्द्रार्कमारुताः ।
सर्वे पुरुषकारेण मानुष्याद्देवतां गताः ॥ १३.९.१६ ॥
ଜ୍ୟୋତିଷ୍କ, ତ୍ରିଦଶ ଦେବତା, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାୟୁ - ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁରୁଷକାରରେ ମନୁଷ୍ୟତ୍ୱରୁ ଦେବତ୍ୱ ପାଇଛନ୍ତି।
13.9.17
अर्थो वा मित्रवर्गो वा ऐश्वर्यं वा कुलान्वितम् ।
श्रीश्चापि दुर्लभा भोक्तुं तथैवाकृतकर्मभिः ॥ १३.९.१७ ॥
ଧନ ହେଉ, ମିତ୍ରବର୍ଗ ହେଉ, କୁଳୀନ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ହେଉ, କିମ୍ବା ଶ୍ରୀ ମଧ୍ୟ - ଯେଉଁମାନେ କର୍ମ କରି ନାହାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏସବୁ ଭୋଗ ଦୁର୍ଲଭ।
13.9.18
शौचेन लभते विप्रः क्षत्रियो विक्रमेण तु ।
वैश्यः पुरुषकारेण शूद्रः शुश्रूषया श्रियम् ॥ १३.९.१८ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୌଚରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିକ୍ରମରେ, ବୈଶ୍ୟ ପୁରୁଷକାରରେ ଓ ଶୂଦ୍ର ସେବାରେ ଶ୍ରୀ ପାଏ।
13.9.19
नादातारं भजन्त्यर्था न क्लीबं नापि निष्क्रियम् ।
नाकर्मशीलं नाशूरं तथा नैवातपस्विनम् ॥ १३.९.१९ ॥
ଯିଏ ଦାତା ନୁହେଁ, ନପୁଂସକ, ନିଷ୍କ୍ରିୟ, କର୍ମଶୀଳ ନୁହେଁ, ଶୂର ନୁହେଁ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀ ନୁହେଁ, ତା'ର ନିକଟକୁ ଧନ ଯାଏ ନାହିଁ।
13.9.20
येन लोकास्त्रयः सृष्टा दैत्याः सर्वाश्च देवताः ।
स एष भगवान्विष्णुः समुद्रे तप्यते तपः ॥ १३.९.२० ॥
ଯିଏ ତିନି ଲୋକ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ସେହି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସମୁଦ୍ରରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।
13.9.21
स्वं चेत्कर्मफलं न स्यात्सर्वमेवाफलं भवेत् ।
लोको दैवं समालक्ष्य उदासीनो भवेद्यदि ॥ १३.९.२१ ॥
ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ନ ଥିଲେ ସବୁକିଛି ନିଷ୍ଫଳ ହେବ। ଲୋକମାନେ ଦୈବକୁ ଦେଖି ଉଦାସୀନ ହେଲେ…
13.9.22
अकृत्वा मानुषं कर्म यो दैवमनुवर्तते ।
वृथा श्राम्यति सम्प्राप्य पतिं क्लीबमिवाङ्गना ॥ १३.९.२२ ॥
ମାନବ କର୍ମ ନ କରି ଯିଏ ଦୈବକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ନପୁଂସକ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଥିବା ନାରୀ ପରି ବୃଥା ଶ୍ରମ କରେ।
13.9.23
न तथा मानुषे लोके फलमस्ति शुभाशुभे ।
यथा त्रिदशलोके हि फलमल्पेन जायते ॥ १३.९.२३ ॥
ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ ତ୍ରିଦଶଲୋକ ପରି ନୁହେଁ; ସେଠାରେ ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ହିଁ ଫଳ ଜନ୍ମେ।
13.9.24
कृतः पुरुषकारस्तु दैवमेवानुवर्तते ।
न दैवमकृते किञ्चित्कस्यचिद्दातुमर्हति ॥ १३.९.२४ ॥
କିନ୍ତୁ ପୁରୁଷକାର କଲେ ହିଁ ଦୈବ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରେ। ପୁରୁଷକାର ନ କଲେ ଦୈବ କାହାକୁ କିଛି ଦେଇ ପାରେ ନାହିଁ।
13.9.25
यथा स्थानान्यनित्यानि दृश्यन्ते दैवतेष्वपि ।
कथं कर्म विना दैवं स्थास्यति स्थापयिष्यतः ॥ १३.९.२५ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପଦସ୍ଥାନ ଅନିତ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। କର୍ମ ବିନା ଦୈବ କିପରି ସ୍ଥିର ରହିବ, ଏବଂ ଯିଏ ତାହା ସ୍ଥାପନ କରିବ ସେ କିପରି ସ୍ଥାପନ କରିବ?
13.9.26
न दैवतानि लोकेऽस्मिन्व्यापारं यान्ति कस्यचित् ।
व्यासङ्गं जनयन्त्युग्रमात्माभिभवशङ्कया ॥ १३.९.२६ ॥
ଏହି ଜଗତରେ ଦେବତାମାନେ କାହାରି କର୍ମରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ନିଜ ପରାଭବର ଭୟରେ ସେମାନେ କାହାକୁ ତୀବ୍ର ଆସକ୍ତିରେ ପକାନ୍ତି।
13.9.27
ऋषीणां देवतानां च सदा भवति विग्रहः ।
कस्य वाचा ह्यदैवं स्याद्यतो दैवं प्रवर्तते ॥ १३.९.२७ ॥
ଋଷି ଓ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ବିରୋଧ ରହେ। କାହାର ବାଣୀରେ ଅଦୈବ ହେବ, ଯାହାଠାରୁ ଦୈବ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ?
13.9.28
कथं तस्य समुत्पत्तिर्यतो दैवं प्रवर्तते ।
एवं त्रिदशलोकेऽपि प्राप्यते परमं सुखम् ॥ १३.९.२८ ॥
ଯାହାଠାରୁ ଦୈବ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ ତାହାର ଉତ୍ପତ୍ତି କିପରି? ଏହିପରି ତ୍ରିଦଶ ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ପରମ ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
13.9.29
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ।
आत्मैव ह्यात्मनः साक्षी कृतस्याप्यकृतस्य च ॥ १३.९.२९ ॥
ଆତ୍ମା ହିଁ ଆତ୍ମାର ବନ୍ଧୁ; ଆତ୍ମା ହିଁ ଆତ୍ମାର ଶତ୍ରୁ। ଆତ୍ମା ହିଁ ଆତ୍ମାର ସାକ୍ଷୀ, କୃତ ଓ ଅକୃତ ଉଭୟର।
13.9.30
कृतं च विकृतं किञ्चित्सिद्ध्यते गुरुकर्मणा ।
सुकृतं दुष्कृतं कर्म अकृतार्थं प्रपद्यते ॥ १३.९.३० ॥
କୃତ ଓ ବିକୃତ କିଛି ଗୁରୁ କର୍ମରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ସୁକୃତ ଓ ଦୁଷ୍କୃତ କର୍ମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
13.9.31
देवानां शरणं पुण्यं सर्वं पुण्यैरवाप्यते ।
पुण्यहीनं नरं प्राप्य किं दैवं प्रकरिष्यति ॥ १३.९.३१ ॥
ଦେବତାଙ୍କର ଶରଣ ପୁଣ୍ୟ; ସବୁକିଛି ପୁଣ୍ୟରୁ ମିଳେ। ପୁଣ୍ୟହୀନ ମନୁଷ୍ୟକୁ ପାଇ ଦୈବ କ'ଣ କରିବ?
13.9.32
पुरा ययातिर्विभ्रष्टश्च्यावितः पतितः क्षितौ ।
पुनरारोपितः स्वर्गं दौहित्रैः पुण्यकर्मभिः ॥ १३.९.३२ ॥
ପୂର୍ବେ ଯଯାତି ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଖସି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ପୁଣ୍ୟକର୍ମା ଦୌହିତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠାଇଲେ।
13.9.33
पुरूरवाश्च राजर्षिर्द्विजैरभिहितः पुरा ।
ऐल इत्यभिविख्यातः स्वर्गं प्राप्तो महीपतिः ॥ १३.९.३३ ॥
ପୂର୍ବେ ରାଜର୍ଷି ପୁରୂରବା 'ଐଳ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୋଲି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଥିଲେ; ସେ ମହୀପତି ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଲେ।
13.9.34
अश्वमेधादिभिर्यज्ञैः सत्कृतः कोसलाधिपः ।
महर्षिशापात्सौदासः पुरुषादत्वमागतः ॥ १३.९.३४ ॥
ଅଶ୍ୱମେଧ ଆଦି ଯଜ୍ଞରେ ସମ୍ମାନିତ କୋସଳାଧିପ ସୌଦାସ ମହର୍ଷିଙ୍କ ଶାପରେ ନରଭୋଜୀ ହୋଇଗଲେ।
13.9.35
अश्वत्थामा च रामश्च मुनिपुत्रौ धनुर्धरौ ।
न गच्छतः स्वर्गलोकं वेददृष्टेन कर्मणा ॥ १३.९.३५ ॥
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଓ ରାମ — ଦୁହେଁ ମୁନିପୁତ୍ର ଓ ଧନୁର୍ଧର — ବେଦରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା କର୍ମରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
13.9.36
वसुर्यज्ञशतैरिष्ट्वा द्वितीय इव वासवः ।
मिथ्याभिधानेनैकेन रसातलतलं गतः ॥ १३.९.३६ ॥
ଶହେ ଯଜ୍ଞ କରି ବସୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ମିଥ୍ୟା ବାକ୍ୟରେ ସେ ରସାତଳର ତଳକୁ ଗଲେ।
13.9.37
बलिर्वैरोचनिर्बद्धो धर्मपाशेन दैवतैः ।
विष्णोः पुरुषकारेण पातालसदनः कृपः ॥ १३.९.३७ ॥
ବିରୋଚନର ପୁତ୍ର ବଳି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମପାଶରେ ବନ୍ଧା ହେଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁରୁଷକାରରେ ସେ ପାତାଳବାସୀ ହେଲେ।
13.9.38
शक्रस्याथ रथोपस्थे विष्ठितो जनमेजयः ।
द्विजस्त्रीणां वधं कृत्वा किं दैवेन न वारितः ॥ १३.९.३८ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥାସନରେ ବସିଥିବା ଜନମେଜୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ, ତଥାପି ଦୈବ ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ନିବାରଣ କଲା ନାହିଁ?
13.9.39
अज्ञानाद्ब्राह्मणं हत्वा स्पृष्टो बालवधेन च ।
वैशंपायनविप्रर्षिः किं दैवेन न वारितः ॥ १३.९.३९ ॥
ଅଜ୍ଞାନରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧ କରି, ବାଳବଧରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶିତ ବିପ୍ରର୍ଷି ବୈଶମ୍ପାୟନଙ୍କୁ ଦୈବ କାହିଁକି ନିବାରଣ କଲା ନାହିଁ?
13.9.40
गोप्रदानेन मिथ्या च ब्राह्मणेभ्यो महामखे ।
पुरा नृगश्च राजर्षिः कृकलासत्वमागतः ॥ १३.९.४० ॥
ମହାଯଜ୍ଞରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଗୋଦାନର ନାମରେ ମିଥ୍ୟା କହିବା ହେତୁ ପୂର୍ବରେ ରାଜର୍ଷି ନୃଗ କୃକଲାସ ଅବସ୍ଥା ପାଇଲେ।
13.9.41
धुन्धुमारश्च राजर्षिः सत्रेष्वेव जरां गतः ।
प्रीतिदायं परित्यज्य सुष्वाप स गिरिव्रजे ॥ १३.९.४१ ॥
ରାଜର୍ଷି ଧୁନ୍ଧୁମାର ସତ୍ରରେ ହିଁ ଜରା ପାଇଲେ; ପ୍ରୀତିଦାନ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ଗିରିବ୍ରଜରେ ଶୋଇଲେ।
13.9.42
पाण्डवानां हृतं राज्यं धार्तराष्ट्रैर्महाबलैः ।
पुनः प्रत्याहृतं चैव न दैवाद्भुजसंश्रयात् ॥ १३.९.४२ ॥
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମହାବଳୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ହରଣ କରିଥିଲେ; ପୁଣି ତାହା ଦୈବରେ ନୁହେଁ, ବାହୁବଳର ଆଶ୍ରୟରେ ଫେରି ପାଇଲେ।
13.9.43
तपोनियमसंयुक्ता मुनयः संशितव्रताः ।
किं ते दैवबलाच्छापमुत्सृजन्ते न कर्मणा ॥ १३.९.४३ ॥
ତପ ଓ ନିୟମରେ ଯୁକ୍ତ, କଠୋର ବ୍ରତଧାରୀ ମୁନିମାନେ କର୍ମ ଦ୍ଵାରା ନୁହେଁ, ଦୈବ ବଳରେ କାହିଁକି ଶାପ ଛାଡ଼ନ୍ତି?
13.9.44
पापमुत्सृजते लोके सर्वं प्राप्य सुदुर्लभम् ।
लोभमोहसमापन्नं न दैवं त्रायते नरम् ॥ १३.९.४४ ॥
ଜଗତରେ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ସବୁକିଛି ପାଇ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ପାପ କରେ, ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଫସିଥିବା ମଣିଷକୁ ଦୈବ ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ।
13.9.45
यथाऽऽग्निः पवनोद्भूतः सुसूक्ष्मोऽपि महान्भवेत् ।
तथा कर्मसमायुक्तं दैवं साधु विवर्धते ॥ १३.९.४५ ॥
ପବନରେ ଜଳି ଉଠିଥିବା ଅଗ୍ନି ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ହୁଏ; ସେହିପରି କର୍ମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଦୈବ ଭଲ ଭାବେ ବଢ଼େ।
13.9.46
यथा तैलक्षयाद्दीपः प्रम्लानिमुपगच्छति ।
तथा कर्मक्षयाद्दैवं प्रम्लानिमुपगच्छति ॥ १३.९.४६ ॥
ତେଲ କମିଗଲେ ଦୀପ ଯେପରି ମଳିନ ହୁଏ, କର୍ମର କ୍ଷୟରେ ଦୈବ ସେପରି ମଳିନ ହୁଏ।
13.9.47
विपुलमपि धनौघं प्राप्य भोगान्त्रियो वा ।
पुरुष इह न शक्तः कर्महीनो हि भोक्तुम्।
सुविहितमपि चार्थं दैवते रक्ष्यमाणं ।
पुरुष इह महात्मा प्राप्नुते नित्ययुक्तः ॥ १३.९.४७ ॥
ଏଠାରେ କେହି ବିପୁଳ ଧନରାଶି କିମ୍ବା ସ୍ତ୍ରୀଭୋଗ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ କର୍ମହୀନ ହେବାରୁ ସେସବୁ ଭୋଗ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ। ଭଲ ଭାବେ ସଂଗୃହୀତ ଏବଂ ଦୈବ ଦ୍ଵାରା ରକ୍ଷିତ ଧନ, ସଦା ଉଦ୍ୟମୀ ମହାତ୍ମା ମଣିଷ ଏଠାରେ ପାଏ।
13.9.48
व्ययगुमपि साधुं कर्मणा संश्रयन्ते ।
भवती मनुजलोकाद्दैवलोको विशिष्टः।
बहुतरसुसमृद्ध्या मानुषाणां गृहाणि ।
पितृवनभवनाभं दृश्यते चामराणाम् ॥ १३.९.४८ ॥
ଧନରାଶି ଥିବା ସାଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ରୟ ନିଅନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟଲୋକ ଅପେକ୍ଷା ଦେବଲୋକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ। ଅତ୍ୟଧିକ ସମୃଦ୍ଧିରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଗୃହ ପିତୃବନର ଭବନ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଅମରମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ।
13.9.49
न च फलति विकर्मा जीवलोके न दैवं ।
व्यपनयति विमार्गं नास्ति दैवे प्रभुत्वम्।
गुरुमिव कृतमग्र्यं कर्म संयाति दैवं ।
नयति पुरुषकारः सञ्चितस्तत्रतत्र ॥ १३.९.४९ ॥
ଜୀବଲୋକରେ ବିକର୍ମ ଫଳ ଦିଏ ନାହିଁ; ଦୈବ ମଧ୍ୟ ଭୁଲ ପଥ ଦୂର କରେ ନାହିଁ; ଦୈବରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ନାହିଁ। ଭାର ପରି କୃତ ଉତ୍ତମ କର୍ମ ଦୈବ ସହିତ ଯାଏ; ସଞ୍ଚିତ ପୁରୁଷକାର ତାହାକୁ ଏଠି ସେଠି ନିଏ।
13.9.50
एतत्ते सर्वमाख्यातं मया वै मुनिसत्तम ।
फलं पुरुषकारस्य सदा संदृश्य तत्त्वतः ॥ १३.९.५० ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହିସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି—ପୁରୁଷକାରର ଫଳ ସର୍ବଦା ଯଥାର୍ଥରେ ଦେଖି।
13.9.51
अभ्युत्थानेन दैवस्य समारब्धेन केनचित् ।
विधिना कर्मणा चैव स्वर्गमार्गमवाप्नुयात् ॥ १३.९.५१ ॥
ଦୈବ ବିରୁଦ୍ଧରେ କେହି ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ଉଦ୍ୟମ ଓ ବିଧି ଅନୁସାରେ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।